


1 Een nyeu liedeken1 Aenmerct doch mijn geclach Ghi ruyters fraey van sinnen Ick truere nacht ende dach Ende roepe o wy o wach Dwelc ic wel claghen mach. Want om een die ic eens sach therte is doorstraelt van minnen 2 Mer lacen hoort hier naer al heeftse mi gheleken Een ander sach ick daer Staen spreken teghen haer dat schouwen viel mi swaer Ende ick ghinck van daer dat herte dat docht mi breken 3 Beroert was al mijn bloet Ic en const mi niet bedwingen dat dede vrou venus bloet die alle herten voet al metter minnen gloet al mijn bloet nam sinen vloet Tmost ter nosen uytspringen 4 Den nacht viel mi te lanc Ic en conde niet langer dueren Ic was in haer bedwanck die minne ginck haren ganc die swaer gepeysen stranck 26 Haer en weet icx geen ondanc Mocht si mi noch gebueren 5 Och mocht eens anders gaen Wilde den tijt verkeeren Al ben ick ghevaen Bedruct met menigen traen al om dat minnelijck graen alle druck soude ic versmaen Ende altijt vruecht vermeeren 6 Elck die dit liedeken singt Mint vrolijc tot allen tijden die uyter schalen drinct Mer die vrou Venus schinct Mijn lijden overdinct ist dat ghi int beecxken sprinct Certeyn ghi moet wat lijden 4226 stranck (stranc): groot, hevig. 42 Certeyn: zeker, voorwaar. 2 Een nyeu liedeken 1 Adieu schoon bloemken reyn akeleye 1 Adieu wel rieckende eglentier 2 Adieu die liefste blijfde ghi Adieu schoon lieveken ick moet van hier Adieu ick moet u laten schier Al is dat mijnder herten een groot gepijn Adieu schoon soete lief weest altoos blije Adieu ic en mach altijs niet bi u zijn 2 Adieu ter werelt die liefste vrouwe Adieu die schoonste die ic oyt sach Adieu ic blive lief inden rouwe Adieu tis mijnder herten een groot geclach Adieu schoon lieveken alst wesen mach Ic sal aenschouwen u blijde aenschijn Adieu schoon soete lief zijt mi getrouwe Want ic en mach niet altijts bi u zijn 3 Adieu ic moet van hier varen Adieu tot dat ic weder keeren sal Adieu God wil u lief wel bewaren Voor druck \ verdriet oft eenich ongeval 20 Adieu schoon lief wacht u voor al Van quade tonghen \ si stroeyen fenijn 22 Adieu schoon lief schout sulck verswaren Want ick en mach niet altijts bi u zijn 4 Oorlof neme ic aen u princersse 25 Adieu segghe ic u lief tot deser stont Adieu mijn sinnekens voechdersse Adieu bruyn oghen ende roode mont Adieu sneeu witte borstkens ront Ic en sie ter werelt gheen liever dan ghi Adieu schoon soete lief als ic u messe Dan sal altoos lief druck bi mi zijn1 akeleye: akelei, ranonkel (bloem). 2 eglentier: eglantier => bottelroos. 20 druck (druc, drucke): droefheid, verdriet. 22 si stroeyen fenijn: venijn => boosaardigheid, laster. Si stroeyen fenijn => Zij verspreiden laster. 25 Oorlof: 1 verlof; 2 afscheid; 3 (tussenwerpsel) vaarwel. Oorlof heeft hier enkel stilistische waarde. 'Met oorlof' betekent dus 'we naderen het einde van het gedicht'. 3 Een oudt liedeken 1 Adieu Antwerpen ghenoechlijc pleyn. Van u so moet ick scheyden Ic laet daer in tliefste greyn 3 God wil mijn boel geleyden 4 2 Als ic uyten lande varen moet Al binnen den eersten iaer. Hoe dic verwandelt mijn bloet Ic sterve een martelaer 3 Als ick vaer over die zee. Van rouwe wil ic sterven dat doet mijn ionc herte wee. Ick sal te male bederven 4 Och venus vrouwe voeret mijnen schilt Aen u roepe ick ghenade Helpt mi dat ick mijn boel ghewin 15 Ende staet mi nu te stade 16 5 Dat iaer is lanck mijn loon is cranck Mijn hope heb ic verloren Had ic mijn boel bider hant Geen goet en core ic daer voren 6 Och lacen si en acht niet meer op mi 21 des lijdt mijn herte rouwe Si heeft een ander liever dan mi Si was mi noyt ghetrouwe 7 Die dit liedeken heeft ghedicht Hi hevet wel ghesongen Ter eeren van zijn soete lief God sceyn der nijders tonghen 283 greyn (greyne, greine): greine => 1) essentieel bestanddeel. 2) de paradijs - een aangenaam riekend, driekantig zaad, voortgebracht door een Guinese plant (Ammonum meleguetta L.): paradijskoren, cardamon. (Bron: DBNL - Glossarium) Hier is 'greyn' een metafoor voor mooie vrouw. 4 boel: lief, vrijer, minnaar of minnares. 15 dat ick mijn 'boel' ghewin: dat ik mijn 'liefste' verover. 16 stade(n): gestadig, standvastig. 21 Och lacen: helaas. 28 nijders: afgunstigen (kwaadsprekers, roddelaars). 4 Een nyeu liedeken 1 Confoort confoort sonder verdrach. 1 Mijn liefste boel verborghen 2 Ic segge vry ten is noch gheen dach. Ten is noch gheenen morghen 2 Die wachter singhet zijn daghelijcx liet Hi can zijn tonghe wel bedwinghen Coemt in huys mijn soete lief Wi twee wi sullen noch genoechte beginnen 3 Si leyde hem op haer borstkens ront daer op so ghinck hi ligghen rusten Si seyde schoon lief mijn waerde mont Wat dinghe mach u lusten 4 Si leyde hem in haer armkens vry Van vruechden began therte ontspringhen Bedect mijn eere dat bidde ick dy Bedect mijn eere lief boven alle dinghen 5 Dat bidde ick u o liefste mijn die alderliefste suldi blijven daer twee goede lievekens vergadert zijn Hoe noode laten si hem verdrijven 6 Waer mi Virgilius conste cont den lichten dach soude ic vertrecken Ende mijns liefs witte borstkens ront daer mede sal ick vruecht verwecken 7 Ay lacen neen ick niet 21 den dach die coemt ick moet vertrecken Lief van mi vliet lief van mi vliet dat ons die nijders niet en beghecken 8 Die ons dit liedeken eerstwerf sanck Vrou venus liefde hem seer quelde Hi was geerne op vruechden banck daer hi hem wel toe steldeWachterliederen verhalen over de nachtelijke samenkomst van twee geliefden, meestal in de kamer van het meisje. De morgen breekt aan en de nachtwachter, die soms op de hoogte is van de romantische ontmoeting, blaast op zijn hoorn of zingt zijn 'dagelied' om de minnaar erop attent te maken dat het de hoogste tijd is om het hazenpad te kiezen. 1 confoort: troost, welbehagen. Verdrach: uitstel. 2 boel: lief, minnaar. 21 Ay lacen: helaas. 5 Een nyeu liedeken van Claes molenaer 1 Claes molenaer en zijn minneken Si saten te samen al inden wijn Van minnen wast dat si spraken 2 Och heyle wel lieve heyle mijn 4 die valsche tonghen die wroeghen mi Ick sorghe si sullen mi dooden 3 Een corte wijle en was daer niet lanck daer werden boden om claes molenaer gesant Dat hi voor die heeren soude comen 4 Als claes molenaer voor die heren quam Die heeren ghinghen in rade staen Hoe wee was hem te moede 5 Claes molenaer een sake die wi u vraghen Die bonte cleederen die ghi draghet Moechdijse wel draghen met eeren. 6 Dese bonte cleyderen die ick draghe die gaf mi een so schoonen maghet Si salder mi wel gheven meere 7 Si gaven hem penninghen in zijn hant Claes molenaer ghi moet gaen rumen tlant 20 Bruynswijck moet ghi nu laten 8 Adieu Bruynswijck adieu mijn lant Adieu mijns herten een vergulden pant Ick come daer noch tavont slapen 9 Die valsche tonghe verhoorden dat si volchden claes molenaer tot op sinen stap 26 Ende brochten hem tsavonts gevangen. 10 Als hi te Bruynswijck binnen quam hoe weenden die vrouwen hoe loegen de mans 29 Hoe wee was hem te moede 11 Mer weet ghi wat claes molenaer sprac als hi daer voor die heeren tradt Met sinen lachenden monde 12 Heer schoutert ghi hebt drie dochterkijn 34 Ghi meynt datse alle drie maechden zijn Mer lacen si en zijn gheen van allen 36 13 Die eene dat is mijn minnekin die ander draecht van mi een kindekijn Ende bi die derde hebbe ic geslapen 14 Heer schoutert en treckes u niet an Hi spreect als een verwesen man 41 Hi en weet niet wat hi clappet 15 Mer weet ghi wat claes molenaer sprac Als hi al op die leeder tradt 43 Met sinen verbonden ooghen. 44 16 In alle Bruyningen en staet niet een huys Daer en gaet een ionge Claes molenaer uyt Oft een vrou molenarinne 17 Claes molenaer nu laet u clappen staen. 48 En dede u clappen ghi wares ontgaen 49 Mer nu moet ghi ymmers hangen. 5020 ghi moet gaen rumen tlant: je moet het land verlaten (in ballingschap gaan). 26 tot op sinen stap: op de voet. 29 loegen: lachten. 34 schoutert: schout, middeleeuwse bestuursambtenaar. 36 Mer lacen: maar helaas. 41 verwesen: 43 leeder: ladder. 44 verbonden ooghen: geblinddoekte ogen. 48-49-50: Hou nou op met je grote mond. Had je gezwegen dan was je ontkomen, maar nu word je opgehangen. 6 Een amoreus liedeken 1 Dat ick om een schoon beelde soet dus langhe moet vertrueren daer noeyt en was dan liefde goet Noch en heeft geweest mijns levens dueren door nijders cueren is mi ghesciet Voor een cleyn vruecht so menich verdriet 2 Haer aenschijn claer gheeft mi confoort 7 Als ic aensie die schoonste figure daer is een ander veel badt ghelooft Si sluyt mi buyten der dueren Si gheeft mi cuere als si mi siet Voor een cleyn vruecht so menich verdriet 3 O Venus u claghe ick mijnen noot dat ic mijn soete liefken moet derven Een cusken aen haer mondeken root een troostelijc woort laet mi verwerven. dat ick moet sterven mijnen druck aensiet Voor een cleyn vruecht so menich verdriet 4 Nu rade ick elcken amoreus 19 dat hi zijn lieveken nyet en vergramme. Haer wesen is so coragius 21 Spreect een woort doecht schoon lief wat di misquame. Wacht u van blame quade nijders tongen vliet Voor een cleyn vruecht so menich verdriet7 confoort: troost (hier welbehagen). 19 elcken: iedereen. 21 coragius: moedig. 7 Die voghelkens inder wilder heyden Si hebbent so wel ghesonghen. Ick ben van mijnen soeten lieve So ruyterlijcken gedrongen Si meynt dat ick haer eyghen ben Ende is si dan niet slechte Ick en mach niet meer ter molen gaen. Hillen billen metten iongen knechten stampt stamperken stampt \ stampt hoerekint stampt Stampt stamperkin inde molen. 2 Ic en can mi voor dese ionge gesellen niet gehoeden Ende dan so coemt dat oude wijf Si wil daer omme verwoeden Om dat si dat niet gemaken en can Daer omme so wil si vechten Ick en mach niet meer ter molen gaen Hillen billen metten ionghen knechten Stampt stamperken stampt \ stampt. etcetera. Stampt stamperken inde molen. 3 Die een goede nieuwe molen heeft Och hoe wel mach hijse malen. Wanneer hijse wel ghemalen heeft So leyt si wel also stillen Den oppersten steen die gaet of Den ondersten blijft in zijn rechten Ick en mach niet meer ter molen gaen. Hillen billen metten ionghen knechten Stampt stamperken stampt stampt. etcetera. Stampt stamperken inde molen. 4 Hi nam dat meysken bider hant Hi leydese aen die steene Hi steldese op dat cuypen boort Hi haddese daer alleene Dat een been stelde hi op den sack Dat ander been al op die lechte Ick en mach niet meer ter molen gaen Hillen billen metten ionghen knechten Stampt stamperken stampt \ stampt. etcetera. Stampt stamperken stampt inde molen. 8 Een nyeu liedeken 1 Daer soude haer een maget vermeyden 1 Vermeyden so woude si gaen Roode rooskens wou si plucken Die aen der heyden staen 2 Wat vant si in haren wege Een wel gheboren man Hi tooch haer uyt haer cleeder Die maget wert so gram 8 3 Nv ghevet mi mijn cleyder Och wel gheboren man Ick schaems my also seere Dat ic hier naect sal staen. 4 Dats uwe bonte cleyder En crijchdi waerlijc niet. U eere suldy hier laten 15 Eer ghi van mi schiet 5 Sal ic mijn eere hier laten 17 Och wel gheboren man Naect was ic gheboren. Ic en had geen cleyderen an. 6 Hi nam die schoone maget Al bider witter hant Hi leydese onder die linde Die hi so schoone vant 7 Doen die hubsche ridder Sijn willecken hadde gedaen. Hi seyde staet op ioncfrouwe Ghi moecht wel tuiswaert gaen 8 Waer sal ic henen keren Waer sal ic henen gaen Hadt ghi mi maecht gelaten Ghi hadt veel badt gedaen 9 Hi streec van sinen handen Van goude een vingherlijn 34 Hout dat schoon ioncfrouwe. Daer is die trouwe mijn 10 Wat gaf hy haer te loone Tot haren nieuwen iaer. Een kindeken inder wiegen Met sinen gecrolden hayr 11 Ist dan een knechtken Een goelijck knapelkijn Dat willen wi leeren schieten Al na die cleyne vogelkijn 12 Ist dan een maechdekijn. Een goelijc maechdelijn. Dat willen wi leeren breyden Van peerlen een cranselijn. 13 Dye dit liet heeft ghedicht. Dat was een ruyter fijn. Hi hevet wel gesongen. Al om die liefste zijn1 vermeyden (vermeyen, vermeien): oorspronkelijk 'zich koesteren in de meimaand'. Genieten van de vrije natuur. 8 gram: kwaad, boos. 15-17 eere: eer; hier wordt 'deugdzaamheid' of 'maagdelijkheid bedoeld. 34 vingherlijn: ring 9 Een oudt liedeken Ende den eersten reghel singhet altoos tweewerf. 1 1 Dat ruyterken inder schueren lach die schuer was cout \ den ruyter was nat 2 Och lieue heer waert decket mi \ die schuer is cout seer vrieset mi 3 Die waert sprac zijnder dienstmaecht toe Gaet decket den ruyter met haver stroe 6 4 Dat meysken en dorstet laten niet Si dede dat haer haer meester hiet. 8 5 Si nam den ruyter in haren arm Al was hi cout si maecte hem warm 6 Doen die ruyter zijn willeken had gedaen Sprac hi scoon meisken ghi moecht wel gaen. 7 Waer soude ic rijden waer soude ic gaen Ic ben met uwen kinde bevaen 14 8 Sidy met mijnen kinde bevaen 15 So sult ghi rijden ende ick sal gaen 9 Hi settese voor hem op zijn paert Hi voerdese tzijnder moeder waert 10 Och lieue moeder hier is mijn wijf Ick hebse liever dan alle u lijf 11 Die moeder sette haer eenen stoel die dochter worp daer een cussen toe 12 Die moeder leyde een ey int vier die dochter twee dat waren drie1 altoos: altijd; tweewerf: tweemaal. 6 stroe: stro. 8 dat haer haer meester hiet: wat haar meester gebood. 14-15 bevaen: bevangen. 'Ic ben met uwen kinde bevaen' betekent hier 'Ik ben zwanger van u.' 10 Een amoreus liedeken 1 Een Venus dierken heb ic uytvercoren Gheen schoonder en weet ic nu terstont Om haer so wil ic vruecht oorboren 3 Int aensien van haren lachende mont Haer keelken wit haer borstkens ront. Maken mi vrolijc van sinne Schoonder en was noyt van moeder geboren This recht dat icse beminne 2 Ghelijc gout is haer hayr van coluere 9 Twee oochskens ter amoreusheyt snel Twee borstkens root \ soet van natuere. So is mijn lieveken dat weet ic wel Sedich van gheest ende niet rebel Si is mijnder herten keyserinne Ic en weet ter werelt geen liever creatuere This recht dat icse beminne 3 Noch heeft si een hoochmoedige coragie ende daer toe eenen fieren ganc. Int triumpheren bedrijft si ragie Ic en hoorde mijn dage noeyt soeter sanc. Dan si bedrijft met haren voys gheclanc. 21 Het dunct mi puer een godinne Ghefaetsoeneert is si als een ymagie. 23 This recht dat icse beminne. 4 Ic en can vergeten mijns liefs manieren Haer vriendelijc wesen \ haer fier ghelaet. Crijghe ic geen troost door haer bestieren So wert mijn herte heel desperaet. mocht ic met haer mijn troost mijn toeverlaet So waer ick blijde van sinne Vruecht ende solaes soude ic hantieren 31 Tis recht dat icse beminne 5 Princesse gent \ die mijn vruecht doet breeden Al mocht ic hebben van goude swaer Thewichte van u \ ic en sal van u niet scheeden Ghi blijft mijn liefste wederpaer Want aen u lief en weet ic gheenen maer Dan alle vruecht aen ghewinne haer wesen reyn en mach mi niet verleeden This recht dat icse beminne3 oorboren (orboren, oorbooren): ondervinden, genieten. 9 hayr: ay = aa; lees 'haar'. 21 voys: stem. 23 ymagie: beeld. 31 solaes: soelaas, troost. 11 Een out liedeken 1 Het quamen drie ruyters geloopen. So verre int duytsche lant Met netten ende met knoopen ia knoopen. Het waren die beste diemen vant 2 Si quamen voor eender waerdinnen huys Al daermen tapte den wijn Waerdinne wi droncken so gaerne ia gaerne. Wi en hebben gheen gheldekijn 3 Waer op soude ick u borghen Ghi coemt uyt vreemde landen U cleederkens die zijn dinne ia dinne Ghi en hebbet ghelt noch panden 4 Doen sprack dat ionckwijf vanden huys Nu tappet den ruyters den wijn Al dat si verteeren ia teeren daer sal ick u boorghe voor zijn 5 Doen sprac die vrouwe vanden huys En spreket niet so bout Si souden u helpen verteeren ia teeren U silver ende oock u gout 6 Doen sprac dat ionck wijf vanden huys Ic woude die ioncste ruyter waere mijn Ende icker mede soude gaen wandelen ia wandelen Van Straesborch tot op den rijn 24 7 Die ioncste ruyter tooch wt zijn net Ende worpt inder maghet schoot daer stont die edel ruyter \ ia ruyter. In een wambeys van goude root 2824 Straesborch: Straatsburg. Waarschijnlijk komt dit lied oorspronkelijk uit de Elzas of het Rijnland. 28 wambeis: wambuis; kledingstuk voor mannen dat het bovenlijf bedekt. 12 Een nyeu liedeken 1 Het was een meysken vroech opghestaen des morghens door den dou ghegaen Om haer schoon lief te spreken 2 Met dien quam daer haer soete lief 4 Ic hebbe u van also goeder herten lief Ia mocht ic bi u slapen 3 Dat meysken sprac met moede vry. Men vinter knapen meer dan ghi Gheef mi u trouwe te pande 4 Hi trock een vingherlinck van zijn hant. 10 Hout daer schoon lief gheeft mi u hant Mijn trouwe gheve ic u te pande 5 Si stack den vingherlinc aen haer hant Si seyde lief reyst uyten lande Mer coemt noch tavont slapen 6 Ende dat verhoorde eens molenaer knecht Hi nam die woordekens al op zijn recht die woorden wil ic verbeyden 18 7 Hi tooch aen een harnas blanck Hi clopte so lijselijck aen den rinck 20 Hi worde daer in gelaten 8 Tsnachts ontrent der middernacht doen dat minnespel op zijn beste was Haer lief quam cloppen al voor die dore 9 Hi clopte so lijselic aen den rinck 25 Staet op schoon lief ende laet mi in Mijn trouwe hebt ghi te pande 10 Ic en stae niet op ic en laet niet in Ic ligghe hier bi die alder liefste mijn Gaet riden uwer straten 11 Tsmorgens vroech alst was schoon dach En si den molenaer wel besach Si en was gheen maecht ghebleven 12 Dat meysken maecte so grooten misbaer. Si wranck haer handen si tooch haer hayr Heere god wien hebbe ic in ghelaten 13 En weent niet meer mijn soete lief daer en weten gheen knapen meer af dan ghi ende ick alleyne 14 Tsmorghens als die sonne op ghinc Haer lief quam om sinen rinck die liefde was hem vergangen 15 Gheeft mi minen rinc met haesten snel. Ic sie aen u bruyn oochskens wel Ghi en zijt gheen maecht ghebleven 16 Ghi ionghe meyskens doch voor u siet. En gheloof die ionghe molenaers niet Si souden u haest bedrieghen4 Met dien: toen. 10 vingherlinck: ring. 18 verbeyden: wachten,verwachten. 20-25 lijselijck, lijselic: zachtjes. 13 Een oudt liedeken 1 Het was een rijck boermans sone Ende hi voer spelen opter straten daer vant hi so huebschen maechdeken 3 Hi badt haer om eens bi te slapen 2 Hi badt haer om een slapen bi Te rusten op haer sponde Ic en sal van al die lieve langhe nacht Mijn handeken bi u niet steken onder 3 Bidt ghi mi om een slapen bi Dat gheeft mi ia groot wonder Nu doet uyt u hosen ende u schoen 11 Ende coemt hier bi mi onder 4 Doen hi bi dat meysken onder quam. die ruyter viel in vake Al had die nacht een iaer lanck gheweest Hi hadde hem altemael doorslapen 5 Tsnachts ontrent der middernacht Dat meysken keerde haer omme dat dede si al om haer soete lief Oft hi daer af yet hadde ontspronghen 6 Tsmorghens vroech doent was schoondach Dat meysken lach in waken Wel op seyt si wel lieve kinckelboer Hier is te lanck gheslapen 7 Tsmorgens vroech alst was schoon dach Die boer woude thuyswaert ganghen Dat meysken maecte hem eenen haveren bry 27 In eene verroeste panne 8 Tsmorgens vroech alst was schoon dach Ende hi thuys quam gheganghen Nv segt mi segt mi lieve sone mijn En hoe is u den strijt verganghen 9 Och moeder seyt hi moeder mijn This mi so leyde verganghen Dat meysken maecte mi eenen haveren bry In een verroeste panne 10 Sone seyde si sone mijn. Dat is u alte groote schande. Ghi moecht wel alle dese somer lanck Gaen wachten alle die gansen vanden lande 11 Och moeder sprac hi moeder mijn dat waer mi alte grooten schande Ic hadde veel liever dat hubsche meisken fijn Dan alle die gansen vanden lande3 huebschen maechdeken: mooi meisje (maagdje). 11 hosen: broek. 27 haveren bry: haverbrij (havermoutpap). 14 Het waren twee koninghs kindren Het waren twee koninghs kindren, Sy hadden malkander soo lief; Sy konden by malkander niet komen, Het water was veel te diep. Wat stack sy op: drie keerssen, Drie keerssen van twaelf int pont, Om daer mee te behouden ’s Konincks soone van jaren was jonck. Met een quam daer een besje, Een oude fenynde bes, 10 En die blies uyt de keerssen Daer verdroncker dien jongen helt. ‘Och moeder,’ seyde sy, ‘moeder Mijn hoofje doet mijnder soo wee, Mocht ik ‘er een kort half uurtje Spanceeren al langhs de zee?’ 16 ‘Och dochter,’ seydese, ‘dochter! Alleen en meught ghy niet gaen: Weckt op u jongste suster, En laet die met u gaen.’ ‘Mijn alder jongste suster Dat is also kleynen kint; Sy pluckt maer al de roosjes Die sy in haer wegen vint; Sy pluckt maer al de roosjes, En die bladertjes laet sy staen, Dan seggen maer al de lieden, Dat hebben konincx kinderen gedaen.’ De moeder gingh na de kercke, De dochter gingh haren gangh: Zy gingh maer also verre Daer sy haer vaders visser vant. ‘Och visscher,’ seydese, ‘visscher, Mijn vaders visscherkijn, Wout ghy een weynigh visschen, ’t Zoud’ u wel geloonet zijn.’ Hy smeet zijn net in ’t water, De lootjes gingen te gront, 37 Hoe haest was daer gevisset ’s Koninghs sone van jaren was jonck. Wat trock sy van haer hande? Een vingerling root van gout: 41 ‘Hout daer myns vaders visser, Dat isser den loone voor jou.’ Sy nam hem in de armen, Sy kusten hem voor sijn mont, ‘Och mondelingh, kost ghy spreken! Och hertje waert gy der gesont!’ Zy nam hem in haer armen, Zy spronker mee in de zee: ‘Adieu mijn vader en moeder, Van u leven siet ghy my niet weer. Adieu mijn vader en moeder, Mijn vriendekens alle gelijck, Adieu mijn suster en broeder, Ick vaerder na ’t hemelrijk.’10 fenynde bes: venijnige -, kwaadaardige -, boos wijf. 16 Spanceeren: wandelen. 37 lootjes: gewichtjes (loodjes). 41 Een vingerling root van gout: een ring van rood goud. 15 Een oudt liedeken 1 Het viel een coelen douwe Tot eender veynster in Tot eender huebscer vrouwen. Ghevangen int herte mijn. O lieffelijc ombevanghen Staet op ende laet mi in Na u staet mijn verlanghen By dy so wil ick zijn 2 Dat meysken was beheynde Si liet den knape in So heymelijc op een eynde. Al in een camerkijn daer laghen si twee biden ander. die wile en was haer niet lanc. de wachter opter tinnen lach hi hief op een liet hi sanck. 3 Swyghet wachter stille Ick wil v gheven loon Mi dunct een vroulic beelde Des ick gheen rou en hae Si leyt in mijnder herten Si breket mijnen sin. Bi haer so wil ick blijven Si is die liefste mijn 4 Bi haer so wil ick blijven Bi haer so ben ick gaerne Si heeft twee valcken oogen Si is mijn morghen sterre Si heef twee witte wanghen Ende eenen rooden mont ons heer god wilse behoeden In alder duecht ghesont 5 Al voor mijns vaders hove Daer staen twee boomkens fijn die een draecht noten mischaten Die ander goede nagelkijns. die noten die sijn soet Die naghelen zijn goet die wil ic die liefste draghen Tot eenen frisschen vrijen moet "Het daghet in den oosten, Het lichtet overal; Hoe luttel weet mijn liefken Och waer ick henen sal. Och warent al mijn vrienden Dat mijn vianden sijn, Ick voerde u uten lande, Mijn lief, mijn minnekijn!" "Dats waer soudi mi voeren, Stout ridder wel gemeyt? Ic ligge in mijns liefs armkens Met grooter waerdicheyt." "Lichdy in uws liefs armen? Bilo! ghi en secht niet waer. Gaet henen ter linden groene, Versleghen so leyt hi daer." Tmeysken nam haren mantel Ende si ghinc enen ganck Al totter linde groene, Daer si den dooden vant. "Och lichdy hier verslaghen, Versmoort in al u bloet! Dat heeft gedaen uw roemen Ende uwen hooghen moet. Och lichdy hier verslaghen Die mi te troosten plach! Wat hebdy mi ghelaten So menighen droeven dach." Tmeysken nam haren mantel Ende si ginck enen ganck Al voor haers vaders poorte Die si ontsloten vant. "Och is hier eenich heere Oft eenich edel man, Die mi mijnen dooden Begraven helpen can?" Die heeren sweghen stille, Si en maecten gheen gheluyt; Dat meisken keerde haer omme, Si ghinc al weenende uut. Si nam hem in haren armen Si custe hem voor den mont In eender corter wijlen Tot also menegher stont. Met sinen blanken swaerde Dat si die aerde op groef Met haer sneewitten armen Ten grave dat si hem droech. "Nu wil ic mi gaen begeven In een cleyn cloosterkijn Ende draghen swarte wijlen Ende worden een nonnekijn." Met hare claerder stemme Die misse dat si sanck, Met haer sneewitten handen Dat si dat belleken clanck.Vroege Middeleeuwen Het daghet in den oosten: de zon komt op in het Oosten. Het lichtet overal: het wordt dag. luttel: weinig. Och, waer ick henen sal: och, waar ik naartoe zal gaan. Ick voerde u uuten lande: ik zou je ver wegvoeren (meenemen). minnekijn: liefje, minnares. Stout ridder: dappere ridder. Bilo, ghi en segt niet waer: verdorie, je zegt de waarheid niet. Bilo: bij god (afgezwakte vloek). Bi is 'bij' en lo komt van de Germaanse god Lohe (god van het vuur). wel gemeyt: welgezind, vrolijk. Met grooter waerdicheyt: in alle eerbaarheid. Versleghen: verslagen (gedood). Versmoort in al u bloet: badend in uw bloed. uw roemen: uw krijgshaftigheid (machogedrag). hoge moed: edele aard. 'Hoge moed' had niet de pejoratieve betekenis van 'hoogmoed'. mengher stont: vele malen, menigmaal, dikwijls. In eender corter wile: op korte tijd. gheluyt (uy=uu): als 'geluud' uitspreken; geluid. nonnekijn: non(netje). swarte wijlen (Lat. 'velum'): zwarte sluiers die bij het habijt van de nonnen hoorden. Dat si dat belleken clanck: dat zij het klokje luidde.
Een oudt liedeken
Het viel eens hemels douwe
voor mijns liefs vensterkijn.
Ick en weet gheen schoonder vrouwe,
si staet int herte mijn.
Si hout myn herte bevangen,
twelck is so seer doorwont.
Och mocht ic haer troost ontfanghen,
so waer ic gansch ghesont.
Die winter is verganghen, 9
ic sie des meys virtuyt: 10
ic sie die looverkens hangen,
die bloemen spruyten int cruyt.
In gheenen groenen dale
daer ist genoechlijc zijn,
daer singhet die nachtegale
ende so menich voghelkijn.
Ic wil den mey gaen houwen
voor myns liefs veynsterkijn
ende scencken myn lief trouwe,
die alder liefste mijn.
Ende segghen: `lief, wilt comen
voor u cleyn vensterken staen.
Ontfaet den mey met bloemen,
hi is so schoone ghedaen.'
Tmeysken si was beraden,
si liet haer lief in,
heymelic al stille,
in een cleyn camerken.
Daer lagen si twee verborghen
een corte wijle ende niet lanc.
Die wachter opter mueren
hief op een liet, hi sanck:
`Och, isser yemant inne,
die schaf hem balde van daen. 34
Ic sie den dach op dringhen,
al in dat oosten op gaen.
Nu schaft u balde van henen
tot op een ander tijt.
Den tijt sal noch wel keeren,
dat ghi sult zyn verblijt.'
`Swighet, wachter, stille
ende laet u singhen staen.
Daer is so schoonen vrouwe
in mijnen armen bevaen.
Si heeft mijn herte genesen,
twelc was so seer doorwont.
Och wachter goet gepresen,
en makes niemant condt.'
`Ic sie den dach op dringhen:
tscheyden moet ymmer zijn.
Ic moet mijn dageliet singen:
wacht u, edel ruyter fijn,
ende maect u rasch van henen
tot op een ander tijt.
Den tijt sal noch wel comen,
dat ghi sult zyn verblijt!'
9 Die winter is verganghen: de winter is voorbij.10 virtuyt: vreugde, blijdschap. 34 balde (bald): vlug, prompt. die schaf hem balde van daen: die stuurt hem vlug weg. Ook in de middeleeuwen was men niet vies van plagiaat Vergelijk de eerste vier versregels van 15 en 17. 15 Het viel een coelen douwe Tot eender veynster in Tot eender huebscer vrouwen. Ghevangen int herte mijn 17 Het viel eens hemels douwe voor mijns liefs vensterkijn. Ick en weet gheen schoonder vrouwe, si staet int herte mijn. 18 Een nieu liedeken 1 Het daget inden oosten Het lichtet over al Wie verholen wilt vrien die en slapet niet te lanc 2 Wie verholen wil vrien Op goede gestadicheyt Hout twachterken te vriende so en schiet hem ia gheen leyt. 3 Daer lach een waerde vrouwe. Al op haer camer en sliep. Si was so seer versaget 11 si en consten gherusten niet. 4 En versaecht U niet so seere Mijn alder soetste lief Ic ben en iongelinc schoone Ic heb u van herten lief 5 Sidy een iongelinc schoone Och wiste ic dat voorwaer. Ic sou mijn ionc herte dwingen Mijn trueren waer al gedaen 6 Hi namse in sinen armen. Hi swanckse al in dat gras. daer laghen si twee verborgen Tot dat scheen den lichten dach. 7 Wi twee wi moeten sceyden. Het moet gescheyden zijn die wachter blaest sinen horen Ick sie den dach int scijn 8 Ic en weet van gheenen dage Noch van geenen manen schijn Ghi zijt die morghen sterre Ghi verhuecht dat herte mijn 9 Och die dit liedeken dichte. Dat was een ruyter fijn Hi hevet ghesongen so lichte Te Campen al inden wijn11 versaget: terneergeslagen, neerslachtig? 19 Een oudt liedeken 1 Ick quam tot eenen dansse Daer menich ioncfrouken was Ende daer vant icse alleyne die seer bedroevet was. Ick boot haer vriendelike Mijn groete si loondes mi. Haer soete woorden bevielen mi 2 Mijn moerken is ghestorven Die mi ten besten riet. Een ander hebbe ic verworven des lijdt mijn herteken verdriet Si gaven mi eenen ouden man. Al om dat goeykens wille. 13 Ginc ic dat houwelic an. 3 So coemt hi voor mijn bedde. Al voor mijn beddeken staen. Sijn coussen ende ooc zijn schoen. Heeft hi al uyt ghedaen. Hi heeft so veel masselen aen zijn beyn. 19 Ende dan moet ic hem gaen verwermen Den leelicken ouden man 4 Dan sidt hi aen den dissche Hi heeft van als genoech. Van wiltbraet ende ooc van vissche. Veel meer dan hijs behoeft Hi sidt en babbelt al waert een gans Hi en heeft in alle sinen mont Och niet meer dan eenen tant 5 Die claghe ic u lieve ghespele 29 Och lieve ghespeelken goet 30 Dat ic mijn ionge leven. Aldus verslieten moet. Ende al met eenen ouden man Dan moet icker bi te bedde gaen Die genuechte noch vruecht en can 6 Die oude man is ghestorven Den ouden en die is doot Eenen ionghen heb ic verworven Hi geeft mi slaghen so groot Dan dencke ic op den ouden man Och vonde ick weder zijns ghelijck Nemmermeer en scheyde icker van13 Al om dat goeykens wille: ter wille van de lieve vrede. 19 masselen: zweren? 29-30 ghespele, ghespeelken: is waarschijnlijk afgeleid uit het Duits. Gespiele (Duits) = speelkameraad. Vb.: ‘Es giengen sich aus zwo gespielen’ 20 Een nyeu liedeken 1 Ick weet een vrouken amoreus. die ic met herten minne Haer wesen is so gracieus Si staet in mijnen sinne Gestadich is si in alder stont. Men vinter niet seer vele. want si heeft eenen rooden mont Twee borstkens ront Ende een snee witte kele 2 Alle vroukens heb ic lief. Om eender vrouwen wille Om haer lijt mijn herte grief Heymelijc alstille Niet dan reyne eerbaerhede. En wil ic haer betooghen want si heeft een geluwe hayr Een aenschijn claer Ende daer op twee bruyn ogen 3 Aen haer weet ic geen misset 19 Des wil ic vruecht orboren 20 Haer tandekens zijn also wit Al warent fijn yvoren haer lippen bloeyen als corael Ende uyt gedaelt van kinne waert geen zonde int generael dit ist principael. Ic hielse voor een goddinne 4 Moedich ende fier is die ganc Mer selden coemt si buyten. Haer vingherkens spelen snaren clanck Op harpen ende op luyten. Haer tonge waer ic vruecht bi gewan Spreect woorden van Retorijcke Aerdigher en sach ick noyt an die vruecht ghewan Haer stemme singhet wel goede musijcke 5 Van leden is si wel ghemaect Het schijnt een albasteren beelde Moecht icse noch aenschouwen moedernaect dat waer mijn herteken een weelde Gondese mi dan haer ghebruyck Het mochte haer luttel deeren Want op haren witten buyc Eenen swaerten struyc Dat waer al mijn begheeren 6 Dit singhe ic uyt ionsten reyn Ter eeren van alle schoone vrouwen Want om mijn lief in swerelts pleyn. Op u staet alle mijn betrouwen Mocht mi ghebueren een cussen vrij Van haer bloeyende wanghen Waer ghi zijt lief peyst om mi Als ic om dy Daer na staet mijn verlanghen 7 Princersse mijnder herten fijn Oorlof neme ic met desen. Want u complexie is sanguijn 57 Laet mi u dienaer wesen Schoon lief al hoort ghi wat Quade tonghen die liefde scheeden Al hoor ic van u in die stadt Nu dit nu dat Ghi en moecht mi niet verleeden19 misset: gebreken 20 orboren (oorbooren): ondervinden, genieten. 57 complexie(n): de vochtvermenging in het lichaam die het karakter en het humeur bepalen. 57 sanguijn, sangwinea: één van de humeuren => volbloedigheid. Hier betekent het waarschijnlijk goedgezind, opgewekt. 21 Een amoreus liedeken 1 Mijn hertelic lief wel schoon ioncfrouwe ghi zijt certeyn mijn lief alleyn 2 moet ic u derven so lijde ic rouwe Ghi zijt mijn lief mijns herten greyn. 4 2 Als ic dan peynse om dijn figuere Reyn bloeme yent seer excellent Door amoreusheyt schoon creatuere mijn herteken laet ick bi u ontrent 3 Ghi zijt die liefste ghi sultse blijven Spijt diet benijt het moet ymmers zijn Het is mi solaes bi u te wesen Als liefde met liefde geloont mach zijn 4 Ghi zijt die liefste int herte gepresen Boven silver gout oft peerlen fijn Ick hope ick sal noch bi u slapen Oft craey en sal gheen voghel zijn 5 Vrou venus pacxken heb ic gheladen Ic ben die ghene diet draghen moet Al in mijn herteken ligdy begraven Ghi zijt die ghene diet mi doet 6 Reyn lieflijck beelde u minlijck wesen Verdrijft den rouwe van dat herte mijn Als ick mach comen al sonder vreesen Ghi zijt mijn troost mijn medecijn 7 Ic hebt gheleert ick salt onthouwen Hebbe ict anders wel verstaen Dat heete liefde wel mach vercouwen Mer reyne liefde en mach niet vergaen 8 Adieu schrive ick met droeven sinne Lief peynst om mi als ick om dy. Met quade tonghen draecht reyne minne mijn herteken laet ick u altoos bi.2 certeyn: zeker. 4 greyn, greine: essentieel bestanddeel; aangenaam ruikend, driekantig zaad. Greyn was ook een metafoor voor mooie vrouw. Hier betekent 'Ghi zijt mijn lief mijns herten greyn' 'Gij zijt mijn lief in het diepst van mijn hart.' 22 Een nyeu liedeken 1 Mijn sinnekens zijn mi doortoghen Van een schoon ioncfrou fijn si doet mi pijne dooghen Si is die alder liefste mijn Om haer so wil ic waghen mijn lijf ende al mijn goet Mijn lijf ende al mijn goet Ende laten vrienden ende maghen Ende schencken haer mijns herten bloet 2 Die liefste mach ick wel schriven door u vrouwelijcke beelde schoon Want boven alle wijven Spant si int herte der minnen croon Si staet in mijn behagen Op haer rust mijnen moet Op haer rust mijnen moet. dus wil ic haer liefde draghen Ende schencken haer mijns herten bloet 3 Twijfel gheeft mi veel nopen Anxt ende suchten is mi bi Naer haer staet alle mijn hopen dies ic moet zijn van herten bly Mijn sinnekens na haer iaghen die mi dick suchten doet Die mi dick suchten doet Al soude mi druc noch plagen 26 Ic moet haer schencken mijns herten bloet 4 Venus strael van minnen 28 Heeft mijn herte seer doorwont Ick blijve ghequetst van binnen doort derven van mijns liefs roode mont Nv ende tot allen daghen Wort si van mi ghegroet Wort si van mi ghegroet Om haer moet ic nu claghen Ende schencken haer mijns herten bloet 5 Princersse melodieuse. Schenct uwen dienaer medecijn Boven alle schoone amoreuse Suldi int herte die liefste zijn Al legghen die niders laghen 41 Hout mi in u behoet Hout mi in u behoet Ende wilt mi niet veriaghen Ick sal u schencken mijns herten bloet.26 druc, drucke: droefheid, verdriet. 28 strael: pijl. 'Venus strael van minnen' => liefdespijl. 41 niders laghen: laghen betekent ook sla (hier roddel, tegenkanting?); niders => afgunstigen Hier betekent het waarschijnlijk streken ('roddel') van de afgunstigen'. 23 Een nyeu liedeken 1 Met eenen droeven sanghe ist dat ic u claghen moet Dat ic dus bi bedwange Moet laten dat liefste goet Haer wesen is so soet Van haer die mi trueren doet Na haer moet ick verlanghen Verteerende mijns herten bloet 2 Schoon lief uyt charitaten 9 Ontsluyt dat herte dijn Ende wilt compassie vaten Des bitteren lijden mijn U amoreus aenschijn Verblijt dat herte mijn Al hebt ghi mi ghelaten U dienaer wil ic zijn 3 Ick ben so dom van sinnen. dat ic u met al mijnder macht Moet eeren ende minnen U ende al u gheslacht Al ben ic ongeacht Van u reyn vroulijc dracht Daer ionste is van binnen. die wortel hout haer cracht 4 Laet ons niet verscheyden. Scoon lief waer ghi bevaert Wi en houden tusscen ons beyden Den amoruesen aert. Want dicwils openbaer ghi segt mi waer ghi bevaert Dies wil u god geleyden. die alle dinc bewaert 5 Wat dinge mach mi gebreken Wat heb ic u misdaen dat ick dus ben versteken. Van u reyn vroulijc graen Rijck god waer sal ic gaen. Oft hoe salt met mi staen. Al uyt mijn ooghen leken So menighen heeten traen 6 Adieu suyver princesse Adieu reyn violier Adieu reyn acoleye Adieu reyn eglentier Adieu bemint rosier Adieu reyn balsemier Dit is mijn bien alleye Adieu ic moet van hier 7 Int slot van mijnen gedichte So rade ick elken person dat hi zijn minne niet en stichte Ghetroulijc sonder loon Want venus kinder doen Die comen gaerne int groen Och lacen also lichte 55 Diende ick sonder loon9 charitaten (caritas): liefdadigheid. Hier betekent het waarschijnlijk 'sympathie'. 55 Och lacen: helaas. 24 Een nyeu liedeken 1 Wi meyskens net \ schoon gheblancket die gaerne vruecht hantieren Wi zijn verplet \ in Venus bruywet Niemant en wilt ons nu vieren dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden ons gecken ons drincken \ ons clincken \ ons roepen ons winken Het cost ons so menighen traen Voor cort iolijt \ een lanc verwijt Ons vruecht die mach haest vergaen Ons vruecht die mach haest vergaen 2 Om dat wi eens \ al binnens beens Speelden met venus brande Met luttel gheweens \ certeyn ic meens Bleef onsen maechdom te pande dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden ons gecken Ons drincken \ ons clincken \ ons roepen ons wincken. Ist nu niet qualijc ghemaect den buyc is groot \ dat is den noot Wi zijn aen een kint gheraect Wi zijn etcetera. 3 Dan claghen wi snel \ met groot ghequel Ons moeder om troost te verwerven dan antwoort si fel \ een dubbel vel Een hoerken sult ghi sterven dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden. etcetera. Ons drincken / ons schincken. etcetera. Wat wilt ghi claghen mi dan gaen wi dolen \ wat batet verholen Niemant en ontsegghen wi Niemant en etcetera. 4 Dus treden wi voort \ hoort dit appoort Ende crijghen voor ons ghelucken die pocken aent boort \ ende worden gesmoort So dat wi danssen op cruycken dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden Ons drincken \ ons clincken. etcetera. dus worden wi cruypel ende manck Ons vrienden ons magen \ wi luttel behagen dus eyndt ons leven cranck Dus eyndt etcetera. 5 Eens waren wi ient \ al omme bekent Tot allen feesten om drucx vernielen Nu ist gewent \ wi zijn geschent Ende schoeyen metten sielen dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden Ons drincken \ ons clincken. etcetera. daer crijghen wi menighen waert Van lande te lande \ dan clappen ons tanden Ende menighen couwen haert Ende menighen etcetera. 6 Dus worden wi lau \ int werck seer flau Verleept ende afgebraeyen die tanden grau \ die lippen blau dan moeten wi coppelen draeyen dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden Ons drincken \ ons clincken. etcetera. Ghewreven is onsen struyck 63 die mammen zijn plat \ als een scotel doec nat 64 Si hangen op onsen buyck Si hangen etcetera. 7 Dus sietmen ons rijen \ doort niet bedijen. Om gode al voor die kercken Ons boelkens daer lijen \ met tween met drien Si en willen op ons niet mercken dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden. etcetera. Ons drincken \ ons schincken Elck wijst ons met vingheren naer Pover dat bijt ons / aermoede smijt ons Het valt ons veel te swaer Het valt etcetera. 8 Ons leste huys \ is met een cruys Niemant en derfter na haecken Dan zijn wi confuys \ tis een abuys daer leeren wi luysen craecken dat heeft ghedaen Ons cussen ons lecken \ ons boerden Ons drincken \ ons clincken. etcetera. Hier toe so comen wi bloot Vol seren vol schellen \ vol sweeren vol bellen daer sterven wi inden noot Daer sterven etcetera. 9 Princerskens fier \ ient in bestier die noch zijn maechdekens reyne Wacht u voor tvier \ der liefden hier Ende slaept noch vry alleyne Ende wacht u doch Voor cussen voor lecken. etcetera. Voor drincken \ voor schincken. etcetera. Weest eerbaer in uwen mont Wiet anders doet \ ick maect u vroet Het sal u berouwen terstont. Het sal etcetera.63 struyck: struik; metafoor voor schaamhaar. 64 mammen: tieten, borsten. 25 Een nyeu liedeken 1 Daer staet een clooster in oostenrijc Het is so wel gheciert Met silver ende roode gout Met grauwen steen doormoeret 2 Daer in so woont een ioncfrou fijn die mi so wel bevallet Rijck god mocht ic haer dienaer sijn Ick soudese met mi voeren 3 Ick voerdese in mijns vaders hof Daer staet een groene linde Daer op so singhet die nachtegael si singet so wel van minnen 4 Och nachtegale cleyn voghelken Wildi u tonghe bedwinghen Ick salder al u vederlin Met goudraet doen bewinden 5 Wat vraghe ick nae u roode gout Oft nae u looser minnen Ick ben een cleyn wilt vogelken stout Gheen man en can mi bedwinghen 6 Sidi een cleyn wilt voghelken stout Can u gheen man bedwinghen So dwinget u die hagel \ die coude snee die loovers vander linden 7 Dwinget mi de haghel \ de coude snee die loovers vander linde Als dan schijnt die sonne schoon So sal ic weder vruecht beghinnen 8 Doen hi zijn sporen had aen gedaen Hi reet ten oostenwaert inne Hi sach so menighen lansknecht staen In haer blanck harnas blincken 9 Hi is een weynich voort gereden Al over die groene strate. So wie zijn boel niet hebben en mach Die moetse varen laten 10 Den ruyter sprack met moede vry doe hi zijn boel moest laten Ic wil blijven den lansknecht by Rijck god comt mi te baten 11 Die ons dit liedeken eerstwerf sanck Hi hevet wel ghesonghen Met pijpen ende trommelen geclanc 43 In spijt des nijders tonghen 4443 pijpen: fluiten (muziekinstrument). 44 In spijt des nijders tonghen: tot spijt van de kwaadsprekers. O Lustelike mey ghi zyt nu in saisoene Schoon ende groene Die vogelkens singen nacht ende dagh. Dies ic wel mach Sonder verdrach 4 Aensien reyn ooge opslach Van myn lief coene Haer liefde macht mi veel te doene Int velt staet menischte van bloemen Wie soudese sommen Hoe lustelic dat gersseken uter aerden spruit Loof ende cruyt gheeft nu virtuyt 10 O mijnder herten ivyt Verblijt den dommen Een troostelic woort laet lief van u commen Schoon lief ghi zijt die liefste creature. Mijns levens dure Blijve ic ghstadich tot in mijn doot Reyn lief minioot troost mi tis noot 16 Die mijn herte doorschoot. Reyn maget puere Om uwen troost ist dat ic labuere 18 Schoon lief ghi acht mijn woordekens cleene Dies ic in weene Blijve ic met drucke so seer doorwont 21 Ghi zijt diet doet Schoon bliede soet Verhuecht sin ende moet. Met uwen troost reene Worde ic verblijt door u alleene Princersselic greyn, wien ick geerne aenschouwe 25 Blust mijnen rouwe Laet mi arm dienaer troost ontfaen. Reyn vrouwelijc graen. Hoort myn vermaen 28 Laet mi in u gracie staen. So sal ic met trouwe U dienen lustelijcke vrouwe4 verdrach: uitstel 10 virtuyt: vreugde, blijdschap. 16 minioot: "stoplap" waarmee een dichtregel wordt vol gemaakt. 18 dat ic labuere: labeur => arbeid (last). Hier betekent het 'dat ik verlang (lijd)'. 21 drucke: droefheid, verdriet 25 greyn (greyne, greine): greine => 1) essentieel bestanddeel. 2) de paradijs - een aangenaam riekend, driekantig zaad, voortgebracht door een Guinese plant (Ammonum meleguetta L.): paradijskoren, cardamon (Bron: DBNL - Glossarium). Greyn was ook een metafoor voor mooie vrouw. 'Princersselic greyn' kan men in het gedicht dus omschrijven als 'Edele schoonheid (vrouw)'. 28 Reyn vrouwelijc graen (metafoor) => Reine (=fatsoenlijke) vrouw. 'Och lichdi nu en slaept, Mijn uitvercoren bloeme? Och lichdi nu en slaept In uwen eersten drome? Ontwect u, soete lief, Wilt door uw veinster comen! Staet op, lief, wilt onftfaen Den mei met sinen bloemen!' 'Wat ruischet daer aen die muer, Dat mi mijn ruste berovet? Die mi tscheiden maket suer Die leit hier op ghedoghe In minen arm so vast, Wi en connens niet ontsluiten. Mijn beddeken heeft sinen last: Plant uwen mei daer buiten!' 'O suiverlike jeucht, Wilt nu uw rusten laten! Doet op op vensterkijn Ende coomt uw lief ter spraken! Al om te vinden troost So ben ic hier tot u ghecomen. Staet op, lief, wilt ontfaen Den mei met sinen bloemen.' 'Al stondi daer tot morghen, Oc en sal u niet in laten. Mijn boel leit hier verborghen, 27 Ghi en condt mi niet vermaken. Mijn herteken op u niet en past Noch op gheen spel van luiten. Mijn beddeken heeft sinen wollen last: Plant uwen mei daer buiten!' 'Ic sie den lichten dach Al door die wolken dringhen; Ic sie die bloemkens schoon Al uit der aerden springhen; Ic sie die sterren claer, Die verlichten in den trone; Staet op, lief wilt ontfaen Den mei met sinen bloemen!' 'Waent ghi dat ic nu slape? Het is anders dat ic dachte: Die mei houdt mi in wake Daer nae myn herteken wachte; Niet als in der aerden wast, Rosenbloemen oft ander virtuiten. 46 Mijn beddeken heeft sinen wollen last: Plant uwen mei daer buiten!'27 boel: liefste, minnaar of minnares. 46 virtuyten: aangename dingen, heerlijkheden; 'virtuyt' is blijdschap. 28 Een oudt liedeken 1 TAndernaken op den rijn Daer vant ic twee machdekens spelen gaen die een dochte mi aen haer aenschijn Haer ooghen waren met tranen ombeuaen Nv segt mi lieue ghespele goet Hoe sweert v herte hoe truert uwen moet waer om is dat woudijs mi maken vroet Ic en cans v niet gesagen Tis die moeder diet | mi doet Si wil mijn boel veriagen \ veriagen 2 Och lieue ghespele daer en leyt niet an. den mey die sal noch bloeyen So wie zijn liefken niet spreken en can die minne mach hem niet vermoeyen Och lieue ghespeelken dats quaet sanck den mey te verbeyden valt mi te lanc Het soude mi maken van sinnen also cranc. Ick soude van rouwe steruen Ic en weets mijnder moeder gheenen danc. Si wil mijn boel verderuen \ verderuen 3 Och lieue ghespele daer en leyt niet an. Nv sedt nv schict v herteken al in vreden. Mijn moeder plach te spinnen des en doet si niet Den tijt en is niet lange gheleden Nv schelt si mi hier \ nv vloect si mi daer Mijn boelken en derf niet comen naer Daer om is mijn herteken dus swaer Ist wonder dat ick truere Ende ic en mach niet gaen van haer ter veynster noch ter duere \ noch ter duere 4 Och lieue ghespele dat waer wel quaet Wilt sulcker tale begheuen Hadde ic ghedaen mijns moeders raet Ic waer wel maecht ghebleuen Nv hebbe ic sinen wille ghedaen Mijn buycxken is mi opgheresen Ende nv so is hi mi ontgaen Ende gaet elwaerts spelen Des moet ic laten so menighen traen Ic en cans v niet gehelen \ gehelen 5 Ghespele wel lieue ghespele goet En sidy dan gheen maecht Och neen ic lieue ghespele goet Ende dat si ons heer god gheclaecht Mer datmer vint so veel god danck dat ick noch maget si. Spiegelt v lieue gespeelken aen mi. Ende wacht v oft ghi en zijt niet vrij Ten sal v niet berouwen Coemt hem nemmermeer niet na bi. Oft ghi wort gheloont met trouwen \ met trouwen 6 Ghespele gespele hi seyt dat hi mi mint Die minne plach mi te lieghen En gelooft die clappaerts niet en twint. Si staen al na bedrieghen doen loech sinen grooten schach dat was die maghet die op mi sach Ic boodt haer minnelijck goeden dach Ic groetese hoochlike God geue dat icse vinden mach Bi mi in hemelrijcke \ in hemelrijckeTandernaken: 'Andernach'. Deze stad ligt aan de Middenrijn waar deze samenkomt met de Eifel. 1 Hier beghinnen wi nu an. Een nyeuwe liet te singhen Ende singhen van eenen regulier moninck. 3 Ende van eender naeyerinne 4 2 Die regulier in een waerts huys quam Hi vraechde wat hebdy te eten Ick soude tot eender naeyerssen gaen Het was mi bi na vergheten 3 Doen hi totter naeyerssen quam Hi wert seer wel ontfanghen Si nam hem in haren witten arm Ende si aten met malcander 4 Doent was aender middernacht Si hoorden dat clocxken clincken. Staet op staet op goet regulier moninck die metten moet ghi singhen 16 5 Doen dat clocxken gheluyt was Hi soude gaen inder metten Och wiste dit mijn heere den abt Hi soude mi selver wecken 6 Doen die moninc inden ommeganck quam die abt die quam hem teghen Bona dies bona dies ghi regulier moninck Waer hebdy te nacht gheleghen 7 Daer ick te nacht gheleghen hebbe daer was ic seer wel ontfanghen Men schencte mi daer den coelen wijn Ic lach in mijns liefs armen 8 Die abt al tot den moninck sprack Met also soeten worden Nu segt mi goet regulier moninck Houden dat onse oorden 9 Doen die moninc inder kercken quam die broederen liepen te samen Die een moninc al tot den anderen sprack desen moninck willen wi verbannen 10 En dat verhoorde de regulier moninck Hi liet zijn capken vallen Soude mi die naeyerssen niet liever zijn Mer dan mijn broeders allen 11 Die ons dit liedeken heeft ghemaect Hi hevet seer wel ghesonghen dat heeft ghedaen een regulier moninck uyt der cappen is hi ontspronghen 44 Het Antwerps Liedboek kwam op de index, niet omdat het hier en daar liederlijk was maar omdat in sommige gedichten de spot werd gedreven met losbandige geestelijken, die op het vrijerspad gingen. Vanden regulier moninck is daar een voorbeeld van. 3 monninck: monnik. 4 naeyerinne (7-9-39 naeyerssen): naaister. Hier wordt echter 'prostituee' bedoeld. 16 metten (Lat. matutinum): de metten maken deel uit van het katholieke getijdengebed. Ze worden meestal 's nachts of in de vroege ochtend gezongen. 44 uyt der cappen is hi ontspronghen: hij heeft zijn kap over de haag gesmeten (is uit het klooster getreden). |



