Spel van de V vroede
en V dwaze Maegden

(anoniem)

De 5 wijze maagden Vrees, Hoop, Liefde, Geloof
en Nederigheid komen op, betuigen hun verlangen 
naar de bruidegom en trekken zich gezamenlijk 
terug in gebed en contemplatie. Daarna verschijnen 
de 5 dwaze maagden: Tijdverlies nodigt haar zusters 
Roekeloze, Hovaardij, IJdele Glorie en Zotteklap 
uit voor een smulpartij. Allen gaan prat op hun 
uiterlijke opschik en maken ruzie over de voorrang. 
Tijdens het eten wordt er zinloos gepraat en een liedje 
gezongen. Daarna gaan ze eensgezind op zoek naar 
amusement. 
De wijze maagden ontsteken hun lampen en gaan slapen 
in afwachting van hun bruidegom. De dwaze maagden 
ontdekken dat ze geen olie meer in hun lampen hebben, 
maar gaan toch onbezorgd slapen. Als de komst van 
de bruidegom wordt aangekondigd, staan de wijze 
maagden gereed. 
De dwaze maagden vragen hen om olie, maar worden naar 
de verkopers verwezen. Intussen gaat de hemelpoort 
open, en de bruidegom Christus nodigt de wijze maagden 
een voor een uit om binnen te treden. 
De hemelpoort wordt gesloten en de hellepoort gaat 
open: Lucifer zendt zijn boden uit om mensen te vangen. 
De dwaze maagden komen terug met brandende lampen, 
kloppen op de dichte hemelpoort en worden door 
de bruidegom verjaagd. Lucifer en zijn trawanten 
vangen de maagden en voeren ze mee om hen in het 
hellevuur te martelen.
Genre: moraliteit of zinnespel, d.w.z. een geestelijk toneelstuk dat op allegorische wijze een religieuze of moralistische les uitbeeldt.
Vorm: toneelstuk: - 804 verzen van uiteenlopende lengte (4 à 16 lettergrepen) met overwegend gepaard rijm. Rederijkerswerk blijkens de vele Franse leenwoorden en (spaarzame) overlooprijmen.
Figuren: In een moraliteit treden allegorische figuren op. In het onderhavige spel zijn dat: § de 5 wijze maagden, onpersoonlijk en onderling niet verschillend; § de 5 dwaze maagden, realistisch uitgebeeld als domme, ijdele vrouwen, ieder met haar eigen karakter; § de duivelfiguren, angstaanjagend maar toch komisch en moralistisch. § de chooren (koren), de Bruijd'gom (bruidegom) en de engel.
*Bron: de bijbelse gelijkenis van de 5 wijze en de 5 dwaze maagden (Mattheüs 25 : 1-13).
Opvoering: Uit de talrijke toneelaanwijzingen is de wijze van opvoeren goed te reconstrueren. In het midden van het toneel vertoonde zich de hemelpoort, met aan weerszijden 5 huisjes. De ingang van de hel bevond zich opzij.
Ontstaan en tekst: Het spel is afkomstig van de rederijkerskamer ‘De kersouwe van Pamele’ te Oudenaarde en dateert van ca.1500. Het handschrift is in de vorige eeuw toevallig teruggevonden en sindsdien weer spoorloos verdwenen.
Update 28-12-2008: De meest opmerkelijke vondst van het afgelopen jaar is zonder twijfel het originele handschrift van de “V vroede en V dwaze maagden” (Oud archief Oudenaarde, nr. 1006 Rederijkers, nr. 47). Dit handschrift, de oudst bekende Nederlandstalige variant van een bekend middeleeuws rederijkers-toneelstuk, was sinds 1846 spoorloos! Meteen werd het voorgedragen als topstuk van de stad Oudenaarde ter gelegenheid van de Erfgoeddag op 22 april 2007. ©Bron => Info Magazine Stad Oudenaarde.


Mattheüs 25*

1 Alsdan zal het Koninkrijk der hemelen gelijk zijn aan tien maagden, welke haar lampen namen, en gingen uit, den bruidegom tegemoet. 2 En vijf van haar waren wijzen, en vijf waren dwazen. 3 Die dwaas waren, haar lampen nemende, namen geen olie met zich. 4 Maar de wijzen namen olie in haar vaten, met haar lampen. 5 Als nu de bruidegom vertoefde, werden zij allen sluimerig, en vielen in slaap. 6 En ter middernacht geschiedde een geroep: Ziet, de bruidegom komt, gaat uit hem tegemoet! 7 Toen stonden al die maagden op, en bereidden haar lampen. 8 En de dwazen zeiden tot de wijzen: Geeft ons van uw olie; want onze lampen gaan uit. 9 Doch de wijzen antwoordden, zeggende: Geenszins, opdat er misschien voor ons en voor u niet genoeg zij; maar gaat liever tot de verkopers, en koopt voor uzelven. 10 Als zij nu heengingen om te kopen, kwam de bruidegom; en die gereed waren, gingen met hem in tot de bruiloft, en de deur werd gesloten. 11 Daarna kwamen ook de andere maagden, zeggende: Heer, heer, doe ons open! 12 En hij, antwoordende, zeide: Voorwaar zeg ik u: Ik ken u niet. 13 Zo waakt dan; want gij weet den dag niet, noch de ure, in dewelke de Zoon des mensen komen zal.
Uit de 'Statenvertaling': Jongbloed-editie


Naar boven

De rederijkers
in de Zuidelijke Nederlanden


Poëzie in de middeleeuwen

Naar 'Bakermat'

Liefdesgedichten - Top 10


Homepage


Pageviews sinds 21-03-2002: 

© Gaston D'Haese: 18-10-2005.
Laatste wijziging 17-09-2017.


E-post: webmaster