Hendrik Elias (1902 - 1973)

Elias studeert geschiedenis in Leuven. In 1929 promoveert hij tot doctor in de rechten. In 1932 wordt hij Vlaams-nationalistisch Kamerlid.

Ondanks zijn veroordeling van het "fascistisch nationalisme" en zijn verdediging van het federalisme wordt Elias in 1933 lid van de VNV-Hoofdraad. Hij hoopt het VNV te kunnen matigen, maar het begin 1935 door hem uitgewerkte partijprogramma wordt verworpen. Elias dreigt met ontslag maar bindt hij in. Dit scenario zal zich blijven herhalen. Bij de geheime contacten tussen De Clercq en Duitse organisaties speelt Elias geen rol.

Op 14 mei 1940 onderschrijft Elias op een vergadering van de VNV-parlementsleden het parool "geen tweede activisme". Hij is niet aanwezig wanneer De Clercq op 3 juni 1940 de volledige medewerking van het VNV aanbiedt aan het Militaire Bestuur. Er kan enige twijfel bestaan over Elias' houding binnenskamers, maar naar buiten uit onderschrijft hij de collaboratiepolitiek. Zo aanvaardt hij de door de bezetter aangeboden benoeming als burgemeester-commissaris van Gent.

Wanneer De Clercq in 1942 overlijdt, wordt Elias de nieuwe VNV-leider. Hij pleit net als zijn voorganger voor de erkenning van de Vlamingen als volk, maar sluit het behoud van de 'Belgische ruimte' niet uit.

In de verhevigde concurrentiestrijd tussen de collaboratiebewegingen in 1943 tracht Elias tevergeefs een ‘collaboratiemonopolie’ te bekomen. Na enkele ultimata en een ontmoeting met Himmler in maart 1944 blijft hij met lege handen achter. In het Burgerlijk Bestuur dat op 12 juli 1944 wordt geïnstalleerd is geen plaats meer voor het VNV. Toch zet Elias de collaboratiepolitiek verder omdat er geen weg terug lijkt.

Bij de bevrijding vlucht Elias naar Duitsland. Op 27 mei 1945 wordt hij door Franse troepen gearresteerd. Zijn terdoodveroordeling wordt omgezet in levenslange hechtenis. In 1959 wordt hij om gezondheidsredenen vrijgelaten. Tijdens zijn gevangenschap doet Elias historisch onderzoek, op basis waarvan hij twee standaardwerken over de V.B. zou schrijven.