70mm TODD-AO

Begin de jaren 1950 krijgt de filmindustrie concurrentie van de televisie. In een poging om de mensen terug in de zalen te krijgen wordt in 1956 het Todd A.O. systeem uitgebracht door Mike Todd en Dr. Brian O'Brien. Samen met de geleerden van de American Optical Company wordt met een objectief dat een gezichtshoek kan omvatten van 128° en een 70 mm brede film is het hen gelukt een in het Regent Theatre te Buffalo een 20 meter breed beeld te projecteren van superieure kwaliteit. De eerste Todd A.O. produktie was de film "Oklahoma" van Rodgers en Hammerstein, beiden medeoprichters van de Todd A.O. Corp.

Per beeld zijn er 5 perforaties. Om de framing van het beeld te garanderen zijn er extra perforaties hiernaast als een groen punt afgebeeld. (tekening Bernard De Witte)

Hiernaast een projector voor het Todd A.O. formaat. Het geluid is niet optisch maar magnetisch. Er zijn in totaal 6 sporen, 6-kanaals geluid dus. Hieronder een filmstrook en de magnetische lezer in detail.

Bij oudere films kan het gebeuren dat de magnetische laag los laat en zo het geluid verloren gaat. Magnetische registratie is ook onderhevig aan fading. De hoge tonen gaan verloren na verloop van tijd. Op dit gebied is optisch geluid veel minder kwetsbaar.


Bij bovenstaande projector kan men zonder veel probleem overschakelen van 35mm naar 70mm film. Het is niet nodig daarvoor de transportwielen te veranderen. De wielen zijn voorzien van 4 rijen tanden. De twee buitenste (A) zijn voor 70mm film en de twee binnenste (B) zijn voor 35mm film. Is dat niet slim gezien?

 

Deze en nog veel meer projectoren zijn te zien in het filmmuseum van Michel Remout te Roeselare. Na afspraak kan je het museum bezoeken. Via zijn site kan je al de nodige gegevens vinden. Doe hem de groeten van Frank. Klik HIER voor een link.

 

70mm I-max
Bij I-Max wordt 70 mm film horizontaal gebruikt om zo een veel groter beeld te verkrijgen. I-Max producties zijn zeer duur en het word eigenlijk

enkel voor documentaires of spectaculaire films gebruikt. Projectie gebeurt op een bolvormig scherm. De hierboven getoonde beeldjes komen uit zo'n documentaire. Ik kreeg ze persoonlijk van Albert Bert zaliger, de stichter van de Kinepolis Groep.

35mm VistaVision

Opgenomen op standaardfilm van 35mm maar horizontaal gebruikt in plaats van verticaal. Er zijn 8 perforaties per beeld. Het beeldoppervlak verdubbelt daardoor en de kwaliteit van de projectie daardoor ook. Vista vision had het voordeel tegenover 70 mm dat standaard film kon worden gebruikt. Voor het ontwikkel labo was er geen investering nodig, het kon op de bestaande machines.

Voor de zalen was er wel een investering nodig. De gewone projectoren moesten worden vervangen. Niet iedere uitbater stond daarvoor te springen zodat er ook prints gemaakt werden op het standaard 35mm film systeem. De beeldkwaliteit was dan uiteraard ook gelijk aan standaard film. Het Cinemascope systeem was in dat opzicht beter. Het volstond een anamorfote lens voor de projector te plaatsen om wide-screen te projecteren.

Hier is de Vista-Vision zaalprojector afgebeeld. De film moest 2 keer een kwartslag draai maken om horizontaal door de projector te lopen.

Uiteraard waren er ook camera's voor het Vista-Vision systeem.

28 mm Pathé KOK

Het eerste formaat dat bedoeld was voor huisgebruik was het 28mm formaat van de gebroeders Pathé. De films waren van het traag brandbare acetaat type. Drie perforaties per beeld aan de ene kant en één aan de andere kant. Op deze wijze was het niet nodig een framing instelling te doen.

De projector was meestal ook uitgerust met een dynamo zodat in één beweging zowel het filmtransport werd voortbewogen en een alternator om de benodigde elektriciteit voor de lamp op te wekken. Daardoor was de KOK uitermate geschikt voor gebruik in landelijke gebieden waar er nog geen elektriciteit was. (collectie Michel Remout)

17,5 mm

In 1898 kwam B. Acres uit Londen op het idee van film te besparen door de standaard 35 mm film in 2 te splitsen. Zo had men 2 perforaties per beeldje in plaats van 4. Hij noemde zijn formaat Birtac. Omstreeks 1900 kwam Warwick Trading uit met het Biocam systeem. Er was één perforatie per beeldje in het midden van de film. Een systeem dat later als inspiratie zal dienen voor het 9,5 mm formaat van Pathé.

Daarnaast waren er nog vele afwijkende systemen in 17,5mm film. Zoals de dubbel in het midden geperforeerde Duoscope. De Movette uit 1917 met 2 ronde perforaties aan elke kant. De film voor deze camera's werd geleverd in cassettes. De film werd ontwikkeld en er werd een positief van geleverd dat in een soortgelijke cassette werd geleverd die zo in de projector paste. In 1920 komt Clou uit met enkele perforaties aan beide kanten van het beeld. Daardoor kon het beeldoppervlak terug groter gemaakt worden.

Pathe Rural 17,5 mm

In 1926 kwam Pathé met een eigen formaat in 17,5 mm. De Pathé rural was bedoeld om een goedkoper alternatief te bieden voor de standaardfilm in 35 mm. De film was dubbelzijdig geperforeerd met 1 vierkante perforatie aan beide kanten van het beeldje.

Omstreeks 1932 werd het formaat aangepast aan optisch geluid door de perforaties aan 1 kant weg te laten.

Hierboven zie je een 17,5 mm print uit de film "Sing as we go met Gracie Fields" en rechts een 16mm print. Bijna hetzelfde maar niet helemaal. Toen geluid werd toegevoegd werd door het Amerikaanse SMPTE, het geluidsspoor rechts geplaatst en door het Europese DIN links. Bij 16mm haalde het SMPTE systeem het al vlug maar voor 17,5 mm hielden de Fransen zich aan het DIN systeem. Bij 8mm en super 8 werd ook het SMPTE systeem gevolgd met links de perforaties en rechts het geluid.

(collectie Michel Remaut)

Pathé Rural sound.

Hiernaast de Rural geluidsprojector voor het 17,5 mm formaat van Pathé uit de brochure van 1938.

 

17,5 mm materiaal werd tijdens de oorlog van 1940-45 verboden. De Duitse bezetter verbood film van een afwijkend formaat. Daardoor is alles wat 17,5mm is zeer zeldzaam geworden. Het formaat had mogelijks kunnen slagen mocht 16 mm er nog niet zijn geweest.

 

Pathé 17,5mm Camera

Hoewel er in Frankrijk camera's voor dit formaat verkocht werden, zoals deze advertentie bewijst, werden ze in het buitenland niet gecommercialiseerd.