Een groot deel van het Nederlandstalig erfgoed bevindt zich in het buitenland. Honderden Middelnederlandse handschriften vonden hun weg naar Europese privéverzamelaars. Door kaping werden 38.000 Nederlandse brieven buitgemaakt op 17de-eeuwse schepen en als “sailing letters” in Engeland opgeslagen. In Noord-Frankrijk zijn kilometerlange archieven nog steeds niet ontsloten. De Fagelcollectie in Dublin, het Bentinckfonds in Nottingham, de Herzog August Bibliothek in Wolfenbütel, neerlandica in Zuid-Afrika, Nederlandstalige grafschriften aan de Indische oostkust, de eerste documenten over New York: waardevolle Nederlandse bronnen zijn wereldwijd verspreid. Onderzoekers vertellen het fascinerende verhaal van onverwachte vondsten en interculturele contacten.

Samenstelling: Julien Vermeulen

>> Volledige inhoudstafel

Kunstenaars en hun muze. Daar is al veel inkt over gevloeid, maar die muze hoeft niet altijd een bloedmooi en jong model te zijn. Even inspirerend voor de scheppingsdrang van de kunstenaar is de omgeving waarin hij werkt. Dan blijkt het buitenland wel eens meer impact te hebben dan het grijze binnenland. Vooral de confrontatie met een andere cultuur scherpt de geest. Niet toevallig dus dat kunstenaars een of ander buitenlands oord tot hun muze maakten. Ze allemaal oplijsten, is onbegonnen werk, maar dit themanummer selecteerde enkele bekende voorbeelden. Over de grens gaat na waarom die kunstenaars en muzikanten – schrijvers worden buiten beschouwing gelaten – hun atelier in het buitenland vestigden en daar meerdere maanden, ver weg van hun geboorteplaats, makkelijker tot hun nieuwste creaties kwamen.

Samenstelling: Geert Swaenepoel en Emmanuel Van Lierde

>> Volledige inhoudstafel

In de grote culturen van het Verre Oosten, de islamitische wereld en het Westen was het schrift bepalend voor de ontwikkeling van filosofie, godsdienst en een hechte maatschappijstructuur. Het derde nummer van deze jaargang is niet enkel gewijd aan het schrift en de kalligrafie als wereldwijd cultureel fenomeen, maar ook de vormgeving en artistieke uitwerking van dit project hebben we toevertrouwd aan een talentvol kalligraaf: Brody Neuenschwander. In deze editie gaat de kunstenaar in dialoog met prachtige historische voorbeelden van de drie culturen: verluchte handschriften uit Brugge, verfijnde korans uit Damascus en Isfahan, het schrift van een mandarijn van de Ming-dynastie. In de islam blijft kalligrafie een heel belangrijk artistiek middel: wij onderzoeken hoe men er de tradities voortzet en hoe er naar vernieuwing wordt gezocht. In China krijgen wij een ander verhaal: heeft een land met een explosieve ontwikkeling op sociaal en economisch vlak nog enige belangstelling voor zijn kalligrafisch erfgoed? En hoe kunnen heden en verleden elkaar raken, beďnvloeden, verrijken? In het Westen speelt tekst een essentiële rol in het werk van veel kunstenaars: aan het begin van de 21ste eeuw kent kalligrafie bij ons een spectaculaire bloei.

Samenstelling: Brody Neuenschwander

>> Volledige inhoudstafel

Sedert enkele jaren is het museumlandschap in Vlaanderen grondig aan het wijzigen. Overal worden nieuwe musea gebouwd en/of krijgt het interieur een totaal nieuwe aankleding. Het gaat meestal om ingrijpende verbouwingen, zelfs om gedurfde nieuwbouwprojecten. Voorbeelden daarvan vinden we in alle Vlaamse provincies en niet alleen in grote steden, alhoewel Antwerpen, Gent, Brussel, Tongeren, Sint-Niklaas daar toonbeelden van zijn. Kunsttijdschrift Vlaanderen vond het de hoogste tijd om aan dit veranderende museumlandschap een themanummer te wijden. Het is echter niet de bedoeling om een opsomming te geven van de nieuwe of vernieuwde musea, wel zullen we proberen aan de hand van enkele thema’s een beeld op te hangen van wat in de laatste jaren veranderd is. Meteen zullen we naar de toekomst kijken: Hoe kan het management gekoppeld worden aan ideale conservatie? Wat gebeurt er met onze musea voor volkskunde? En met onze literaire huizen? Gaan toerisme en musea hand in hand?

Samenstelling: Jean Luc Meulemeester

>> Volledige inhoudstafel

Zonder boeken geen boektypografie, zonder boektypografen geen boeken. Elke uitgever is voor de uitgave van een boek in zijn fonds aangewezen op een boektypograaf, ook wel ‘boekverzorger’, ‘boekontwerper’ of ‘boekarchitect’ genoemd. Deze giet het hem aangereikte materiaal in een vorm die hij het meest in overeenstemming acht met de inhoud van het boek, met dien verstande dat hij van de uitgever vaak beperkingen van budgettaire en druktechnische aard opgelegd krijgt. Het is dan aan de boektypograaf om binnen dat keurslijf met creatieve oplossingen voor de dag te komen die recht doen aan het boek, de auteur en de lezer. Een goede boektypograaf vervult dan ook in hoofdzaak een dienende rol. Vandaar wellicht dat het beroep nog steeds relatief onbekend is bij het grote lezerspubliek. Gelukkig is het tij stilaan aan het keren: ontwerpers als Dooreman krijgen niet alleen een eigen tentoonstelling, maar worden ook beloond met een monografie over hun werk. In Een boek is een huis proberen de auteurs te achterhalen wie de belangrijkste hedendaagse boektypografen zijn en welke opleidingen hiervoor bestaan. Tevens belichten ze de Plantin-Moretusprijzen voor de best verzorgde boeken in Vlaanderen en leiden ze de lezer rond in alle kamers van het wonderlijke huis van het boek.

Samenstelling: Patrick Auwelaert

>> Volledige inhoudstafel