Iphone & smartphone optimized content

Hugo Claus - Biografie
Hugo Claus
Hugo Maurice Julien Claus 
(°Brugge 1929; †Antwerpen, 19 maart 2008). 
Hij was een Vlaamse romanschrijver, dichter, cineast,   
toneelauteur, scenarist, vertaler en schilder.
© Foto van Peter Maenhoudt


Biografie

-Hugo Maurice Julien Claus wordt geboren op 5 april 1929 
in Brugge, als eerste zoon van de drukker Jozef Claus 
en Germaine Vanderlinden.
1930: de jonge Claus wordt in een kostschool geplaatst 
te Eke bij Deinze. 
1933: komt vanaf 29 september terecht in het Pensionnat 
Saint-Joseph te Aalbeke bij Kortrijk, dat bestuurd wordt 
door de Zusters van Liefde. 
Hij volgt er de eerste zes studiejaren.
1939: wordt ingeschreven voor het 7de leerjaar aan het 
Sint-Amandscollege te Kortrijk.
1940-1941: volgt de 6de Latijnse aan hetzelfde college. 
Claus verlaat het college en wordt op 16 april ingeschreven 
aan het Koninklijk Atheneum te Kortrijk. 
Hugo was enige tijd lid van de vlaamse hitlerjugend, 
waarschijnlijk op aandringen van zijn vader. 
1942: één van zijn klasgenoten is Miriam Soetaert, die hij 
het gedicht 'Grauwvuur' schenkt.
1944: hij verlaat het atheneum in juli.
1944-1945: zit in het 4de jaar van de Grieks-Latijnse 
humaniora aan het Sint-Hendrikscollege te Deinze.
1945: na de oorlog wordt vader Jozef Claus opgesloten 
in het interneringscentrum 'De Vikings' te Kortrijk. 
Hugo gaat met zijn moeder en zijn broers bij oma 
Vanderlinden wonen te Astene bij Deinze.
-Claus verlaat het ouderlijk huis als hij vijftien is en begint 
een reeks omzwervingen. 
Hij werkt o.a. als gevelschilder en volgt les aan de Gentse 
kunstacademie. Voor een meubelmaker uit Deinze schildert 
hij landschappen die tegelijk met meubels worden verkocht. 
-1946: in het voorjaar huurt hij een boerderijtje 
te Sint-Martens-Leerne. 
Hij leert er enkele jonge kunstenaars kennen, onder wie 
de schilder Roger Raveel. 
-1947: hij schrijft het verhaal 'Het huis in de struiken' 
dat zich afspeelt in Astene-Dreef. 
'Kleine reeks' is zijn eerste bundel met typische 'jeugd-
gedichten'. De oplage bedraagt 125 exemplaren en wordt 
uitgegeven bij uitgeverij 'Aurora', de drukkerij-uitgeverij 
van zijn vader.
Van oktober tot december werkt hij als seizoenarbeider 
in een suikerfabriek te Chevrières in Noord-Frankrijk. 
Deze ervaring verwerkt hij in het naturalistische 'Suiker' 
(1958), zijn eerste toneelstuk.
-1948: 'Registreren' (poëzie), uitgegeven door Carrillon, 
dat beheerd wordt door vader Claus. 
Hugo ziet deze dichtbundel als zijn echte start.
-1948: de negentienjarige Claus schrijft zijn eerste roman 
in amper vijf weken op een Oostendse hotelkamer. 
'De eendenjacht' wordt later herdoopt in 'De Metsiers' 
en krijgt de 'Arkprijs van het Vrije Woord' en de 'Leo 
J. Krijnprijs'.
'Het huis in de struiken verschijnt in het novembernummer 
van het Nieuw-Vlaams Tijdschrift.
-1949: hij leert de rijke redersdochter Elly Overzier kennen 
na een poëzievoordracht in januari te Oostende.
‘Drie blauwe gedichten voor Ellie (Overzier)’ verschijnen 
in het eerste nummer van “Tijd en Mens” op 15 september. 
Hij vervult zijn dienstplicht vanaf 1 april. 
Hij krijgt de zes weken durende opleiding in de Chartreuse-
kazerne te Luik. De schrijver Hugo Raes is een van 
zijn wapenbroeders.        
-1950: Hij publiceert 19 gedichten, die behoren tot 
de ongepubliceerde bundel 'De stenen krekel', 
in het februarinummer van het Nieuw Vlaams Tijdschrift. 
De titel 'Ring om Ellie' verwijst naar zijn vriendin 
Elly Overzier. Zijn legerdienst eindigt op 29 maart. 
Elly Overzier vertrekt eind augustus naar Parijs, een maand 
later gevolgd door Hugo Claus. Elly verdient haar brood 
als mannequin en filmster. Hugo leeft op haar kosten. 
Claus komt in Parijs in aanraking met het existensialisme, 
het surrealisme en experimentele dichters, zoals Gerrit 
Kouwenaar en Simon Vinkenoog. 
Hij trekt op met de Cobraschilders Corneille en Karel Appel 
en ontmoet de theaterfilosoof Antonin Artaud.
Samen met Lucebert, Simon Vinkenoog, Hans Andreus, 
Remco Campert e.a. behoort hij bij 'de vijftigers'. 
De vitalistische vijftigers hebben lak aan klassieke versvormen 
en (eind) rijm. Vaak gebruiken zij ook geen interpunctie 
in hun gedichten.
Met Vinkenoog (1982-2008) begint Claus een briefwisseling 
die vooral tussen 1951 en 1954 erg intens is. Vinkenoog gaf 
de briefwisseling aan het Letterkundig Museum in 1957. 
Ze omvat 80 brieven geschreven tussen 1951 en 1956.
-1951: Schrijft de gedichten (bij tekeningen van Corneille), 
die in 1955 worden gepubliceerd onder de titel 'Paal en perk'. 
-1952: Claus en Ellie Overzier verlaten Parijs in de zomer 
en keren terug naar België. 
Hij breekt door als prozaschrijver met 'De hondsdagen'.
'Tancredo infrasonic' (poëzie).
Claus ontvangt zijn tweede 'Arkprijs van het Vrije Woord' 
voor de roman De Metsiers.
-1953: hij regisseert voor het eerst zijn toneelstuk 'De Getuigen' 
in het Brusselse Kamertoneel. In deze satirische eenakter 
beschrijft Claus eigenlijk de verhouding van Alice Nahon 
met Urbain van de Voorde.
Van februari 1953 tot begin 1955 verblijft hij lange periodes 
in Italië. Zijn vriendin Elly Overzier (pseudoniem Elly Norden) 
acteert er in enkele films. Ze trekt ook op tournee met Anna 
Magnani. Zijn Italiaanse filmervaringen zal hij later verwerken 
in 'De koele minnaar' (roman).
Gedichtenbundel 'Een Huis dat tussen Nacht en Morgen staat'.
-1954: 'Natuurgetrouw' (kortverhalen).
-1955: in februari verblijft Claus in Parijs, waar hij de 'Prix 
Bonjour Jeunesse' krijgt uitgereikt door Françoise Sagan voor 
'Jours de Canicule', de Franse vertaling van 'De hondsdagen'.  
1955 is trouwens zijn wonderjaar op persoonlijk en literair 
gebied. Hij domicilieert zich in Gent en huwt met de Neder-
landse redersdochter Elly Overzier op 26 mei. 
Hun trouwfeest vieren ze in Het Goudblommeke in Papier 
te Brussel, samen met o.a. Ben Cami, Roger Raveel, Simon 
Vinkenoog  en Lucebert.   
Zijn 'Oostakkerse gedichten' zijn een schot in de roos, maar 
zijn toneelstuk 'Een bruid in de morgen' zorgt voor hevige 
en verdeelde reacties. Het thema hierin is de incestueuze 
liefde tussen broer en zus.  
Als kers op de taart krijgt hij de 'Staatsprijs voor toneel'.
Zijn eenakter 'De geliefden' wordt op 24 september opgevoerd 
in het Gentse Arcatheater.
In 1955 werkt hij ook enige tijd als free-lancer voor 
de socialistische krant Vooruit.  
-1956: 'De koele minnaar' (roman).
-1957: vertaling van “Under Milkwood” van Dylan Thomas.  
-1958: 'De zwarte keizer' (verhalen) en 'Suiker' (toneel).
Publicatie van 'Onder het melkwoud' van Dylan Thomas. 
Van dezelfde auteur vertaalt hij ook “Portrait of the artist 
as a young dog”, met de titel “Als een jonge hond”. 
-1959: première van 'n Bruid in die Môre in Pretoria 
op 26 januari. 
'Mama kijk, zonder handen' (toneel).
Vanaf mei verblijft hij langdurig op Ibiza in het gezelschap 
van Elly. Hij ontmoet er o.a. Cees Nooteboom en Harry 
Mulisch. Dankzij een beurs van de Ford Foundation reist hij 
naar de Verenigde Staten. Hij arriveert op 4 november 
in New York en bezoekt ondermeer Boston, Chicago en San 
Francisco. Hij reist door naar Mexico en Cuba.
-1961: publicatie van de dichtbundel 'Een geverfde ruiter' 
(zomer 1961).
Filmpremière van 'Het mes' in het City Theater te Amsterdam 
op 2 maart. Regie van Fons Rademakers. Het filmscenario 
is van H. Claus.       
-1962:  'De verwondering' (roman) in oktober.
'De dans van de reiger' (toneel). 
-1963: 'Omtrent Deedee' (roman).
Hij krijgt de 'Henriette Roland Holstprijs' voor zijn toneelwerk  
Eind 1963 schenkt Elly hem zijn eerste zoon Thomas.
-1964: 'Oog om oog (poëzie).
-1965: hij regisseert zijn eerste film 'De vijanden', die handelt 
over de door omstandigheden opgedrongen vriendschap 
tussen een Duitse weermachtsoldaat, een Amerikaanse G.I. 
en een Antwerpse piot.
'Tyl Uilenspiegel' (toneel).
Claus verhuist met Elly Overzier en zijn tweejarig zoontje 
naar een boerderij in Nukerke,waar hij een vijftal jaren 
blijft wonen.
-1966: 'Thyestes' (toneel).
Uitgave van “Acht toneelstukken”, met ondermeer “In de haven”, 
“Onder de maan”, “(M)Oratorium” en zijn eerste volavondstuk 
“Bruid in de morgen”.
-1968: Claus maakt een reis naar Cuba. 
Hij wordt veroordeeld voor zedenschennis, omdat hij de Heilige 
Drie-eenheid laat uitbeelden door drie naakte mannen in zijn 
theaterstuk 'Masscheroen'. Ze worden door de naakte maagd 
Mariken, die slechts een kuisheidsgordel draagt, met een zweep 
van het podium geranseld. Claus wordt veroordeeld tot vier 
maanden gevangenisstraf wegens openbare zedenschennis. 
Zijn gevangenisstraf wordt later omgezet in een voorwaardelijke 
straf en een geldboete.
-1969: zijn toneelstuk 'Vrijdag', met Kitty Courbois in de hoofdrol, 
ging in première in Amsterdam.
Natuurgetrouwer' (kortverhalen).
-1970: 'Leopold II' (toneel) en 'De Spaanse Hoer' (toneel). 
De gedichtenbundels 'Van horen zeggen' en 'Heer Everzwijn'.
Claus gaat naar Amsterdam en trekt in bij de actrice Kitty Courbois, 
die zeven jaar ouder is. Hij verwerkt elementen van deze turbulente 
relatie in de roman 'Het jaar van de kreeft' en de gedichtencyclus 
'Dag, jij'. Een aantal jaren later heeft hij een tweede kortstondige 
relatie met haar. Claus is geschokt als Courbois hem de bons geeft. 
Hij krijgt dus van hetzelfde laken een pak, want eerder had hij 
Elly Overzier hetzelfde aangedaan. 
-1971: 'Mira'. Claus werkt mee aan deze verfilming van Streuvels' 
'De teloorgang van de waterhoek'. 
Hij schrijft het scenario en en zorgt voor de nodige dialogen, 
want die ontbreken nagenoeg in de novelle van Stijn Streuvels.
Dichtbundel 'Dag, jij', uitgegeven bij De Bezige Bij, Amsterdam.
Hij publiceert het boek 'Schola nostra' onder het pseudoniem 
'Dorothea van Male'. 
-1972: Claus leert de 24 jaar jongere filmactrice Sylvia Kristel 
('Emmanuelle') kennen en gaat bij haar wonen in Parijs.
Tot 1978 genieten ze met volle teugen van het leven van de jetset. Het paar heeft een zoon Arthur. Update: Sylvia Kristel overleed op 17 oktober 2012. 'Schaamte' (roman). 'Het jaar van de kreeft' (roman). -1973: 'Blauw Blauw' (toneel) en de gedichtenbundel 'De Wan- gebeden'. -1975: 'Thuis' (toneel). -1976: 'Orestes' (toneel). -1977: Claus woont terug in Gent. Gedichtenbundel 'Het graf van Pernath'. -1978: 'Verlangen' (roman). 'De wangebeden', 'Het Jansenisme', 'Drie Vlaamse emblemata', 'Het graf van Pernath' en 'Hecate' worden gebundeld in 'De waarheden'. -1979: Claus krijgt de "Constant Huygensprijs" voor zijn gehele oeuvre. -1980: zijn toneelstuk 'Vrijdag' wordt door Claus zelf verfilmd. -1981: in het NTG wordt tijdens het seizoen 1981-82 zijn toneel- stuk 'Het haar van de hond' opgevoerd in zijn eigen regie. Hij onderneemt een reis naar Mexico met Freddy de Vree. -1983: uitgave van zijn meesterwerk 'Het verdriet van België'. Hierin verwerkt hij ondermeer ervaringen uit het nonnenpensionaat waarin hij enkele jaren van zijn jeugd slijt. Ook de collaboratie is een thema dat een prominente plaats inneemt in het boek. Hij regisseert de film 'De Leeuw van Vlaanderen'. -1984: zijn vader overlijdt in Gent. -1986: Hij ontvangt de 'Herman Gorterprijs' voor zijn poëziebundel 'Alibi' (1985). Zijn moeder overlijdt in Gent. -1987: Elke week vertaalde, illustreerde en becommentarieerde Hugo Claus een gedicht in Knack. Hij deed dat van september 1987 tot september 1988. Hij plaatste nooit het origineel bij deze vertalingen en koos meestal obscure teksten in verschillende talen: Chinees, Japans, Tsjechisch, Spaans, Italiaans, Frans en Duits. -1988: 'Een zachte vernieling' (roman). -1989: Claus wordt 60 jaar. Het Nederlandse Boekenweekgeschenk is van zijn hand, 'De zwaardvis', wordt gedrukt op 500.000 exemplaren. Hij scheidt officieel van Elly Overzier. De facto was het koppel al in 1969 uit elkaar gegaan. "Ze hadden daarna nog regelmatig contact. Wanneer hij naar Gent kwam, bleef hij vaak overnachten bij ons", zegt Thomas Claus. (Bron De Standaard 28-12-2010). -1991: Zijn broer Guido, de waard van de Hotsy Totsy in Gent, overlijdt. -1992: Claus krijgt gezondheidsproblemen (prostaatkanker). -1993: Hij woont afwisselend in Antwerpen en Frankrijk (Cavaillon en Croagnes). Op 26 juni 1993, wordt hij na een verkeersongeval opgenomen in het ziekenhuis van Apt. Hij heeft ernstige verwondingen aan de ruggenwervels. Claus huwt met Veerle de Wit. Zijn tweede echtgenote zal tot zijn levenseinde bij hem blijven. 'De sporen' (poëzie). -1994: 'Belladonna' (roman). Hij krijgt de prestigieuze VSB-poëzieprijs voor 'De Sporen'. 'Gedichten 1947-1994' (1994). -1996: 'De geruchten (roman). -1997: 'De geruchten' krijgt de Libris Literatuurprijs. -1998: 'Onvoltooid verleden' (roman). 'Het laatste bed' (novelle). Hij krijgt de 'Prix Aristeion' (een Europese literaire onderscheiding) voor 'De geruchten'. -1999: 'Wreed geluk' (poëzie). -2000: 'Een slaapwandeling' (novelle). -2002: 'Mijn hart en ik' (poëzie). 'Ik schrijf je neer' (poëzie). -2003: 'Zeelucht' (poëzie). 'De verzoeking en andere novellen'. -2004: 'In geval van nood' (poëzie). -2005: overzichtstentoonstelling van zijn beeldend werk (schilderijen, enz.) in Amstelveen. -2006: men stelt de ziekte van Alzheimer bij hem vast, al heeft hij nog veel lucide momenten. Hij besluit naderhand om op een waardige manier te sterven en zich op het zelfgekozen moment te laten euthanaseren. -2008: de grootste Vlaamse dichter en schrijver, die ook een begaafd schilder is, overlijdt in het Middelheimziekenhuis te Antwerpen op 19 maart. -2010: zijn eerste vrouw, Elly Overzier, overlijdt op 26 december 2010 op 82-jarige leeftijd aan hartproblemen. -2011: Uitgeverij De Bezige Bij geeft "De wolken" uit (Uit de geheime laden van Hugo Claus), een selectie van ongepubliceerd materiaal uit de nalatenschap van Claus. Het boek is samengesteld door journalist Mark Schaevers en Veerle Claus-De Wit. De zonen van Hugo Claus eisten dat de biografie uit de rekken moest worden genomen, op straffe van een dwangsom van 5000€ per dag. Enerzijds vonden zij dat de personenrechten geschonden werden en anderzijds dienden zij ook een klacht in tegen de inhoud van het boek. De rechtbank verwierp hun eisen en gaf groen licht voor de verkoop van "De wolken", dat vanaf 19 mei te koop werd aangeboden.
P.S. Hugo Claus is redacteur geweest van De Gids, Randstad en het Nieuw Vlaams Tijdschrift. Verder was hij medewerker van Tijd en mens, Arsenaal, Blurb, Braak, Podium, Cobra en De Vlaamse Gids. Hij ontving zeven 'Staatsprijzen' - vier voor toneel-letterkunde, een voor verhalend proza, een voor poëzie en een voor zijn volledige oeuvre. Daarenboven werd hij ook gelauwerd met de 'Prijs der Nederlandse Letteren'. Tenslotte was hij sinds 1971 'Ridder in de Kroonorde'.

© Gaston D'Haese


Naar boven!

Hugo Claus - Bibliografie

Claus leest voor

Hugo Claus - 'Pjeroo's song' in Tiecelijn,
Jaargang 18 (DBNL)


Vlaamse dichters

Nederlandse dichters

Vertalingen in het Nederlands


Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002.


© Gaston D'Haese: 19-03-2008.
Laatste wijziging: 08-09-2017.

E-mail: webmaster