Het Afrikaans
is een dochtertaal
van het Nederlands.
Het is de moedertaal
van ruim 6,5 miljoen mensen
(blanken, zwarten en kleurlingen)
in Zuid-Afrika en Namibië.
Voor 13 miljoen andere Zuid-Afrikanen
is Afrikaans de tweede taal.

separator

Zuid-Afrika


Bevolking

Zuid Afrika heeft ongeveer 45 miljoen inwoners. Momenteel is ca. 75% van de bevolking zwart,
13,5% blank, 8,5% kleurling en 3% Indiër.
De blanke bevolking telt ruim 5 miljoen zielen. Zij bestaat uit de afstammelingen van Nederlandse,
Franse en Duitse kolonisten, de nakomelingen van Britse kolonisten en Europese immigranten (ca. 5%)
die zich in de 20e en 21e eeuw in Zuid-Afrika vestigden.
Vaak maakt men een onderscheid tussen de Afrikaners (ca. 57% - vooral in Transvaal en in Vrijstaat)
en de Engelstaligen (ca. 38% - vooral in de Kaapprovincie en KwaZulu-Natal).
Niettegenstaande aids een hoge tol aan mensenlevens eist, is de bevolking toegenomen van 40.583.573
in 1996 tot 44.819.778 in 2001. Dit is een stijging met 10,4%.
Vermeldenswaard is, dat een miljoen blanken emigreerde in het decennium na de machtsovername
door het ANC.

Het Afrikaans in Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika is Afrikaans een van de 11 officiële talen (vóór 1994 een van de twee officiële talen).
Het Afrikaans stamt af van het Nederlands en is er nauw aan verwant.
Sedert enkele jaren ondersteunt De Nederlandse Taalunie ook het Nederlands in Zuid-Afrika,
waar het Afrikaans, als dochtertaal van het Nederlands, de moedertaal is van circa 6,4 miljoen mensen*
(van wie ruim 3.5 miljoen blanken), zowat 14% van de bevolking. Het Engels is de moedertaal
van 'maar' 9% van de bevolking.
Ook in de toekomst zal het Afrikaans een belangrijke positie blijven innemen, hoewel sinds 1994
negen Afrikaanse talen dezelfde rechten hebben gekregen als Afrikaans en Engels.
Er zijn momenteel dus elf verschillende officiële talen: Afrikaans, Engels, Ndebele, Sotho, Sepedi,
Swazi, Tsonga, Tswana, Venda, IsiXhosa en IsiZoeloe. Hiermee lijkt in Zuid-Afrika eenzelfde toren
van Babel te zijn gebouwd als in de EU, met de bijhorende bureaucratie van vertaaldiensten als gevolg.
Ook hier is de tendens dat het Engels steeds meer de functie van lingua franca vervult.
Het Afrikaans heeft het nadeel dat het geen internationale taal is en dat het gebukt gaat onder
zijn verleden als taal van de apartheid. Toch wordt het Afrikaans hierdoor niet wezenlijk bedreigd,
gezien de relatief sterke positie die het in de samenleving inneemt. Het is de derde taal in het land,
na Zoeloe (22%) en Xhosa (18%). Engels komt met 9% pas op de zesde plaats, net na Tswana
en Noord-Sotho.
Als men rekening houdt met de verspreiding van de Afrikaanse literatuur, kranten en boekuitgaven,
radio- en televisieuitzendingen, dan komt het Afrikaans zelfs op de eerste plaats.
Het is demografisch wijd verspreid in alle sociale geledingen en etnische groeperingen (blanken, zwarten
en kleurlingen).
'Bijgevolg ziet de toekomst van het Afrikaans er nog altijd rooskleurig uit', zou men op het eerste gezicht
denken. Toch zijn er ook deskundigen die menen dat het bergaf zou kunnen gaan met het Afrikaans...


"Eens het die Afrikaner vir sy taal- en kultuurvoeding opgekyk na Vlaandere en Nederland.
Nie meer nie. Hy kyk vandag saam met sy Engelstalige landgenoot op na die Engelse wêreld
vir dié voeding.
Die Afrikaner het haas geen kultuur meer van sy eie nie.Kultuuroordrag is so goed as afgerond.
Ons staan op die rand van taaloordrag."

* -Volgens cijfers uit 1990 is Afrikaans de moedertaal van 6.200.000 mensen in de Republiek Zuid-Afrika,
van 160.000 mensen in de Republiek Namibië en van 20.000 mensen in Botswana.
Tenslotte spreken zo'n 4.000.000 mensen uit Zuid-Afrika, Afrikaans als tweede of derde taal.

Provincies

Na het afschaffen van de apartheid en de eerste algemene verkiezingen in 1994 werden de thuislanden
terug geïntegreerd in de Republiek en werden de vroegere provincies hervormd. Men verdeelde Zuid-Afrika
in negen provincies:
Noord-Kaap, West-Kaap, Oost-Kaap, Kwazoeloe-Natal, Vrijstaat, Noord-West, Gauteng,
Mpumalanga en Limpopo.

De vroegere provincie Transvaal werd verdeeld in Gauteng, Noordwest, Limpopo en Mpumalanga.
P.S. Hoofdsteden:
Pretoria (bestuurlijke macht)
Kaapstad (wetgevende macht)
Bloemfontein (rechterlijke macht)

Taalgroepen in ZA - Telling van 2001

IsiZoeloe
23,8%

IsiXhosa
17,6%

Afrikaans
13,3%

Sepedi
9,4%

Tswana
8,2%

Engels
8,2%

Sotho
7,9%

Tsonga
4,4%

Swazi
2,7%

Venda
2,3%

Ndebele
1,6%

Andere
0,5%

De tabel toont de verdeling van de verschillende taalgroepen (huistalen). IsiZoeloe
is de moedertaal van 23.8% van de bevolking, gevolgd door IsiXhosa met 17.6%, enz.
Het Afrikaans met 13,3% zou dus ietwat terrein verloren hebben! Het is opvallend,
dat Engels door slechts 8,2% van de bevolking als huistaal wordt gebruikt...

Talen per provincie

Provincie

Bevolking
(in milj.)

Officiële talen

Percentage
van de bevolking

West-Kaap

3,7 M

Afrikaans
Engels
IsiXhosa

62,6 %
20,0 %
15,3 %

Kwazoeloe-Natal

8,7 M

IsiZoeloe
Engels
Afrikaans

79,3 %
16,0 %
1,9 %

Oost-Kaap

6,4 M

IsiXhosa
Afrikaans
Engels

82,6 %
9,6 %
4,2 %

Noord-Kaap

0,742 M

Afrikaans
Setswana
IsiXhosa

66,0 %
19,0 %
6,2 %

Vrijstaat

2,7 M

Sesotho
Afrikaans
IsiXhosa

57,4 %
14,7 %
9,4 %

Noordwest

3,3 M

Setswans
Afrikaans
Engels

59,0 %
8,8 %
6,3 %

Gauteng

7,0 M

Afrikaans
IsiZoeloe
Engels

20,5 %
18,4 %
16,1 %

Mpumalanga

3,0 M

Siswati
IsiZoeloe
IsiNdébélé
Afrikaans

30,2 %
24,2 %
11,3 %
6,2 %

Limpopo
(Noord-Transvaal)

5,3 M

Sepedi (Sotho)
Xitsonga
Tshivenda
Engels

56,7 %
22,7 %
11,8 %
6,1 %

*Gauteng: het stedelijke mijngebied rond Johannesburg werd vanaf 1995
'Gauteng' genoemd.
Gegevens van de Zuid-Afrikaanse regering: "The Nine New Provinces"
in Yearbook 1995, Pretoria (2 mei 1996).


Links - Skakels oor Afrikaans:

'O moedertaal ... jou het ek lief bo alles ...'
LitNet
De groene Amsterdammer - Moenie jou languages mix nie
Afrikaans - Wikipedia
Afrikaans is ook Nederlands (discussie)
Afrikaans: Algemeen + Poëzie
Afrikaans in Europa - Webversorging Catharina Loader
Startkabel.nl: Zuid-Afrika
Afrika & Multicultureel
Wie praat Afrikaans?
De ontwikkeling van het Afrikaans
Suid-Afrika Huis
Vriende van Afrikaans - Webbladsye
AFRIKAANS.BE
Radio Kierieman - Voorblad
Afrikaans & Nederlands
Die Afrikaanse taal
LitNet - PoësieNet
Meer oor Afrikaans
Sprekersgetalle van die Suid-Afrikaanse tale
Die Knoop - Afrikaans op die internet
Informatie over bevolking en taal - In het Nederlands
Afrikaans - Ontstaan & Toekomst - In het Nederlands
Afrikaanse Taalmuseum



Koerante - Aanlyn weergawe



Beeld
Die Kwêvoël
Volksblad
Eikestadnuus
Rekord

Paarl Post



Internet Radio

Radio sonder grense

Afrikaanse internet radiostasie - Uitsaaines




Ingangsportaal tot die groot webwerf van Mieliestronk.com

Wil jy Afrikaans leer?

Skakels:

Woordenboek  Nederlands - Afrikaans
Afrikaans - Nederlands  On-line vertaler
Nederlands - Afrikaans (vertaling)  Nederlandse website
Nederlands - Afrikaans (translator)  Engelse website

English - Afrikaans  Speak Afrikaans within minutes


Soek slegs in Afrikaans

separator

Het Afrikaans in Namibië

Kaart Namibië


Namibië telt 1,8 miljoen inwoners en heeft een zeer heterogene bevolking (Ovambo 50%,
Kavango 9%, Herero 7%, Damara 7%, Nama 5%, Caprivi 4%, Bosjesmannen 3%, Baster 2%,
Tswana 0,5%, blanken 6%, halfbloed 6,5%). Er worden dan ook heel wat talen gesproken,
ondermeer Afrikaans, Engels, Duits, Herero, en Oshivambo.
Zowat alle lokale stammen hebben hun eigen taal, waarbij 'de kliktaal' van de San bosjesmannen
onbegrijpelijk is voor westerlingen. In de Republiek Zuid-Afrika wordt eveneens een kliktaal
gesproken door de Xhosa.
Na de onafhankelijkheid in 1990 werd Engels -vreemd genoeg- de enige ambtelijke taal, alhoewel
het Afrikaans beheerst wordt door 60% van de inwoners.

Citaat: "Afrikaans, wat in terme van moedertaalsprekers tans die vierde grootste taal in Namibië is.
Verder kan meer as 75% van die Namibiese bevolking Afrikaans verstaan en praat, al is dit nie
hulle moedertaal nie."


Afrikaans is dus niet alleen de moedertaal van ruim 160.000 inwoners, maar fungeert ook als
de lingua franca van Namibië,

Skakels:

Afrikalinks - Namibië
Afrikaans in Namibië
Namibië - Wikipedia
Euro-Afrikaans
Afrikaans in Namibië  Die voor- en teenspoed
Republikein  Die enigste Afrikaanse dagblad in Namibië
Streek nuus  Aanlyn weergawe
Gehegtheid aan taal
Wikipedia  Namibische genocide (1904)
Google soek


separator

Het Afrikaans is een vereenvoudigde versie van het Nederlands.
Nederlandstaligen kunnen wel problemen ondervinden met de klemtoon van het Afrikaans,
met neologismen en met de woorden die het Afrikaans heeft overgenomen uit het Maleis,
Koi, enz..

Het Afrikaans heeft het Hollands uit de VOC-tijd als basis. Vandaar dat heelwat scheepstermen
gebruikt worden in het Standaardafrikaans.
Bijvoorbeeld: "kooi" (bed), "kajuit" (cabine van truck, enz),
"kombuis" (keuken) en "kombers" (deken).

De eerste Nederlandse kolonisten, die zich in de tweede helft van de 17e eeuw aan de Kaap
vestigden, waren bijna allemaal afkomstig uit Zuid-Holland, Zeeland en het Westen van Utrecht.
De Franse Hugenoten en de Duitse immigranten waren een minderheid en hadden geen blijvende
invloed op het Afrikaans.

Enkele Maleise woorden die in het Afrikaans zijn opgenomen:
"naartjie" (manderijn), "pisang" (banaan), "piering" (schoteltje),
"baaitjie" (colbert), "baie" (veel), "baklei" (vechten, twisten),
"blatjang" (kruidensaus, chutney), enz.

Afrikaners zijn vindingrijk en origineel in het vertalen
van vreemde woorden. Bijvoorbeeld:
"lugversorging" (airco/klimaatregeling), "hysbak" (lift),
"wipmat" (trampolien), "snydokter" (chirurg),
"rekenaar" (computer), "aanlyn" (online),
"sagteware" (software), "webwerf" (website),
"nabyskote" (close-ups), "prikkelpop" (pin-upgirl),
"deurtrekkertjie" - soms ook "amperbroekie (tangaslipje),
"kameelperd" (giraf), genadedood (euthanasie)
"peuselhappie" (snack), "trompoppie" (majorette),
"dwelm" (drug), "stootskraper" (bulldozer),
"huurmeisje" (prostituee), enz.

Nog enkele vertalingen van Engelse woorden:
irresponsible drivers -"padvarke" (nl. wegpiraten)
kick boxer - "skopbokser"
skinhead - "skeerkop"
placebo - "foppil"
catwalk - "loopplank"
infotainment - "inligtingsvermaak"
laptop - "skootrekenaar"
barbecue - "braai"
heavy breather - "hygswyn"
dreadlocks - "rastalokke"
crooner (smartlapzanger) - "kreunsanger"
website - "webtuiste"
e-mail - "e-pos"
ringtone: - "luitoon" (mv."luitone")
kissogram - "soentelegram"

'n Leuke uitdrukking:
Moenie mounie - "niet mekkeren"

Sms-taal:
WYSIWYG (What You See Is What You Get)
In het Afrikaans wordt dit:
     "WYSIWYK" (Wat jY Sien Is Wat jY Kry)
     of "WUSIWUK" (Wat U Sie Is Wat U Kry)

Surf naar deze websites met nog meer Afrikaanse woorden:
SuidAfrika.nl

Die Roepstem.



Separator

Afrikaners try to preserve language

"Who came up with the bad idea that Afrikaans belongs to white people?"
coloured writer E K M Dido asked at a public discussion. "This living flowing,
flexible language with all its facets is mine, yours and all of ours ...
don't try to oppress my language because Afrikaans stands back
for no language in the world,"
she said.

Separator

Naar boven - Boontoe

Nederlands wereldwijd

Onze Moedertaal
& Van Indo-Europees tot Nederlands


J.L. Cachet - Di Afrikaanse Taal

Afrikaanse liefdesgedigte

2 Afrikaanse natuurgedigte - Rosa Rosarum

Visser - Liefdesgedigte

Celliers - Afrikaanse gedigte

Leipoldt - Afrikaanse gedigte

Ossewa - Afrikaanse gedigte

Afrikaanse webtuiste


Homepage


Poëzieweb-Poetryweb: pageviews since/sinds 21-03-2002.
Statist. Poëzieweb-Poetryweb
  Free counter and web stats    © Gaston D'Haese: 18-02-2004.
Laatste wijziging: 30-10-2009.  :E-mail: webmaster


Stat. Afrikaans