Dubbel 8mm formaat

Op zoek naar een manier om de filmkost drastisch te verlagen, kwam KEMCO met een systeem op de markt dat 4 beeldjes opnam op de oppervlakte van één 16mm beeldje. Er werd gebruik gemaakt van een ingewikkeld mechanisme met een zig-zagbeweging zoals hiernaast afgebeeld is. Er bestond ook een passende projector voor 16mm en 1/4x16mm. Het systeem kende vele mechanische problemen wegens zijn ingewikkeldheid en was maar kort op de markt. In 1932 kwam KODAK met het dubbel 8 formaat op de markt. Dubbel 8 film is niets meer dan een 16mm met dubbel zo veel perforaties als normaal. De film werd geleverd in rollen van 7,5m. Eerst werd de ene helft van de film belicht. Op het einde werd de film gedraaid en werd de andere helft belicht.

In de ontwikkelcentrale werd de film als een gewone 16 mm film behandeld. Na ontwikkeling werd de film gespleten en aan elkaar geplakt. (graphics: Bernard Dewitte)

Bij het filmen moest men dus goed opletten dat men dezelfde film geen 2 keer ging belichten. Op het einde van de eerste doorgang is de film gemerkt met "HALF EXPOSED" in geperforeerde letters. Aan de start staat meestal een nummer geperforeerd. Tijdens de projectie van 8mm films kan men die geperforeerde stukjes film wel eens tegen komen. Vooral bij de zuinige filmer, die er voor zorgde dat er niet te veel aanloopstrook van de film belicht werd tijdens het laden van de camera.

Er bestonden ook camera's die met voorgespleten 8mm film werkten. Die film werd geleverd in cassettes door o.a. Agfa of op daglichtspoelen door o.a. Bell & Howell en Univex. Ze worden in het Engels "Straight 8" camera's genoemd. Populair werden ze niet omdat ieder merk zijn eigen cassette of spoel systeem gebruikte en dat de films daardoor slecht beschikbaar waren.

Publiciteit uit de jaren 60. Hieronder een de verpakking van een daglicht kleurenfilm Gevacolor R5 en een Panchromatische Gevapan zwart-wit film.

xxxxxxxx

Deze Gevacolor films zijn nu volledig paars geworden. Het groen is weg.

Ferrania, de fabrikant uit Italië verkocht ook films ontwikkeling "niet" inbegrepen. Ideaal voor de thuisontwikkelaar. Samen met een vriend hebben we een poging ondernomen om een Ferrania filmpje te ontwikkelen waarvan de houdbaarheid datum ruim 30 jaar overschreden was. Helaas hadden wij een totaal witte film als resultaat. Van ons experiment maakten wij een video. Het verhaal komt later onderaan deze pagina.










Een nog ongeopende AGFA Isopan ISS. Develop before sept 1971.

Keystone K8

Deze camera is in 1936 uitgekomen en is daarmee mijn oudste 8mm camera. Drie snelheden en toch super compact. Een streling voor het oog.

Keystone Capri K25

Een latere versie uit 1946.

Eumig C 3

Dit is waarschijnlijk één van de populairste en meest verkochte 8mm camera's. De Eumig C3 uit Oostenrijk.De C3 is uitgerust met een foto-elektrische cel die de sterkte van het licht meet. Een diafragma voor die cel is mechanisch gekoppeld met het diafragma van de lens. De spanning van de cel stuurt een meter met een naald die in de zoeker zit. Door het diafragma voor de cel groter of kleiner te maken regelt men de spanning van de fotocel en zo ook de uitwijking van de naald. Als de naald in het midden staat is de belichting juist ingesteld.

xxx
Hierboven de optionele lederen paraat-tas. Een prachtig stukje vakmanschap. Hier rechts een optionele handgreep die het filmen uit de hand gemakkelijker maakt.

De C3 is zeer lang gemaakt en bestaat dus ook in verschillende uitvoeringen. Hiernaast een zwarte uitvoering. Er bestonden ook vele toebehoren voor de C3.

De Eumacro2x is een voorzet telelens die het onderwerp 2 keer dichterbij brengt. Deze lens is van een ongelooflijk hoge kwaliteit. Ik heb ze in haar originele verpakking.

De Eumicron II is een groothoeklens. Het hulpstukje rechts van de lens is een correctielens om voor de zoeker te plaatsen. Dit lensje past het zicht door de zoeker aan aan de kijkhoek van de lens.

Eumig Electric

Deze camera moet men niet meer opwinden. De motor draait elektrisch en wordt gevoed door een 4,5 volt zaklantaarn batterij. Die moet in het vakje dat afgesloten is met een plastic rolluikje. Deze batterijen zijn nog steeds vlot leverbaar.

Paillard type L-8

Paillard is van Zwitserse oorsprong en doet denken qua afmetingen aan de huidige kleine digitale camcorders. Het toestel heeft twee automatismen. Ten eerste, de teller die op de motor werkt en die zich automatisch terug op nul stelt van zodra het deksel geopend wordt. Zodra de 7,5 m film belicht is verschijnt er een rode pijl in de zoeker die aangeeft dat men aan het einde van de film is gekomen.

De lens is van Kern PIZAR 1:1,9 f= 12,5mm, en is afschroefbaar om er een andere op te schroeven. De zoeker kan daarbij aangepast worden met een schuifplaatje .

De filmsnelheid kan tussen 12 en 32 beeldjes per seconde aangepast worden. Voor 16 b/s is er een vergrendeling voorzien.

De ontspanner kan voorzien worden van een draadontspanner en door de knop kwartslag te draaien na het indrukken kan men hem vergrendelen.

Vooraan is er nog een vereenvoudigde diafragma tabel afgedrukt om afhankelijk van het filmtype de juiste instellingen te kunnen maken.

Paillard Type B8

Dit toestel heeft een verdraaibare lensvatting voor 2 lenzen. Dankzij de optionele pistoolgreep is het nog handiger filmen. Dit toestel was tussen 1953 en 1961 verkrijgbaar.

Paillard Type C8

Verkocht tussen 1953 en 1958. Dit type heeft terug slechts één lens met D-schroefdraad. Verder is het bijna identiek aan de B8. Hieronder kan je de lederen parraattas zien.

Paillard Bolex type S1

Dit is een latere uitvoering van Paillard Bolex. Hij is uitgerust met een Schneider Kreuznach zoom lens en een reflex zoeker. Men kijkt hier dus door de lens. Dit was wel nodig bij het gebruik van een zoomlens. Anders is het niet mogelijk om in te schatten welke de beelduitsnede is. De zoom lens vraagt ook een zeer nauwkeurige instelling van de focus. Door het feit dat dit een optisch systeem is, is het van belang dat de eventuele oogafwijking bij brildragers gecompenseerd wordt. Menig amateurfilmpje komt onscherp bij het inzoomen en dit is één van de mogelijke redenen.

De filmsnelheid kan traploos ingesteld worden van 12 tot 40 beeldjes per seconde met een vergrendeling op 18 b/s. Dit is eigenaardig omdat bij dubbel 8 de standaard snelheid meestal 16 b/s was.

Verdere mogelijkheden zijn beeld per beeld opname en fade out / fade in. Die moet wel manueel gebeuren en dit is niet zo evident uit de losse hand. Een statief is hierbij dan ook aan te bevelen.

Kodak reliant

Deze Amerikaan uit 1949 - 55 is van de uitvinder van het 8mm systeem zelf, Kodak. De vormgeving is een echte klasieker. Bij de Kodak toestellen liggen de filmspoelen meestal achter elkaar terwijl de meeste Europese en Japanse toestellen de spoelen boven elkaar plaatsen.

De 13mm lens/ f2.7 is van het fixed-focus type en kan er af geschroefd worden. De zoeker kan echter niet aangepast worden dus was het waarschijnlijk niet de bedoeling er andere lenzen op te gebruiken.

Verder is er nog een snelheidsregelaar met variabele instelling van 16 tot 48 b/s en een filmteller in voet uitgedrukt.

Het veerwerk wordt opgewonden met een slinger. Dit is eerder ongebruikelijk bij 8mm camera's. Meestal gebeurt het opwinden met een sleutel.

Hiernaast het geopende toestel. Met pijltjes wordt de juiste loop van de film getoond. Vergissingen uitgesloten. Hieronder nog een afbeelding van een ongeopende Kodachrome 8mm roll film.
xxxxx

Kodak Brownie Turret

Deze camera is uitgerust met 2 fix-focus EKTANON lenzen. Scherpstellen is dus niet nodig. Daarom staat er op iedere lens een minimale afstand die men moet houden tussen lens en object om scherpe beelden te verkrijgen. Deze afstand is ook afhankelijk van het gebruikte diafragma.

Dat bij de Brownie reeks de nadruk op zo goedkoop mogelijk werd gelegd is duidelijk te merken aan het diafragma. Dit is niet met het continu variabele irissysteem uitgevoerd maar met een eenvoudige schijf in kunststof waarin gaatjes van verschillende diameter zijn. Het diafragma veranderen tijdens het filmen is dus onmogelijk.

Elk van de lenzen heeft een verschillend gekleurde ring. De kleuren komen overeen met kaders in de zoeker. In het vizier kan men met behulp van een verschuifbaar plaatje, de afstand instellen tussen camera en object. Met de combinatie van deze 2 gegevens weet men precies wat er in beeld komt.

Vooraan is een indicatie van de resterende film voorzien. Bij het inleggen van de film moet men hem resetten met behulp van een klein wieltje. Eenmaal de camera gesloten is kan men er niet meer aan. Slim gezien.

Nog een slim idee was de vorm van de spoel-assen. Er is één s met vier nokjes en één met drie. Zo is het onmogelijk een spoeltje verkeerd in het toestel te plaatsen.

De filmsnelheid is vast ingesteld op 16 beelden per seconde.

Hiernaast staat er een advertentie uit 1961. De prijzen zijn in oude Belgische franken. De Turret werd er voor 5 900.- frank verkocht. Omgerekend in euro is dat ongeveer € 146.00. als men geen rekening houd met de index aanpassingen.

Elmo 8-AA

Dit is een professioneel ogende 8mm camera. Hij lijkt op sommige 16mm camera's met zijn ronde vormen.

De instelling van het diafragma gebeurt onder andere door de aanduidingen DULL, HAZY of BRIGHT met keuze tussen zomer en winter. Zeer simplistisch dus want iedereen moest het toestel kunnen bedienen. Dankzij deze aanduidingen kon dat ook zonder lichtmeter. Men moest gewoon de lichtwaarde schatten. Erg nauwkeurig was dat niet. Bij zwart wit film was dit niet zo erg, maar bij kleurfilm lukte dit iets minder goed. Maar de resultaten waren vaak aanvaardbaar voor de amateur.

Als men over een lichtmeter beschikte kon men de belichting nauwkeurig instellen. Het rode schijfje op de zijkant is een soort rekenliniaal waarop men het juiste diafragma kan aflezen rekening houdend met de gevoeligheid van de toegepaste film en de filmsnelheid.

Er zijn 4 snelheden instelbaar. 8, 16, 24 en 32 beeldjes per seconde.

Lens Cine Nikkor.C 1:1,9 f=13mm.

Ilford Elmo

Elektrisch aangedreven en zeer compact.

Wansta 8

Deze camera is van Japanse oorsprong. Met zijn bijna onuitspreekbare naam. Er is op de zijkant een belichtingstabel voor kleurfilm afgedrukt.

Over het toestel zelf weet ik niet zoveel. Er zit een 13mm lens op met lichtwaarde 1.9. Ze is afschroefbaar en dus kan er een andere lens op het toestel geplaatst worden. De schroefdraad is van het D-Mount type. Dit staat trouwens op het toestel.

Het is opvallend hoe stil het mechanisme draait. Slechts één snelheid en dit zal waarschijnlijk 16 beelden per seconde zijn.

Bauer 88G

Deze camera van Duits fabrikaat is volledig automatisch dankzij de ingebouwde belichtingsmeter. Hij is regelbaar van 9 tot 28 Din. De belichting kan ook manueel ingesteld worden als men dit wenst.

Er zijn 4 filmsnelheden beschikbaar die in stappen instelbaar zijn. Men kan kiezen tussen 12, 16, 24 en 48 beelden per seconde. Het is ook mogelijk beeld per beeld op te nemen voor animaties en speciale effecten.

Hij is uitgerust met een Rodenstock Ronar 1.9 lens met brandpunt afstand van 12,5 mm. Het diafragma is afleesbaar in het inkijkvenster van de zoeker.

Achteraan is een tabel aangebracht met informatie over de dieptescherpte. Die moet ons helpen bij het instellen van de focus.

In de cataloog van "La Camera" van 1960 - 1961 wordt de Bauer 88G verkocht voor 8 925.- BF. Tevens worden er een reeks extra toebehoren aangeboden. Eén ervan is het aanpassen met een regulator zodat het mogelijk is gelijktijdig en synchroon geluid op te nemen. Een aanpassing die je wel 3 480.- BF kostte. De opname van het geluid gebeurde dan op een speciaal daarvoor geschikte bandopnemer.

Yashica 8

Een Japanner deze keer. Voorzien van een revolverkop met twee lenzen in plaats van het meer voorkomende drie. Een lens met 13mm en de andere met 38 mm brandpunt afstand. De lenzen zijn afschroefbaar zodat nog andere lenzen op het toestel kunnen toegepast worden. De zoeker is instelbaar voor lenzen van 6.5 tot 38mm. Er is ook een aanduiding voor aanpassing bij gebruik van "SCOPE" lenzen. Ik heb het vermoeden dat het hier om anamorfoot lenzen gaat zodat breedbeeld projectie mogelijk was.

De snelheid is traploos regelbaar met de ronde instelknop van 8 tot 64 beeldjes per seconde. Het veerwerk loopt verassend stil in vergelijking met veel van mijn andere 8mm camera's.

Op de deur van het filmcompartiment is een belichtingstabel aangebracht voor gebruik met ASA-10 kleurfilms met een beeldfrequentie van 16 per seconde. Het toestel was nog geladen met een film toen het in mijn bezit kwam.

Canon 8

Ook het bekende Japanse merk maakte al vroeg filmcamera's. De gelijkenis met de bovenstaande Camera is opmerkelijk.

Met twee lenzen en een hulpzoeker om scherp te stellen door de lens. Juist instellen en dan voor de filmopening draaien. Klaar om te filmen.

Nizo Exposomat 8 model I

Dit toestel werd in 1955 geïntroduceerd onder de benaming Rapider. Rapider omdat het dankzij de speciale lader mogelijk was om zeer snel de film om te keren.

Hij is uitgerust met een Rodenstock-Ronar 1:1,9 lens met f=12,5mm. Een ingebouwde fotocel maakt nauwkeurig instellen van het diafragma mogelijk. Het systeem werkt met een gekoppeld diafragma voor zowel lens als fotocel. Een systeem dat we ook kennen van de Eumig C3.

Heel slim is de ontspanner die op de diafragma hendel zit. Zo kan men met één vinger filmen en de belichting regelen.

Met een regelaar kan men de gebruikte filmgevoeligheid instellen. Daardoor wordt de markeernaald voor juiste belichting verplaatst. Simpel en goed.

Hij is geschikt voor opnames aan 16 of 24 beelden per seconde.

Naast het model R kwam er in 1958 ook nog een model M voor Kodak Magazine zoals hierboven en een model T voor de gewone standaard daglichtspoeltjes. De T staat hier voor 'taglicht'.

Hier zie je dan het geopende toestel. De cassette is duidelijk te zien. Ze doet mij denken aan een Fuji single 8 cassette. Ze heeft een zwarte kant en een grijze kant. Als de grijze kant zichtbaar is dan is men bezig met de eerste helft van de film. Is het de zwarte kant zoals hier, dan is het de tweede en laatste helft.

De cassette wordt opgevuld met normale daglicht spoeltjes.

Op de filmteller ziet men wanneer de eerste 7,5 meter erdoor is. Als men langer filmt moet men toch de cassette openen om de film terug in de opwikkelspoel te bevestigen. En dan was het snelheidsvoordeel verloren.

Hieronder zie je de binnenkant van de lader. Handig is het Nizo spoeltje met opdruk dat ervoor waarschuwt dat als de film zich op dit spoeltje bevindt, hij nog maar half belicht is. Eenmaal volledig belicht is de film terug op zijn eigen spoeltje. Je moet dan wel opletten dat je het niet nog eens in de camera plaatst. Daarvoor plooiden veel cineasten het uiteinde van de film om.

Dit toestel werd geschonken door Armand Deknudt. Bedankt Armand.

Agfa Movex Reflex

Ook deze camera maakt gebruik van een cassette waar men het spoeltje dubbel 8 film in kan doen. De camera is van het reflex type. Dit wil zeggen dat men door de lens kijkt

De lens van dit toestel is verwisselbaar.

Wat opvalt is de enorme afmeting van het toestel. En zwaar. Het lijkt mij niet echt handig om mee te nemen op reis. Maar de afwerking is wel subliem.

Bell & Howell 252

Deze zeer eenvoudige camera heeft een belichtings instelling in stappen. Dit is veel goedkoper dan een vloeiend regelbaar diafragma. Aanpassen van de belichting tijdens het filmen was dus niet mogelijk.

Kodak 8mm magazine

Dat er voor dubbel 8 film ook al een cassette systeem was bewijzen deze foto's. De cassettes werd geïntroduceerd vanaf 1940. Ze werden vooral in camera's van Amerikaanse oorsprong gebruikt en hebben tot doel, het de amateurs nog eenvoudiger te maken om de film te laden en om te keren. Want daar liep het nog wel eens fout.

Van deze cassettes heb ik er nog niet veel gezien. Meestal werd de film die er in zat ontwikkeld en dan kwam de camera cassette niet terug. Het stond er trouwens op, "THIS MAGAZINE IS THE PROPERTY OF KODAK". Gelieve het dus aan niemand te zeggen. =;o) Elke cassette moest na gebruik nagezien worden op defecten en dat was duur. Deze cassettes hadden soms wel eens de neiging om te blokkeren. De film zit er nog in en werd nooit ontwikkeld. Mogelijks ook nooit belicht.

De cassette is dichtgekleefd met linnen plakband. Ze is gewoon opgevuld met dubbel 8 film. Hiernaast afgebeeld met de verpakking.
De cassettes werden zowel verkocht met ontwikkeling inbegrepen als zonder ontwikkeling. Dit is zeer eigenaardig aangezien de cassette eigendom van Kodak bleef. Weet er iemand hoe dat zat? Er waren Panchromatische zwart-wit films en Kodachrome films type 1 en 2. Hieronder nog enkele verpakkingen.
Bell & Howell Zoomatic

En hier is een camera die met de Kodak cassettes werkt.

Deze camera is van de zogenaamde "Director Series". Hij is uitgerust met een Perpetua Electric Eye. Dit wil zeggend dat het diafragma automatisch en continu wordt aangepast om een juiste belichting te bekomen. Beeld per beeld en slow motion opname is mogelijk. Een indicator toont hoever de veermotor op- of afgewonden is. Vooraan is de instelling van de filmgevoeligheid mogelijk en een ingebouwd daglichtfilter maakt het mogelijk om met een type A film buiten te filmen.

Er bestaat ook een versie van deze camera met gewone standaard dubbel 8 daglicht spoeltjes.

Nog een pittig detail. Het is met zo'n camera dat Abraham Zapruder in 1963 de moord op President Kennedy heeft vastgelegd.

In het toestel zat terug nog een ongebruikt film-magazijn. Ditmaal een Kodachrome 25 met vervaldatum 8/1983.

Van toeval gesproken. Na het lange wachten op een camera die met de speciale 8mm cassettes werkt komt er nog een camera boven water. Kijk nu eens hieronder. Een stelletje tweelingen. Of toch niet? Links met 8mm magazijn en rechts met de traditionele daglichtspoeltjes.

Naast het verschil in film is er ook een verschil in de filmteller. De camera met cassettes heeft een teller die men manueel kan verzetten, en bij die met daglichtspoeltjes kan dat niet.

Sekonic Zoom 8 - Simplomat

In de zoektocht om het omdraaien van de film na 7,5 meter gemakkelijker te maken zijn allerhande cassette systemen bedacht. Maar hier is wel een heel speciaal systeem uitgewerkt.

Het volledig compartiment waar de film, de veermotor en het mechanisme in zit wordt na belichting van de eerste helft van de film omgedraaid.

Weerom is dit een relatief groot en zwaar toestel.

Quartz

Deze camera van Russische makelij spreekt mij enorm aan vanwege zijn prachtige vormgeving.

Revere model 50

Let hier een sop hoe de film loopt. De belichting gebeurt aan de achterkant van de camera. De aandrukplaat zit aan de achterkant.

Revere Ranger

Eenvoudige compacte camera.

Sankyo 8 CM

 

Sankyo 4x zoom

 

Christen

Dit is de eerste camera die ik tegen gekomen ben waar men niet moet blijven drukken om te filmen. Hij werkt met het start - stop principe. Drukken om te starten en nogmaals om te stoppen.