Jacobus Zevecotius

 Aen Thaumantis *

Thaumantis, die gewont   
My hielt tot in den gront,   
En liet de liefde proeven,   
En sal door haer gelaet,   
Dat schoon is, maer te quaet,   
Mijn hert niet meer bedroeven. 
  
Haer oogen vol fenijn,    
Gescheyden van de mijn   
Meer dan dry hondert mylen,  
En sullen niet meer voen   
De sorgen, die my doen   
Afnemen alle wylen. 
  
Ick sal haer wreet gemoet,    
Lang met mijn pijn gevoet,   
Versmaden en verachten;   
Ick zal gansch van haer min   
Aftrecken mynen sin,   
Afscheyden mijn gedachten.

Fragment uit 'Oorlof-Dicht aen Gent' (strofe 6 t.e.m. strofe 8)
* Zevecotius was smoorverliefd op Thaumantis, maar het was niet blijvend wederkerig. Zij was een Gentse schone, die hem waarschijnlijk een tijdje aan het lijntje heeft gehouden. ('En liet de liefde proeven...')


Linecol

I Genuchte van 't Velt

Den winter is geŽnt, De heugelicke lent Besoeckt weer onse landen; De son met licht gekroont Haer in den Tweelinck toont, En komt ons naerder branden. Den soetsten tijt van 't jaer Ontvlecht het jeugdig hair Van al de velt-Godinnen, Die met haer schoon cieraet, En liefelick gelaet, Betooveren ons sinnen. De boomen krygen blaen, Daer haer de vogels gaen Een sachten nest bereyen, En vol van Venus vier Met aengenaem getier Haer soete min beschreyen. Den specht die roept zijn vrou, Die hy heeft in de kou Doen uyt den nest vertrecken. Den koddigen koeckoeck Komt weerom uyt den hoeck Met Joos en Pieter gecken: Zijn oogen sijn soo klaer, Hy wert terstont gewaer De mans die hoornen dragen; Hy siet wiens dertel wijf, Door ongetrou bedrijf, Heeft achter uyt geslagen. Den kleynen nachtegael, Met zijn geswinde tael, De lijsters en lewercken, Vermaecken laet en vroeg Den boer, die metten ploeg In't lant begint te wercken. De swalu met haer paer, En oock den oyevaer, Haer ouden nest besoecken: De merel springt en singt, De soete liefde dwingt De tortelduyf roeckoecken. Men siet het gantsche lant, Met blommekens beplant, Soo lustich hem vertoogen, Dat Phoebus trager gaet En dickwils stille staet Om die wel te be-oogen. De beecxkens onbelet Van 's winters droeve wet, Van ijs, en nortsche boeyen, Met slaperig gedruys, En liefelick geruys Vol silver water vloeyen. Den koelen sachten wint, Die uyt het West begint Beademt al de kruyen, Onslaet het groene velt Van Boreas gewelt, Van bysen en van buyen. De hoorenbeesten al Verlaten haren stal, En keeren naer de weyen, Daer zy door 't groen gewas Van 't nieu geboren gras Gerustelick vermeyen; Tot dat haer elders staen Met soete melck gelaen, Met melck daer vremde smaecken Van boter en van kaes En noch van ander aes Den boer weet af te maecken. Geluckig die in 't velt, Van sorgen ongequelt, Verslyten mag zijn dagen, Daer hem noch pracht nochgoet Van vrees en hoop behoet Zijn blijtschap en ontdragen. Waert dat de Goden my Gelaten hadden vry Een vaste wet te setten, Daer die mijns levens spil Doen draeyen naer haer wil Op hadden moeten letten; Ick hadde gans veracht Gelt, rijckdom, ende pracht, En al de stats genuchten, Die ondermengelt sijn Met droefheyt en met pijn, Met sorgen en met suchten. Paleysen, fraey gebout, Met marmer en met gout, En soud' ick niet betreden, Ick soude mynen tijt Van ongenucht bevrijt In 't groene velt besteden. Dat waer al mijn wellust In onbesproken rust Mijn levens tijt te enden, Te vreen met middelmaet, Naer goet of hoogen staet Mijn wenschen noyt te senden. Ick soude buyten stat, In eenen groenen pat, Een aerdig huysken maecken, Daer al dat ons gemoet In sorgen leven doet Niet in en sou geraecken. Daer sou de suyver deugt, En ongeschonden vreugt Mijn trou geselschap blyven, Die souden van mijn deur Schrick, droefheit, en getreur En alle sorgen dryven. Een deel van 't naeste lant Sou lustich sijn beplant, Met alderande blomen, Die uyt des aerden schoot, Wit, gelu, blau en root, Op groene steeljens komen. Daer souden tuylepaen, En veel genoffels staen, Met dobbel akelyen. Daer sou de violet, Met bruyn koleur beset, Haer soeten reuk verspreyen. Ick sou, aen elcke sy, Doen staen een groote ry Gespickelde kerssouwen, Die 's morgens, voor de son, Aurora, met haer spon, Sou laven en bedouwen. Daer soude roosmarijn, Daer soude tymis sijn, Saffraen en eglentieren, Omringt met eenen rey Van roosen tweederley, Van mirten en laurieren. Daer nevens eenen tuyn Van knollen en ajuyn, Van wortels en pompoenen, Karoten en salaet, Camil en venckelsaet, Endivi en meloenen. 't Roothoofdig spargelkruyt Sou alom komen uyt, En zynen knop uytsteken; Noch kool, noch ert, noch beet, Noch yet dat yemant eet, En soude daer ontbreken. De aldernaeste baen Sou vol van boomen staen, Die by ons sijn gepresen, Daer sou ick klimmen op Tot op den hoogsten top, En self de vruchten lesen. Al heeft de Vlaemsche locht Noyt dayen voortgebrocht, Olyven of oraignen, Ick soude sijn le vreen Met appels en met queen, Met pruymeu en kastagnien. Ick soude gans gerust Versaden mynen lust, Met peeren en met fygen, Met kriecken, swert en root, Met noten, kleyn en groot, En veel amandels krygen. Den acker daer ontrent, Die naer 't suytoosten went, Met heuvelkens verheven, Sou als den somer sterft, In 't midden van den herft, My rype druyven geven. Daer sou ick voor mijn huys Doen perssen af verjuys, En menig krapken eten: Want van te perssen wijn, Daer andre trots me sijn, Ons landen niet en weten. Melck, mede, wijn en bier Sijn onse wynen hier; De ander moet men halen Of van den Rijnschen kant, Of uyt het Fransche lant, Of uyt de Spagnaerts palen. Doch Fransch wijn is te heet, En Spaensche veel te wreet, Hy aert naer zyne landen; Zijn drinckers doet hy quaet, Zijn vrienden hy verraet, En doet hun herssens branden. Ick sou naer mynen sin Een vaetjen leggen in Van Baccharachsche rancken, Daer waer ick me gedient Als met my eenig vrient In 't groene quame bancken. Voorts dat'er plaetse daer Oock voor een bosken waer, Ick sout in 't Norden planten, Soo waer mijn woning vry, Van winters rasery, En Aeoli trauwanten. Daer sou ick menichvout Doorwandelen het hout, Met bracken en met winden, Een haes of een konijn Sou mijn genuchte sijn, Als zy die konsten vinden. Voorts sou ick rontom 't goet, Gelijck den lantsman doet, Een gracht of beke bringen, En voen, tot mynen kost, Baers, karper, brasem, post, Snoeck, ael en grondelingen. Benevens dit gedruys Sou ick een somerhuys Van maegden-palme vlechten, Mijn hert en mynen sin Alleen aen Phoebi min En aen de Musen echten. Waer dat' er dan een ster My gunstig waer soo ver, Dat daer oock quaem geresen Mijn son, mijn licht, mijn lief, Mijn hertjens soeten dief, Zy soude welkom wesen. Ick sou het waerdig hooft Van die mijn vryheyt rooft Met bloemekens vercieren, Met bloemekens vol jeugt, Vol reuck, vol glans, vol vreugt, Mijn koninginne vieren. Zy soude met my gaen, Daer al mijn vruchten staen, Mijn appels en mijn peeren; Het sou al voor haer sijn, Ick soude voor het mijn Een soentjen maer begeeren. Terwyle sou den tijt, Die onse jaren slijt, Allenskens ons ontvluchten, En in den lesten noot Sou d'ongevreesde doot Ons vinden in genuchten.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 172; uitgave 1626, pag. 174).

Linecol

II Die niet en mint, is sot of blint

Wiens ooge kan gesien onaerdig sonder minnen Het lodderlick gesicht van onse velt-Godinnen, Is eenen plompen uyl, een borger van de nacht, Een gans onnuttig deel van 't menschelick geslacht. Wijckt, moedeloose, wijckt, my lust een ander leven, De gunstige natuer heeft my een hert gegeven Van sacht beweeglick vleesch, een hert dat voelt de min Soo haest ick werd' gewaer het minst van mijn Godin. Is 't dat ick maer en sie haer snee-gelijcke handen, Ick voel mijn geest, mijn siel en al mijn sinnen branden; Wat duynckt u dat my doen de lipkens als korael? De wangen wit en rood, de suycker-soete tael? Wat duynckt u dat vermag den strael van haer bruyn oogen, Die my in haren dienst doen liefelick verdroogen? Het blont gestruyvelt hair, den kleynen rooden mont? Den alabastren hals, de borstjens hart en ront? Waer 't dat gebeurde soo, dat ick met haer ginck varen, Door d'ongetemde zee en ongeruste baren, Zy sou mijn Nortster sijn, mijn troost, mijn toeverlaet, En hoeden onse schuyt van alderande quaet. Waer't dat ick moest met haer door onbekende hoecken, In 't midden van den nacht den rechten weg gaen soecken, Ick sou hem vinden stracx, het vier van haer gesicht Sou meer my dienstig sijn dan helder sonne licht. Wijckt, moedeloose, wijckt, soo lanck als duert mijn leven En sal ick nimmermeer mijn koningin begeven, Den dienst is veel te vry, de pyne veel te soet, Die ons altijt in hoop en vreese leven doet.

Uit 'Thaumantis-liederen. (Uitgave 1638, pag. 193; uitgave 1626, pag. 194).

Linecol

III Thaumantis

't Is nu wel een uer geleen Dat ick door dit bosch gae treen, Dat ick wachte de Godin, Voester-vrouwe van mijn min. Och, mijn hertjen is soo bang Dat Thaumantis beyt soo lang, Och, ick vreese dat de meyt Ergens is verdoolt geleyt, Ergens in het bosch verdwaelt, Van de rechte wegen faelt. Al ghy harders, jonck en out, Die gewoon sijt in dit wout, Is 't dat ghy mijn Nimphe siet, Dat ghy haer den weg bediet, Dat ghy haer stelt op de straet, Die recht naer dees boomen gaet. Doch is 't dat ghy in 't bespien Meer dan eene komt te sien, En dat ghy dan sijt in pijn, Wie dat mijn Godin mag sijn, Siet naer yders schoonigheyt; Gy sult krygen stracx bescheyt: Want zy ver te boven gaet Al der Nimphen soet gelaet, Die in 't lustig Nederlant Wonen aen den Schelden kant; Oock soo wert zy binnen Gent Voor de soetste meyt bekent, Voor de schoonste maegt verhaelt, Die de vlaemsche son bestraelt; Siet de gouden stricken maer Van haer blont gestruyvelt haer Soete stricken, daer mijn hert Altijt in gevangen wert; Ghy sult sweeren dat men niet Dies gelijck in 't lant en siet. Siet het voorhooft, dat soo glat, Dat soo suyver, dat soo prat, Ongerumpelt, ongepleckt, Ongepuyst en onbevleckt, Niet te hooge, niet te breet Van Natuer is toebereet. Siet de oogen oock daer by Vol van soete toovery, Die my lachen doen in pijn, Die my droef in vreugt doen sijn; Die veel bruynder als aget Met wind-brauwen sijn beset, Die met peck-swert hair gelaen In haer snee-wit aenschijn staen. Doch ghy siender, wacht u daer Dat ghy niet en komt te naer, Want in 't midden van den schijn Twee van Venus wichten sijn, Twee kleyn boefkens die u licht Quetsen souden metten schicht, Metten schicht, die mijn gemoet T'eenemael verdroogen doet. Jae, de stralen vol van vier Sijn veel stercker als het dier, Dat met zijn gesichte kan Ommebrengen elcken man. Siet den neuse liever aen Effen op zijn mate staen, Niet te lanck en niet te kort, Noch met eenig puyst begort, En de gaten niet te wijt, Suyver en van hair bevrijt. Siet de wangen alle bee Witter als de versche snee, Die noch niet en is betreen En geen voetstap heeft geleen; Uytgenomen dat dit wit, Door Cupidons mont verhit, Die daer menig soentjen haelt, Is met purper afgemaelt, Schoonder purper dan het lant Ons van Tyrus eertijts sant. Siet den kleynen lieven mont Die mijn hertjen heeft gewont, Die met eenen soeten lach My betoovert dag voor dag, En met zijn geswinde tael Rooft mijn vryheyt t'eenemael. Siet de tanden als ivoor, Witter dan den swertsten Moor Heeft in 't Africaensche lant, Daer de sonne dobbel brant. Siet de lipkens, die de blaen Van de roos, te boven gaen, Van de roose die bebloet Is van Venus teeren voet; Lipkens sachter als het hair Van Diones wagenaer. Lipkens, die nu over lanck My met soentjens maecken kranck; Soentjens soeter dan hetgeen Dat de kleyne bien besteen, Soeter dan de druyve schreyt, Soeter self dan soetigheyt. Siet nu voort oock naer de kin, Daer staet een kleyn putjen in, Midden in het gladde velt, Van Cupido self gestelt, Om te spelen als 't hem lust, Als hy moe van jagen rust, Heel gelijck het op de straet Tusschen onse kinders gaet, Metten bal of mette bol, Of met noten naer het hol. Siet den hals oock vry wel aen, Witter als een oude swaen, Witter als het alabast, Dat in d'hooge bergen wast. Maer de borstjens, die soo net In haer ronden sijn geset, Deckt de Nimphe voor de lien, Venus mag alleen die sien, Uytgenomen eenen hoeck, Door een fynen kespen doeck, Die mijn hert altijt verweckt Tot het geen dat is gedeckt, Die soo menig duysentvout Heeft mijn dertel hant verstout, Om wat voorder in te gaen Daer die harte borstjens staen, Borstjens, steelders van mijn hert, Borstjens, voesters van mijn smert: Die, is 't dat zy wert mijn vrou, En aenveerden wilt mijn trou, Sullen van mijn druck en pijn Troost en medicyne sijn, Sullen 's daegs mijn sorg' ontdoen, Sullen 's nachts mijn lusten voen. Gaet dan, harders, gaet dan heen, En is 't dat ghy haer siet treen, Segt dat ick haer wachten sal In dit groen geschildert dal; Daer de Musen drymael dry Sullen in het gras, met my, Maecken eenen nieuwen dans, Vlechten eenen bloemen krans; Die sal met mijn eygen hant Werden op haer hooft geplant, Tot een teecken van het recht Dat zy heeft op haren knecht, Zy alleen, die van de Min Is gestelt mijn koningin. Doch is 't dat ghy ergens vint, Dat zy yemant el bemint, Ende lancxt de groene baen T'samen bloemen plucken gaen; Segt haer dat zy metter daet Komt by my, en hem verlaet, Of het herte wedergeeft Dat zy my gestolen heeft.

Uit 'Thaumantis-liederen. (Uitgave 1638, pag. 201; uitgave 1626, pagina 197).

Linecol

IV Schaemte

Als ick kom bij mijn Lief, en hoop haer gunst te krijgen, De schaemt' is in den wech; die doet my altijdt swijgen. Jaeg' ick haer uyt mijn hert, drijf icks' uyt mijnen schoot, Sy vliegt mij int gesicht, en maeckt myn kaecken root. De schaemt' is onbeschaemt. Z'en sal my niet versaken, Tot dat de bleecke dood mijn wangen bleeck sal maken, Maer dan salt syn te laet een Meysjen vryen gaen, Als mijnen stommen mond heeft des doods breydel aen. Dus wil Ick van nu af mijn hert vant minnen wenden, Niet meer in d'ydle locht mijn wens en suchten senden. Ick schey van Venus kind. Cupido, soeckt een man Of die ghy beter loont, of die meer lijden kan.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 257; niet in uitgave 1626)

Linecol

V Aen Thaumantis

Godin, ist dat ghy wilt van uwen dienaer weten Hoe dat van hem den tijd wert dach en nacht versleten; Ick segget u int kort: by dage lijdt hy pijn, Bij nacht en kan hy niet in volle ruste syn. Met dat de gouden Son haer smergens komt vertoogen, Hy spryngt terstont uyt 't bed met roo bekreten oogen, Hy denckt stracx of hy u dien dach sal konnen sien. Hij denckt stracx of ghy hem noch geenen troost sult bien. Syn boecken liggen stil; syn hand en mach niet schrijven; Syn gans beroert verstand en kan niet 't minst bedrijven; Wat dat hy drenckt of eet het is al sonder smaeck, Wat dat hy proeft of doet ten is hem geen vermaeck. Hij wandelt sonder moet, al zyn gedachten dolen Die ghy hebt met zyn hert, o soeten dief, gestolen; Doch als hy by geluck u spreken mach een uer, T'beginsel is wel goet, maer 't einde veel te suer. Het scheyden is te droef. Ick sweer by u manieren, Uw' scoonheyt en u deucht, die ick altyt sal vieren, Dat ick my vinde meer in droefheyt en verdriet Als haer een moeder vind, die haer kind sterven siet. Als my den avond doet het leste soenjen plucken, My dunckt, dat ick dan voel uyt 'tlijf mijn herte rucken, My duynckt dat ick dan sterf, maer als gh'uw deure sluyt, Dan bersten my terstont wel duysent tranen uyt. Wat souden anders doen myn ongeluckige oogen, Als sy u niet en sien, als mynen druck vertoogen? Weent oogen, weent altyt, toont dat ghij sijt in pijn Om dat ghy van uw' Son moet afgescheyden syn! Godin, het gaet alsoo: de straten sullent tuygen Die dagelicx het nat van mijne tranen suygen: Mijn bedde weetet oock; jae menichmael de meyt, Als sy dat spreyen wilt, siet dat ick heb geschreyt. Wat wil ick u 't verdriet voort van de nacht vertellen, 'Tsy als ick wacker lig, tsy als my droomen quellen? Die met een valschen schijn bedriegen mynen sin, En doen my meer en meer ontsteken in uw' min. Hoe dickwyls duyncket mij, dat ick u doe betalen Met soentjens en gevley mijn lang verdragen qualen! Hoe dicwijls duyncket my, dat gh'in myn ermen slaept, En menichmael my kust, en menich kusjen raept. Maer lacen, t'is maer droom, ten syn maer ydle dingen, Die, als ick weer ontwaeck, in meerder druck my bringen Soe gaetet met my toe, soe wert mijn droeve pijn Vermeerdert dach voor dach. Godin, hoe lang salt sijn?

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 195; niet in uitgave 1626).

Linecol

VI Thaumantis

Lestmael int stilste van de nachten, Als al dat leeft naer rust gaet trachten, De my voor myn Liefs deure wachten Mijn wackre min; Ick riep: Godin, verhoort mijn klachten, Ontsluyt uw' deur en laet my in. Hoort eens de winden tsamen strijen, Tschijnt dat sy willen my benijen, Dat my u doet by nachte vrijen Mijn groote min, Godin, hoe kant u herte lijen? Ontsluyt uw' deur en laet my in. Hoort eens den onbeleefden regen, Die deckt met water alle weghen, Het schijnt, hy wilt my oock sijn tegen In mijne min, Ke, hertje, komt, laet u bewegen, Ontsluyt uw' deur en laet my in. Slaept ghy, mijn vreucht? Slaept ghy, Godinne? Slaept ghy, Princes, die ick beminne? Ontwaeckt, ontwaeckt dat ick troost vinne In mijne min: Ontwaeckt, ontwaeckt mijn Coninginne Ontsluyt uw' deur en laet my in. Ick sweer by regen en by winden Die tegens my haer kracht ontbinden, Laet ghy my ongetroost verslinden In mijne min, Dat ghy my mergen doodt sult vinden Hier voor uw' deur, of laet my in.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 198; niet in uitgave 1626).

Linecol

VII Klacht-lied

Straffe Godin, die in mijn pynen Dagelijcx verheugt uw' wreet en ongenadig hert, Die dag voor dag my siet verdwijnen, Ende my verdragen doet dees onverdiende smert, Denckt eenmael of ghy reden Hebt om te doen, Denckt of uwe schoonheyt my soo moet vertreden, My soo moet verachten, en mijn pijne voen. Ten is soo lange niet geleden, Dat ghy my beminde meer dan al het aertsche goet, Dat ghy my seyt dat uwe leden, Uwe schoone leden wierden voor my opgevoet; Nu sie ick dat de winden My tegen gaen, Nu kan ick uw' valsche dobbelheyt bevinden, Die my heeft bedrogen, die my heeft verraen. Eerst als ick was by u gekomen, Meynd' ick dat ghy wesen sout mijn aldersoetste lief, Maer naderhant heb ick vernomen Dat ghy van mijn herte sijt den alderwreetsten dief, Denckt eenmael, mijn Godinne, Of ick verdien, Om dat ick u volge, om dat ick u minne, Dat ghy my sout haaten, dat ghy my sout vlien. Tyrannig hert, hert ongenadig, Herte dat veel harder is als eenen diamant, Hert ongetrou, hert onversadig, Herte dat niet eens en heeft in liefdens vier gebrant, Als ghy wilt oorsaeck wesen Van myne dood, Als ghy uwen dienaer niet en wilt genesen, Niet en wilt vertroosten in den lesten nood. Aensiet voor tlest de bitter tranen, Die uw' minste slave voor uw' doove deure schreyt, Om dat hy siet dat ydel wanen Hebben gans uw' gunste van zijn herte afgescheyt: Aenhoort de leste klachten, Die voor u stort, Die uw' wreede schoonheit doet in min versmachten, Die om u begraven en bedorven wort. Segt my, Godin, meynt ghy te krijgen Meer genuchte, meer geluck in eenen rijcken man, Die plomp en bot allom moet zwijgen, En die van de wetenschap het minste niet en kan? Hoe laet ghy u verblinden, Mijn siel! mijn hert! Liefde wilt alleene d'herten tsamen binden. Die trout om den rijckdom meest bedrogen wert. Meynt ghy dat rijckdom uwe lusten, Uwe soete lusten kan behoorelick voldoen? Liefste, ghy faelt; al ons wellusten Hebben met het goet en met den rijckdom niet te doen. Die overtreen de wetten, Die Venus hout, En meer op den rijckdom dan op liefde letten, Tsal haer bee berouwen als zy sijn getrout. Hier me, Godin, als ick moet derven Het gesichte dat mijn hert heeft doodelick gewont, Wens ick aen u, eer ick gae sterven, Meer genuchte, meer geluck dan ghy u selven jont; En als ghy u door trouwe Aen yemant echt, Denckt of ghy niet beter waert geweest mijn vrouwe, Ghy mijn koninginne, en ick uwen knecht.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 217; uitgave 1626, pag. 213).

Linecol

VIII Aen Thaumantis

Verandert is den tijd, die wy nu soeter wachten: Wanneer sal oock, Godin, uw' ysren hert versachten? Het oudt jaer is geeint, het nieuwe komt weer aen, En ghy en laet noch niet uw' oude wreetheyt staen. Siet hoe den soetsten tijdt, de lente van ons leven Onwederroeplick wert naer 's levens herft gedreven, Denckt of ghy aen natuer verbonden niet en sijt Te dencken op den herft in uwen lentens tijt. Komt, alderliefste, komt, laet ons te saem vergaren, Opdragen de Natuer ons jonge groene jaren, Vermeerderen den hoop van die de salicheyt Door Christi waerde bloet is vastlick toegeseyt. Ick sweer u, mijn Godin, ist dat we tsamen trouwen, Dat nu noch nimmermeer u sulcx en sal berouwen: Soo lang mijn levens spil met garen is gelaen, En sal mijn eete min tot uwaerts niet verslaen. Daerom, mijn soetste lief, mijn herte, mijn Godinne, Ick offer u mijn trou; schenkt my toch weer u minne. My dunckt dat die aen u soo groote liefde toont, Verdient heeft dat hy wert weer met u trou geloont.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uigave 1638, pag. 253; niet in uitgave 1626).

Linecol

IX Aende selve

Thaumantis, aengesien dat uw hert ongenadich, Int minnen ongetrou, in wreet te sijn gestadich, Van yser is gemaeckt; ick wilde dat mijn hert Van eenen seylsteen waer, soo eyndichde mijn smert. Ick soud het uwe dan aen t' mijn soo vaste binden, Dat nimmer uur of dach ons sou gescheyden vinden: Dan soud ghy mijne syn, tot dat de grijse doot Ons stelde bee te gaer in Charons ouden boot. Wat peins ick onbedacht dat niet en mach geschieden Als myn geboortens ster wat anders wilt gebieden? Als Venus niet en wilt noch haer onaerdich kint, Dat mogelick jaloes Thaumantis self bemint. Thaumantis, isset soo? Ick en wilt niet benijden, Gaet vry met Venus soon de wolcken al doorsnijden, Gaet, woont int hemels land, int rijcke van de Min Ghy hebbet lang verdient te wesen een Godin. Maer eer dat ghy vertreckt, laet my noch eens anraken Met mynen droeven mond uw' purpur-roode kaken. Och eer dat ghy vertreckt, laet my in uwen schoot Neerleggen eens mijn hooft, en smaken daer de doot.

Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 255; niet in uitgave 1626).

Linecol

X Oorlof-dicht aen Gent

1 Den winter is gedaen, Tis tijt om voort te gaen, Tis tijt om te vertrecken; Vaert wel, soet Vaderlant, Dat dickwils mijn verstant Tot schrijven plagt te wecken. 2 Vaert wel, mijn lieve stat, Daer ick heb vreugt gehat Nu tweemael negen jaren, En denckt niet dat ick voort, Van u sal sijn gehoort Yet klagen op mijn snaren. 3 De Tiberinsche vloet, Die 'tmoedig Roomen groet, Sal voorts my hooren spelen, Of wert daer mijnen sin Ontsteken van de min, Yet van mijn liefste quelen. 4 Vaert wel, Oostackers velt, Dat als ick was gequelt Met sorgen of met pijnen, Hebt met uw' jeugdig gras En altijt groen gewas Mijn droefheyt doen verdwijnen. 5 De Nimphen, die ick daer Wiert menichmael gewaer, En sal ick niet meer vinden; Of noŰn my totten dans, Of met een bloemen-krans Mijn jeugdig hair ombinden. 6 Thaumantis, die gewont My hielt tot in den gront, En liet de liefde proeven, En sal door haer gelaet, Dat schoon is, maer te quaet, Mijn hert niet meer bedroeven. 7 Haer oogen vol fenijn, Gescheyden van de mijn Meer dan dry hondert mijlen, En sullen niet meer voen De sorgen, die my doen Afnemen alle wijlen. 8 Ick sal haer wreet gemoet, Lang met myn pijn gevoet, Versmaden en verachten; Ick sal gans van haer min Aftrecken mijnen sin, Afscheyden mijn gedachten. 9 De soete Gentsche locht, Die my heeft voortgebrocht, De waters en de kercken, De vesten vol genucht, De velden vol van vreucht, En sal ick niet meer mercken. 10 Naer Drongen mette schuyt Te varen heeft nu uyt. Rontom de groene weyen, Daer d'ossen die het lant Van Denemercken sant, Haer vetten en vermeyen. 11 Vaert wel! 'tis tijt om gaen, Ick moet de enge baen Opklemmen van de rotsen, Die metten steylen kop Daer altijt snee ligt op, Den hoogen hemel trotsen. 12 Daer sal ick sien het lant Daer noyt de Son en brant, Daer noyt sijn somers dagen, Dat Bacchus noyt en sag, Daer geen Pomona mach Of Ceres vruchten dragen. 13 Als ick dan voorder ry, Twee dagen ofte dry, Ick kom in Lombardijen, Daer wast den soeten wijn, Die trotsen kan den Rhijn, In yemant te verblijen. 14 Daer sal ick eerstmael sien, Veel onberade lien Int groot Milanen leven, Die tegen haren danck Sijn slaven over lanck, En onder Spaignen beven. 15 Een dag en half daer naer, Werd' ick den Po gewaer, Voor de Placentsche muuren: Wil ick wat voorder gaen, Ick kan sien Parma staen In tien of ellef uuren. 16 Ist dat ick wel dan ga, Ick sal tot Modena In eenen dach geraecken: En 's ander daegs voor noen, Ist dat ickt wille doen, Het vet Boloignen naecken. 17 Dan volgt den Apennijn, Daer vrees ick weerom pijn Voor mijn vermoeyde voeten: Maer naer een dag of twee Sal ick, verlost van wee, Het schoon Florencen groeten. 18 Tien uuren gaende voort, Sal ick de oude poort Van Sena mogen mercken: Soo veel tijts weer gegaen, Sal ick vant lant sien staen De leste bollewercken. 19 Dan reys ick wederom, Tot dat ick 's avonts kom Ontrent tien vlaemsche mijlen, Daer is den besten wijn, Die in het lant kan sijn, Om sorgen af te vijlen. 20 Dan sal ick in een pleyn, Door menige fonteyn, Viterbi sien gepresen; Maer s'anderdaegs heel laet, Ist dat mijn peert wel gaet, Sal ick te Roomen wesen. 21 Vaert wel! dan, soete stat, Die my lanck hebt gehat En opgevoet in lusten. Tis tijt van u te vlien, Om Roomen te gaen sien, Niet eer en mag ick rusten.

Als jonge man heeft Jacob van Zevecote het moeilijk. Hij is gefrustreerd door de Spaanse bezetting, zijn mislukking als advocaat, het saaie kloosterleven en vooral zijn ongelukkige liefde voor Thaumantis. Ook Gent, waar men zijn liefdesgedichten voor Thaumantis niet wil uitgeven, lijkt hem niet welgevallig te zijn. Hij heeft behoefte aan andere lucht en in 1616 trekt hij naar Rome, via Bazel en Milaan....
Uit 'Thaumantis-liederen'. (Uitgave 1638, pag. 258; uitgave 1626, pag. 259).


Linecol

Emblema XIII

Ick was eens gans verlieft, ick sou Thaumantis minnen; Ick ginck die meyt besien, men liet my niet eens binnen; Ick keerde wederom met dat zyt wiert gewaer; Zy ded' haer deurken op, zy quam my volgen naer. O ongetrouwe min hoe vremt syn al uw' wercken Die wy noch dag voor dag in alle plaetsen mercken! Gelijck een schadu doet speelt gy met ons de klucht, Die vlucht die wert gevolgt, die volgt die wert gevlucht.

Uit Embl. 13 - 'Emblemata ofte Sinnebeelden
met dichten verciert' (1626 & 1638).

Jacob van Zevecote
(Gent, 16 januari 1596 - Harderwijk, 17 maart 1642)
Linecol
Biografie
De humanist Jacobus Zevecotius werd geboren in 1596 in de Lange Steenstraat te Gent. Zijn ouders FranÁois van Zevecote en Maria uten Eeckhoute kwamen beiden uit welgestelde patriciŽrsfamilies. Zevecotius was intelligent, leergierig, vurig, nerveus en eerder zwak van gezondheid. Hij kreeg een opleiding op het college Sint-Stefanus, waar men veel aandacht had voor de Latijnse taal. In 1614 behaalde hij het baccalaureaat rechten te Leuven en vestigde zich als advocaat in Gent, maar dat ambt beviel hem niet. In die periode wijdde hij ook vurige verzen aan een Gentse schone, die hij Thaumantis noemde. Gefrustreerd door zijn ongelukkige liefde voor Thaumantis trad hij in de augustijnenorde. In de lente van 1616 reisde hij naar Rome, waar hij enige tijd verbleef. Na zijn terugkeer uit Rome doceerde hij welsprekendheid in Gent (ca. 1620) en Brussel (1622). Met een gevoel van miskenning en ongelukkig wegens de Spaanse bezetting, die hij de maraensche slavernij noemde, week hij uit naar Leiden (1623). Daar ontmoette hij zijn neef DaniŽl Heinsius, voor wie hij vriendschap en respect voelde. Desalniettemin was Zevecotius de betere dichter al had Heinsius meer status en succes. In 1626 beleefde hij zijn wonderjaar in Leiden. Hij trouwde er namelijk met Maria Wouters, die hem een zoon DaniŽl (1626-1661) en een dochtertje Marijtje (1630-1635) schonk. Verder schreef hij er ook het treurspel 'Belegh van Leyden' (1626), dat beschouwd wordt als ťťn van zijn beste werken. Daarbovenop werd hij nu ook een overtuigd aanhanger van de gereformeerde godsdienst. Een jaar later dan (in 1627) werd hij hoogleraar in Harderwijk in welsprekendheid en in geschiedenis. Omdat hij zich als dichter eerder miskend voelde dichtte hij niet meer in Harderwijk. De dertigjarige Zevecotius had dit in Leiden al aangkondigd met volgende verzen:
ĎMaer mits ik moede ben, Ick offer u mijn pen, Ick kom mijn dienst opseggen... Doch, heeft u oyt behaegt Yet dat ghy van my saegt, Laet mynen name blyven, Tot spijt van nyders tocht, Soo lang als door de locht De wolcken sullen dryven.í
Hij hield zich nu nog uitsluitend bezig met filologische arbeid en rechtsgeleerdheid. Als gevolg van zijn vlijtige studie promoveerde hij in de rechten te Leiden in 1635. De dood van zijn dochter Marijtje op 24 augustus 1635 was echter een beproeving, die hij niet meer te boven kwam. Hij herdacht haar in een ontroerend rouwdicht 'In obitum suavissimae filiolae Mariae'. Jacobus Zevecotius overleed te Harderwijk op 17 maart 1642.
© Gaston D'Haese (11 januari 2016).

Voornaamste werken van Jacob van Zevecote: Rosimunda tragoedia et Esther tragicomoedia (1621). PoŽmata (1622, herdrukken in 1623, 1625 en 1640). Latynsche treurspelen Maria Stuartia en Maria Graeca. In PoŽmata (1625, herdruk in Amsterdam 1640). Verachtinge des doots, poŽzie (1625). Belech van Leyden (1626, herdruk 1632), uitgeverij Elzeviers. Ontset van Leyden. Bly-eindich spel (1630), uitgeverij N. van Wieringen, Harderwijk. Observata politica. Amsterdam, 1630. Nederduytsche dichten (1626 - 1638). Emblemata ofte Sinnebeelden met dichten verciert (1626, herdruk in Amsterdam 1638). Aan de uitgave van 1638 werden 9 gedichten toegevoegd, waaronder 4 opgedragen aan Thaumantis. Uitg. Jan Janszen. PoŽmatum editio ultima. Amstelodami, typi Joannis Janssoni, 1640.
Linecol


Naar boven!

Jacobus Zevecotius
Bruyloft-Dicht


Jacobus Zevecotius
Genuchte van 't velt


Jacobus Zevecotius
Belegh van Leyden


Jacobus Zevecotius
Kranen


Brief aan Heinsius
en Anna Roemer Visscher


DaniŽl Heinsius
Rossa


De Harduwijn
Lof Myns Liefs Haer-Tros


De Harduwijn
Ode


Naar Bakermat



Homepage


Pageviews since/sinds 21-03-2002: 

©  Gaston D'Haese: 13-01-2014.
Laatste wijziging: 11-01-2016.


E-post: webmaster