BELEGH VAN LEYDEN.

IACOBI ZEVECOTI

  TREVR-SPEL.
  TOT LEYDEN,
  In de Druckerije van de ELZEVIERS.
  Anno 1626.

        Eerentfeste, Achtbare, Wijse, seer Voor-sienige Heeren, 
        Mijn Heeren CHRISTOFFEL DIRCKSEN, 
        van NIEUWENHOVE
        HUYG PIETERSEN COEDIJCK 
        WILLEM CLAESSEN WARMONT
        Mr. GERRIT LANTSCHOT
        BURGERMEESTERS.
        Ende Mr. IAN WEVELINCKHOVE,
        Docteur in de Rechten, RAET ende PENSIONARIS
        van de Doorluchtige ende wijt-vermaerde Stadt 
                               LEYDEN.
Mijn Heeren wiens verstant en wijsheyt is bevolen De stat die noyt en sal by menschen sijn verholen, Die met haer vaste trouw’ en ongehoorden moet Den Spaignaert uyt dit lant doen lichten heeft den voet; (5) Die den vervloeckten hoop van Hesperi tyrannen Tot Nederlants verderf te samen aengespannen Kloeckmoedich heeft ontseyt de Bataviersche locht, En met soo veel verdriets den vrydom ons gekocht: Ist dat het u belieft, en dat ghy tijt kont vinden (10) Om met dit kleyne werck de sorgen te ontbinden Die uwen swaren ampt geduerich van u eyst Als ghy om stats profijt en s’lants welvaren peyst: Aenveert van een die heeft om Leyden gans verlaten Zijn vrienden en zijn lant en aengeboden staten, (15) Het jammerlick beleg daer door uw’ edel stat Heeft in het hof van trouw de eerste plaets gevat. Zy heeft den Spaenschen pracht doen onder Hollant buygen, En wat de vrydom kan de gantsche werrelt tuygen; Zy heeft haer trouw geprint op vrye lauwer-blaen (20) Die onverdroogelick in Famae tuynen staen. Zy heeft oock mijnen geest van als ick noch geseten Was by den Schelden kant, soo al zijn Nimphen weten, Doen hijgen tot haer lof, en nu in haren schoot Verlost van t’Spaensche jock vertoonen haren noot. (25) Wat mocht ick minder doen? een stat die met haer name De gansche werrelt vult, doet schricken selfs de Fame, Die mette sware pest en honger lang gequelt Ver’ boven alle stêen haer daden heeft gestelt; Verdient oock dat haer trouw en vroomheyt sy gepresen (30) Van al die eenichsins sijn boven t’volck geresen, Ick acht die Leyden niet in haer beleg en prijst Dat hy is een Maraen of vrientschap haer bewijst. Ick weet wel dat dit werck oock in dees vrye landen Noyt teenemael sal sijn bevrijt van Momi tanden. (35) Daer isser veel te veel die of door valschen schijn Of door t’vervloeckte gout gesint op Spaignen sijn. Die vrydom en gemoet aen den tyran verkoopen, En willich onder t’jock om gunst of bate loopen, Die hebben al te licht gedaen uyt haer gedacht (40) Hoe dat den Spaignaert heeft haer ouders omgebracht. Hoe menich duysent lien dat hy heeft doen vermoorden Die selfs het Rooms geloof niet loste van de koorden, Het is den Spaignaert eens wat dien of dien gelooft Als hy haer slechts vermoort en hare schatten rooft. (45) Zy sijnt die onder schijn van vrientschap twist hier voeden, En anders niet dan moort en tyrannye broeden. Zy sijnt die met ons bloet haer soecken te versaen, En waert dat wesen mocht de Landen te verraen. Die sullen proeven oock om mijnen moet te breken, (50) Te lasteren mijn schrift of in den hoeck te steken; Misprijsen wat ick doe; en seggen dat mijn pen Te scherp gesneden is, en ick te bitter ben. Die sullen onbeleeft vervolgens haer manieren Swart maecken mijnen naem, en veel van my versieren, (55) Vervloecken altemael dat haer niet en behaegt. Doch z’hebben hier een hert dat daer naer niet en vraegt. Ick hebbe sulcx verwacht van als ick ben vertrocken, En hebbe mijnen neck het Spaensche jock ontrocken. Ick wist wel dat by haer noyt geest en wiert geacht, (60) Die den Maraenschen pracht en schelmery veracht. Ick wist wel dat zy noyt yet goets en souden spreken Van die van haer manier en leven sijn geweken. Wie sag oyt dat den wolf d’onnoosel schapen prees? Wie sag oyt dat den vos de hoenders gunst bewees? (65) T’is haeren aert; in plaets van gram my te vertoogen Moet ick haer slaverny beklagen met medoogen: Zy sijn soo wonder slecht dat zy niet eens en sien Waert dat den Spaignaert won wat dat haer sou geschien. Ick late daerom vry die bot sijn alsoo blijven, (70) En wil tot spijt van haer, haer schellem-stucken schrijven. Mijn pen haer noyt so wel bequaem tot schrijven vint, Dan als den swarten nijt haer komt voorsien met inct: Terwijl, want u belieft, ghy sult int beste keeren Dat uwen grooten naem dit kleyne werck sal eeren. (75) Ghy kont my van den nijt en Spaensche tyranny, Ist dat ghy maer en wilt, genoechsaem houden vry. Ist dat ghy my dat doet, soo lang als duert mijn leven Sal haer tot uwen dienst mijn pennen willich geven, En maecken dat de faem, den Spaignaert tot een spijt, (80) Uw’ noyt volpresen eer van sterflicheyt bevrijt. Wie weet ist dat van u dit treur-spel wert gepresen Of my uw’ oordeels gunst niet tot een spoor sal wesen Om de gemeyne vreugt oock gevende haer deel Dit wonderlick ontset te brengen opt tooneel?
U.E.E.
Dienstwilligen
JACOBUS ZEVECOTIUS.
INHOUT.
Naer dat den Heere Graef Lodewijck van Nassou op de Moker-heyde gebleven, ende den slag verloren was; heeft Don Lowijs de Requesens Gouverneur in de Nederlanden van den Spaenschen Koninck gestelt, in het jaer 1574. In Mey door den Velt-oversten Baldeus met tien of elf duysent Mannen de stat van Leyden aen alle kanten doen belegeren; die haer meer dan vier maenden soo nau beset ende besloten gehouden heeft, dat door den hongers noot ende peste meer dan ses duysent menschen ellendelick in de stat sijn gestorven; de andere nietmin met ongehoorde kloeckheyt haer stat ende vrydom tegen den tyran en zijnen leger bewarende. Den tijt is eenen van de leste dagen van September.

PERSOONEN.
Den Vrydom. Rey van gevluchte uyt Vlaenderen. Baldeus. Den Honger. Rey van Leytsche vrouwen. Twee afgeweken borgers. Rey van Leyenaers. Ior. vander Does. Burgermeester vander Werf. Eenen Kleynhertigen Borger. Rey van Leytsche Vrysters. De Goddelicke Rechtveerdigheyt.
IACOBI ZEVECOTI
BELECH Van LEYDEN.
TREUR-SPEL.
Eerste gheschiedenisse.
Den VRYDOM.

O Wonderbaren God die uyt des Hemels salen Doet op t’misdadig volck uw’ blixem-pijlen dalen; Die door een vaste wet van in t’begin gestelt Doet al dat adem heeft staen onder uw’ gewelt. (5) Hoe seltsaem is uw’ kracht! hoe vremt sijn al uw’ saecken! Geen menschelick vernuft en kan daer toe geraecken: Noyt geest en heeft so hooch zijn wiecken konnen slaen Dat hy uw’ minste werck te vollen mocht verstaen. Ghy sijt die wolcken doet uyt zee en bergen klemmen (10) En voor uw’ gouden sael vol duyster water swemmen, Ghy doet de gulden son door twalef teyckens gaen, Ghy treckt de silvren Maen haer wanckel aenschijn aen. De hemels die gy deelt in tien verscheyden ronden Sijn rontom s’werrelts spil gelijcker-hant gewonden (15) In eenen dag en nacht, afmetende den tijt Die in vier deelen t’jaer door dese roering splijt. De sterren die by nacht door ’s hemels bane dwalen, Vercieren uw’ paleys en konincklicke salen, Uw’ voet-banck is de Maen, de Son al is zy schoon (20) En is maer t’minste deel van uwen gouden troon. Uw’ mogentheyt uw’ kracht en mach geen tong’ uytspreken, Geen macht, geen heerschappy en wert by u geleken, Ghy doet al dat ghy wilt: is ’t dat ghy maer en wenckt, Uw’ vrienden sijn gesterckt, uw’ vyant is gekrenckt. (25) Ghy sijt dien grooten God, God van rechtveerdigheden, Die voor u lieve volck soo dickwils hebt gestreden, Soo dickwils ’s vyants heyr gesmeten onder voet Dat sich versaden wou met Israëlis bloet. Hoe lange sult ghy noch met ongewroken oogen (30) De Spaensche tyranny en schellem-stucken doogen? Hoe lange sult gy sien vernedert en benout Die u voor haren God, ghy voor uw’ kinders hout? Hoe lange laet ghy toe, dat die voor hare wetten En vryheyt van gemoet het lijf te pande setten (35) Voor haer gedurich sien den bloedigen Maraen, Met stroppen en met vier om haer te moorden staen? Van als den Koninck eerst met droevige placcaten Begonnen heeft zijn volck en landen te verwaten, En tegen zijnen plicht en Konincklick verbant (40) Gewasschen in ons bloet zijn ongenadig’ hant, En heeft men niet gesien in al dees Nederlanden Dan perssen het gemoet met worgen en met branden: Hoe menich duysent lien sijn tegen recht en eet Van dit onmenschlick volck te vroech ter doot geleet! (45) Margriete eerst gestijft door Cardinael Granvelle, Gesonden tot ons plaeg uyt ’t diepste van de helle, Heeft menig mens gedoot, heeft menig uytgejaegt, En zijn moordadig hert met ons verderf behaegt. Wat hielp den grooten hoop van al die Edelmannen, (50) Die voor het Vaderlant te samen aengespannen, Versochten sachter recht, betoonden dat dien vont Geheelick tegen God en dese landen stont? Men sant haer weerom wech, men gaf haer schoone woorden; Terwijlen hiel niet op het branden en het moorden. (55) Wacht u van Spaignaerts, wacht; haer woorden sijn fenijn, Haer sweeren is bedroch, haer lachen valschen schijn. Gelijck als eenen wolf zijn snelheyt voelt vertragen Door swacken ouderdom, en niet en kan meer jagen, Souckt met beveynsde gunst de schapen te verraen, (60) Om op het onvoorsiens met haer sich te versaen: Soo doet den Spaignaert oock: by dagen en by nachten Voet hy met tyranny zijn schellemsche gedachten, Het moorden is zijn vreucht; zijn duyvels wreet gemoet, Wat dat hy segt of veynst, en haekt niet dan naer bloet: (65) Daer wert hy me gelaeft, daet gaet hy hem naer wennen Eer dat zijn kintsche tong den dranck kan onder-kennen; Dit is zijn eerste melck, ik houde voor gewis Dat selfs zijn moeders borst niet dan vol bloet en is. Noyt Nero was soo wreet al heeft hy doen verbranden (70) De moedige Princes van al des werrelts landen, Noyt Phalaris soo straf, self Diocletiaen En heeft noyt zoo veel quaet als dit gespuys gedaen. Toledons voester-kint, dat door zijn moorderijen Heeft mogen zijnen naem van sterflicheyt bevrijen, (75) Dien bloedigen tyran, dien aller menschen haet, Dien schrick van de natuer dien voogt van alle quaet, En was soo haest in ’t lant met heyr-kracht niet getreden Of heeft de moort begonst in dorpen ende steden, Het uytgegoten bloet, dat lancxt de straten liep (80) Voor Godes rechter-stoel geduerich wrake riep. Veel duysent sijn gedoot, veel duysent mosten vluchten, En van haer goet berooft, in swaer ellenden suchten, Hy bleef al even wreet, zijn onbeweglick hert Was harder dan een rots of eenig eyken bert. (85) Den Geus starf om dat hy vant Pausdom was geweken, Den Roomschen om dat hy niet had’ belet te preken: Hy heeft hem selfs beromt (ô wreetheyt noyt gehoort) Dat achtien duysent lien zijn door zijn last vermoort. Den bloet-raet toegerust uyt twalef bitter mannen, (90) Daer af den eersten was uyt t’Spaensche rijck gebannen Om dat van hem zijn nicht was met gewelt verkracht, Had’ over lijf en goet volkomelicke macht. Noyt Son en mocht so vroech haer gouden hooft ontdecken, Of sag naer ’t galgen-velt veel vrome sielen trecken; (95) Geen Heer en was soo hoog, geen huys en was soo groot Dat niet gedreygt en wiert geduerich mette doot. Den Koninckx sone self, om dat hy scheen te trachten Zijns Vaders grammen moet een weynich te versachten, Heeft in het vangen-huys ses maenden moeten sijn (100) Tot dat hy heeft de doot gedronken met fenijn. Ghy, Batenburchsche blom, ghy vrome jongelingen, Hebt uwe groene jeugt op t’bloet-tooneel sien bringen, Met noch achtien daer by gedaeld van groote stam, Die ’t onrechtveerdig sweert het leven t’samen nam. (105) Wat heeftet Egmont ook in ’t minste mogen baten Dat hy de Fransche dwanck het Vlaemsche lant te laten? Dat hy in s’Konincx dienst het preken heeft belet? Hy moet ook naer t’schavot, zijn hooft wert afgeset. En ghy* manhaftig helt, die twee-en-twintich jaren * Grave van Hoorn. (110) Noyt in den Spaignaerts dienst uw’ lijf hebt willen sparen, Wert oock voor al u trou moordadelick onthooft. Hoe heter waert geweest had ghy den Prins gelooft. Noch was dit niet genoech, om dat de stomme steenen Ook s’Hertogs tyranny soun proeven en beweenen, (115) Is t’Kuylenburchsche hof te Bruyssel neer-gevelt, Daer hy heeft een pilaer tot wreetheyts merck gestelt. Wat heeft dien dollen hont, dien bloedigen verrader, Dien overgeven beul en alle boosheyts vader, Wat heeft hy tot verderf der landen niet gepeyst, (120) Als hy van al het goet den tienden penninck eyst? Als hy voor vyant hout de landen die haer wetten En vryheyt tegen ’t jock van sulke lasten setten? Doch t’geven was een kleyn, waert dat zijn tyranny Het leven evenwel gelaten hadde vry. (125) In Hollant heeft zijn volck veel menschen vast gaen maken, En met een lancksaem vier verbranden aen de staken; Veel levende het vel gestroopt en afgedaen, Dat gingen zy daer naer op hare trommels slaen. Het machtig Rotterdam haer latende inkomen (130) Heeft stracx haer dobbel hert en schelmery vernomen En Zutphen over haer sich wel met recht beklaegt Daer menig vrome siel is in het ijs gejaegt. Wat wil ick Naerden hier, wat wil ick Haerlem stellen? Geen tong’ en is genoech om al het quaet te tellen, (135) Dat daer bedreven is, noyt eeuw’ en heeft gesien Soo grooten overdaet in eenig lant geschien. Geen ouderdom soo swack, geen jonge teere jaren En mochten van de doot yet vryen of bewaren. De vrouwen wierden eerst geweldelick verkracht, (140) En naderhant met ’t sweert moordadich omgebracht. Dit is den Spaenschen aert; zijn duivelsche gedachten Niet anders dan naer bloet en tyrannye trachten, Die als hy quaet kan doen yet goets van hem verwacht, Is teenemael verdoolt en weert te sijn belacht. (145) Maraen kan wonder wel u alle goet toeseggen Tot dat ghy eens het hooft hem in den schoot komt leggen, Dan toont hy wie hy is, het mommen is gedaen, Dan sult ghy eerst hem sien als een verrader aen: Dan sal hy zijnen voet op uwen necke setten, (150) De vryheyt is dan quijt, dan volgen nieuwe wetten, Hier maecktmen een kasteel, daer eenen nieuwen Raet, Tot dat hy meester wert van uwen ganschen staet. En denckt niet dat ick lieg, doorsiet wel al zijn wercken Ghy sult zijn dobbel hert aen alle kanten mercken. (155) Hy sweert u lijf, en goet, en vrydom t’houden staen, Maer onder desen eet souckt hy u te verraen. Soo veel als eenen vis den angel moet betrouwen Die met bedrieglick aes de visschers voor hem houwen, Soo veel mach oock met recht t’vereenigt Nederlant (160) Staen op des Konincx woort en ongetrou verbant. Het is nu t’Spaens gebruyck, al dat zy yemant sweeren Zy brekent wederom soo haest als zy begeeren; Zy houden voor een wet, dat nimmer Koninck staet Verbonden, oock door eet, aen zijnen ondersaet. (165) Doch om dat schijnen sou den eet niet overtreden, Hy souckt licht uyt den hoeck of d’een of d’ander reden, Nu isser dit verraet, dan isser desen schijn, Nu wilt hy soo of soo van t’lant versekert sijn. Soo vallen sy int net, soo gaetet met de staten, (170) Die haer op Spaensche gunst en valschen lach verlaten. Den Spaenschen Koninck souckt te sijn volkomen Heer, Die anders dencken kan en heeft geen sinnen meer. Daerom mijn Leytsche stat, mijn voester, mijn vriendinne, Die ick om uwe trou meer dan een ander minne, (175) Al sijt ghy nu benout, omringt aen elcken kant, En buygt niet onder t’jock uw’ vrye vaderlant. Al is uw’ jammer groot en dat verscheyden plagen Uw’ borgers dag voor dag naer t’droeve kerchof jagen; Al is uw’ vleys verteert uw’ bier en oock uw’ broot, (180) En dat den honger perst u metten lesten noot, Al moet ghy over al de dorre wijngaert blaren Met stijfsel en met sout tot uwen kost vergaren, En dat soo menig been van hont of kat geknaegt Het onverdraeglick last van uwen noot verjaegt, (185) Al souckt ghy in den dreck verdroogde knolle schellen Niet om u te versaen, maer wat te vreen te stellen, Dat ghy uw’ honden eet, dat selve muys en rat Meer uwen honger vreest dan een verwoede kat, Blijft evenwel getrou; veel beter ist te sterven, (190) Dan onder den Maraen zijn vry gemoet te derven. Die langer leven wilt dan zynen vrydom leeft, En heeft niet eens verdient dat hy het leven heeft. Die onder den tyran als slaven konnen leven, En sal ick noyt den naem van Batavieren geven. (195) Die in dit vrye lant op Spaignen is gesint, Al is hy hier geteelt, is een onwettlick kint. Zijn moeder moeste sijn een hoer, of zynen vader Gekomen van een Swijn of van een lants verrader, Die liever niet en stort den lesten druppel bloet (200) Dan hy den vrydom siet gesmeten onder voet. Den arent sal alleen het jonck voor wettlick kennen Dat onbeschadigt kan zijn oog naer Phaebus wennen; Die yet van Spaignen hout, ick achte voor gewis Tsy waer hy sy geteelt, dat hy een bastaert is. (205) Al schrijft Baldeus soet, ten sijn maer ydel dingen, Hy souckt u in den strick bedriegelick te bringen, Hy souckt alleen uw’ schae en uyterste verdriet, Al lacht hy metten mond zijn hert en meynet niet. Het is een out gebruyck van die de vogels vangen (210) Dat zy haer locken aen met lieffelicke sangen. Den visscher die sijn aes op t’aldersoetste maeckt, Gemeynelick veel eer tot zijn begeerte raeckt. Ist dat ghy gans zijn hert ter degen wilt doorgronden Het sal vol moordery en valscheyt sijn bevonden. (215) Tsy wat hy doet of spreeckt, dit is al zynen lust Dat met uw’ borgers bloet zijn dorst wert uytgeblust. Siet Naerden den Maraen sich willich overgeven, Stracx heeft hy daer zijn trou met vier en bloet beschreven; Stracx heeft hy daer getoont, de ander tot een leer, (220) Dat die den Spaignaert dient, dient eenen valschen heer. Een heer die goddeloos, meyneedig, onrechtveerdig Breeckt al dat by belooft met dat is brekens weerdig Om eenig groot profijt, of als onsteken wert Met vier van tyranny, zijn ongenadig hert. (225) Den weerhaen die ghy siet met alle winden drijven, Sal eer geduerich stil dan spaensche trouwe blijven. Veel eer en sal het riet niet beven voor den wint, Dan ghy in desen beul een vast geloove vint. Dat hy u vrydom biet, dat hy u dien wilt sweeren, (230) Dat hy u al wilt doen wat dat ghy kont begeeren, Is slechts verraders praet; gelooft my lieve stat, Dat ghy u overgaeft ghy waert een bloedig bat. Van als den Spaignaert is int Nederlant gekomen Heeft hy het lants verderf geheelick voorgenomen; (235) En op dat niemant dit een tyrannije nomt, Schijn-heyligheyt zijn werck en moorderij vermomt. Wat den Toleetschen beul gedaen heeft in ons landen Het moorden en het braen het hangen en het branden Was al des Konincx sin; dat hy nu beter veynst, (240) Is slechts bedriegery, zijn hert niet beters peynst. Gelijck die eenen hont verradelick wilt dooden, Gaet tot een brocke broots d’onnoosel beeste nooden, En in zijn ander hant hout hy bedeckt den stock Daer hy hem me vermoort terwijl’ hy eet de brock: (245) Soo doet oock den Maraen, eyscht wat ghy kont gedencken, Hy salt gewillichlick u sweeren ende schenken, Iae meer dan ghy versouckt; maer als gh’uw’ poort ontsluyt Dan is al zijn verbont met uwe vryheyt uyt. Dan sult ghy eerstmael sien waer toe de Spaignaerts trachten, (250) Dan sult ghy tegen danck uw’ vrouwen zien verkrachten, Uw’ dochters van haer eer berooven, en daer naer Sien slepen lancxt de stat met haer ontvlochten hair. Dan sullen zy met bloet uw’ nette straten vlecken, En uyt de moeders buyck onrijpe kinders trecken, (255) En braden aen een spit, of houdende by t’been Verpletteren den kop aen eenen harden steen. Geen vrou en sal haer man vermogen te begraven Geworpen op de straet voor honden en voor raven, En al dat deerlick is dat sult ghy onderstaen. (260) Wat dubt ghy lieve stat? Zy hebbent noch gedaen: Ten waer geen nieu misdaet, zy hebbent noch bedreven, Als Naerden met verbont haer over was gegeven. Den bloedigen Maraen en spaert noch vrou noch man Soo lang als hy aen haer zijn wreetheyt toonen kan. (265) Daerom siet wel voor u, en laet u niet bedriegen, En laet door valsche gunst u niet in slape wiegen, Toont uwen kloecken moet, ick hoop naer korten tijt Sult ghy door Godes hant van Spaignen sijn bevrijt. Laet vry Baldeus staen en al zijn lieflick spreken, (270) En hoort niet naer uw’ volck dat u is afgeweken En onder Spaignen staet; een die den vyant dient, Al was hyt van te voor, en is niet meer uw’ vrient. Die mette wolven woont leert mette wolven huylen; Die mette Spaensche leeft en kan niet dan vervuylen (275) En ergeren van aert, die haer is toegedaen Al is hy van dit lant is in het hert Maraen. Iae meer moet yeder stat voor sulcke schelmen wachten, Dan voor het vyants heyr en openbare krachten, Zy sijn die aldermeest verheugen in ons bloet, (280) En veynsen dat zy ons toewenschen alle goet. Betrout op uwen God, al komt hy u bedroeven En uw’ stantvastigheyt met sware plagen proeven, Hy isset die geneest zijn kinders die hy slaet, Hy isset die zijn volck noyt in den noot verlaet. (285) Hy sal ten lesten oock verhooren uw’ gebeden, En komen als een helt in s’vyants heir getreden Ontsteken en vergramt, en met zijn stercke hant Den swarten Spaenschen hoop verdryven uyt ons lant. ’Ten is niet mogelick dat zijn rechtveerdig’ oogen (290) Soo lange souden t’quaet van t’Spaens gebroetsel doogen, Den grooten overdaet en wreede tyranny En sal hy ongestraft niet laten gaen voorby. Al beyt hy dickwils lang, al heeft hy trage voeten Hy sal noch evenwel dit boose volck ontmoeten, (295) Hy heeft alree begonst, hy heeft de roe ontdaen Daer hy den Spaenschen pracht sal me doen onder gaen. Van Alckmaer heeft hy haer met schand’ en schae doen wijcken En in de Zuyer-zee Bossu zijn seylen strijcken; Geertruydenberg is oock den vrydom weer gejont (300) Dat onder het gebiet van de Maranen stont. Hy doet oock t’ uwer hulp den Prince van Oraignen Bereyden eene vloot tot onderganck van Spaignen, Blijft ghy slechts wel gemoet, verdraegt noch wat de pijn, Ick hope dat het haest met u sal beter sijn. (305) Doch ghy almachtig God, die om ons groote sonden Hebt over ons, uw’ volk, dit swaer verdriet gesonden, Die ons misdaden straft gelijck een vader doet, Naer noyt van ons en scheyt uw’ vaderlick gemoet. Wy kennen onse schult, wy kennen ons misdaden, (310) De oorsaeck van ons pijn, de oorsaeck van ons quaden; Wy hebben u gebot vertreden en veracht, En onsen brooschen tijt in sonden doorgebracht. Wy kennent, grooten God, uw’ gramschap is rechtveerdig, Wy sijn al dit verdriet en al dit jammer weerdig, (315) Maer ghy die u vermaeckt in een boetveerdig hert Dat nedrig uytgestort voor uwe voeten wert, Aensiet de plagen toch, die over ons gekomen Soo menig duysent lien ons hebben afgenomen En in het graf geleyt, aensiet den hongers noot, (320) Die elcken dag en nacht soo menig borger doot. Ghy die van ons wilt sijn geheeten onsen Vader Verdrijft van uwe stat den bloedigen verrader Met al zijn wreet gespuys, toont dat hy qualick strijt, Die winnen wilt het lant, dat van u wert bevrijt. (325) En laet niet ons gemoet, ons vryheyt, onse wallen, Ons kinders, en ons huys in s’vyants handen vallen, Op dat ghy niet en wert van den tyran bespot, En dat hy niet en seg, waer is nu haren God? En siet niet naer ons schult, en siet niet naer ons falen, (330) Want wilt ghy daer naer sien, wie sal de schult betalen? Maer siet op Christi doot en uytgegoten bloet, Dat met zijn kostlick nat ons vlecken al uytdoet. Dit is al onsen troost, dit is al ons betrouwen, Dit is daer wy ons hoop alleenelick op bouwen, (335) Wel wetende dat ghy noyt yemant en versmaet Die op dien vasten pant sich teenemael verlaet. Moordadigen tyran, het zal u dier opkomen Dat ghy hebt tegen God de wapens aengenomen, Ghy sult noch uwen loon volkomelick ontfaen, (340) Van al dat ghy aen ons onbillick hebt gedaen. Het rat van uw’ fortuyn sal t’ zyner tijt oock keeren En u uw’ bloedig hert en tyranny ontleeren, Ghy sult noch sijn betaelt voor alle uw’ bedroch. Al toeft de straffe lang, zy komt in ’t leste noch.

REY VAN GEVLUCHTE UYT VLAENDEREN.
(345) Wat stat, wat velt, wat vremde lant Wat bos of onbekenden kant Sal ons een vaste wooning geven, Daer wy verlost van moordery, En van de Spaensche tyranny (350) Met ruste sullen mogen leven? Tsy daer de son het dorre velt Van d’Africaesche rijcken quelt, En voert haer peerden naest de landen, Daer Pales noyt yet groens en vint, (355) Daer ’t heete sant den koelen wint Zijn sachte pennen doet verbranden. ’t Sy daer den winter trager gaet; Daer zelfs de zee geketent staet, En eeuwichlick met ijs gebonden, (360) Int rycke van den droeven nacht, Daer Ceres noyt noch Bacchus lacht, Daer geen genuchten sijn gevonden. Daer geenen Tytir schapen weyt En t’ongenadig hert beschreyt (365) Van Galathea, zijn vriendinne, Daer noyt het dertel lam en springt, Daer noyt den Nachtegael en singt, Beklagende zijn oude minne. Tis eveneens waer dat wy gaen (370) Als wy den bloedigen Maraen En al zijn tyranny ontloopen: Als wy niet dag voor dag en sien Soo veel onnoosel. vrome lien Verbranden of aen galgen knoopen. (375) Een deel int machtig Britten lant Sal aen den groenen Temschen kant Zijn soete vader-stat vergeten. Een deel sal by den Duytschen Rijn Gerust en ongequollen sijn, (380) En van Maraenen niet meer weten. Och! Leytsche maegt, die nu benout Den wreeden Spaenschen hoop aenschout Sich rontom uwe mueren wenden, Wert ghy verlost eens uvt den noot (385) In uwen alderliefsten schoot Sal ick mijn levens tijt voleinden. Ick sal de soete Vlaemsche locht, Die my in ’t leven heeft gebrocht, En al mijn volck gewillich derven, (390) Voor u sal sijn het leste bloet, Dat my bewaert en leven doet Is ’t dat ick mach uw’ borger sterven. Ick sal uw’ cyngels, die soo net Met hooge boomen sijn heset (395) Daer ghy me trotst all’ander steden, Ick sal de tuynen, die gelaen Vol alderande vruchten staen Gedurich dag voor dag betreden. Uw’ huysen die soo schoone syn, (400) De soete Zijl, den trotsen Rijn, En nimmermeer beslijckte straten En sal ick noyt om pracht of gelt, Of yet dat aertsche sielen quelt, Soo lang mijn leven duert verlaten. (405) Och hope die mijn herte voet, En mijn benoude pijn versoet Hoe vrees ick dat ghy vals sult wesen, Hoe vrees ick dat die schoone stat Verandert in een bloedig bat (410) Noyt mijn verdriet en sal genesen. Baldeus heeft aen elcken kant Zijn ongenadig volck geplant In twee-en-sestich stercke schansen, Niet een en mach daer in of uyt, (415) Den vyant al de wegen sluyt Met roers met sweerden en met lansen. De sterckten sijn de stat soo by Dat de verkosen ruytery Haer noyt en heeft te baet gekomen, (420) De dertich schuyten wel gelaen Die uyt ter Goude sijn gegaen Heeft haer de leytsmans slaep ontnomen. Zy strijen metten lesten noot Berooft van wijn, berooft van broot, (425) Den honger is in alle huysen; Een yeder mach geduerich sien Dat haer de alder-rijkste lien Versaen met katten ende muysen. De doot voegt oock haar kracht daer by, (430) Z’en laet noch mans noch vrouwen vry, Z’en weet noch goet noch pracht te vieren, Zy schiet int wilde sonder sien Naer jonge volck, naer oude lien, Naer ongespende teere dieren. (435) O lieve stat wanneer salt sijn Dat ghy u sult verlost van pijn Tot spijt van Spaignen weer opsteken? Dat ghy u over den Maraen Die sich wilt met uw’ bloet versaen (440) Kloeckmoedichlick sult mogen wreken? Wanneer salt sijn dat ghy uw’ hooft Van alle ciersel nu berooft Gerustelick sult mogen hullen? Wanneer sal toch de blijde faem (445) Met uwen onverwonnen naem Al d’hoecken van de werrelt vullen? Nu hoop’ ick eens, dan vrees ick weer, Mijn wanckel hert gaet op en neer Ten kan in een gepeyns niet herden. (450) Och lieve stat och mocht ick sien Den vyant van uw’ mueren vlien, En dat ghy mocht mijn voester werden! Almachtig God die alle dinck Keert ende drayt met eenen winck, (455) God Vader der bermhertigheden, Aensiet uw’ volck, aensiet uw’ stat Die op u heeft haer hoop gehat Die nu soo swaerlick wert bestreden. Den vyant dorstig naer het bloet (460) Daer hy zijn wreeden lust me voet Proeft haer met valscheyt te bewegen; Ontdeckt ô Heere zijnen gront; Toont dat hy soet spreeckt metten mont Maer dat zijn herte strijt daer tegen. (465) Belettet zijnen boosen raet, Zijn tyrannijen en verraet, En ongehoorde schellem-stucken: En laet niet toe dat nu voortaen Den ongenadigen Maraen (470) Zijn wreede daden meer gelucken. En ghy mijn alderliefste stat Al sijt ghy van ellenden mat, En laet noch uwen moet niet sincken. Den tijt sal komen noch hier naer (475) Dat ghy verlost van alle vaer Met vreugt sult uwen druck gedincken. Het Nederlant sal sijn te nou Voor d’eere van uw’ vaste trou; Daar Phoebus smergens komt geresen (480) En daer hy s’avonts slapen gaet Sult ghy voor yeder volck en staet Een voor-beelt van getrouwheyt wesen. En hout van die belooften niet Die u den valschen Spaignaert biet (485) Om u in zijn gewelt te krijgen, Wilt ghy zijn vaste trou bespien? Gaet Haerlem ende Naerden sien, En Zutphen en salt oock niet swijgen. Die op zijn trouwe stelt zijn hert (490) Verdient dat hy bedrogen wert, En onder t’Spaensche jock gesmeten; Want van te houden een verbont Dat namaels hem niet aen en stont En heeft den Spaignaert noyt geweten. (495) Den Spaignaert volgt de Turcken naer, Soo lange duurt den eet by haer Als zy profijt daer in sien steken. Dit is alleen des Konincx sin, Al dat hy sweert is om gewin, (500) En om gewin mach hyt oock breken. Veel beter ist den lesten man Te wagen tegen den tyran, En voor zijn vryheyt doot te vechten, Dan het vervloeckte Spaensche jock (505) En onverdragelicken block Aen onsen vryen hals te hechten. Ick houde vast en voor gewis Dat hy geen oprecht mens en is Al schijnt hyt mogelick te wesen, (510) Die niet veel liever eer en sterft Dan hy den soeten vrydom derft Die hem natuer heeft aengewesen.

Tweede geschiedenisse.
EERSTE VERTOOG.
BALDEVS Krijgs-oversten van den Spaenschen Leger.

TIs nu de vierde maent dat ick met soo veel krachten En so veel strijtbaer volck besluyt de Leytsche grachten: (515) De wegen sijn allom soo nauwe toegemaeckt Dat al dien langen tijt geen broot in stat en raeckt. Noch blijven sij verhart. wat baet mijn listig schrijven? Wat helpt al mijn verraet en al mijn loos bedrijven? Zy weten veel te wel dat onsen valschen schijn (520) Terstont verandert wert met dat wy meester sijn. Zy sien dat van ons trou en honich-soete woorden Niet anders voort en komt dan branden ende moorden; Ontdeckt is onsen aert, ontsloten onsen gront, Zy weten dat ons hert spreeckt anders dan de mont: (525) Waer Haerlem noyt geweest of Zutphen ofte Naerden, Daer het moetwillig volck noch man noch vrouwe spaerden, Ick waer nu over lang in dees vervloeckte stat, En mijn bloet-dorstig hert had’ zijnen lust gehat. Mijn sweert had’ over lang int bloet sich mogen wenden, (530) En van het teerste kint tot d’outste lien al schenden; Niet een en waer ontvlucht: zy hadden nu haer bloet Te samen afgespoelt in Acherontis vloet. Den tragen tijt en wilt noch aen mijn haestig’ oogen Dit aengename werck en schouwspel niet gedoogen, (535) Ick sie de stat is mijn, z’en kan my niet ontgaen, Vervlockten luijen tijt wat sluyt ghy my de baen? Zy moet doch evenwel haest mijnen bloet-dorst stelpen, Noch menschelicke kracht noch hel en kan haer helpen, Zy moet met haer verderf doen dat een yeder ken (540) Dat ick van Spaensche stam recht afgekomen ben. Zy sal haer borgers bloet sien loopen lancxt de straten Al datter leven heeft sal t’leven moeten laten, Iae selfs het minste kint dat in de wiege leyt Sal tuyghe moeten sijn van mijn bloet-dorstigheyt. (545) Geen vrouwen onverkracht, geen maechden ongeschonden En sullen int besluyt der mueren sijn gevonden, Die sullen wy daer naer de borsten snijen af, En geven haer den buyck der raven tot een graf. Ick sal doen over al de teere kinders kelen, (550) Met t’afgesneden hooft gelijck met bollen spelen, Ick sal den swangren buyck der vrouwen open doen, Met t’onvolmaeckte wicht mijn vremde lusten voen. Al dat ick dencken kan sal ick aldaer bedryven, Dat nimmer stoute pen te vollen en sal schryven. (555) De wreetheyt die oyt eeuw te vooren heeft gesien Sal dees verdomde stat sien in haer volck geschien. Het is des Konicx sin; hy wilt dat zijn soldaten In heel het Nederlant niet ongeschent en laten; Hy wilt dat al vergae, zijn dorst en zijnen lust (560) Moet met het leste bloet van Neerlant sijn geblust. Al dat t’manhaftig hert van Alba heeft begonnen Moet door ons wijs beleyt geheel sijn afgesponnen. Op eenen andren voet: hy droeg de wapens bloot, En rechte allom op de teyckens van de doot. (565) Gelijck een tigers dier sich niet en kan eer dwingen Dan alst niet meer en vint om om den hals te bringen, Iae selfs als al dat leeft moordadich is geschent Op steenen en op hout zijn droeve wreetheyt went; Op diergelijcken voet heeft Alba sonder veynsen (570) Kloeckmoedich uytgevoert al dat hy konde peynsen: Al dat int Neerlant is heeft met verdriet en pijn Getuyge van zijn hert en vroomheyt moeten sijn Den Koninck heeft belast ons met bedrog te decken, En souckt met valschen schijn haer in het net te trecken, (575) Tot dat zy sijn verstrickt: dan staet het moorden vry, Dan lossen wy den toom aen alle tyranny. Gelijck den loosen vos naer dat hy heeft verbeten En eenig groot getal van hoenders opgeëten, Ist dat hy d’ander siet vervremt en meer vervaert (580) Deckt onder andren schijn zijn aengeboren aert: Hy hout den adem in, zijn ongeroerde beenen Sijn stijf en uytgestreckt; de hoenders die dan meenen Dat hy gestorven is verblijt en gans verheugt Gaen springen om zijn lijf, bedrijven groote vreugt; (585) Doch hy verraderlick lonckt toe met wacker ogen Tot dat hy heeft een deel die naerder sijn, bedrogen, Die vat hy met de muyl, soo lange ligt hy stil Tot dat hy heeft de proy geheel tot zijnen wil; Soo is het Spaens gebruyck: ten wilde niet gelucken (590) Dat Alba teenemael de landen sou verdrucken, Veel steden vielen af, hy wiert allom versaeckt Om dat hy van het lant een bloet-bat had’ gemaeckt. Den Koninck die dit wist heeft stracx hem weer doen komen; En eenen andren weg tot s’lants verderf genomen: (595) Hy wilt aen yegelick vergeven zijn misdaet Mits dat hy onder hem voortaen gewillich staet. Dit is den rechten vont. Ick ken de Nederlanden, Met kracht en wintmer niet, daer hoeven gouden banden: T’sijn boeyen van metael maer overdeckt met sy (600) Daer t’Neerlant me moet sijn gebracht in slaverny. Als zy gewonnen sijn dan sullen zy aenschouwen Dat noch verbont noch eet ons kan verbonden houwen Want datmen’t haer vergeeft en is maer eenen schijn Die maer soo lange duert tot dat wy meester sijn. (605) Dan sal den Spaignaert eerst zyn moedig hert ontdecken, En onder zyn gebiet doen buygen alle necken; Dan salt geoorloft sijn met lang gewenste bloet Te wasschen onse hant, versaden onsen moet. En ghy vervloeckte stat, stat die nu soo veel weken (610) Omringelt van myn volck noch derft uw hooft opsteken Stat die in spijt van God van hemel en van hel Sult buygen uwen kop haest onder myn bevel, Ick sweere dat ick sal een bloet-bat van u maecken, En in al uw’verderf mijn edel hert vermaecken; (615) Niet een soo swacken man, niet een soo teeren kint Dat met het Spaensche sweert niet werden sal verslint. Uw’waters altemael en lustige rivieren Die als het silver nu door uwe straten swieren, Sult ghy bloet-verwig sien; met ingeworpen lien (620) Begeer ick haren loop en snelheyt te verbien. Uw’borgers sullen selfs allom veel galgen rechten Daer ick haer naderhant sal ’tsamen aen doen hechten; Uw’dochters geschoffiert, uw’vrouwen al verkracht, Die sullen met het sweert of strop sijn omgebracht. (625) Het spijt my dat den noot uw’borgers soo vermindert, Het waer my meerder vreugt liet hy haer onverhindert En t’eenemael gesont, tot dat ick selve quam, En uyt haer heete borst het levend’ herte nam. Wat helpet dat een stat sal vallen in mijn handen (630) Daer ick soo luttel volck kan worgen of verbranden? Een oprecht Spaens gemoet en kan niet sijn te vreen Als yemant door de doot zijn wreetheyt is ontreen. Dit is al mijn vermaeck dat ick mach vry bevelen Te hangen en te slaen te branden en te kelen, (635) En self daer by te sijn. Die sachter is van moet En kan niet sijn geteelt uyt oprecht Spaignaerts bloet. Den Spaignaert laert de rest vant volck bermhertig wesen, Hy wilt door moordery en wreetheyt sijn gepresen, Dit is al zijnen lof. Die meer yet in hem prijst (640) Met logens en gevley zijn dommigheyt bewijst. Gelijck als eenen Beir een doot mens heeft gevonden Bedroeft sich dat hy self hem niet en heeft verslonden; Soo doet den Spaignaert oock. Het meeste dat hem quelt Is dat hy niet den beul van yder is gestelt. (645) Ik sweere by den stoel des Konincx en zijn leven, Dat ick veel liever sou den adem stracx begeven, Dan berremhertig sijn: den soeten moordens lust Wert heeter dag voor dag, en kan niet sijn geblust. Dat sult ghy trage stat eer langen tijt getuygen, (650) Als ick het leste bloet sal uyt uw’borsten suygen; En denckt om geen genae, het is met u gedaen; Niet een van al uw’ volck en sal de doot ontgaen. Ick sal de honden self en katten doen ontlijven Die u den hongers noot sal laten over-blijven; (655) Soo haest als ghy mijn volck op uwe mueren siet En denckt dan om uw’goet en om uw’leven niet. Ghy hoopt noch te ontgaen, ghy denckt dat u Oraignen Met zijn bereyde vloot kan vryen tegen Spaignen, Maer al u hoop is vals; geen kracht en is soo groot (660) Die u verlossen kan uyt desen swaren noot. Waert dat ghy wiecken hadt, ick sou u raen te vliegen, En als het duyster is mijn wachten te bedriegen, Soo quaemt ghy moglick vry, t’is nu verloren pijn: Wat dat ghy proeft of doet ghy moet een bloet-bat sijn. (665) Doch op dat ick wat eer mach aen het bloet geraecken Daer ick my meer en meer voel dag voor dag naer haecken, Wil ick door eenen brief de stat weer bien genaed Door haer verloopen volck dat onder my nu staet. Ist dat zy daer naer hoort en in gespreck wilt treden, (670) Wat dat zy van my wilt ick ben daer me te vreden, Ick latet alles toe, tot dat ick binnen kom, Dan keer ick mijn verbont en mijn beloften om. Gesonden uyt het diepst van Phlegetontis poelen Kom ick het Leytsche volck mijn bitter jock doen voelen.

TWEEDE VERTOOG.
Den HONGER.

(675) Tot hulpe van Maraen, geen quaet en is in d’hel Dat willich niet en stelt sich onder zijn bevel. Ick, pest, en tyranny sijn dragers van zijn vanen Waer dat hy henen treckt, t’sy daer de Indianen De avont-sonne vlien, t’sy daer het Nederlant (680) De Spaensche trou beklaegt en Konincklick verbant. Vervloeckte Leytsche stat, hoe sult ghy u bedroeven Als ghy het groot gewelt van al mijn kracht sult proeven! Ten is noch niet genoech dat geenen wijn of broot Van uwe borgers weert de schichten van de doot; (685) Ick sal u leeren rau het peerde-vlees verslinden En eenen nieuwen smaeck in peere-blaren vinden, De dorre koole blaen geworpen in den dreck Sult ghy weer rapen uyt om t’helpen uw’ gebreck. Ist dat ghy wilt een peer of eenen appel bancken, (690) Ick wil dat ghy betaelt voor yeder stuck twee blancken; Siet, als ghy soeckt een ey dat gh’ eenen stuyver vint; Of wilt ghy soete melck, vier stuyvers voor een pint. Een vierendeel bisquyts moet s’daegs een kraem-vrou helpen, Niet meer en jon ick haer om haren noot te stelpen; (695) Door water met asijn of alssem toebereyt Moet uwen tragen dorst te neder sijn geleyt. De sterfte die by my voegt al haer droeve krachten Sal daglicx meer en meer uw’borgery versmachten En drijven naer het graf; geen huys en sal van my (700) Sich houden onbesocht en van de lijcken vry. Bloetdorstigen Maraen ghy sijt die my doet leven, Die my int Nederlant hebt heerschappy gegeven, Eer dat den Batavier uw’wreetheyt heeft beproeft En heeft sich Hollant noyt om mijnen wil bedroeft. (705) Aldaer sich het gewelt van Spaignen komt vertoonen En sal ick noch de pest de landen noyt verschoonen. Den Spaignaert is de roe daer Gods rechtveerde hant De sonden mede straft van een misdadig lant. Dit weet den Indiaen die soo veel duysent sielen (710) Heeft slaven sien gemaeckt of mette doot vernielen; Dit weet het Nederlant daer t’onbermhertig sweert Van menig vromen man het leven heeft geweert. Dit proeft ghy Leytsche stat. Terwijlen dat uw’ wallen In zijn moordadig’ hant noch niet en sijn gevallen, (715) En dat ghy onvoorsien van krijgsvolck soo veel tijt U met uw’ eygen macht van zijn gewelt bevrijt, Heeft hy de pest en my tot uw’ verderf doen komen, Die hebben u alree soo menig mens genomen En nemen dag voor dag, voorboden van het quaet (720) Dat als gh’u overgeeft u te verwachten staet. Dan sal hy altemael de borgers die wy sparen In d’een of d’ander kerck te samen doen vergaren En doon op eenen dag, het uytgegoten bloet Sal maecken door de stat een deerelicke vloet. (725) Soo sallet met u gaen, dit sijn Baldei sinnen, Soo kan Maraen het lant volkomelick verwinnen. Als hyt al heeft vermoort dat tegen hem sich stelt, Dan is hy eerst gerust, dan staeckt hy zijn gewelt. Den nacht heeft haren plicht voldaen,

REY Van Leytsche Vrouwen.
(730) De kleyn vergulden Goden Die lancxt des Hemels stille baen De Maen ten danse noden, Door Phoebi hooft van glans berooft Sijn uyt t’gesicht gevloden. (735) Den ouden tragen Wagenaer Bedeckt met swarte kleeren Den wagen, die hy t’gansche jaer Moet boven d’aerde keeren; Snachts kamenier verdooft haer vier (740) Om haren broeder t’eeren. De morgen-sonne siende tquaet Van Hesperi tyrannen Op purpur-roode peerden gaet Die schaemt’ heeft ingespannen, (745) En toont den vloet vant Neerlants bloet Aen vrouwen ende mannen. Den dag ontdeckt de schae en pijn Die Leyden heeft geleden Van als het helder sonne-schijn (750) Ons gistren was ontreden, Niet een mans huys is vry van kruys Het wert al swaer bestreden. Wy sijn beset aen elcken kant, Men kan ons niet gerieven; (755) De Duyfkens die vrou Venus sant On Dousa te believen In dese pijn ons boden sijn, En dragers van de brieven. De menschen door des hongers noot (760) Ellendelick beswijcken, En door gebreck van bier en broot Naer t’droeve kerchof wijcken; Niet eenen dag sich toonen mag Die niet en telt veel lijcken. (765) De kinders aen haer moeders borst En vinden niet te suygen, En vinden niet daer haren dorst Sich onder kan gebuygen, En met gevley en met geschrey (770) Haer droef gebreck betuygen. Wat wilje wichten dat wy doen Om t’houden u int leven? Wy konnen u niet langer voen, Wy konnen u niet geven, (775) Dat ghy begeert is uytgeteert Ons melck is onderbleven. Den honger heeft het leste sog Verdroogt en ons ontnomen Dat de Natuere voor u noch (780) Ded’ in ons borsten komen, Alleen de doot kan uwen noot Voleinden en betomen. Ach soete wichten die mijn hert Doet daglicx meer bedroeven (785) Dan al de pijn en al de smert Die Spaignen ons doet proeven, Och waer mijn bloet als melck soo goet! Gh’en sout niet lang behoeven. Ick soude met mijn vrome hant (790) Mijn borst in stucken scheuren, En perssen bloet uyt t’ingewant Om u niet te sien treuren. Ick waer te vreen naer t’graf te treen Mocht u slechts troost gebeuren. (795) Ghy sout te minsten uyt het voen De Soaensche wreetheyt leeren, En niet, gelijck veel sullen doen, Uw’ herte tot hem keeren, Die hem gevoet met Neerlants bloet (800) Als lants verraders eeren. Waert dat ick wiste lieve kint Dat ghy sout heen of morgen Noch werden der Maranen vrint, En zijnen dienst besorgen, (805) Met dese hant sou ick voor t’lant U dadelick verworgen. Veel liever sou ick u vermoort Sien in uw’ kintsche dagen Dan dat ons lant oyt waer gehoort (810) Uw’ schellem-stuck beklagen, T’is een verraer en moordenaer Die ’t Spaensche jock kan dragen. Des Spaignaerts onbermhertig’ hant Souckt alle dinck te schenden, (815) Met sieter niet dan moort en brant Daer zy haer wapens wenden: Haer rasery en tyranny Hout ons in des’ ellenden. De vrouwen die door t’ Maren-gat (820) Met oorlof van de Heeren Getrocken waren uyt de stat, Sijn naeckt en sonder kleeren Van dit gespuys gejaegt naer huys, Gedwongen weer te keeren. (825) Den honger is in stat geraeckt Die menig hert doet breken, Veel hebben bier noch broot gesmaeckt In zeven volle weken, Men kan de lien allomme sien (830) Door groot gebreck besweken. Die eertijts plachten of Pertrijs Of Schapen-vleys te eten, Nu geen vermaeckelicker spijs Dan peerden darmen weten, (835) En met dun bier een penninck dier, Of water, wijn vergeten. Geen hont en is van sterven vry, Men eet allom de katten, Den honger blust zijn rasery (840) Met muysen en met ratten, In desen noot sijn bier en broot De aldermeeste schatten. Wat helpen nu den rijcken man Zijn gelt en al zijn erven? (845) Als hy geen eten krijgen kan Moet hy van honger sterven, Het waer hem soet nu al zijn goet Voor luttel broot te derven. De Borgerij door s’hongers pijn (850) Berooft van alle krachten, Kan qualick sterck genoech nu sijn Om gae te slaen haer wachten, Het krancke been kan qualick leen De mans tot op de grachten. (855) Met sieter kruypen als een beest En als een worme vroeten, Alleen onwinbaer metten geest Op handen en op voeten, Als zy de stat moe ende mat (860) Geduerich waken moeten. De doot vervolcht ons even straf En komt het volck vernielen, Zy heeft gesonden naer het graf Meer dan ses duysent sielen, (865) Tsy jonck tsy out elck is benout Voor Charons droeve kielen. Veel kleyne kinders uytgevast, Veel ongespeende wichten In s’levens dageraet verrast (870) Beproeven Clothons schichten, Noch broot noch wijn in stat en sijn Om haer wat te verlichten. Hoe dickwils heeft een huys getelt Dry of vier lijcken tsamen (875) Die van de sieckte ongequelt Haer ruste s’avonts namen, Die onderbracht op eenen nacht Noyt voor den dag en quamen. Het bedde dat des avonts laet (880) Dry levend’ heeft ontfangen En kan eer dat de Son opstaet Niet eene dickwils langen, Den slaep die noyt en weet verstroyt Hout al haer leên bevangen. (885) Men kan hier dag voor dag gesien Dat dragers van de lijcken Begeven van haer swacke knien Daer onder doot beswijcken, En met de geen daer zy me treen (890) Het selve graf verrijcken. De borgers dickwils op de wacht Haer vrome siel uytgieten, Of vinden t’huys haer vrou versmacht Die zy gesont daer lieten, (895) Of inden wint haer teere kint Den lesten adem schieten. Hoe menig moeder die op straet Haer t’leven voelt ontvlieden De kleyne schaepkens niet en laet, (900) Maer schijntse noch te bieden De drooge borst tot haren dorst Of haer mocht troost geschieden. Hoe menig afgestorven wicht, Soo yeder kan getuygen, (905) Noch aen zijn moeders borsten ligt En schijnt die noch te suygen, Zy doot en stijf schijnt noch haer lijf Naer t’kint te willen buygen. Ick acht dat niemants tyranny (910) Soo veel heeft toegenomen, Ten sy dat hy een Spaignaert sy, Of van haer bloet gekomen, Dat zijn droef hert beweegt met smert Hier niet en soude schromen, (915) O stat die in mijn herte staet, Stat puyck van alle steden, Waer is nu al uw’ out cieraet? Waer is den glans ontreden Daer om te voor gans Neerlant door (920) Uw’ hooft wiert aengebeden? Waer is uw’ neering altegaer? Waer sijn uw’ draperijen? Die nu wel drymael hondert jaer Doen uwen name rijen (925) Daer vroech of laet de Sonne gaet Des Hemels baen door-snijen. Waer is uw’ kloecke borgery? Waer sijn uw’ strijtbaer helden? Die boven alle slaverny (930) Haer vrye voeten stelden, Als uwen naem en groote faem De Roomsche kinders spelden. Ghy hebt de Oostenrijcksche macht Verdreven van uw’ wallen, (935) En Montfoort heeft voor niet getracht Uw’ vesten t’overvallen En Casen-broot verjaegt gedoot Mocht op u niet met allen. Doe hebt ghy gans ons lant bevrijt (940) Van brant en moorderijen, En selfs den onbeleefden nijt Uw’ vroomheyt doen belijen, Och dat ghy mocht van Spaignaerts tocht Ons wederom bevrijen. (945) Ist dat den goeden Hemel wilt Ons soo geluckigmaecken Dat ghy ons dient tot eenen schilt Om t’Spaens gewelt te staecken, En dat het lant door uwe hant (950) Tot vryheyt mach geraecken: Wy sullen onsen blooten kop Vercieren met veel blomen, En setten eenen hoet daer op Als t’jock is afgenomen, (955) Tot merck dat wy alleen door dy Tot vryheyt sijn gekomen. De onverganckelicke faem En sal u noyt vergeten, Uw’ kloeck gemoet en uwen naem (960) Sal heel de werrelt weten, Ghy sult genomt sijn en beromt By d’eeuwige poëten. Maer lacen al mijn hoop is kranck, Ghy sijt te nau omringelt, (965) Den Spaignaert hout u veel te lanck Met soo veel volck becingelt, De straffe doot en hongers noot Te seer uw’ borgers bingelt. Doch lieve voester wacht u wel (970) U onder t’jock te setten, Moordadig is het Spaens bevel, Tyrannig al zijn wetten, Denckt day hy penst, denckt dat hy wenst Geheel u te verpletten. (975) Hy souckt op d’een of d’ander voet Te wreken zijnen toren, Hy souckt in uw’ onnoosel bloet S’lants vrydom te versmoren, Eer hy u sloot heeft by uw’ doot (980) En uw’ verderf gesworen. Veel beter ist voor onsen staet Een vrome doot te werven, Dan door des Spaignaerts wreet verraet Te slaven of te sterven. (985) Die voor het lant breeckt levens bant En sal noyt t’leven derven.

Derde Geschiedenisse.
Twee afgeweken Spaens-gesinde Borgers.

Den eersten. Van als ons vaderstat den Koninck is ontvallen, En dat de Spaensche macht besluyt de Leytsche wallen, En heb ik dag en nacht noyt elders naer getracht (990) Dan om de stat te sien weer onder t’jock gebracht. Die eens heeft zijnen moet soo verre neergesmeten Dat hy om eer of goet zijn vryheyt kan vergeten, En onder t’Spaensche jock zijn neck gewillich set, Souckt d’ander oock by hem te trecken in het net. (995) Den Koninck wilt dat ick de borgers sou bedriegen, En vele van zijn trou en zijn genade liegen, Daer toch niet af en is; al daer hy winnen kan Met kracht of met verbont men spaerter vrou noch man. Ick weet dat hy niet eer zijn gramschap en sal koelen (1000) Dan als zijn bloedig sweert de minste wichten voelen, Den moort dorst die hem quelt en kan niet sijn geboet Dan met het lants verderf en met t’onnoosel bloet. Zijn Konincklicke tong heeft smaeck daer in gevonden Van eer hy Alba heeft uyt Spaignen hier gesonden, (1005) Den lust groeyt meer en meer, al daer hy nu naer haeckt Is bloet vant Nederlant dat hem soo soete smaeckt. Met siet niet licht den hont, die eens heeft mogen strijcken Zijn tonge door het bloet, van t’lieve voetsel wijcken. Den Koninck en sal noy versachten oock zijn hert (1010) Dan alst met menschen bloet geheel versadigt wert. Niet eer en sal zijn swaert sijn in de schey gesteken Dan als hy niemant meer en vint om hem te wreken, Hoe vrees ick als het volck vant Neerlant is vergaen, Dat ick noch sal van hem verraders loon ontsaen. (1015) Ick vrees dat hy my sal doen hangen ofte kelen, En met zijn bloedig sweert in mijnen necke spelen; Al schijnt hy vrient te sijn, k’en ben niet sonder vaer, Zijn hert is veel te vals, zijn trou te wanckelbaer. Als hy maer slechts en droomt dat hy moet yemant moorden, (1020) Hy sent terstont den beul met degens en met koorden En doet hem nemen wech, tsy man t’sy vrou tsy maegt Hy helpet al van kant, want hem alsoo behaegt. Gelijck den vogelaer die vogels souckt te vangen Set een of twee int net, die met haer soete sangen (1025) Aenlocken al de rest, en met gemaeckten schijn Beveynsen dat zy bly en in genuchten sijn. Hy ligt terwijle stil bedeckt met groene blaren Tot dat hy eenen hoop van vogels siet vergaren Verleyt door dit gesanck, die treckt hy over t’hooft (1030) Verradelick het net, en stracx het leven rooft. Soo doet hy dag voor dag: soo lang alst wilt gelucken Souckt hy door valschen sanck de andre te verdrucken: Als t’vangen is gedaen, den vogel die de rest Verrade, wert van hem geëten op het lest. (1035) Dit is het Spaens gebruyck; zy weten dat ons landen Haer kennen veel te wel uyt t’moorden en uyt t’branden Zy trecken op haer sy een overloopers hert Dat eenen maeckelaer van hare boosheyt wert. Zy hebben my belast bedriegelick te schrijven (1040) Dat aen de borgers goet en leven vry sou blijven, Maer t’is verradery; ick ken de Spaenschen aert, Niet eenen in de stat en salder sijn gespaert. Wie heefter oyt gesien een Luypaert sonder vlecken? Of eenen swarten Moor een heel wit vel aentrecken? (1045) Noyt sonder bloet en lest den Spaignaert zijnen dorst, Hy heeft de tyranny gesogen uyt de borst. Ick sweere by de locht en by de helder stralen Die vande gouden son op dese werrelt dalen, Ick sweere by de hel die eerst heeft voortgebracht (1050) Tot Nederlants verderf dit ongetrou geslacht, Waert dat ick ware vry, of dat ick mochte breken Het jock daer ick den hals heb willich in gesteken; Ick en sou nimmermeer op haer beloften staen. Den Spaenschen eet is aes om yemant te verraen. (1055) Tis eenen korten tijt dat ick met haer verkeere, Maer in dien korten tijt ick wonder dingen leere: Die door verradery of moort wilt sijn beromt En hoeft niet dan dat hy by Spaignaerts scholen komt. Daer is de eerste les met God en eet te gecken, (1060) En tot zijn eygen baet al de beloften trecken: Niet eens te sijn beweegt al moetm’ onnoosel lien Verbrant, gebraen, onthooft, of opgehangen sien. Schijn-heylig voor het volck en yvrig sich te toonen, En onder desen schijn geen menschen te verschoonen; (1065) Doch geenen andren God te bidden aen int stil Dan eygen baet en vreugt en s’Konincx wreeden wil. Wraeckgierigheyt allom en hoerery te plegen, Met vuyle schelmery besmetten alle wegen, Geen eerelicke vrou geen maegt te laten vry, (1070) Misbruycken al dat leeft tot vremde fieltery. Des’ oogen weten veel: ick hebbe konnen mercken In dit ongoddlick volck afgrijselicke wercken, Mijn hayren rijsen op, mijn herte schrickt en springt Als sich den overdaet in mijn gedachten dringt. (1075) Al dat Natura schromt en is haer niet verboden, De ingeboren schaemt is uyt haer hert gevloden, My duynckt dat z’ onder beelt van menschelicken schijn De beesten meer gelijck dan ander menschen sijn. Met desen wreeden hoop moet ick mijn leven wagen, (1080) Volbrengen haren last, en doen haer wel behagen, Ick moet door haer bevel weer nemen in de hant De pen, om te verraen mijn edel Vaderlant. Den tweeden. Wat schuylter mijn gesel? Hoe staet ghy soo ontsteken? Wat druckt of gramschap komt u uytter oogen breken? (1085) Hoe sijt ghy soo ontstelt? Uw’ brandende gesicht Veel meer dan een forneys of eenen hoven licht. 1. Baldeus wilt dat ick naer Leyen weer sou schrijven En ist dat moglich is de stat int nette drijven. 2. Wat swaerhheyt is daer in? 1. Ick ben het schrijven moe, 1090) Ick heb genoech gedaen dat hyt voort selve doe. 2. Bedenckt u, niet te prat, ten sijn geen kleyne saecken Ist dat wy tot de stat met schrijven konnen raecken, Dan sal den Koninck ons met ampten daer voorsien. 1. Maer eerst door ons verraet vermoorden soo veel lien. (1095) 2. Wat vragen wy daer naer? ick mach seer licht gedoogen De borgers altemael verbranden of verdroogen Alst slechts met my wel gaet: al wiert mijn eygen kint Of vader ofte broer met t’ Spaensche sweert verslint. 1. Verrader! 2. om profijt. 1. meyneedig! 2. dats te spotten. (1100) Sijt ghy noch int getal van die verdwaelde sotten Die houden yet van God of van gesworen eet? Al spreeckt ghy soo, ick denck dat ghy wel beter weet. Die met de Spaignaerts heeft verkeert een luttel dagen Kan licht die sotte vrees geheel uyt t’herte jagen; (1105) Den eet is maer een stroy; de dwase hout hy vast Maer een die wijser is seer luttel daer op past. 1. Ten waer niet mogelick dat ick noch soude schrijven, En tot mijn stats verderf een lants verrader blijven: Sal ick de borgery die niet en heeft misdaen (1110) Met valscheyt en bedroch moordadelick verraen? Sal ick een bloet-bat sien de stat die my gegeven Den eerste adem heeft, en opgevoet mijn leven? Ten is mijn meening niet mijn handen te bebloen. 2. Loopt blooden schelme loopt, ick sal het selve doen. (1115) 1. Hoe wijckt hy soo van my? hoe moet het herte woelen Van die haer gans geneygt tot tyrannye voelen! Geen tiger is soo wreet, geen wolf soo onbeleeft Als die den Spaenschen aert gans ingedroncken heeft. Den plicht daer hy me is aent vaderlant verbonden (1120) Wert uyt de borst geruckt, de schrickelickste sonden Die yemant dencken kan, daer selfs de duyster hel Haer voor verschricken sou en hout hy maer voor spel. Zijn onbermhertig hert en is niet om versachten Vol wreetheyt en vol bloet sijn alle zijn gedachten, (1125) Is vyant van het goet, verheugt hem in het quaet, Zijn duyvels boos gemoet verblijt sich in verraet. Waert dat de doot oock mocht de duyvelen vernielen, De hel waer licht voorsien met Spaens-gesinde sielen, Die eenen Spaignaert is of op zijn wijse leeft

REY Van Leyenaers.
(1130) Is t’wreetste dier dat oyt Natuer gewonnen heeft. Hoe sot was Adam en zijn wijf Die door haer ongetrou bedrijf Vertreden Gods geboden, Die tegen zijn gestelde wet (1135) Eerst hebben hare siel besmet Met fruyt aen haer verboden! Doe heeft de ongenadig’ hel Door het rechtveerdig Gods bevel Op ons geslacht gesonden (1140) Al t’quaet en allen tegenspoet Dat in Cocyti droeven vloet Te vooren was gebonden. Doe wiert des levens korten rey Besproeyt met tranen en geschrey (1145) En met verdriet begonnen; Van doe heeft Clotho yeders draet Beswaert met alderande quaet, Met droefheyt afgesponnen. Doe heeft Fortunae wanckel rat (1150) Volkomen heerschappy gevat En onder haer doen buygen De vryers, en die t’swacker jaer Het hooft besneeut met winters hair, En kinders die noch suygen. (1155) De oorlog’ en den hongers noot, De onverhoedelicke doot, Sijn over al gekomen: Den tweedracht die soo menig lant Gestelt heeft onder s’vyants hant (1160) Heeft kracht hier uyt genomen. Ten was voor Leyden niet genoech Dat haer gebreck en pest ontdroeg Soo menig duysent sielen; Den oproer en oneenigheyt (1165) De borgers van elcandren scheyt En souckt haer te vernielen. O grooten God die ons verdriet Met uw’ almachtig’ oogen siet Hoe lange sult ghy lijden (1170) Dat dag voor dag een nieuwe plaeg Uw’ troosteloose borgers jaeg, En swaerlick kom bestrijden. Dry hondert tsy door Spaens verraet Tsy moe van stats benouden staet (1175) Te samen aengespannen, Die hebben van de Heeren broot Versocht of middels voor den noot Door vijftien van haer mannen. Een van die sitten in de wet (1180) Door dit oproerig volck verset Heeft dwaeslick durven seggen Dat hy geen oorsaeck wilde sijn Dat yemant door des hongers pijn Het leven soud’ afleggen. (1185) Kleynhertig mens! wert sulck een woort Van eenen Batavier gehoort? Van een die is geboren Om onder zijnen vryen voet Te buygen den vervloeckten moet (1190) Van de Maraensche Moren? Duynckt u dan soeter dat het sweert Het leven van de borgers weert En niemant en kom sparen, Dan dat zy kloeck en sonder schrick (1195) Tot s’levens lesten oogenblick Haer vaderstat bewaren? Den Spaignaert is te wel bekent, Hoe licht dat hy zijn trouwe schent En sal noyt sijn vergeten, (1200) Soo lang als Haerlem wesen sal En Naerden niet en komt tot val Sal Hollant van hem weten. Gelooft den wanckelbaren wint, Gelooft een ongestadig kint, (1205) Gelooft Neptuni baren, Gelooft het ijs, gelooft de Maen; Maer wacht u op de lien te staen Die noyt getrou en waren. Zy hebben uyt haer moeders borst (1210) Versadende den eersten dorst Meyneedigheyt gesogen Daer door is menig edel lant Van volck berooft, verwoest, verbrant En onder t’jock gebogen. (1215) De sneeu sal sonder kouwe sijn, Den somer sonder sonne-schijn, De wolcken sonder drijven, De hooge duynen sonder sant, De heete vlamme sonder brant (1220) Eer Spaensche trou sal blijven. Die op Maraensche gunst betrout Al ist dat naemaels hem berout En moet sich niet beklagen, Want die eerst zijnen aert kan sien (1225) En niet en wilt sijn boosheyt vlien Verdient zijn straf te dragen. Die voor den wolf ontsluyt zijn poort Al wert hy stracx van hem vermoort Zijn doot is niet te achten; (1230) Hy bringt zyn* selven int verdriet; Als hy het wreede beest inliet Wat mocht hy min verwachten? Daer eens den Spaignaert ingeraeckt, Ist dat hyt al tot schande maeckt (1235) En doet zijn wreetheyt dragen, Ten is niet vremt, t’is zijnen aert Noyt yemant wiert van hem gespaert Die hy naer t’graf mocht jagen. Als dan den Spaignaert wert gevoet (1240) Niet anders dan met Neerlants bloet, En als wy moeten sterven; T’is beter dat de doot ons vry En boven alle slaverny Het leven dwingt te derven. (1245) Doch vander Does en vander Werf Behoet de stat voor het verderf Dat haer de Spaignaerts dreygen, Daer toe den ongetrouwen hoop Van borgers die den eet te koop (1250) Den vyant veylen, neygen. Toont dat ghy Batavieren sijt, Hout ons van t’Spaensche jock bevrijt, Maeckt dat w’ in ruste leven; Maeckt dat wy u van lauwer-blaen (1255) Die noyt en sullen drooge staen Een kroone mogen geven. Maeckt dat de noyt vergaende faem Doet spellen uwen grooten naem In al des werrelts hoecken, (1260) Getuyge dat wy door uw’ daet Vry van gewelt en van verraet Het Spaensche jock vervloecken.

Vierde geschiedenisse.
Ionckhr vander DOES, Eenen KLEYNHERTIGEN, Borger-meester vander WERF.

V.D. De schippers die op zee besprongen van de winden Haer in den lesten noot van te verdrincken vinden, (1265) Sijn altijt op haer hoe, tsy dat den dag opklemt, Tsy dat den droeven nacht met duyster peerden swemt. Dit is ons ampt geweest van als wy sijn besloten, Van als den swarten hoop ons vryheyt heeft beschoten: Tot noch toe met Gods hulp en heeft Maraens gewelt (1270) Niet zijnen dorst te vreen met borgers bloet gestelt. Zijn kracht en doet niet op, wat dat hy heeft begonnen Met openbaer gewelt wy blijven onverwonnen, Wy stellen noch ons hert en onbeweegden voet Ver’ boven al zijn macht en zijnen hoogen moet. (1275) Genoech heeft hy beproeft, hy weet dat Batavieren Niet dan met Spaignaerts bloet besproeyen haer laurieren, Hy weet dat met zijn schae zyn krachteloose macht Soo dickwils op ons hooft heeft lauwer-blaen gebracht. T’gewelt is hem misluckt; hy komt met loose streken (1280) Ons proeven te verraen en in het jock te steken, Den tweedracht die de stat oproerichlick verdeelt Is uyt zijn vals geschrijf en zijn verraet geteelt. Al daer Maraen met kracht niet wel en kan toe raecken, Daer souckt hy met bedroch sich meester af te maecken, (1285) Daer vecht hy met verraet; al daer den Spaignaert siet Dat t’roer hem niet en helpt, hy met pistolen schiet. Ick houde voor gewis dat veel van die ons quellen En ons benoude stat in meerder vreese stellen Door tweedracht ende twist, sijn uytgekocht met gelt (1290) Dat willich den Maraen aen de verraders telt. Waer dienen anders toe de onbesuyste woorden Die wy voor Bronckhorsts doot noyt in de stat en hoorden? Zy seggen dat haer tong’ te vooren vast gemaeckt, Nu uyt den Lombaert is gelost en vry geraeckt. (1295) Zy seggen dat die niet op Spaignen en betrouwen, En van t’meyneedig hert des Konincx luttel houwen, Sijn dieven van het lant, en vreesen veel te seer Daer voor gestraft te sijn wiert eens den Koninck Heer. Een vrouw’ heeft ons ontdeckt afgrijselick’ aenslagen (1300) By haer tot ons verderf besloten en verdragen, T’is Mannen meer dan tijt dat daer in wert voorsien Eer dat wy meerder quaet en boosheyt sien geschien. KL. Mijn Heer heeft wel geseyt: maer als wy konnen mercken Des vyants leger kracht sich dagelicx verstercken, (1305) En onsen kleynen hoop gedurch nemen af En voeren dag voor dag veel borgers naer het graf; My duynckt dat beter waer behoudens goet en leven Zijn stat en heerschappy den Koninck weer te geven: Wy hebben lang genoech berooft van wijn en broot (1310) Gespertelt tegen t’jock, gevochten metten noot. V.D. Ist moglick blooden mens dat ick u soo hoor spreken? Dat in een Batavier soo kleyn gedachten steken? Den Spaignaert in de stat te laten? en te sien Dat hy vermoorden sou soo veel onnoosel lien? (1315) KL. Den honger en de pest sal al de borgers schenden. V.D. Ist beter dan met t’sweert of vier het leven enden? KL. Al datter is geschiet is nu den Koninck leet, V.D. En denckt dat nimmermeer den Koninck is te wreet. Ghy sult eer sien den wolf het moorden sich afwennen (1320) Dan ghy den Koninck siet van tyranny hem spennen. Die Mette tigers woont en niet en wert verslint Mach hopen datmen gunst oock in Maranen vint. Dat nu Baldeus veynst en veel ons wilt beloven, Is maer verraders werck, hy souckt ons te verdoven. (1325) Al daer den Spaignaert wint en spaert hy vrou noch man, Alleene laet hy vry daer hy niet aen en kan. Ist dat ghy schielick siet de Sonne klaerder blicken, Denckt datter haest een wolck haer licht sal doen versticken, Wacht regen en tempeest: ist dat den Spaignaert lacht (1330) Denckt dat hy niet en heeft dan moorden int gedacht. KL. Den honger en de pest sijn al te droeve plagen. V.D. Noch droever ist het jock van Spaignen te verdragen. KL. Die leyden ons gewis naer Charons swarten boot. V.D. Al daer den Spaignaert komt daer werdet al gedoot. (1335) KL. Baldei soeten aert daer u is af geschreven Kan ons bedruckte stat een beter hope geven, V.D. Hoe dat Baldeus meer hout zijnen aert beveynst, Hoe dat hy meer om moort en schellen stucken peynst. KL. Met al te groote vrees kan yemant sich beschaden. (1340) V.D. Met al te grooten hoop kan yemant sich verraden. Tis beter dat de noot ons met vry aerde deckt Dan ons verslaefde siel Maraen uyt t’lichaem treckt. KL. Nochtans sout beter sijn des Konincx gunst te kiesen Dan door den hongers noot het leven te verliesen; (1345) Wie ist die niet op hoop veel liever en wilt staen Dan sonder eenig’ hoop soo deerlick te vergaen? V.W. Ick weet den eet daer ick aen t’lant me ben verbonden Die noyt door Godes hulp van my sal sijn geschonden, Soo lang als in mijn lijf noch is een druppel bloet, (1350) En sal ick onder t’jock niet buygen mijnen moet. Den honger en de pest sal my het leven rooven Eer ick de valsche trouw’ van Spaignen sal gelooven; Soo lang als God my helpt daer alle goet af daelt En sal geen mensche sien dat oyt mijn trouwe faelt. (1355) Ist dat t’benoude volck heeft in mijn doot behagen, Ick ben seer wel te vreen dat zy mijn siel uytjagen Op d’een of d’ander voet, ick ben seer wel te vreen Dat zy versaden haer met mijn gekapte leen. Mijn saecken sijn al goet, noyt tijt en sal getuygen (1360) Dat ick heb onder vrees of ontrou moeten buygen, Het is aleveneens als ick doch sterven moet Of vrient of vyant is die storten wilt mijn bloet. V.D. Oprechten Batavier, ghy en gelijcke mannen Bevryen onsen staet van bloedige tyrannen, (1365) Soo lang de Leytsche stat soo kloecke borgers baert En moet zy nimmermeer voor Spaignen sijn vervaert. Ghy toont dat ghy recht sijt van t’vaderlant een Vader En eenen voogt vant volck, dat tegen den verrader Wert door uw’ trou bewaert, ghy toont uw’ edel hert (1370) Dat met het Spaensche gout noyt uytgekocht en wert. Bloetdorstigen Maraen wat sluyt ghy onse mueren? Soo lang ons leven duert sal onse trouwe dueren; Ghy spot en segt dat wy met honden ons versaen, T’is beter dat te doen dan onder u te staen. (1375) Ons en ontbreeckt noch niet, gh’hoort peerden ende koeyen Die wy noch in de stat tot onsen nootdruft voeyen; Den goedertieren God die spijst al datter leeft Al isset slecht en kleyn ons noodig voetsel geeft. Als door den tragen noot den kost is onderbleven (1380) Sal ons noch spijs genoech den slincken arme geven; Den rechten sal terwijl verdrijven van de wal Den bloedigen tyran met zijn verraders al. Ist dat dan God ons noch rechtveerdig wilt kastijen, En van uw’tyranny de borgers niet bevrijen, (1385) Wy sullen evenwel ons altijt houden vry, En buygen nimmermeer ons onder slaverny. Wy sullen heel de stat self met het vier verslinden Om dat ghy nimmer daer een rust-plaets in sout vinden; Wy sullen onvervaert uyt onse mueren treen, (1390) En sterven in den strijt gelijck de Machabeen. Wy sullen voor ons doot noch menich duysent schenden, En naer de duyster hel veel Spaensche sielen senden; Den minsten van den hoop die uyt de stat sal gaen, Sal hem met Spaignaerts bloet eer dat hy valt versaen. (1395) Tis beter voor t’gemoet en voor het lant te sterven, Dan vrydom van gemoet en van het lant te derven. Tis beter uyt het licht al vechtende te vlien, Dan jammer aen zijn volck en heylichdom te sien. VAn als den Spaignaert ons benout,

REY Van Leytsche Vrysters.
(1400) En zijn verwoede beulen hout Rontom de stat van Leyen, En heeft noyt son of wanckel maen Soo vroech of laet de locht doorgaen Die niet en sag ons schreyen. (1405) Den klaren dag, den stillen nacht Die ander menschen druck versacht Kan onse droefheyt tuygen: Het bedde daer de soete rust Ons sorgen eertijts heeft geblust, (1410) Moet nu ons tranen suygen. Ons treurig hooft blijft ongehult, Geen strick noch gout de vlechten vult Van ons bekreten hairen: Al onse vreugden bennen uyt, (1415) Den vyant de genuchten sluyt Die ons soo soete waren. Ten is ons niet geoorloft meer Te maecken eenen frayen keer Rontom de groene tuynen, (1420) Of daer den Rijn zijn klare vloet Versmacht vant sant verliesen moet Te Catwijck in de duynen. Hoe dickwils hebben wy int sant, Of aen de naest-gelegen strant (1425) Met vryers vrysters tsamen Nu in de zee ons lijf gespoelt, Dan in het duyn gedanst gewoelt Als wy by een daer quamen. Hoe dickwils gingen wy op t’velt (1430) Van geen Maranen noch gequelt Om soeten room te eten! Hoe dickwils hebben wy in t’gras Dat by de Mair soo groene was Gesprongen en geseten! (1435) Of daer de Zijle met den Rijn By Leyderdorp vereenigt sijn En korts daer naer weer scheyen, Gaen soucken klavers met vier blaen, En van de blomkens die daer staen (1440) Een tuylken toe-bereyen. Hoe dickwils heeft de schoone Vliet Gehoort van ons een lustig liet, Of kruyt sien tsamen binden, En onder ons genuchelick (1445) Door eenen vast gevlochten strick Een trouwe vryer vinden! Ons vreugt en blytschap is gevlucht; De Doelen sijn al ons genucht, De boomen die verheven (1450) Ver’ boven al de huysen staen, Die moeten met haer groene blaen Alleene troost ons geven. Den Burch het outste werck vant lant Daer menig fruyt-boom is geplant, (1455) En mag ons niet vermaecken: Wat souden wy van t’hoogste sien Dan rontom stat veel wreede lien Die naer het moorden haecken? De weyen die met jeuchdig gras (1460) En groen genuchelick gewas Haer plachten te vertoogen, Bedorven door het Spaens gespuys Sijn voor ons hert een bitter kruys, Sijn droefheyt voor ons oogen. (1465) Geluckig die van t’Spaens gewelt En moorderijen ongequelt Zijn leven ach voleinden! Geluckig die sich houden mag Daer niemant oyt Maraen en sag (1470) Zijn soete vryheyt schenden! Tsy dat hy in het Noorden leeft Daer noyt de sonne kracht en heeft Op de bevrosen velden, Daer t’jaer is eenen dag en nacht, (1475) Daer de Nassousche straet verwacht De Bataviersche Helden. Tsy dat sy in het Suyen woont, Daer Phoebus al zijn krachten toont En doet de menschen branden, (1480) Daer nimmermeer den koelen wint Die uyt t’Noort-oosten eerst begint Bevriesen doet de stranden. Tsy dat hy leeft daert eerstmael daegt, Of daer de sonne slapen jaegt (1485) Haer afgemende peerden; Daer namaels oock Matroos sal gaen, Om te doen proeven den Maraen Zijn noyt gekroockte sweerden. Dat hy te recht zijn leven lanck (1490) De gunstige fortuyn bedanck, Dat hy hem wacht van klagen, Ist dat hy slechts mach wesen vry Van de Maraensche tyranny En listige aenslagen. (1500) Ick sou by wolven liever sijn, Of by een wilt onstuymig swijn, Of by verwoede slangen, Dan by het volck dat niet en deugt, Dat hem alleenelick verheugt (1505) Int branden en int hangen. Dat wreeder dan een tigers dier Het menschen bloet acht niet een sier, En hem dan eerst kan temmen Als in een jammerlicke vloet (1510) Van uytgestort onnoosel bloet Haer bitter hert mach swemmen. Och God die ons soo straf beproeft, Soo nau beset soo seer bedroeft, Wanneer salt beter wesen? (1515) Wanneer sult ghy de Leytsche stat Van honger en ellenden mat Vertroosten en genesen? Staet op staet op jalousen God, Maeckt dat ghy niet en wert bespot (1520) Van die u niet en vieren; Doet den Maraen van Leyden vlien, Maeckt dat wy hier niet meer en sien Zijn bloedige banieren. Ghy sijt alleen ons toeverlaet; (1525) Ist dat ghy ons gebet versmaet, Waer sullen wy ons wenden? Och Heere komt, en laet niet toe Dat ons den Spaignaert leet aendoe, En laet uw’ volck niet schenden.

Vijfste geschiedenisse.
De Goddelicke Rechtveerdigheyt.

(1530) BLoetdorstigen Maraen die met uw’ wreede tochten Soo lang het Nederlant moordadich hebt bevochten, Daer ghy in korten tijt meer boosheyt hebt begaen Dan immermeer Tyran hier voortijts heeft gedaen: Hout op, het is genoech, het heeft den Heer verdroten (1535) Te sien door uw’ bedrijf het lant met vier begoten, Het jammerlick geschrey van het onnoosel bloet Heeft zijnen stoel geraeckt, ontsteken zijnen moet. Al sluyt ghy over al soo nau de Leytsche wallen, De stat en sal nochtans niet in uw’ handen vallen; (1540) God staet de borgers voor: al sijnder veel gedoot En naer het graf geleyt dor pest of hongers noot; Hy hout de reste vry; hy heeft om hare sonden Een vaderlicke straf vier maenden haer gesonden, Nu sal hy wederom bermhertig haer aensien, (1545) En doen den swarten hoop van haren mueren vlien. Neptunus door zijn last doorbrekende de dijcken Sal het verraders heir doen voor de baren wijcken, God sal den stercken wint doen waeyen uyt t’Noortwest Tot dat den hoogen vloet den Spaignaert heeft vernest. (1550) Hoe sal Baldei hert met zijn verraders schromen Als hy op t’drooge velt de volle zee siet komen, Als hem t’manhaftig volck dat Zeelant heeft geteelt Uyt al de schansen jaegt, en soo veel Spaignaerts keelt. Gelijck den blooden haes die hoort de trompe blasen (1555) En by zijn leger-plaets de keffend’ honden rasen Begeeft sich op de vlucht, en teenemael vervaert Siet dickwils voor hem toe, siet dickwils achterwaert; Soo salt den Spaignaert gaen, met dat hy sal sien varen Boysot met t’Zeeusche volck door d’ingebrochte baren, (1560) Zijn schansen sal hy stracx en tenten laten staen, En nemen t’hasevel om te ontvluchten aen. Het sal oock wesen tijt; al die snel en loopen Sal de gewisse doot haer traegheyt doen bekoopen En senden naer de hel: den onverwonnen Zeeu (1565) Sal al dat Spaignen raeckt vernielen als een leeu. Hy sal haer swarte borst oprucken met zijn handen, En haer verraders hert verscheuren mette tanden. Hy sal sich met haer vleys en met haer bloet versaen Gelijck hier den tyran te vooren heeft gedaen. (1570) En ghy benoude stat sult naer seer luttel dagen Met lang gewenste spijs den hongers noot verjagen, Ghy sult voor uw verdriet, gebreck, en trage pijn, Van t’Spaensche jock verlost, begaeft met vryheyt sijn. Uw’ noyt volpreesen eer sal van de faem geschreven (1575) In haer onsterflick boeck in alle landen leven; Daer Phoebus smergens rijst, en daer hy s’avonts daelt Sal uwen grooten naem en vroomheyt sijn verhaelt. Den Spaignaert die maer eens sal Leyden hooren nomen Sal beven in zijn hert, sal vreesen ende schromen, (1580) Soo lang zijn swarte siel vant lichaem niet en scheyt Sal hy gedachtig sijn dat hy u heeft beleyt. Iae Phoebus om voor heel de werrelt te betoonen Dat hy u boven al wilt vieren en verschoonen Sal menig hoogen geest, en menig kloeck verstant (1585) Doen, om by u te sijn, versmaen zijn vaderlant. Die sullen op de wieck van noyt vergaende boecken Doen vliegen uwen naem door al de werrelts hoecken, Die sullen als den tijt heeft alles doen vergaen Getuygen even kloeck van uwe daden staen. (1590) Ghy sult in uwen schoot haer mildelick opvoeden En tegen het gewelt van de verraders hoeden, Zy sullen u weerom voor t’voetsel dat gh’haer geeft Bevryen van de doot, en maecken dat ghy leeft. Soo sal altijt den naem van Leyden sijn gepresen (1595) Soo lang als in de locht noch wolcken sullen wesen; Soo sal t’vereenigt lant belijden t’aller tijt Dat haer de Leytsche trou van Spaignen heeft bevrijt. Maraene maeckt u wech, vergeefs wilt ghy noch wachten. De onverwonnen stat en sult ghy noyt verkrachten (1600) Noch buygen onder t’jock. De Leytsche borgery Is nergens toe geteelt dan om te wesen vry.

FINIS.

Linecol




Jacobus Zevecotius
Aen Thaumantis


Jacobus Zevecotius
Bruyloft-Dicht


Jacobus Zevecotius
Genuchte van 't velt


Jacobus Zevecotius
Kranen


Brief aan Heinsius
en Anna Roemer Visscher


Daniël Heinsius
Rossa


De Harduwijn
Lof Myns Liefs Haer-Tros


De Harduwijn
Ode


Naar Bakermat



Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002: 

©  Gaston D'Haese: 19-01-2014.
Laatste wijziging: 11-01-2016.

E-post: webmaster