Iphone & smartphone optimized content

Hugo Claus - Biografie
Hugo Claus
Hugo Maurice Julien Claus 
(°Brugge 1929; †Antwerpen, 19 maart 2008). 
Hij was een Vlaamse romanschrijver, dichter, cineast,   
toneelauteur, scenarist, vertaler en schilder.
© Foto van Peter Maenhoudt


Biografie

-Hugo Maurice Julien Claus werd geboren op 5 april 1929 
in Brugge, als eerste zoon van de drukker Jozef Claus 
en Germaine Vanderlinden.
1930: de jonge Claus werd in een kostschool geplaatst 
te Eke bij Deinze. 
1933: kwam vanaf 29 september terecht in het Pensionnat 
Saint-Joseph te Aalbeke bij Kortrijk, dat bestuurd werd door 
de Zusters van Liefde. 
Hij volgde er de eerste zes studiejaren.
1939: werd ingeschreven voor het 7de leerjaar aan het Sint-
Amandscollege te Kortrijk.
1940-1941: volgde de 6de Latijnse aan hetzelfde college. 
Claus verliet het college en werd op 16 april ingeschreven 
aan het Koninklijk Atheneum te Kortrijk. 
Hugo was lid van de vlaamse hitlerjugend, waarschijnlijk 
op aandringen van zijn vader die blokleider van het VNV 
was. Er werd zelfs een strafdossier (lid van het NSJV) over 
Hugo Claus aangelegd, maar dat werd op 17 juni 1946 
zonder gevolg geklasseerd. 
1942: één van zijn klasgenoten was Miriam Soetaert, die hij 
het gedicht 'Grauwvuur' schonk.
1944: hij verliet het atheneum in juli.
1944-1945: zat in het 4de jaar van de Grieks-Latijnse 
humaniora aan het Sint-Hendrikscollege te Deinze.
1945: na de oorlog werd vader Jozef Claus opgesloten 
in het interneringscentrum 'De Vikings' te Kortrijk. 
Hugo ging met zijn moeder en zijn broers bij oma 
Vanderlinden wonen te Astene bij Deinze.
-Claus verliet het ouderlijk huis toen hij vijftien was 
en begon een reeks omzwervingen. 
Hij werkte o.a. als gevelschilder en volgde les aan de Gentse 
kunstacademie. Voor een meubelmaker uit Deinze schilderde 
hij landschappen die tegelijk met meubels werden verkocht. 
-1946: in het voorjaar huurde hij een boerderijtje 
te Sint-Martens-Leerne. 
Hij leerde er enkele jonge kunstenaars kennen, onder wie 
de schilder Roger Raveel. 
-1947: hij schreef het verhaal 'Het huis in de struiken' 
dat zich afspeelde in Astene-Dreef. 
'Kleine reeks' was zijn eerste bundel met typische 'jeugd-
gedichten'. De oplage bedroeg 125 exemplaren en werd 
uitgegeven bij uitgeverij 'Aurora', de drukkerij-uitgeverij 
van zijn vader.
Van oktober tot december werkte hij als seizoenarbeider 
in een suikerfabriek te Chevrières in Noord-Frankrijk. 
Deze ervaring verwerkte hij in het naturalistische 'Suiker' 
(1958), zijn eerste toneelstuk.
-1948: 'Registreren' (poëzie), uitgegeven door Carrillon, 
dat beheerd werd door vader Claus. 
Hugo zag deze dichtbundel als zijn echte start.
-1948: de negentienjarige Claus schreef zijn eerste roman 
in amper vijf weken op een Oostendse hotelkamer. 
'De eendenjacht' werd later herdoopt in 'De Metsiers' 
en kreeg de 'Arkprijs van het Vrije Woord' en de 'Leo 
J. Krijnprijs'.
'Het huis in de struiken verscheen in het novembernummer 
van het Nieuw-Vlaams Tijdschrift.
-1949: hij leerde de rijke redersdochter Elly Overzier kennen 
na een poëzievoordracht in januari te Oostende.
‘Drie blauwe gedichten voor Ellie (Overzier)’ verschenen 
in het eerste nummer van “Tijd en Mens” op 15 september. 
Hij vervulde zijn militaire dienstplicht vanaf 1 april. 
Hij kreeg de zes weken durende opleiding in de Chartreuse-
kazerne te Luik. De schrijver Hugo Raes was een van 
zijn wapenbroeders.        
-1950: Hij publiceerde 19 gedichten, die behoren tot 
de ongepubliceerde bundel 'De stenen krekel', 
in het februarinummer van het Nieuw Vlaams Tijdschrift. 
De titel 'Ring om Ellie' verwees naar zijn vriendin 
Elly Overzier. Zijn legerdienst eindigde op 29 maart. 
Elly Overzier vertrok eind augustus naar Parijs, een maand 
later gevolgd door Hugo Claus. Elly verdiende haar brood 
als mannequin en filmster. Hugo leefde op haar kosten. 
Claus kwam in Parijs in aanraking met het existensialisme, 
het surrealisme en experimentele dichters, zoals Gerrit 
Kouwenaar en Simon Vinkenoog. 
Hij trok op met de Cobraschilders Corneille en Karel Appel 
en ontmoette de theaterfilosoof Antonin Artaud.
Samen met Lucebert, Simon Vinkenoog, Hans Andreus, 
Remco Campert e.a. behoorde hij bij 'de vijftigers'. 
De vitalistische vijftigers hadden lak aan klassieke versvormen 
en (eind) rijm. Vaak gebruikten zij ook geen interpunctie 
in hun gedichten.
Met Vinkenoog (1982-2008) begon Claus een briefwisseling 
die vooral tussen 1951 en 1954 erg intens was. Vinkenoog gaf 
de briefwisseling aan het Letterkundig Museum in 1957. 
Ze omvat 80 brieven geschreven tussen 1951 en 1956.
-1951: Schreef de gedichten (bij tekeningen van Corneille), 
die in 1955 werden gepubliceerd onder de titel 'Paal en perk'. 
-1952: Claus en Ellie Overzier verlieten Parijs in de zomer 
en keren terug naar België. 
Hij brak door als prozaschrijver met 'De hondsdagen'.
'Tancredo infrasonic' (poëzie).
Claus ontving zijn tweede 'Arkprijs van het Vrije Woord' 
voor de roman De Metsiers.
-1953: hij regisseerde voor het eerst zijn toneelstuk 'De 
Getuigen' in het Brusselse Kamertoneel. In deze satirische 
eenakter beschreef Claus eigenlijk de verhouding van Alice 
Nahon met Urbain van de Voorde.
Van februari 1953 tot begin 1955 verbleef hij lange periodes 
in Italië. Zijn vriendin Elly Overzier (pseudoniem Elly Norden) 
acteerde er in enkele films. Ze trok ook op tournee met Anna 
Magnani. Zijn Italiaanse filmervaringen zal hij later verwerken 
in 'De koele minnaar' (roman).
Gedichtenbundel 'Een Huis dat tussen Nacht en Morgen staat'.
-1954: 'Natuurgetrouw' (kortverhalen).
-1955: in februari verbleef Claus in Parijs, waar hij de 'Prix 
Bonjour Jeunesse' kreeg uitgereikt door Françoise Sagan voor 
'Jours de Canicule', de Franse vertaling van 'De hondsdagen'.
Volgens een bron was de prijs voor Claus fake news (grap).    
1955 was zijn wonderjaar op persoonlijk en literair gebied. 
Hij domicilieerde zich in Gent en huwde met de Nederlandse 
redersdochter Elly Overzier op 26 mei. Hun trouwfeest vierden 
ze in Het Goudblommeke in Papier te Brussel, samen met o.a. 
Ben Cami, Roger Raveel, Simon Vinkenoog  en Lucebert.   
Zijn 'Oostakkerse gedichten' waren een schot in de roos, maar 
zijn toneelstuk 'Een bruid in de morgen' zorgde voor hevige 
en verdeelde reacties. Het thema hierin wass de incestueuze 
liefde tussen broer en zus.  
Als kers op de taart kreeg hij de 'Staatsprijs voor toneel'.
Zijn eenakter 'De geliefden' werd op 24 september opgevoerd 
in het Gentse Arcatheater.
In 1955 werkte hij ook enige tijd als free-lancer voor 
de socialistische krant Vooruit.  
-1956: 'De koele minnaar' (roman).
-1957: vertaling van “Under Milkwood” van Dylan Thomas.  
-1958: 'De zwarte keizer' (verhalen) en 'Suiker' (toneel).
Publicatie van 'Onder het melkwoud' van Dylan Thomas. 
Van dezelfde auteur vertaalde hij ook “Portrait of the artist 
as a young dog”, met de titel “Als een jonge hond”. 
-1959: première van 'n Bruid in die Môre in Pretoria 
op 26 januari. 
'Mama kijk, zonder handen' (toneel).
Vanaf mei verbleef hij langdurig op Ibiza in het gezelschap 
van Elly. Hij ontmoet er o.a. Cees Nooteboom en Harry 
Mulisch. Dankzij een beurs van de Ford Foundation reisde hij 
naar de Verenigde Staten. Hij arriveerde op 4 november 
in New York en bezocht ondermeer Boston, Chicago en San 
Francisco. Hij reisde door naar Mexico en Cuba.
-1961: publicatie van de dichtbundel 'Een geverfde ruiter' 
(zomer 1961).
Filmpremière van 'Het mes' in het City Theater te Amsterdam 
op 2 maart. Regie van Fons Rademakers. Het filmscenario 
is van Hugo Claus.       
-1962:  'De verwondering' (roman) in oktober.
'De dans van de reiger' (toneel). 
-1963: 'Omtrent Deedee' (roman).
Hij kreeg de 'Henriette Roland Holstprijs' voor zijn toneelwerk  
Eind 1963 schonk Elly hem zijn eerste zoon Thomas.
-1964: 'Oog om oog (poëzie).
-1965: hij regisseerde zijn eerste film 'De vijanden', 
die handelde over de door omstandigheden opgedrongen 
vriendschap tussen een Duitse weermachtsoldaat, een 
Amerikaanse G.I. en een Antwerpse piot.
'Tyl Uilenspiegel' (toneel).
Claus verhuisde met Elly Overzier en zijn tweejarig zoontje 
naar een boerderij in Nukerke,waar hij een vijftal jaren 
bleef wonen.
-1966: 'Thyestes' (toneel).
Uitgave van “Acht toneelstukken”, met ondermeer “In de 
haven”, “Onder de maan”, “(M)Oratorium” en zijn eerste 
volavondstuk “Bruid in de morgen”.
-1968: Claus maakte een reis naar Cuba. 
Hij werd veroordeeld voor zedenschennis, omdat hij de Heilige 
Drie-eenheid liet uitbeelden door drie naakte mannen in zijn 
theaterstuk 'Masscheroen'. Ze werden door de naakte maagd 
Mariken, die slechts een kuisheidsgordel droeg, met een zweep 
van het podium geranseld. Claus werd veroordeeld tot vier 
maanden gevangenisstraf wegens openbare zedenschennis. 
Zijn gevangenisstraf werd later omgezet in een voorwaardelijke 
straf en een geldboete.
-1969: zijn toneelstuk 'Vrijdag', met Kitty Courbois in 
de hoofdrol, ging in première in Amsterdam.
Natuurgetrouwer' (kortverhalen).
-1970: 'Leopold II' (toneel) en 'De Spaanse Hoer' (toneel). 
De gedichtenbundels 'Van horen zeggen' en 'Heer Everzwijn'.
Claus ging naar Amsterdam en trok in bij de actrice Kitty 
Courbois, die zeven jaar ouder was. Hij verwerkte elementen 
van deze turbulente relatie in de roman 'Het jaar van de kreeft' 
en de gedichtencyclus 'Dag, jij'. 
Een aantal jaren later had hij een tweede kortstondige relatie 
met haar. Claus was geschokt als Courbois hem de bons gaf. 
Hij kreeg dus van hetzelfde laken een pak, want eerder had hij 
Elly Overzier hetzelfde aangedaan. 
-1971: 'Mira'. Claus werkte mee aan deze verfilming van 
Streuvels' 'De teloorgang van de waterhoek'. 
Hij schreef het scenario en en zorgde voor de nodige dialogen, 
want die ontbreken nagenoeg in de novelle van Stijn Streuvels.
Dichtbundel 'Dag, jij', uitgegeven bij De Bezige Bij, Amsterdam.
Hij publiceerde het boek 'Schola nostra' onder het pseudoniem 
'Dorothea van Male'. 
-1972: Claus leerde de 24 jaar jongere filmactrice Sylvia Kristel 
('Emmanuelle') kennen en gaat bij haar wonen in Parijs.
Tot 1978 genoten ze met volle teugen van het leven van de jetset. Het paar had een zoon Arthur. Update: Sylvia Kristel overleed op 17 oktober 2012. 'Schaamte' (roman). 'Het jaar van de kreeft'. -1973: 'Blauw Blauw' (toneel) en de gedichtenbundel 'De Wan- gebeden'. -1975: 'Thuis' (toneel). -1976: 'Orestes' (toneel). -1977: Claus woonde terug in Gent. Gedichtenbundel 'Het graf van Pernath'. -1978: 'Verlangen' (roman). 'De wangebeden', 'Het Jansenisme', 'Drie Vlaamse emblemata', 'Het graf van Pernath' en 'Hecate' werden gebundeld in 'De waarheden'. -1979: Claus kreeg de "Constant Huygensprijs" voor zijn gehele oeuvre. -1980: zijn toneelstuk 'Vrijdag' werd door Claus zelf verfilmd. -1981: Hij ondernam een reis naar Mexico met Freddy de Vree. In het NTG werd tijdens het seizoen 1981-82 zijn toneelstuk 'Het haar van de hond' opgevoerd in zijn eigen regie. Claus had het stuk speciaal geschreven voor de actrice Marja Habraken waarmee hij een affaire had. Op 7 april 1989 pleegde Marja zelfmoord. Claus was geschokt en had gemengde gevoelens. Enerzijds voelde hij zich niet schuldig aan haar dood maar anderzijds voelde hij zich toch enigszins verant- woordelijk hetgeen blijkt uit de volgende verzen:
God geve dat je dronken was, straal, ladderzat waar geen ladder was, men haalde er een, men knoopte je los en ook toen was ik er niet, ook toen liet ik jou in de benauwde koude.

-1983: uitgave van zijn meesterwerk 'Het verdriet van België'. Hierin verwerkte hij ondermeer ervaringen uit het nonnen- pensionaat waarin hij enkele jaren van zijn jeugd sleet. Ook de collaboratie was een thema dat een prominente plaats innam in het boek. Hij regisseerde de film 'De Leeuw van Vlaanderen'. -1984: zijn vader overleed in Gent. -1986: Hij ontving de 'Herman Gorterprijs' voor zijn poëzie- bundel 'Alibi' (1985). Zijn moeder overleed in Gent. -1987: Elke week vertaalde, illustreerde en becommentarieerde Hugo Claus een gedicht in Knack. Hij deed dat van september 1987 tot september 1988. Hij plaatste nooit het origineel bij deze vertalingen en koos meestal obscure teksten in verschillende talen: Chinees, Japans, Tsjechisch, Spaans, Italiaans, Frans en Duits. -1988: 'Een zachte vernieling' (roman). -1989: Claus werd 60 jaar. Het Nederlandse Boekenweek- geschenk was van zijn hand, 'De zwaardvis', werd gedrukt op 500.000 exemplaren. Hij scheidde officieel van Elly Overzier. De facto was het koppel al in 1969 uit elkaar gegaan. "Ze hadden daarna nog regelmatig contact. Wanneer hij naar Gent kwam, bleef hij vaak overnachten bij ons", zegt Thomas Claus. (Bron De Standaard 28-12-2010). -1991: Zijn broer Guido, de waard van de Hotsy Totsy in Gent, overleed. -1992: Claus kreeg gezondheidsproblemen (prostaatkanker). -1993: Hij woonde afwisselend in Antwerpen en Frankrijk (Cavaillon en Croagnes). Op 26 juni 1993, werd hij na een verkeersongeval opgenomen in het ziekenhuis van Apt. Hij had ernstige verwondingen aan de ruggenwervels. Claus huwde met Veerle de Wit. Zijn tweede echtgenote bleef tot zijn levenseinde bij hem. 'De sporen' (poëzie). -1994: 'Belladonna' (roman). Hij kreeg de prestigieuze VSB- poëzieprijs voor 'De Sporen'. 'Gedichten 1947-1994' (1994). -1996: 'De geruchten (roman). -1997: 'De geruchten' kreeg de Libris Literatuurprijs. -1998: 'Onvoltooid verleden' (roman). 'Het laatste bed' (novelle). Hij kreeg de 'Prix Aristeion' (een Europese literaire onder- scheiding) voor 'De geruchten'. -1999: 'Wreed geluk' (poëzie). -2000: 'Een slaapwandeling' (novelle). -2002: 'Mijn hart en ik' (poëzie). 'Ik schrijf je neer' (poëzie). -2003: 'Zeelucht' (poëzie). 'De verzoeking en andere novellen'. -2004: 'In geval van nood' (poëzie). -2005: overzichtstentoonstelling van zijn beeldend werk (schilderijen, enz.) in Amstelveen. -2006: men stelde de ziekte van Alzheimer bij hem vast, al had hij nog veel lucide momenten. Hij besloot naderhand om op een waardige manier te sterven en zich op het zelf- gekozen moment te laten euthanaseren. -2008: de grootste Vlaamse dichter en schrijver, die ook een begaafd schilder was, overlijdt in het Middelheimzieken- huis te Antwerpen op 19 maart. -2010: zijn eerste vrouw, Elly Overzier, overleed op 26 december 2010 op 82-jarige leeftijd aan hartproblemen. -2011: Uitgeverij De Bezige Bij gaf "De wolken" uit (Uit de geheime laden van Hugo Claus), een selectie van ongepubli- ceerd materiaal uit de nalatenschap van Claus. Het boek was samengesteld door journalist Mark Schaevers en Veerle Claus- De Wit. De zonen van Hugo Claus eisten dat de biografie uit de rekken moest worden genomen, op straffe van een dwang- som van 5000€ per dag. Enerzijds vonden zij dat de personenrechten geschonden werden en anderzijds dienden zij ook een klacht in tegen de inhoud van het boek. De rechtbank verwierp hun eisen en gaf groen licht voor de verkoop van "De wolken", dat vanaf 19 mei te koop werd aangeboden.
P.S. Hugo Claus is redacteur geweest van De Gids, Randstad en het Nieuw Vlaams Tijdschrift. Verder was hij medewerker van Tijd en mens, Arsenaal, Blurb, Braak, Podium, Cobra en De Vlaamse Gids. Hij ontving zeven 'Staatsprijzen' - vier voor toneel-letterkunde, een voor verhalend proza, een voor poëzie en een voor zijn volledige oeuvre. Daarenboven werd hij ook gelauwerd met de 'Prijs der Nederlandse Letteren'. Tenslotte was hij sinds 1971 'Ridder in de Kroonorde'.

© Gaston D'Haese


Naar boven!

Hugo Claus - Bibliografie

Claus leest voor

Hugo Claus - 'Pjeroo's song' in Tiecelijn,
Jaargang 18 (DBNL)


Vlaamse dichters

Nederlandse dichters

Vertalingen in het Nederlands


Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002.


© Gaston D'Haese: 19-03-2008.
Laatste wijziging: 23-03-2018.

E-mail: webmaster