NP van Wyk Louw - Gedigte
NP van Wyk Louw

Ek haat en ek het lief


Ek haat en ek het lief: ek weet nie hoe nie.
O my land, o my land: jy is ek.
Ek ken jou en ek haat jou soos ek my haat.
Ek het jou lief soos ek my soms lief durf h.
*
Dat liefde so tot haat kon skif. Liefde wat tg vol goue room was. Haat wat sulke dun wei-water is.




Vroegherfs


Die jaar word ryp in goue akkerblare,
in wingerd wat verbruin, en witter lug
wat daglank van die nuwe wind en klare
son deurspoel word; elke blom word vrug,
tot selfs die traagstes; en die eerste blare val
so stilweg in die rookvaal bos en laan,
dat die takke van die lang populiere al
teen elke ligte mre witter staan.
O Heer, laat hierdie dae heilig word:
Laat alles val wat pronk en sieraad was
of enkel jeug, en ver was van die pyn;
laat ryp word, Heer, laat u wind waai, laat stort
my waan, tot al die hoogheid eindelik vas
en nakend uit my teerder jeug verskyn.


Uit Vroegherfs



Nagren


Die ren skuifel deur die straat,
verby my venster, mensverlaat 
Soos n trossie narsings wat verkwyn,
flikker die druppels teen my vensterruit
waar die geel straatlig daardeur skyn;
en voel die wind
met bleek vingers, soos n kind,
aan die swaar gordyn, wat plooi
in die lamplig, teer en droef papawerrooi.




Grense


My naakte siel wil sonder skrome
in alle eenvoud tot jou gaan,
soos uit diepe slaap ons drome,
soos teen skemerlug die bome
opreik na die bloue maan;

gaan met al sy donker wense,
en die heilige, nooit-gehoorde 
dinge s, waarvoor die mense 
huiwer, en wat om die grense
flikker van my duister woorde.




Vol


n Vol vlieg voor my venster verby,
n naalddun lyn wat daaroor gly
en die glas in twee vlakke sny;

die wrelde val apart en bly
elk in sy enkelheid geskei 
ek hierbinne, en daarbuite hy.




Die liefde in my


Dis altyd jy, net altyd jy,
die een gedagte bly my by
soos skadu's onder bome bly,
net altyd jy, net altyd jy.
 
Langs baie we gaan my smart,
blind is my o en verward,
is alle dinge in my hart.
 
Maar dit sal een en enkeld bly,
en aards en diep sy laafnis kry,
al staan dit winter, kaal in my,
die liefde in my, die liefde in my.




Die wind in die baai het gaan l


Die wind in die baai het gaan l en rondom
het dit oor Houtbaai, oor Kampsbaai
en by Seepunt wit koppe bly waai.
Maar, in die baai het die wind gaan l:
alles wil toegesluit lyk - byna veilig -;
en 'n seun het in 'n blikskuitjie uit,
sakdoek vir seil
- sonder fletter -, plankies vir roeiers,
dit uit-gewaag
- want die wind oor die baai het gaan l.
En ons bid na die berg, die wind, die planeet toe
om alles wat wind-berg-planeet se aard is
af te l, en 'n oomblik ('n oomblik!)
net te broei, broei oor die vrees vir die vrees
en die ongewete roei van die seun
in hierdie kort stilte binne die baai.




Stil aand


Vanaand het ek weer so verlang,
in grondelose vrees
van eie gryse eensaamheid,
dat jy by my moet wees,

dat ek die wye koeltes van
jou stem om my kan voel,
soos die rimpling van die somerren
vervlugtig oor my spoel.

En toe ek deur die duister wind
wat oor my huisie waai,
die knip hoor lig, het heel my hart
in vreugde opgelaai 

Nou sit ons voor die vuur en speel
die vlamlig deur ons hare 
Laag waai die renwind buite deur
die afgevalle blare.




Winter


Nou l die aarde nagtelang en week
in die donker stil genade van die ren,
en skemer huise en takke daeliks bleek
deur die wit mistigheid en suising heen.
Dis alles ryk en rustig van die swaar
geheime wasdom wat sy paaie vind
deur warm aarde na elke skeut en blaar,
en ver en naby alles duister bind 
in vog en vrugbaarheid en groot verlange;
tot ons n helder middag skielik sien
die gras blink, en die jong graan teen die hange,
en weet dat alle rus die lewe dien:
hoe kon ek dink dat somer ryker is
as hierdie groei se stil geheimenis?




Die boodskap aan Maria


Sy 't deur die skaduwee gegaan
in die soet lentenag,
skraal-wit en skemerig en nog sku
van naamlose verwag;
soos 'n groot nagblom oop
waaroor die motte bewend hang,
so was sy onder die sterre, in haar
onwetende verlang.
Maar toe Hy kom, het sy geweet.
Geen stem was daar,
net enkele sterre donkerder
en blydskap soos 'n tent m haar;
en alle verlange buitekant
het trug- en tuisgekeer
tot innigheid, en rus gekry
soos waters in 'n donker meer,
en huiswaarts oor die paaie het sy
gepeins dat vreugde s kon wees:
vervuld en woordeloos, en stil
geglimlag oor haar verre vrees.




Nog eenmaal


Nog eenmaal wil ek in die skemeraand

weer op ons dorp en by ons dorpsdam staan,

weer met my rek op in die donker skiet,

en luister, en al word ek seer en dof,

hoe die klein klippie ver weg in die riet

uit donker in die donker water plof.


Uit Nuwe verse (1954)



Voorspel 1950


Miskien sal ek die wingerd prys
en nooit meer van hom drink
en net in n verbeelde glas
die koel gedagte skink:

di wat in jare donkerte
sy wynsteen kon laat sak
en niks wat somers is meer het
nie pit nie dop of rank:

miskien nog van Gods we weet:
 Sy paaie en Sy pyn:
maar ingewikkeld alles ken
en mens wil wees n rein.


Uit Tristia (1962)



Mei-fees in Amsterdam

 
Die Eerste Mei is wit en blou
en elke bloeisel sing
en elke burger het sy hond 
hier in die park gebring 
om onder hierdie Boland-lug
te akkie waar hy wil, 
maar k loop in my hart en sing: 
my fees is Een April.
  
Ek vier dit vir die somberes 
di wat op geilheid teer 
soos sober en getroude pare
na dubbelbeddens keer;
die Waarheid is n nt oud: 
ns woord dein en word stil; 
my woord was nooit die waarheid nie; 
my fees is Een April.
  
Ek vier dit dronker as die fees 
van Tristan, Lanseloot!  
di wat met kielie van hormone 
kon instap in die dood. 
Ons beste is nie wat wonders nie. 
God het n kodisil: 
die dwases kan die wysstes word:
my fees is Een April.
 
Dt vier ek in n koel, grys oog 
wat donker word van wyn 
my tande die is wit van melk 
en melk is nuut en rein: 
ek prys di wat die saad se krag
bloot in gebed verspil 
en sing-sing loop ek terug uit Mei: 
my fees is Een April.


Uit Tristia (1962)



Afskeid


Jy't weggegaan en jy bewoon
'n silwer herberg in die sneeu
jou venster kyk nog elke nag
met drie blink o na die plein
die plein is boom en wind en boom
en wind en wind
en wintermiddag voer daar iemand
die meeue krummels teen die wind



In sy laaste bundel, Tristia (1962), het Louw drie gedigte aan Sheila Cussons gegee
waarin "afskeid" 'n tema is.

Separator


"Die verhouding tussen Sheila Cussons en NP van Wyk Louw het verskillende fasette
- en fases - gehad.
Albei het erken dat dit vir hulle baie betekenisvol was en het dit as 'n groot liefde beskou.
Dit was in Cussons se woorde, 'beslis geen episodiese affairetjie' nie. Daarvan getuig
hul briewe aan mekaar en ook hoe die verhouding in hulle werk neerslag gevind het.
Dit was in wese 'n skeppende, intellektuele en geestelike assosiasie."


© Bron: Boekwurm

Separator



Sheila Cussons (Afrikaanse gedigte)

A.G. Visser (Afrikaanse gedigte)

Leipoldt 'Oom Gert vertel'

Totius 'Trekkerswee'

Totius - De tarentaal (in het Nederlands)

Liefdesgedigte (Afrikaanse digters)

Rosa Rosarum (2 natuurgedigte)

Jan F.E. Celliers (Afrikaanse gedigte)

Eugne Marais (Afrikaanse gedigte)

Die ossewa (Afrikaanse gedigte)

Rosa Rosarum (2 natuurgedigte)

S.J. du Toit (2 Afrikaanse gedigte)

E. Eybers (Afrikaanse gedigte)

Meer oor Afrikaans


Homepage


Pozieweb-Poetryweb: pageviews since/sinds 21-03-2002: 

Statist. Pozieweb-Poetryweb:
  Free counter and web stats       © Gaston D'Haese: 18-09-2006.
Opgedateer op 23-03-2012.