Doel van de Taalunie
Het beleid van de Nederlandse Taalunie is er op gericht om steun te verlenen overal in de wereld
waar "Nederlandse taal en cultuur" wordt gedoceerd. Dit is het geval in 42 landen en aan
250 universiteiten. Prioriteit daarbij hebben de buurlanden in Europa, maar ook de landen
waarmee Nederland en Vlaanderen een stuk taalgeschiedenis delen en waar het Nederlands
nog als "levende taal" of als "bronnentaal" een belangrijke rol speelt in het maatschappelijk leven.
Link naar De Nederlandse Taalunie
In 1634 werden De Antillen door de West-Indische Compagnie op de Spanjaarden veroverd.
De Nederlandse Antillen (ca. 270.000 inwoners) bestaan uit de eilanden Curaçao, Bonaire
* (de zgn. Benedenwindse Eilanden), Sint Eustatius,Saba en het zuidelijke deel
van Sint Maarten (de zgn. Bovenwindse Eilanden). Het Nederlands is er de officiële taal
van het bestuur en het onderwijs, maar op Curaçao en Bonaire is het Papiamento**
een steeds grotere rol gaan spelen in het openbare leven. In feite is Papamiento de spreektaal,
ook in een groot deel van de media.
Op St. Eustatius, Saba en St. Maarten is Engels de dagelijkse omgangstaal.
Het kleine eiland Bonaire heeft ongeveer dertienduizend inwoners.
Het toerisme en de zoutwinning zijn de belangrijkste economische sectoren.
In september 2004 sprak een grote meerderheid van de inwoners van Bonaire zich
in een referendum uit voor een directe band met Nederland. Circa 59% koos voor
die staatkundige structuur voor het eiland.
Ongeveer een kwart wou een status als autonoom land binnen het Koninkrijk
der Nederlanden.
Bijna 16% gaf de voorkeur aan het in stand houden van de huidige structuur, namelijk
een koninkrijk waarin Nederland, Aruba en de Nederlandse Antillen elk zelfstandig zijn
en waarin Bonaire tot de Antillen behoort.
** De naam Papiamento is waarschijnlijk afgeleid van het Portugese woord "papear"
wat "gepraat" betekent. Papiaments is een mengtaal van Portugees Spaans, Engels
en Nederlands, maar het bevat ook enkele woorden uit Afrikaanse en Indiaanse dialecten.
Het is ontstaan in de loop van de zeventiende en achttiende eeuw, om de communicatie
mogelijk te maken tussen slaven en meesters en tussen slaven onderling.
P.S. In het Papiamento heten de 5 eilanden Boneiru, Korsow, Saba, Statia en San Martin.
Atardi (Gedicht in het Papamiento)
Links:
About Papiamentu (in English)
Nederlandse Antillen - Wikipedia
Bonaire - Bevolking & Taal
Curaçao - Bevolking & Taal
Radiostation Dolfijn - Te ontvangen op de 5 eilanden van de N. Antillen
Trosparadise - Samenwerkingsverband tussen de TROS en Radio Paradise op Curaçao
Amigoe - Oudste dagblad (1884) van de Nederlandse Antillen en Aruba
Amigoe.com was de eerste online nieuwssite op Curaçao,
geopend in 1995. (URL - http://www.amigoe.com/)
Het is het grootste eiland van de Nederlandse Antillen, het middelste van de Benedenwindse
Eilanden. Curaçao heeft een oppervlakte van 472 km2 en circa 152.000 inwoners.
Het ligt op 60 kilometer van het Zuid-Amerikaanse vasteland in het zuidelijke deel
van de Caribische Zee.
Het belangrijkste kenmerk van de bevolking van Curaçao is de diversiteit. Voor de komst
van de olie-industrie was de Curaçaose samenleving opgebouwd uit drie cultureel sterk
verschillende bevolkings-groepen, namelijk de blanke Nederlanders, de Portugese joden
en de afstammelingen van de zwarte slaven.
Heden ten dage komen er meer dan veertig verschillende nationaliteiten voor op Curaçao.
Het Nederlands is er nog steeds de officiële taal en fungeert als lingua franca.
Links naar Curaçao
Curaçao - Amigoe.com
Curaçao.pagina.nl
Curaçao info.nl
Referenda over de status van de Antillen
De bevolking van Curaçao heeft op vrijdag 8 april 2005 massaal gestemd voor een status aparte
binnen het Koninkrijk der Nederlanden. De optie werd tijdens een referendum, waarbij 54,4 %
van de stemgerechtigden naar de stembus ging, gekozen met een meerderheid van 68 procent.
Het referendum had vier verschillende opties. Voor de status aparte werd met een overweldigende
meerderheid van 68 procent gekozen. Op de tweede plaats eindigde 'integratie in Nederland'
met 23 procent van de stemmen. De derde en de vierde plaats waren voor 'complete
onafhankelijkheid' en 'behoud van de Antillen', met maar 5 en 4 procent van de stemmen.
De uitslag betekent dat er geen tweede stemronde nodig is, omdat de winnende optie meer dan
de helft van de stemmen heeft behaald.
Op Sint Eustatius werd ook op vrijdag 8 april 2005, met een grote meerderheid gekozen
voor het behoud van de Antillen in een 'nieuwe stijl'. Maar liefst 76,6 procent koos voor
deze optie. Sint Eustatius is daarmee het enige eiland van de groep dat de Antillen
wil behouden.
De bevolking van Sint Maarten koos al in 2000 voor een status aparte. In september 2004
sprak de bevolking van Bonaire zich uit voor opheffing van de Antillen en directe banden
met Nederland. In november 2004 hebben ook de inwoners van Saba* dezelfde keuze gedaan.
Geen enkel eiland uit de Nederlandse Antillen wil dus de band met het Koninkrijk verbreken.
*Saba hoopt op einde van de vriendjespolitiek.
NRC Handelsblad, 12 september 2008.
Aruba (ca. 120.000 inwoners) is een eiland in de Caraïben en heeft een oppervlakte van ruim
193 km2. Qua omvang is het vergelijkbaar met het eiland Texel.
Het streven naar onafhankelijkheid werd in 1983 gehonoreerd met de toekenning van een aparte
status die van kracht was vanaf 1 januari 1986. Deze Status Aparte moest leiden tot
de onafhankelijkheid per 1 januari 1996. In mei 1991 zag Aruba hiervan af en werd het streven
naar onafhankelijkheid op de lange baan geschoven. *
Samen met Curaçao en Bonaire behoort Aruba tot de Benedenwindse Eilandengroep
(ook wel ABC-eilanden genoemd).
Op Aruba is het Nederlands de officiële taal van het bestuur en het onderwijs,
maar het Papiamento of Papiaments is een steeds grotere rol gaan spelen in het openbare leven.
De facto is het de spreektaal, ook in een groot deel van de media.
Arubaanse Links:
Aruba - Pagina.nl
* Staten Aruba willen referendum over UPG
Aruba - Geschiedenis (Landenweb)
Aruba - Informatie
Aruba - Wikipedia
Aruba - Talen
Het Eiland Aruba - Geschiedenis
Aruba - Toeristische informatie
Arubaanse TV (eigendom van de overheid)
Arubaanse commerciële TV
Het Koninkrijk der Nederlanden in een notendop
Het Koninkrijk der Nederlanden 'bestond' dus uit de onafhankelijke eenheden Nederland, Aruba
en de Nederlandse Antillen. Een groot deel van de Antillen wou echter liever eenzelfde status
krijgen als Aruba. Ze willen dus ook een directe band met Nederland en een eigen regering.
LGO of UPG
Momenteel (2007) hebben de Nederlandse Antillen en Aruba 'nog' een LGO-status. LGO's zijn 'landen
en gebiedsdelen overzee'. Deze gebieden worden niet als derde landen (niet-EU-leden) beschouwd,
maar maken ook geen onderdeel uit van de interne EU-markt.
De tweede mogelijkheid is de UPG-status. UPG staat voor 'ultraperifere gebieden'. Dit zijn gebieden
die niet binnen Europa liggen, maar wel onderdeel zijn van een EU-lidstaat en waarop in principe
het hele EU-verdrag van toepassing is.
De Nederlandse Antillen verdwijnen in 2008
(Novum) - De Nederlandse Antillen verdwijnen op 15 december 2008, op de dag af 54 jaar nadat ze
onderdeel werden van het Nederlands Koninkrijk. Eerder was het de bedoeling dat de nieuwe status
van de eilandengroep nog dit jaar (2007) in zou gaan. Sint Maarten krijgt een onafhankelijke
status, net als Aruba nu heeft. De eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden Nederlandse
gemeenten. Nederland geeft volgens Antilliaanse media de eilanden een half miljard euro dat
vooral wordt gebruikt om schulden weg te werken.
Curaçao maakt nog geen onderdeel uit van het akkoord. De Eilandsraad van Curaçao verwierp
het akkoord. Nederland was bereid een groot gedeelte van de staatsschuld over te nemen.
Curaçao wil opnieuw met Nederland onderhandelen over een akkoord waarin de schuldsanering
blijft staan, maar het eiland nog meer autonomie krijgt.
In november werd het historische akkoord over de staatkundige vernieuwing van de eilanden bereikt.
Maandag zijn door minister van Bestuurlijke Vernieuwing Atzo Nicolaï (VVD) en de eilanden
definitieve afspraken gemaakt. 'De afgelopen zes maanden hebben wij geschiedenis geschreven
om een onomkeerbare weg in te slaan naar een betere toekomst voor de verschillende eilanden',
zei Nicolaï na het tekenen van het zogeheten Overgangsakkoord.
De Antillen werden in 1634 door de West-Indische Compagnie op de Spanjaarden veroverd.
Aan de koloniale status van de eilanden kwam op 15 december 1954 een einde en werden
de Nederlandse Antillen, samen met Suriname, aan het Koninkrijk der Nederlanden toegevoegd.
Suriname werd in 1975 een onafhankelijke staat en Aruba verwierf in 1986 een status aparte.
Op de huidige Antillen wonen ruim 270 duizend mensen, van wie meer dan 150 duizend op Curaçao.
Het Antilliaanse kabinet heeft vrijdagmiddag (plaatselijke tijd) op televisie en radio afscheid
genomen van de bevolking. Op 10 oktober 2010 bestaan de Antillen als staatsverband niet meer.
Sint Maarten en Curaçao gaan verder als autonome landen (status aparte) binnen het Koninkrijk.
Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden bijzondere gemeenten van Nederland.
Zondagochtend om zes uur (WET) werd de Antilliaanse vlag gestreken op het Brionplein
in Otrobanda (Willemstad). De Antilliaanse gulden zal vervangen worden door de dollar.
P.S. Het Koninkrijk der Nederlanden zal in de toekomst dus uit vier landen bestaan, namelijk
Nederland, Aruba (had al een status aparte), Curaçao en Sint-Maarten.
In Caribisch Nederland wonen ruim 21 duizend mensen. In Bonaire wonen 15,7 duizend personen,
in Sint-Eustatius 3,6 duizend personen en in Saba 1,8 duizend personen.
(Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2012)
Sinds 10 oktober 2010 zijn de eilanden van Caribisch Nederland onderdeel van Nederland.
Daarvoor maakten zij deel uit van de Nederlandse Antillen.
(Update: 27-02-2012)
De grote rivieren van Suriname zijn Corantijn, Marowijne, Coppename, de Saramacca
en de Suriname. Kleinere rivieren zijn ondermeer de Nickerie, de Commewijne
en de Cottica.
Suriname telt momenteel ca. 435.000 inwoners en is ongeveer vijf keer groter dan Nederland.
Geschiedenis:
Nieuw-Nederland werd in ruil gegeven voor Suriname:
Peter Stuyvesant werd in 1646 benoemd tot Directeur-Generaal van Nieuw-Nederland (Novum
Belgium of Nova Belgica).
* Dit was pas tweeëntwintig jaar na de landing (in 1624) van dertig Waalse emigrantenfamilies
(+ enkele Vlamingen) in dit gebied. Hun leider, Pierre Minuit, werd gouverneur van Nieuw België
in 1626. Hij kocht ondermeer het eiland Manhatten van de indianen voor gebruiksvoorwerpen
en snuisterijen.
In 1653 werd de hoofdstad van Nieuw-Nederland officieel Nieuw-Amsterdam. Stuyvesant werd
gedwongen om de stad met circa 10.000 inwoners over te dragen aan de Hertog van York.
In 1673 heroverde een Nederlandse vloot onder leiding van Cornelis Evertsen samen met Jacob
Binckes, Nieuw-Nederland en St.-Eustatius op de Engelsen. Bij de Vrede van Westminster in 1674
werd het gebied aan de Engelsen teruggegeven in ruil voor Suriname.
*Er zijn nog heel wat plaatsnamen, die verwijzen
naar de Nederlandse kolonisten in NY (Nieuw Amsterdam):
The Bronx => Dit stadsdeel van New York draagt de naam van een kolonist, Jonas Bronck, die daar
een boerderij had.
Haarlem => Harlem N.Y. Het werd gesticht in 1658 als Nieuw Haerlem door Peter Stuyvesant.
Vlissingen => Flushing (stichting in 1645).
Breuckelen => Brooklyn N.Y.-City en Brooklyn Heights (=originele Breuckelen, gesticht in 1646).
Staten Land => Staten Island.
Groenwijck => Greenwich N.Y.
Greenwijck (van de houtsoort grenen), werd vanaf 1629 bewoond en begon als tabaksplantage
van directeur Wouter van Twiller. Het staat tegenwoordig bekend als Greenwich Village.
Boswyck => Bushwick N.Y. (stichting in 1661).
Heemstede => Hempstead (stichting in 1644).
Nieuw-Utrecht => New Utrecht (stichting in 1657).
Midwout (ook bekend als Vlackebos) => Flatbush.
Hoboken (Antwerpen) => Hoboken N.Y.
Roodt eylandt => Rhode Island.
The Bronx => verwijst naar Jonas Bronck
Walstraat of Waalstraat => Wall Street
De Bouwerij => The Bowery. Dit deel van New York heeft zijn naam te danken aan de boerderij,
of bouwerij (Nederlands van de 17de eeuw), die aan Peter Stuyvesant
toebehoorde.
Bouwerijlaan => Bowery Lane.
Breede Weg => Broadway.
Brugstraat => Bridgestreet.
Konijneneiland => Coney Island. Oorspronkelijk 'Conyne Eylandt'.
Lange Eylandt => Long Island (naamgeving door Adriaen Block, 1614)
Kattenkreek => Catskill N.Y. Oorspronkelijk 'Kats Kil' in het Nederlands. De andere plaatsnamen
in de regio die eindigen op kill zijn ook van Nederlandse oorsprong.
Hellegat => Hell's Gate N.Y. Vanwege de verraderlijke stromingen werd een deel van de East River
van New York op een Nederlandse kaart uit 1636 'Helle Gadt' genoemd.
Zandhoek => Sandy hook N.Y. De oorspronkelijke Nederlandse benaming is 'Sant Hoek'.
Gowanus-baai => Dit verwijst naar de Waalse roots van de eerste kolonisten. 'Owanus' (=Latijn) verwijst
naar Ohain in Waals Brabant.
Kaap May => Verwijst naar Cornelis Jacobsz May (ook gespeld als Mey of Meij), de eerste gouverneur
van de kolonie Nieuw-Nederland. Hij was ontdekkingsreiziger en kapitein van zijn eigen schip.
Met de Nieu-Nederlandt vertrok hij op 30 maart 1624 uit Amsterdam naar de plaats die nu
New York heet. Hij had dertig Waalse families aan boord, de eerste kolonisten.
'Cape May' ligt in het zuid-Oosten van de staat New Jersey.
Communipaw (Jersey City) => dit is de samentrekking van Community of Pauw. Michel De Pauw, uit Gent
heeft Staten Island gekocht van de Indianen in 1630.
Peter Minuit Plaza => een parkje in het zuiden van Manhattan. Ter ere van Pierre Minuit, die het eiland
Manhattan "kocht" van de indianen, in ruil voor snuisterijen en gereedschappen, ter waarde
van 60 gulden (ca; 24 dollar).
Yonkers => Jonker (Jonkheer) Van der Donck kreeg een stuk land toegewezen ten noorden van Manhattan.
Tot lang na zijn dood werd het gebied 'Jonkers land' genoemd. Tegenwoordig is het nog steeds
bekend als 'Yonkers' in New York.
Onafhankelijkheid:
In 1954 verkreeg Suriname een autonome status binnen koninkrijksverband en op 25 november 1975
werd het onafhankelijk.
Het is vermeldenswaard dat Suriname een voorkeursbehandeling krijgt in de handel met de EU,
omdat het een voormalige kolonie is van een EU-lidstaat.
Talen:
Naast Nederlands worden er ook heel wat andere talen gesproken, waaronder het Engels,
Creolentalen (o.a. Sranan Tongo*) en Aziatische talen (o.a. Hindi, Javaans).
De Indiaanse talen (o.a. Arawaks, Caraïbisch) zijn bijna uitgestorven.
Het Nederlands is ook na de onafhankelijkheid dé officiële taal van bestuur en onderwijs gebleven.
* Het 'Sranan Tongo' is een creooltaal (Pidgin of Negerengels) die ontstaan is op de plantages
en die vooral gebaseerd is op het Engels. Deze courante omgangstaal is een smeltkroes van Engelse,
Nederlandse, Spaanse, Franse en Portugese woorden. Het bevat ook woorden uit Afrikaanse talen.
"Suriname werd het derde lid van De Taalunie"
Op 12 december 2003 ondertekenden de Nederlandse Taalunie en Suriname een associatieverdrag
in Brussel.
Hierdoor werd Suriname, na Nederland en België, het derde land dat deel uitmaakt van De Taalunie.
Het Nederlands is er nog steeds de taal, die gebruikt wordt voor groepsoverschrijdende
communicatie. Vanaf 2004 zullen Vlaanderen, Nederland en Suriname dus een gezamenlijk beleid
voeren voor taal, onderwijs en letteren.
Links:
Suriname - Wikipedia
Anda Suriname
Wereldomroep - Het Nederlands wint
Suriname NU - Sranan Tongo
Twintig talen in één land - Gaby De Moor
Dagblad De Limburger - Babylonië in Suriname
Ook in Indonesië (het voormalige Nederlands-Indië) zijn er nog heel wat mensen die in meerdere
of mindere mate het Nederlands beheersen. Het juiste aantal is niet precies bekend, maar
op een bevolking van 235 miljoen zouden het nog vele duizenden kunnen zijn. Jaarlijks volgen
nog steeds honderden Indonesiërs Nederlandse cursussen, overal in de Archipel.
Vermeldenswaard is dat het 'Bahasa Indonesia' (eenheidstaal van Indonesië), honderden
woorden telt die aan het Nederlands zijn ontleend.
Enkele voorbeelden: arbai (aardbei), abésé (alfabet), balkon (balkon), bangrut (bankroet),
karcis (kaartjes), handuk (handdoek), pinter (pienter), mebel (meubel), aktif (actief),
aprit (afrit), agen (agent), nol (nul), sipir (cipier), donkrak (dommekracht), sletel (sleutel),
verplehster (verpleegster), wanprestasi (wanprestatie), indehoy (in het hooi = vrijen), enz.
Veel woorden worden in het Bahasa zelfs op dezelfde wijze geschreven als in het Nederlands:
absurd, afdruk, belasting, bestek, bom, debat, degen, drama, elan, fabel, flop, fotomodel,
fraude, giro, gratis, handel, harem, hutspot, inklaring, jas, kabinet, kanker, kansel, krat,
lading, loket, marmer, masker, matras, mondeling, nota, oma, opa, pan, pater, punt, rekening,
rimpel, salaris, seks, sigaret, skelet, tank, testikel, tol, urine, vla, wastafel, wortel, enz.
In de koloniale tijd hadden Indonesiërs beperkt toegang tot Nederlandstalig onderwijs.
Vlak voor de onafhankelijkheid in 1945 spraken slechts zo’n anderhalf miljoen Indonesiërs
Nederlands. Dat was maar twee procent van de inheemse bevolking.
Het is spijtig, dat de Nederlanders te weinig hebben gedaan aan de verspreiding van hun taal.
Frankrijk Spanje en Engeland hebben dat wel gerealiseerd. Omdat het grote naties of wereldtalen
zijn?! Portugal, dat toch eerder een bescheiden land is slaagde daar ook in... en hoe!
In Brazilië is Portugees de moedertaal van 175 miljoen mensen! Tenslotte wordt in hun voormalige
kolonie Angola wel veel Bantoe, maar ook nog een aardig woordje Portugees gesproken.
Links:
Indonesia (English)
Indonesië - Zoek het eens op!
Indonesië - Feiten
Nederlands steeds meer trendy in Jakarta
Indonesië - Bahasa Indonesia
In Zuid-Afrika is Afrikaans een van de 11 officiële talen (vóór 1994 een van de twee officiële talen).
Het Afrikaans stamt af van het Nederlands en is er nauw aan verwant.
Wilt u meer weten over deze dochtertaal van het Nederlands, muisklik dan hier.
De toekomst van het Nederlands
Uit het bovenstaande moge blijken dat er ook buiten Nederland en Vlaanderen nog alle reden is
om de "Nederlandse taal en cultuur" te studeren. Het Nederlands is springlevend en heeft zeker
nog toekomst.
Daarom is het intreurig dat sommigen zo onverschillig omgaan met hun moedertaal en haar zelfs
willen vervangen door het Engels*...
*Julle vermoor jul eie Nederlandse taal!!!
|
