Het socialistische Compromis des Belges wordt gepubliceerd. 16 maart 1929

Na 1918 groeien de Vlaamse en de Waalse socialisten op taalvlak uit elkaar, een evolutie die al tijdens de Eerste Wereldoorlog is ingezet. De Vlaamse socialisten pleiten onder impuls van Camille Huysmans en zijn Antwerpse federatie voor amnestie en voor de vernederlandsing van de Gentse universiteit. Als minister van kunst en wetenschappen (1925-1927) laat Huysmans de taalwetten in het onderwijs toepassen en voert hij een Vlaamse benoemingspolitiek aan de gedeeltelijk volgens het Nolf-stelsel vernederlandste Gentse universiteit. In 1928 is de Antwerpse BWP, door haar kiezers aan te raden niet voor de liberale kandidaat te stemmen, medeverantwoordelijk voor de kiesoverwinning van August Borms. Dit alles leidt tot verhoogde spanningen met de Franstalige socialisten.

Met de parlementsverkiezingen van 1929 in aantocht worden de plooien tussen Huysmans en Jules Destrëe, het wallingantische kopstuk van de BWP, gladgestreken met het Compromis des Belges. Het separatisme wordt veroordeeld, de culturele autonomie aanvaard en de klemtoon ligt op een grotere autonomie voor gemeenten en provincies. Het Compromis komt tegemoet aan de eis van Destrée inzake het behoud van de tweetaligheid in Vlaanderen en zou via referendums de deur op een kier zetten voor een mogelijke verfransing in Brussel en rond de taalgrens. Onder de Vlaamse socialisten bestaat er echter geen consensus rond dit Compromis zodat het geen rol speelt in de campagne van de BWP voor de verkiezingen van mei 1929.

Na de verkiezingen wordt het Compromis des Belges deels bekrachtigd, maar slechts één principe blijft overeind: "Het Frans is de taal van Wallonië, het Nederlands de taal van Vlaanderen". Hiermee is de BWP de eerste grote nationale partij die principieel de taalhomogeniteit van de beide landsdelen aanvaardt. Deze toenadering tussen Vlaamse en Franstalige socialisten heeft hoogstwaarschijnlijk te maken met de economische crisis van 1929, die hen noodzaakt om de rangen te sluiten.

Tussen 1929 en 1932 zou de BWP vanuit de oppositie meewerken aan de vernederlandsing van de Gentse universiteit, de administratie en het lager en middelbaar onderwijs, zonder dat de interne spanningen echter verdwijnen.

 

vorige | volgende

NEVB

Amnestie
August Borms
Bormsverkiezing
Brussel
Compromis des Belges
Jules Destrëe
Federalisme
Camille Huysmans
Onderwijs (hoger: Gent)
Socialistische partij
Taalgrens
Taalpolitiek- en wetgeving

terug naar de tijdlijn

 

klik op de afbeelding om ze groter te maken

klik op de afbeelding om ze groter te maken

klik op de afbeelding om ze groter te maken

klik op de afbeelding om ze groter te maken