Sheila Cussons

n Gedig kom nie altyd soos die wind op nie.
Soms moet dit gehaal, gesoek word,
Oopgedink word uit n enkele suinige gegewe,
Soos die uitpluis, fyn en geduldig, van n digte sy kokon
Of sommer n bolletjie wol.

Uit Teesuiker



Heloise


Ek het vergeet wat ons ges het, lief, 
die tyd het oud geword -
en ek l eenkant niemand praat
daar's niemand nie - ek het stil geword. 
Kind wat my nooit sal ken nie
nooit en nooit nie - stief groot geword 
Nooit weer in die krom van jou lyf
my lyf as ek slaap nie, o Abelard -
maar koud en vrugteloos en alleen
in 'n huis in die wind
vroetel en nie vind nie 
ou hande in papiere papiere papiere
het kinds geword.


Afskeidsvers
aan N.P. van Wyk Louw


Dis twaalfuur nou, die wysers paar,
ek let, en noem jou, weet jy let - 
dis of ek ongebore weer
jou wit-rooi duif hoor ritsel het.
Ek het jou voetstap nog gehoor
net om die draai, toe weg, 
en met ons laggroet nog by my
geweet hoe word die straat 
oneindig skemer tussen rug
en rug - oneindig leeg.


Uit Omtoorvuur


Henri Rousseau


Ek het meteens onthou
dat ek gelukkig is; langsaam, statig kom 'n pou
uit blonde tonnels van die tuin en sleep 'n blom-
bont vereveld waaroor blink luiperd-o die blou kolom,
die blou en brose buiging van sy nek bekruip - en dan ontvou,
rank op, sprei oor - tril - 'n honderd o spring!
en wilde glanse bewe oor sy bors, 'n Leda-gril,
'n blou en koper floute in die diep namiddagson.


Bedekte naak


n Gloed dra ek
tussen die wreld en my bloed
meer myne, meer eie aan my as enigiets
n sonder-naam
wat, om te vernietig
sou wees vernietiging van my: 
o ondraaglike, tere, weerlose hemp van vlam.


Christ of the burnt men


Jy sal my ook al hoe meer wen, glimlaggende

skerts-oog blink-oog Christus wat my vervaarde jare

op jou afstand gadegeslaan het: jy het

jou hande nie t uitgesteek toe ek

jou sengende wonde aan my lyf ontvang het nie

maar fel jou kruis geteken oor my, in hand

en romp en hoof, en deur die beswyming

onder druppende bloedplasma- en soutwatersakke

kom skyn voor my met net die trekking van n glimlag

van uiterste pyn om die mondhoeke, jou o

blink van n verskriklike akkoord.

En ek begryp, jy het my geteken vir die avontuur

van j, ek wat vuur bemin en altyd waaghalsig was 

- O wat is die brand in brein en hart wat brandender brand

as die vlam aan die lyf en wat gaan gloei in klip en sand

onder my eenvoetig-springende begrip agter jou

sgsinnigheid aan?: Nee, iets heerlikers: as jy eindelik 

omdraai met o wit en stip en ver en skouers gemantel

met n verwoede en stormende son: o my kosmiese Christus:

drie-en-dertig jaar verdoesel in die klein en donker vlees

wat jy in een nag oopgevlek het om j vir my te bevry

opdat ek jou raaksien, raak weet, raak het, en nog wag jy

dat ek moet s, heeluit moet s: gryp my hande dan,

amper sonder vingers vir jou: kundige timmerman.


Uit Cussons se tweede bundel,
"Die swart kombuis" (1978).



Lentelied


Sal jy vir my n brief skryf, see
noudat my visarend-vlerk gebreek is? 

fiets, fietsie, jy ry alleen in die wind
en jou pedale flits in die lig, leeg

die speke s blink s blink s blink
die onverwerkbare woordjie: pyn


Belofte


Die lente kom en reeds droom ek
n feller son en brandende sand
en blindende bloutes van n see
en teen die aande se kant
wit kuddes stof en skaap
wat swel en stroom
tussen bepoeierde sipres, knotwilg
en wilderoos deur. 
Hoe goed om dit te weet: dieselfde
hoeveelheid somer kom vir seker weer


Na sy die Katolieke geloof aangeneem het, skryf Cussons 'Die sagte sprong'
Dit kom wanneer dit nie verwag word nie: n aanraking van die verstand lig soos n veer, vlugtig maar presies en jy dink as sy ligtheid so is, so potent dat die aandag nog lank daarna die indruk behou, hoe moet sy vasvat wees ? Dit kom wanneer dit nie verwag word nie: iets wat die bewussyn tot in die lewe tref, iets soos n sagte sprong - vreugde, verbasing, vreugde, herkenning: hoe moet u vasvat wees ?


Eenvoudige vrae van 'n vroe Christen


Vergeestelikte stof: my liggaam
mooier as wat hy was?
'n Nuwe aarde: wr vir die sien,
hoor, ruik, proe en betas?
Of sal ek deursigtig soos 'n vlam
deur smarag en jaspis flits
sonder die honger eet, dors drink
en sag ontlas
n arbeid en die warm slaap:
ja, selfs nie meer onth hoe
vergenoeg ek was
met brood en olie en sout en n
die aangename moeite 'n ryk bruin
glisterende drol op springende
grassies los?


Die wandeling


En toe dit al donker was
het Hy opgestaan uit die slaap van die sinne
en afgedaal van die berg
en die verbaasde see gaan bewandel
En die wind het jaloers met die water gestoei
en sy hare en klere verwaai
om te wys dat wind ook in tel is by Hom,
en Hy het gelag en hulle laat woed.
Tot Hy die skuit gesien het en hoe dit sukkel,
en dadelik was Hy
Christus: Jesus: hulp, hande, hawe -
En die see en die wind en die bang menseharte
het oombliklik bedaar,
en Hy het by hulle ingeklim, net een
donker liggaam meer,
en met plas van spane land toe gevaar.


Uit "In 'n Engel deur my kop".


Die wond wat dink


As ek nie onkundig was nie
sou ek nie kon dink nie, en dt
is 'n avontuur wat ek nie sou wou ruil
vir die alwetendheid nie
gestel dat ek kon kies: en kis:
di wik en weeg en waag is ng
'n opwinding wat die alweter
nie kan ken nie

Hoe om mens 'n bewussyn voor te stel
onvermink deur 'n sondeval:

Adam het God gesien maar Aquinas
het Hom bepeins:
hoe rk die vrugbare duisternis
van die erfsonde:
o gelukkige skuld wat alles weer
ongeken gemaak het om te kn verken:

want daardie Liefde is s
dat dit hierdie tastende blindheid
soms begenadig met weerligtend
in 'n oomblik, n oomblik, s 'n sien
dat ons oorspronklike verlies daarmee vergelyk
ja, soms gering lyk:

want Adam was ongerep maar Aquinas
van die skitterende wond, 'n heilige.


Dankgebed


      My Dank na die Mis  Universele Gebed
"Heer, ek glo in U: versterk my geloof. Ek vertrou op U: versterk my vertroue. Ek bemin U: laat ek U nog meer bemin. Ek is spyt oor my sondes: verskerp my spyt. Ek aanbid U as my eerste begin, ek verlang na U as my laaste einde, ek loof U as my gedurige hulp, ek roep U aan as my liefdevolle beskermer. Laat u wysheid my lei, korrigeer my met u regverdigheid, vertroos my met u genade, beskerm my met u mag. Ek gee U my gedagtes, Heer, laat hulle oor U wees; my woorde: dat hulle U in gedagte steeds hou; my dade: dat hulle my liefde vir U mag weerspiel; my lyding: om verduur te word tot u groter heerlikheid. Ek wil doen wat U van my vra: soos U dit vra, solank U dit vra, omdat U dit vra. Heer, verlig my begrip, versterk my wil, reinig my hart, en maak my heilig. Help my om my sondes van die verlede te erken, en om versoeking in die toekoms te weerstaan, help my om my menslike swakhede te bowe te kom en om sterker te word as Christen. Laat my U liefh, my Heer en my God, en help my om myself te sien soos ek is: n pelgrim in hierdie wreld, n Christen geroep om die lewens wat ek aanraak te respekteer en lief te h, di in gesag bokant my, my vriende en my vyande. Help my om woede met sagmoedigheid te oorwin, hebsug met vrygewigheid, halfhartigheid met toegewydheid. Help my om myself te vergeet en om uit te reik na andere. Help my om verstandig te beplan, en om risikos moedig te neem. Laat ek geduldig wees in lyding, beskeie in voorspoed. Help my om aandagtig te bid, en om matig te wees met voedsel en drank, getrou in my werk, standvastig in my goeie besluite."


Sheila Cussons is oorlede op 25 November 2004
in die ouderdom van 82 in die Katolieke inrigting
Nazareth House in Vredehoek waar sy die afgelope
tien jaar gewoon het.



Sy werke:
Verse in die versamelbundel Stiebeuel (1946)
Plektrum (1970)
Die Swart Kombuis (1978)
Verf en Vlam (1978)
Die Skitterende Wond (1979)
Die sagte sprong (1979)
Die Somerjood (1980)
Die woedende brood (1981)
Omtoorvuur - 'n keur uit haar gedigte (1982)
Gestaltes 1947 - kortprosabundel (1982)
Verwikkelde lijn (1983)
Membraan (1984)
Poems - vertaalde gedigte (1985)
Die vorm van die swaard
  (vertaling van Borges-verhale)
Die Heilige Modder (1988)
Die knetterende woord (1991)
'n Engel deur my kop (1997)
Die vorm van die swaard en ander verhale
  (vertaling van Borges-verhale)
Die asem van ekstase (2000)

Na haarself verwys Sheila Cussons (Piketberg 1922 - Vredehoek 2004)
altyd as beeldende kunstenaar (skilder) en dan as digter.
Die digter D.J. Opperman het haar aangemoedig om in Afrikaans,
eerder as Engels te skryf.
Sy is bekroon met die E. Marais-prys (1971),die Hofmeyrprys
(1972 & 1991), die Hertzogprys (1983), die CNA-prys en die
Louis Louyt-prys.


"Die verhouding tussen Sheila Cussons en NP van Wyk Louw
het verskillende fasette - en fases - gehad. Albei het erken
dat dit vir hulle baie betekenisvol was en het dit
as 'n groot liefde beskou. Dit was in Cussons se woorde,
'beslis geen episodiese affairetjie' nie. Daarvan getuig
hul briewe aan mekaar en ook hoe die verhouding in hulle werk
neerslag gevind het. Dit was in wese 'n skeppende, intellektuele
en geestelike assosiasie."


© Bron: "Boekwurm".



Boontoe

Rosa Rosarum
(2 natuurgedigte)

Ingrid Jonker
(Ek herhaal jou)

Elisabeth Eybers
(Afrikaanse gedigte)

A.G. Visser
(Afrikaanse liefdesgedigte)

Jan F.E. Celliers
(Afrikaanse gedigte)

Eugene Marais
(Afrikaanse gedigte)

C. Louis Leipoldt
(Afrikaanse gedigte)

Die ossewa
(Afrikaanse gedigte)

JL Cachet
(Di Afrikaanse Taal)

Liefdesgedigte
Top 10

Meer over Afrikaans
(in het Nederlands)


Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002: 

© Gaston D'Haese: 21-02-2004.
Opgedateer op 20-07-2017.