Geest van Van Gogh op TONG II

Zaterdag 6 november 2004 - Door Annelies Vlaanderen- - ROOSENDAAL – De vrije geest van Theo van Gogh lijkt rond te waren in het Tongerlohuys, waar morgen de groepsexpositie TONG II, de bewoners van het huis opent.

Vooral in de zaal van Stichting Int Heyderadey kan niemand om associaties met de dinsdag vermoorde cineast heen.

Deze zaal heeft de Vlaming Gery de Smet geheel tot zijn beschikking voor het beeldende kunstproject Bidden kan je leren. Alle wanden zijn beplakt met gekopieerde foto’s van kapotgeschoten Roosendaalse huizen, daterend van vlak na de bevrijding. Op de grond liggen enorme oosterse tapijten. Daaronder spelen De Trommelaeren van Roesendale hun mars; op band welteverstaan. De Smet heeft hun muziek opgenomen van een oude elpee.

Terwijl hij nog driftig bezig is om met assistentplakkers de wanden met foto’s te behangen, begint hij zelf over Van Gogh. „Theo van Gogh is een soort lijdensfiguur geworden. Zelf ben ik altijd bezig met thema’s als het redden en het lijden van mensen.“

Door een krantenartikel van een jaar of vijf geleden raakte de Gentenaar geboeid door de controversiële filmmaker. „Hij sloeg de spijker op zijn kop.“

De oosterse tapijten verwijzen volgens De Smet naar de talrijke allochtone nering aan de Stationsstraat. Op de muur moest hij gisteren nog in grote letters ‘IK WAS EEN CHRISTEN’ schrijven, over de foto’s heen. Deze tekst verwijst naar de secularisering van Nederland (en België). „Kijk maar naar het Tongerlohuys. Dit was een pastoorswoning.“ Ook figuurlijk is Theo van Gogh aanwezig. ‘Tong’ betekent in het Latijn (lingua) en Grieks (glossa) taal. Van Gogh wordt postuum geafficheerd als de strijder van het vrije woord en - in zijn films - het vrije beeld. Als kunstenaars de mond wordt gesnoerd, houden ze op kunstenaars te zijn.

Anna van Suchtelen houdt zich op een ander niveau bezig met het belang van taal. Zij ‘spaart’ alfabetten uit de hele wereld. Ze heeft in haar woonplaats Utrecht 45 verschillende alfabetten op band opgenomen door inburgeringscursussen en buitenlandse restaurants te bezoeken; die zijn tijdens de tentoonstelling te beluisteren. Haar project Tongentaal behelst nog veel meer, zoals ‘vuurtongen’ die naar beneden komen en de letters t a a l die verticaal in een glazen deur achter de authentieke deur van de hal te lezen zijn; met als doorkijkgrapje een herhaling in de stam van een enorme tulpenboom.

Zo barst het van de verrassingen op deze TONG II, waarvoor oud-Roosendaler Koen Vermeule de exposanten bij elkaar zocht. Hij was de initiator van TONG I, De slag om Roosendaal.

Neem de bananenschillen en de potten pindakaas in het project ‘bananenkamer’ van Ronald Zuurmond. Of het dode vogeltje van Fred van Eldijk. Of het meterslange rouwlint op een tafel in ‘de salon’, met tientallen namen van overleden vrouwen. Eromheen hangen portretten van anonieme dames. Twee ervan komen uit de collectie van De Ghulden Roos. Dit project is van het driekoppige kunstbedrijf De Geuzen.

Zo vlecht kunst zich keer op keer door geschiedenis heen, met als resultaat een bijzonder poëtische en hier en daar zelfs indrukwekkende tentoonstelling.


TONG II

- van 7 november t/m 12 februari in het Tongerlohuys, Molenstraat.