Die ossewa
Ossewa


Die ossewa


Die osse stap aan deur die stowwe,
geduldig, gedienstig, gedwee;
die jukke, al drukkend hun skowwe -
hul dra dit getroos en tevree.

En stille, al stuiwend en stampend,
kom stadig die wa agterna -
die dowwe rooi stowwe, al dampend,
tersy op die windjie gedra.

Die middagson brand op die koppe,
gebuk in hul beurende krag;
hul swaai heen en weer in die stroppe -
en ver is die tog van die dag.

Dit kraak deur die brekende brokke:
die opdraans is ver en is swaar;
die knars in die knakkende knokke,
maar hul beur, en die vrag bring hul daar.

So, stom tot die stond van hul sterwe,
blyf ieder 'n held van die daad...
Hul bene, na swoeŽ en swerwe,
lÍ ver op die velde verlaat.

Jan FranÁois Elias Celliers  (1865-1940)

Uit "Die Vlakte"  (1908)


1 Exodus

Die osse stap aan deur die stowwe: Nie die osse van Jan F. Celliers, Maar rooi Afrikaners en Mowwe Van die voorste voortrekker, Naude. Die waens van Celliers was dit ook nie, Want oom Neelsie se wa bly weer staan; Praat nooit van die sukkel en spook nie, En daar voor kom die Kaffers al aan. Had Moses dit swaar met Gods ou Volk, O laat staan nie vir Pieter Naude; Mismoedige Neelsies en Rouvolk Het vir hom ook grys hare gegee. Maar wanneer wis Pieter nie raad nie ? En vir watter gevaar sou hy stuit ? Hy word nie vervaard, ook nie kwaad nie! Maar al bars dit hy beur tog bo-uit! So trek hul al verder en verder En gesels as die kampvure brand; Piet luister en skrik, - want O Herder! Almal droom van 'n Luilekkerland! 2 Kanaan, O Kanaan! En werklik na vele gevare Land hul aan in 'n skone vallei; Geen roofdiere daar of barbare: "Span maar uit, want die trek is verby!" Ja hier is die Land der Belofte En die spruitjie is hulle Jordaan; Elkeen sweer 'n dure gelofte, Nooit weer t'rug na Egipte te gaan. Die bergstrome glinster en klater En kom skuimend bergaf na die grond, Wat vrugte is groei langs die water, Ryp en soet dat dit smelt in die mond. Die koedoes kom skuur teen die waens, Die swartwitpens drink melk uit 'n bak, Die blou-wildebeeste kom saens Na die laer op hul dooie gemak. Die bruinvolk rook deur-'n-bank dagga In 'n salige niksdoen en droom; Oom Bart se Klein Bart ry 'n kwagga Sommer bloots sonder halter of toom. Die rooibokke wei by die tente, Net so mak soos die bok van 'n wa: 'n Landstreek van Leipoldtse lente Waar geen lewenslas hinder of pla. Die grond hoef hulle net maar te kielie Vir Malherbe se lande vol graan; Of Jona se eersteprys-mielie Trou bewaak deur 'n mak bobbejaan. 3 Adipositas Praecox Die trekkers word dikker en vetter In die Luilekkerland in die kloof, Tot skraal Piet Verster word gesetter, - 'n Profeet van die lekker geloof! Geen naat wat nog hou aan 'n baadjie, Verantwoordelikste knope spring af, Ou maer Jan de Jaer kry 'n vaatjie; -Tot die hond is te lui om te blaf. Die rietskraalste nooi word al plomper En die vrouens versit meer geen tree, Beweging word gaandeweg lomper; ,,Wag te erg is, 's te erg" se Naude. 4 Naude loquitur ,,'n Vyand bedreig ons, O Broeders, En 'n vyand op wie ons moet let; Te glad sitjul tawwerts, O Moeders, Trekkerswee is per slot trekkersvet! Veel beter om eind'loos te swerwe, Teen gevare ons man weer te staan, As hier in gemaak te verderwe En in smorende vet te vergaan! Veel voorspoed word later 'n ketting, En 'n dwing'land die luie gemak; Te gronde gaan ons deur vervetting; More trek ons van hier sak en pak!" 5 Vox Populi ,,Die voorstel", se Koos van der Merwe, ,,Sal ek graag sekondcer, Kommandant!" ,,As julle twee lus het vir swerwe, Goed - maar ons bly in Luilekkerland." ,,Hoor! Hoor!" roep nou al die on rondes, ,,Wie 't dan sinnigheid nou weer te trek? Solank as die vet maar gesond is." En so bly hulle sit op die plek. Die aand nog het Koos van der Merwe En Naude die ou vet-span verlaat; Hul bene na swoege en swerwe Is al weer van normale formaat. Maar hoe dit met die ander gesteld is Dit weet Nugter. 'n Rondloper-Ier Beweer dat hul almal gesmelt is En derhalwe die naam Vet-rivier! 6 Haec fabula docet Kyk kinders en nou kom die kwessie, Wat 'n mens uit die storie moet leer: Vergeet, nommer een, nooit die les nie, Vet ofmaer, om jul ouers te eer! Of mense al gekskeer of hoe maak, Praat die waarheid rondborstig prontuit; Onthou dat jul deure moet toemaak En vergeet nie jul neuse te snuit!

Andries Gerhardus Visser  (1878 - 1929)

Uit "Lotos-Land"  (1929)

Die os

Hoe rustig stap hy aan
die edel jukgediert!
hoe waggel hy die kop
met horings swaar gesierd,
en stewig ingestrop!

Hoe rustig stap hy aan
so sonder tuiggetooi,
met natte dowwe plof;
syn vel trek plooi op plooi
rondom die breŽ skof.

So stap hy rustig aan
vol kalme majesteit
en ongesmukte prag -
beeld van stilswyendheid
ťn selfbewuste krag.

Steeds stap hy rustig aan
met rustelose drang,
by kou en sonnegloed;
maar snags versnel syn gang
om dagversuim te boet.

Nog stap hy rustig aan
als dage kommervol
doen bleek en krul syn gras;
hy skeer die hardste pol
en suip die modderplas.

Stap, stap dan rustig aan
en deel die trekkerslot;
die skaarste en owervloed,
daar in die land, waar God
ook is vir osse goed!

Jacob DaniŽl du Toit  (1877-1953)

Uit "Verse van Potgieters Trek"  (1909)

Ry maar an ossewa

Ry maar an, ossewe, ry maar an,   
Weet je nou waarheen hy gaan,     
Trug naar huis toe gaan die wa,      
Ry maar an, ossewa, ry maar an.    (bis) 

Keerzang: 

Dorpse noointjie kan lekker vry 
La, la, la, la, la, la, la, la; 
Wag, jy kleine skelm, 
Ek wil na huis toe nou. 

Ry maar an, ossewa, ry maar an    (bis) 
Weet je nou waarheen hy gaan, 
Trug naar huis toe gaan die wa, 
Ry maar an, ossewa, ry maar an. 
Huis toe gaan, ossewa, huis toe gaan,    (bis) 
Want daaronder by die pad, 
Wag so liefies my skat, 
Ry maar an, ossewa, ry maar an. 


Volkswysie




Liefdesgedigte


Rosa Rosarum - 2 natuurgedigte


A.G. Visser - Liefdesgedigte


Jan F.E. Celliers - Afrikaanse gedigte


Eugene Marais - Afrikaanse gedigte


C. Louis Leipoldt - Afrikaanse gedigte


Leipoldt 'Oom Gert vertel'


Totius 'Trekkerswee'


Die ossewa (Afrikaanse gedigte)


Totius - De tarentaal (in het Nederlands)


S.J. du Toit (2 Afrikaanse gedigte)


JL Cachet (Di Afrikaanse Taal)


Sheila Cussons (Afrikaanse gedigte)


NP van Wyk Louw (Afrikaanse gedigte)


E. Eybers (Afrikaanse gedigte)


Meer over Afrikaans - In het Nederlands



Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002: 

   © Gaston D'Haese: 20-10-2004.
Opgedateer op 08-03-2016.