Zou'n wij geen glaasken mogen drinken?

De meiskens uit de taveernen

Uit de film "Vivre sa vie" (1962)

 De meiskens uit de taveernen, 
 zij hebben een malsen schoot. 
 Zij zien er de jongens geerne. 
 Zij baren haar kindren dood. 
   
 Zij dragen van vurige zijde 
 een keursken dat spant en splijt. 
 We ontwaken aan hare zijde 
 met den houten mond van de spijt. 
   
 De ronde zee waar wij zwalken, 
 die eindeloos wenkt en geeuwt, 
 en ons doet van begeren balken, 
 en ons verre vrouwe verweêwt: 
   
 wij ankren in de taveernen 
 waar geniepig een rust ons smijt. 
 Daar wachten ons rood de deernen. 
 Daar raken wij 't leven kwijt. 

 
 ‘Naar Oost-land willen wij varen’: 
 het is er het oudste lied. 
 Maar monden zijn vol gevaren; 
 malheuren slapen niet. 
   
 Al hebben kombuizen geen lichten, 
 kombuizen hebben een bed. 
 En de reizen zijn maar gedichten; 
 en de slaap is 't rijkste gebed. 
   
 Slechts verlangen kan nog doorrijzen 
 wie daar ooit uit Oost-land kwam. 
 Een bokking is zeek're spijze 
 bij de talmende boterham. 
   
 En maakt er de geur der zwam 
 hier-binnen u langzaam lam: 
 geur der zee vol amber is broos als 
 bij rijzenden uchtend de vlam 
 die geurt der vluchtige rozen.  

 Ik ben 't geduld der broze en lusteloze mensen; 
 ik ben de afwezigheid van God in 't eigen hart; 
 ik ben in de uren 't uur dat op zijn einde mart. 
 Ik ben de vreê waar alle rozen in verslensen. 
   
 Bewoont mijn stem het want waar grote vooglen waken 
 met rusteloze vlerk die beeft gelijk een beê: 
 er is geen wind die waakt en hapert aan mijn kake; 
 ik ben in 't oor van doof een weeûw de zucht der zee.

 
 Mijn God, gij ziet de zee die wemelt in mijne oogen; 
 Gij ziet mijn open mond waaraan de hemel wacht; 
 Gij ziet mijn tokkelende vingeren, bewogen 
 van sijpelenden sterren-nacht. 
   
 Mijn dagen zijn voldaan: verlàngen is gebleven. 
 Gij ziet mijn heele lijf geschokt van hopende ijlt. 
 Een roef bewaart mijn slaap; maar oude droomen leven 
 waarin mijn veiligheid verijlt.

 
 Een zeil, een zeil! Zie 'k daar geen zeil, gespannen 
 gelijk de ronding van een jonge borst? 
 De vrouw is de eeuw'ge maagd in 't hart der mannen; 
 de zouten zee hun eeuw'ge dorst. 
   
 Och, éens gedompeld in het zilt der zeeën, 
 staat heel mijn lijf kristallen-rijk beglansd, 
 waar, hoe verduisterd ook van kopp'ge weeën, 
 de duizendvoud'ge dag in danst. 
   
 - De huive van den nacht, gespanne' als zeilen, 
 is zoel en strak alsof een god ze bond. 
 En mijn begeerte is vlugger dan de mijlen 
 die mijn gedachten keilen 
 de vele zeeën rond. 

 
 Ik open me als een oog, den nacht verloren; 
 'k begrijp een licht, en 'k open me als een oog. 
 Aan mijne wimpren wordt een dag geboren 
 die wemelt van zijn zeven-kleurig gloren; 
 'k bezit stil-aan een zuivren regen-boog. 
   
 Nóg lig ik, lam en lijdelijk gebonden 
 binnen de liefde van mijn wètend leed, 
 en zwachtlen van herinnering omwonden. 
 Doch zie: de dag heeft me in mijn waan gevonden, 
 en 'k word de spiegel die het beeld vergeet. 
   
 Gevangen in de veiligheid der laagte... 
 - ga 'k de ònrust dulden van een nieuwe klaart? 
 Neen: de eigen duisternissen dóorgestaard, 
 heb 'k, baatloos-open oge zonder graagte, 
 bevonden, God, dat Gij deze ogen waart. 

 
 De treinen blazen de aard het zuigen toe der zeeën. 
 Een laatste stad die zwoel en zwart den drift bedriegt; 
 een loome lucht vol vromen slaap voor u, gedweeën; 
 dan: onbegrepen vraag, gij, zee, die wekt en wiegt. 
   
 De haven aan het eind der menselijke straten: 
 mijn rug is zwaar en moê van de ademen der dood; 
 gordijnen eindloosheid bevalen mijn gelaat, en 
 de koortse van mijn ingewand is droef en rood. 
   
 Geboren in een oord dat alle waetren scheiden 
 van dezen steenen steun aan dit verstoven strand, 
 en 't zoet verbazen, deze lieve rust te lijden, 
 en heimlijk vreze' in ons van een bescheiden brand: 
   
 heb 'k ooit gewoond, waar nooit een woon haar zeekre veste, 
 o zee, van onbewogen ankren heeft beklemd? 
 - Elk onweêr uitgespaard, bevoeren wij, de bèsten, 
 de wijze voren, ons voorzichtigheid bestemd. 
   
 Zieke onbekende, zwart van dorst, die gilt van blikken, 
 vol onbestendigheid en onverzaadlijk zout: 
 zee, zelve zoudt ge ons lammen deemoed voorbeschikken 
 het onaanroerbaar huis dat star ons binnen houdt. 
   
 Uit allen wind geweerd, in alle zoelt gezonken, 
 heeft nooit een hoop gegeeuwd die gene spijze vond; 
 nooit heeft ons dorre mond van vonken dauw geblonken 
 gelijk de roze van een open kinder-mond. 
   
 Van eigen dorst de dronk, van eigen honger ate, 
 onwetend van het glas dat geen gelaat en weet: 
 o honden zonder doel waar naar geen schapen blaten; 
 o boenders van de zaal die nooit een zool betreedt; 
   
 en waar (met witten blik en brallen kin bedreven) 
 de liefde in ons gelijk een zieke peer versteent, 
 verzoening! voelen we aan ons taaie klêren kleven 
 de Stede, waar om ons de Vrouwe heeft geweend... 
   
 - Maar neen, maar neen: ons dove muur is vol geruchten; 
 de vensters huivren van een dag die buiten bloost. 
 Hoe ademt onze borst die, vol benepen zuchten, 
 nooit dan de zwoelte drinkt die de eigen zwaarte loost? 
   
 Verbied het gierig kind den mompelenden horen 
 waar donker zwijmt het luisterloze zee-geruis: 
 niets, dat uw wrokkig oor den zang belet te horen, 
 uit hoogte en laagte, breedte en diept van Godes huis, 
   
 o Zee!... - En, sluit op 't dure duister der geheimen 
 't fluweel der blikken en op 't duchten van uw vreê 
 (de dag is flitsen-rijk die flitsen van de vlijmen 
 der scherpe zeilen, als de zeisen van de zee), 
   
 weet: éens toch scheurt uw rust de karteling der vlammen 
 die Kennen openbaart en die Bezitten bant; 
 o zegen-rijke zee van vochte en vuur'ge kammen! 
 o Blind-gevreten oog dat Eeuwig Licht doorbrandt! 

Bloemlezing uit "Het Bergmeer" - Cyclus "De Modder-Haven"