Copingstrategieën en beleving van sociaal-economische gevolgen bij gescheiden vaders
Een kwalitatieve studie
Onderzoeksrapport
Begeleider: prof. dr. Dimitri Mortelmans
Werkstudenten Sociologie - publicatie juni 2007 -
Universiteit Antwerpen - Faculteit PSW

Voor het volledige pdf-document van 158 blz.: klik hier

Samenvatting

In dit kwalitatieve onderzoek wordt de beleving en de coping van echtgescheiden vaders onderzocht. Het zwaartepunt van het onderzoek ligt in de analyse van 56 diepte – interviews die in de periode tussen november 2006 en februari 2007 werden afgenomen bij vaders die maximum twee jaar gescheiden leven van hun ex–partner en / of kinderen. We stelden ons de vraag hoe ze hun vaderrol beleven en hoe ze omgaan met het vaderschap na de scheiding. Maar ook hoe ze de veranderingen op socio–economisch vlak beleven en welke strategieën we daarin herkennen.

Quasi alle vaders in ons onderzoek kunnen we kenmerken als betrokken vaders. Ze wensen een actieve rol te spelen in het leven van hun kinderen en actief te participeren aan hun opvoeding. Vaders die in een nieuwe relatie gestapt zijn, voor of na de scheiding, staan overwegend sterker in het leven dan degenen die als alleenstaande verdergaan. Bovendien blijkt dat zij ook meer steun ondervinden van andere mensen in hun sociale netwerk. Hoewel een nieuwe partner belangrijk blijkt voor het succes van de algemene coping, zijn veel respondenten niet actief op zoek naar een nieuwe vaste relatie.

Steun ondervinden de gescheiden vaders van vrienden, familie en in mindere mate, want oppervlakkiger, van collega’s. Vaak geven respondenten te kennen dat ze verrast waren te ervaren welke vrienden hen steunden en wie minder of niet.

Financieel ervaren de vaders directe en indirecte verliezen van schaalvoordelen en een verhoging van de kosten. Er zijn vaders die dit niet echt problematisch vinden. Indien dat wel het geval is, gaat het in de meeste gevallen om het welzijn van de kinderen.

Naast de beleving, werd ook de coping onderzocht. Er werd een typologie van reacties gevonden bij de vaders in ons onderzoek. We beschrijven elk van deze types zeer kort:

‘rationele strijd’: we kunnen dit reactietype omschrijven als de reactie van vaders die streven naar versterking en verbetering van de situatie. Ze staan vaak kritisch, maar niet vijandig tegenover hun ex–partner.

‘irrationele strijd’: dit type vertoont duidelijk een vijandige houding ten opzichte van de ex–partner en eventueel ook tegenover haar familie. Het gerecht’ en ‘het systeem’ zijn tevens veel voorkomende vijanden.

‘capitulatie’: dit is de reactie van de vaders die zichzelf als verliezer of als slachtoffer beschouwen, maar die om allerlei redenen geen strijd willen voeren of deze strijd opgegeven hebben. Hun reacties zijn overwegend bitter en niet gespeend van enig zelfbeklag.

‘modus vivendi’: dit is de reactie van de vaders die globaal tevreden zijn met hun situatie, ze hebben de indruk dat de scheiding niet al te veel schade heeft aangericht en dat ze samen met hun ex–partner hebben kunnen vermijden dat de kinderen er het slachtoffer van geworden zijn. Reacties van dit type zijn gericht op samenwerking en op consolidatie van een toestand die als evenwichtig en rechtvaardig wordt aangevoeld.

We missen vooral intimiteit

Psychotherapeut Wilfried Van Craen over seks en relaties

Psychotherapeut Wilfried Van Craen schreef een bundel met negen kortverhalen over intimiteit. Seks is een opvallende afwezige maar dat heeft zijn reden: ,,Seks is tegenwoordig overal, intimiteit vind je nog zelden''. door Kathleen Vereecken

In zijn nieuwe boek Intimiteit. Over verlangen en onbereikbaarheid gaat psychotherapeut en seksuoloog Wilfried Van Craen (56) in negen verhalen op zoek naar de essentie van intimiteit. Een vrouw waakt liefdevol over haar stervende man. Een jonge man voelt zich verbonden met een schildpad terwijl die haar eieren in het zand legt. Een man leest voor aan een hem onbekende, stotterende vrouw. Een kleindochter helpt haar grootvader bij het verwijderen van de ballast uit zijn leven: al zijn boeken, die zoveel meer verhalen bevatten dan de verhalen die erin opgetekend staan.

Van een psychotherapeut verwacht je eerder een non-fictieboek over intimiteit. Vanwaar de keuze voor fictie?

Het lijkt niet voor de hand liggend, maar je moet af en toe de tak waaraan je je vasthoudt, kunnen loslaten om de volgende te grijpen. Ik ben trouwens al langer bezig met fictie. Als twintiger heb ik een aantal dichtbundels gepubliceerd en schreef ik af en toe verhalen voor literaire tijdschriften. Dit boek zie ik als een terugkeren naar een oude liefde. Ik hoop dat ik de lezer een beetje kan hypnotiseren met mijn verhalen. En uiteindelijk is dat toch het doel van literatuur: de blik verruimen door je in te leven in andere personages. Intimiteit en empathie hebben alles met elkaar te maken. Je kan niet intiem zijn met iemand als je er geen empathie voor kunt opbrengen. Intimiteit is het overstijgen van je eigen individualiteit.

Maar om zover te komen, moet een mens zich eerst veilig voelen.

Wie zich niet veilig voelt, kan zich niet onvoorwaardelijk overgeven aan de ander. Zonder veiligheid geen empathie. Kijk naar wat er in onze maatschappij gebeurt: het zijn vooral onzekere mensen die weinig empathie kunnen opbrengen voor mensen uit een andere cultuur of met een andere huidskleur. Ze voelen zich sneller bedreigd.

Mensen bedoelen meestal seks als ze het over ,,intiem contact'' hebben, maar uw boek gaat niet over seks.

Seks is tegenwoordig overal, intimiteit vind je nog zelden. Je kunt ook heel koude seks hebben, zonder enige intimiteit. Veel mensen halen de twee voortdurend door elkaar, terwijl je op zoveel manieren intimiteit kunt beleven. Ik ben daarnet heel intiem geweest met mijn kat, maar ik kan je geruststellen: ik heb géén seks met haar gehad. ( lacht) Dat is toch net zo goed echte intimiteit, zo'n kat die tegen je aan ligt en begint te spinnen. Ach, er wordt al zoveel over seks geschreven dat ik geen enkele behoefte voelde er nog eens een boek aan toe te voegen. Seks is belangrijk, maar ik had zin om het eens over iets anders te hebben dat misschien minder sensationeel, maar minstens even belangrijk is.

Nu u het over uw kat hebt: sommige mensen beweren dat ze meer van dieren dan van mensen houden. Is intimiteit met een dier van dezelfde orde? Het is allemaal toch iets vrijblijvender, vereist minder engagement.

Ik wil zeker geen hiërarchie invoeren en de verschillende vormen van intimiteit rangschikken volgens waardevol of minder waardevol. Er zijn inderdaad mensen die een zeer intieme band met hun hond hebben. In De wandelaar, het laatste boek van Adriaan Van Dis, gebeurt iets moois: een hond springt uit een brandend gebouw en wordt geadopteerd door de man die hem redt. Door de hond verandert de hele kijk van die man op de wereld en op het leven. Dieren kunnen een vorm van intimiteit met zich meebrengen die voor sommige mensen ingrijpender is dan de intimiteit die ze met mensen kunnen bereiken. Een hond verwacht niets van je, hij staat altijd klaar om je enthousiast te begroeten. Hij zal niet denken: 'Nu hoef je niet aan te komen met die lieve woorden, want gisteren was je onvriendelijk en gaf je me te weinig aandacht.' Een hond houdt onvoorwaardelijk van zijn baas. Hij liegt niet, omdat hij niet anders kán. En dat maakt onze intimiteit met dieren soms zo groot. Dieren hebben ook een heilzaam effect op de gezondheid. Mensen met een huisdier genezen sneller na een hartaanval bijvoorbeeld, zo is inmiddels wetenschappelijk bewezen. Als je een dier streelt, maak je meer endorfines aan en dat is goed voor ons welbevinden.

Intimiteit gaat ook over je verbonden voelen, over gelukkig zijn.

Dat aspect heb ik verkend in een vorig boek, Van een ontwrichtende eenvoud . Ik ging daar op zoek naar wat mensen gelukkig maakt, en ik dacht het antwoord te vinden via gesprekken met heel oude mensen die met enige afstand kunnen terugblikken op het leven. Dat viel eerlijk gezegd een beetje tegen: de sociale wenselijkheid zat in de weg. Ik kreeg de gebruikelijke standaardantwoorden over de huwelijksdag, de kinderen en kleinkinderen, maar ik voelde dat er iets ontbrak. Dat er onder dat sociaal wenselijke oppervlak minder voorspelbare dingen broeiden. Omdat ik vaak met hypnose werk in de psychotherapie, besloot ik diezelfde techniek toe te passen op honderd vrijwilligers. Ik vroeg hen tijdens de hypnose in hun herinnering op zoek te gaan naar een ervaring die hen een gevoel gaf van 'Nu zou de tijd mogen stilstaan'. De verhalen die ze toen vertelden, kwamen spontaan uit hun onbewuste naar boven. Iemand vertelde hoe ze als kind van vier aan de keukentafel zat bij haar grootouders, met voor haar de oranje gloed van de Leuvense stoof en achter haar de warmte van haar grootmoeder die haar haren kamde. Het zijn kleine verhalen die ik in al hun eenvoud nooit meer ben vergeten. Pas veel later besefte ik dat ze vaak over intimiteit en verbondenheid gingen.

In uw boek koppelt u de intimiteit ook vaak los van de voor de hand liggende partnerrelaties.

Dat heb ik bewust gedaan. Intimiteit gaat ook over het delen van dingen die je tegen vrijwel niemand durft te vertellen. Als je dat met je partner kan, dan is dat fantastisch, maar lang niet elke relatie laat dat toe. En dan kan een intieme vriend of vriendin erg belangrijk zijn, iemand bij wie je kwetsbaar mag zijn en die je niet veroordeelt, ook als je praat over dingen waarover je je eigenlijk schaamt. Ik vind vriendschap enorm belangrijk en ik begrijp niet waarom mensen er zo weinig in investeren. Misschien heeft het ook te maken met de overdreven media-aandacht voor relaties en seksualiteit, waardoor die partnerrelatie onder enorme druk komt te staan. Je moet als paar aan zoveel eisen voldoen, alles moet perfect zijn. Geen wonder dat zoveel paren teleurgesteld raken, aan het twijfelen slaan en uiteindelijk scheiden. Relaties hebben lucht nodig: een scheut azijn in de waterketel om de kalkaanslag tegen te gaan. Boeiende vriendschappen - en meer algemeen: een boeiend leven - maken je ook als partner boeiender en dat dreigen we wel eens te vergeten. Omdat we geneigd zijn intieme vriendschappen bedreigend te vinden, omdat we ze associëren met vreemdgaan. We verwachten alles van die ene relatie en dat is te veel. Ik sta sterk achter duurzame relaties, maar ze mogen niet de absolute norm worden. Daarom besteed ik in mijn boek ook aandacht aan singles en aan de manier waarop zij op zoek gaan naar intimiteit in hun leven.

Het verlangen naar overspel speelt een belangrijke rol in het eerste verhaal van uw boek. Door een inkijk te geven in het hoofd van die man, verandert u hem in de ogen van de lezer van iemand die zichzelf niet in de hand weet te houden, in een eenzame zoeker.

Als je hem oppervlakkig bekijkt, lijkt hij een beetje een zielige figuur. Hij is alle controle en gevoel voor richting kwijt, ondanks het feit dat hij in zijn vakgebied een autoriteit is: een arts, die het gewend is om te gaan met de grote thema's in dit leven, met leven en dood. Maar juist dat soort mensen loopt het meeste gevaar, omdat ze denken boven alles te staan. Hij wordt verliefd en voelt zich wegzakken in het drijfzand van zijn emoties. Hij voelt zich zelfs niet meer thuis in zijn eigen lichaam. Men associeert die vervreemding van het eigen lichaam vaak met vrouwen in de menopauze. Maar mannen maken dat net zo goed mee: een ouder wordend lichaam is heel confronterend. Je moet je eigen lichaam opnieuw leren kennen, de intimiteit met dat lichaam terugvinden. Mannen gaan die vervreemding vaak te lijf door fanatiek te beginnen sporten of zich te focussen op andere vormen van prestatiegericht gedrag. Het is hun manier om opnieuw greep te krijgen op hun lichaam.

Of ze verlangen naar een plek onder het zeil. Zoals in uw metafoor van de rups op de kermis waarover het zeil zich langzaam sluit.

Ja, want wat daar gebeurt, onttrokken aan het oog van toeschouwers, lijkt onweerstaanbaar aantrekkelijk. En mijn personage stond er altijd al buiten. Hij bleef zijn hele leven verlangen naar die onbereikbare intimiteit, die hij als jongen al onder dat zeil vermoedde. In de loop van de jaren heb ik zo vaak met paren gepraat, bij wie overspel een rol speelde in hun relatieproblemen. Ik heb er vooral uit geleerd dat vreemdgaan veel minder met seks te maken heeft dan we doorgaans denken. De mensen die ik hier in de praatstoel kreeg, waren verscheurde mensen. Als ik hen vroeg naar wat ze in die andere relatie zochten, dan kwam dat vaak neer op een vorm van intimiteit. De man in mijn verhaal is betoverd, verliefd op de liefde. Hij is jaloers op de grote intimiteit tussen die vrouw en haar stervende man. Wanneer hij ziet hoe ze het horloge van haar man uitdoet en de geur van het bandje opsnuift, is het alsof hij met een natte dweil geslagen wordt: dat is precies waarnaar hij zelf altijd heimelijk verlangd heeft, iemand die zoveel van hem zou houden. Hij wordt verliefd. Niet op die vrouw, maar op de liefde, op wat er tussen die twee gebeurt. Daar gaat het in de midlifecrisis zo vaak over: die drang naar nog een keer opgaan in iemand anders, naar overweldigende intimiteit. De arme man beseft niet dat hij - zoals een Polynesisch spreekwoord zegt - op een walvis staat te vissen naar een walvis. Hij heeft het allemaal: een liefdevolle vrouw, een kind dat niet ophoudt liefdeshartjes voor hem te tekenen. Maar jammer genoeg ziet hij het zelf niet. Zo gaat dat vaak: soms moeten we een grote omweg maken om te leren dat we de reis helemaal niet hadden hoeven te maken.

Wilfried Van Craen, Intimiteit. Over verlangen en onbereikbaarheid, Van Halewyck, 14,90 euro. www.wilfriedvancraen.tk

zaterdag 17 februari 2007

Liefdesverdriet - twee gedichten van Ingrid Jonker

Licht aan het einde van de echtscheidingstunnel - Lig aan die einde van egskeiding se tonnel (tekst in het Afrikaans)

Hy het my verneuk. Ons persoonlikhede bots te veel. Sy gee nooit meer aandag aan my nie.

Die finansiële spanning het my geknak. Hy laat my soos ’n gevangene in my huis voel.

Soveel dinge kan die belofte van “saamwees tot die dood ons skei” aan flarde ruk. Die tydsverloop tussen kansel en hof toe gaan neem af. Dit is lankal nie meer ’n seven year itch wat paartjies ná sewe jaar van getroude lewe laat kopstamp nie, het James Mills reeds in Junie 2004 beweer in ’n artikel getiteld “Two-year itch infects marriage ” vir News Australia. Sy navorsing toon dat 1 uit elke 12 egpare in Australië ná slegs twee jaar van getroude lewe aan skei begin dink. Wêreldwyd woed die storm van egskeiding elke jaar sterker, en Suid-Afrika is geen uitsondering nie.

Volgens Statistieke Suid-Afrika (SSA) se mees onlangse opname is 176 521 pare in 2004 in die huwelik bevestig. En 31 768 huwelike is in dieselfde jaar beëindig. Dié getal toon ’n toename teenoor 2003. Die meeste egskeidings het onder wit mense plaasgevind, gevolg deur die swart en dan die bruin deel van die bevolking. Laaste was mense van Asiatiese herkoms.

Dit is die harde feite. Maar hoe hanteer ’n mens die emosionele trauma van ’n egskeiding?

Ek het per e-pos gepraat met Brenda Hattingh, stigter van die Divorce Recovery Workshop en ’n vrou wat ná ’n huwelik van 21 jaar deur ’n egskeiding moes worstel. Uit Seattle het sy laat weet: “Die emosies verbonde aan ’n egskeiding stem baie ooreen met die stadiums van rou wat ’n persoon ervaar wat iemand aan die dood afstaan. Jy voel fisiek afgemat en emosioneel buite beheer. Jy’t nie ’n eetlus nie, jy raak maklik siek en jou denkprosesse is deurmekaar.

“ ’n Egskeiding bring ’n enor­me verlies en leemte in jou lewe. Jy voel onmenslik eensaam en depressief en dit voel nie asof jy ooit van die terugslag sal herstel nie.”

Soos die dood van ’n geliefde, is ’n egskeiding iets wat slegs met verloop van tyd ligter in jou borskas voel. Maar daar is ’n paar bakens wat jou kan lei op die slingerpaadjie van geleidelike herstel, sê Hattingh. “Gee jouself toestemming om emosies van enige aard te ervaar – dit is normaal en menslik. Probeer om ’n geheelbeeld te vorm van waar jy nou met jouself staan en wees ten alle tye eerlik met jouself.

“Stel vas wat nié verander het nie – dit is belangrik om ankerpunte tot jou beskikking te hê in hierdie tyd waarin dit voel asof jou hele bestaan op sy kop gedraai is.

“Maak vrede met die feit dat jy nie perfek is nie. Gee jouself toestemming om ’n nuwe identiteit en ’n nuwe toekoms te bou.”

SSA se verslag lui dat die meeste egskeidings tussen die ouderdomme van 30 en 44 jaar plaasvind. Jy kan redeneer dat die betrokke partye dan nog ’n hele klompie lewensjare het en dat albei nog jonk genoeg is om weer te trou en elders geluk te vind. Dit is seker waar, maar die ouderdomsgroep dui ook op iets anders, iets veel meer kommerwekkend: Huwelike waarin die man en die vrou 30 tot 44 jaar oud is, is gewoonlik huwelike waarin reeds kinders is. In 2004 is 29 597 kinders deur egskeiding geraak, toon SSA se gegewens.

Volgens Hattingh toon kinders op verskillende ouderdomme ’n unieke reaksie op hul ma en pa se egskeiding. Baie kleuters toon geen reaksie solank die ma steeds teenwoordig is nie. Tussen die ouderdomme van twee en vyf jaar sal sommige vaardighede dalk van voor af aangeleer moet word, soos potjiedissipline.

Tussen die ouderdomme van nege en 12 jaar is kinders in ’n baie sensitiewe stadium en sukkel hulle gewoonlik om die egskeiding te verwerk, veral seuns.

“Praat jou kind deur sy/haar emosies,” beveel Hattingh aan.

“Woede is gewoonlik ’n masker vir ’n dieper seer en terapie is nie ’n slegte idee nie.”

Onthou, die egskeiding ontneem die hele gesin sy veiligheid en die aanskoue van ’n mislukte huwelik kan kinders pessimisties stem ten opsigte van hul eie toekomstige verhoudings.

Hoewel kinders uit ’n gebroke huis meer geneig is om as volwassenes verbrokkelende huwelike te hê, hoef dit jou nie wanhopig te laat oor jou kroos se toekoms nie. Jy en jou gewese huweliksmaat moet as volwassenes die nodige ondersteuning aan die kinders bied, selfs al voel julle self moedeloos en gedaan.

Die lewe ná ’n egskeiding is aanvanklik moeilik, maar met die nodige kennis en ondersteuning kan julle almal dit oorleef en stadig maar seker aan ’n nuwe toekoms bou.

Ondergaan terapie, dalk oorleef huwelik

Sommige huwelike kan, met die nodige professionele hulp en terapie, herstel word.

Philip du Toit, 'n huweliks- en gesinsberader van Somerset-Wes, doen dit daagliks.

"Die geneuk met 'n huwelik is dat geeneen daarvoor opleiding ontvang nie," verduidelik hy.

"Niemand van ons het 'n diploma of graad in getroud wees nie en boonop taan ons vaardighede om konflik te hanteer. Dit lei tot 'n getroude lewe waarin man en vrou nie meer vir mekaar spesiaal is nie en toenemend kopstamp oor misverstande en wankommunikasie. En die uiteinde is 'n egskeiding - wat soms onnodig is."

Volgens hom is intimiteit en respek dikwels die eerste twee eienskappe wat by die agterdeur uitstap en dit kan 'n huwelik erge skade berokken. Boonop is ons vinnig om te gaan raad soek by finansiële adviseurs, mediese dokters en motorwerktuigkundiges, maar sukkel om ons emosionele sy só te hulp te snel.

"Ek verpes die etikette wat aan sielkundige hulp kleef," sê Du Toit.

"Ons is te gewoond om, wanneer 'n ding breek, 'n nuwe een te gaan koop. Maar die huwelik kan nie in 'n kits vervang word nie. Begrawe tog die stigma van berading en gaan kry hulp!"

Wanneer Du Toit vertel van hoe paartjies al deur terapie nuwe waardering vir mekaar gekry het, raak hy skoon opgewonde. 'n Mens kan sien dit is sy passie om die vuur van die liefde tussen mense wat eens op 'n tyd vir mekaar omgegee het, weer te laat opvlam.

Sy wenke:

• Maak 'n weeklikse afspraak met jou man of vrou. Moenie in dié tyd kla oor die slegte dag wat jy gehad het nie, maar gebruik dit eerder om opnuut met mekaar in aanraking te kom.
• Leer om te vergewe en vergeet dan. Moenie met die skuld loop nie en moet dit ook nie gedurig voor die ander een se kop gooi nie.
• Sien die persoon aan jou sy 'n slag in 'n nuwe lig - elke mens het sóveel wonderlike eienskappe. Bly vir jou eggenoot 'n passievolle minnaar/minnares, selfs wanneer daar al kinders in die gesin is.
• Du Toit spesialiseer ook in gesinsberading, egskeidingsberading en konflikhantering.

  Kontak hom by 021 852 8836, 084 209 4243 of pjdt@ananzi.co.za.

Moenie wild koop, nuwe verhoudings aanknoop

• Moenie jou isoleer nie. Dit verg energie om in hierdie tyd 'n sosiale lewe vol te hou, maar dit sal jou goed doen om vriende se geselskap, ondersteuning en lawwigheid om jou te hê.
• Moenie gedurig aan jou gewese huweliksmaat dink nie. Makliker gesê as gedaan, maar jy moet op jouself fokus.
• Moenie die kinders dwing om kant te kies nie. Jy gaan hulle net van jou vervreem. Laat die kinders die situasie uitredeneer. Onthou hul verhouding met ma en pa verskil van ma en pa se verhouding met mekaar.
• Inkopies is nie die oplossing nie. Die kooplus gaan jou dalk 'n kort tyd beter laat voel, maar geld kan dalk in die nabye toekoms 'n bietjie skraps raak wanneer jou huishouding skielik nie meer deur twee inkomstes gedra word nie.
• Moenie jou gesondheid afskeep nie. Dit verg baie inspanning en toewyding, juis omdat jy nou futloos en verlore voel. Maar 'n gesonde liggaam kan 'n gebroke siel en 'n seer hart beter dra.
• Moenie jou eks swartsmeer nie. Dit vererger net die situasie en bring die bitterheid weer na die oppervlak. Deel jou diepste emosies net met jou naby vertrouelinge.
• Wees versigtig met nuwe verhoudings. Dit streel dalk jou ego, maar jy het tyd nodig om eers jou wonde te lek, jou waardes te bekyk en te verwerk wat pas met jou gebeur het.
• Vermy 'n radikale beroepsverandering. Dalk wil jy nou 'n totale ommekeer in jou lewe hê, maar te veel verandering kan jou skok. 'n Paar bekende dinge (soos jou werk en jou huis) sal jou dalk dié tyd anker.
• Moenie speurwerk doen oor jou gewese man of vrou se nuwe lewe of liefde nie. Ons is van nature nuuskierig, maar dit gaan nie jou emosionele situasie verbeter nie. Jy mors daardeur net energie wat jy eintlik aan jou herstel moet wy.
• Oorweeg berading. 'n Egskeiding is 'n reuse-skok. Kry die regte hulp - dit kan jou in toekomstige verhoudings help. ? health24.com
  
  Uit de Zuid-Afrikaanse publicatie Beeld van 18 oktober 2006
  

Gistraand om dusketyd

Mis mij

een magistraal tienergedicht van Ted van Lieshout

Denk niet meer aan mij. Zie me
over het hoofd. Ik ga gebukt. Er is
in mij geen houden van te vinden,

geen antwoord heb ik op wat je voor me
voelt. Spijt alleen, omdat we allebei
verlangen naar verlangen, maar ik niet hier

en niet naar jou. Ik zoek iets groots
dat in de verte dwaalt, voorbij. Laat mij
niet los. Ga weg. Blijf desondanks. Mis mij.

Mis mij.

 

Uit Ted van Lieshout, Jij bent mijn mooiste landschap,
Amsterdam: Leopold, 2003, isbn 902583740.

"Ted van Lieshout is de meest getalenteerde dichter voor jongeren van deze tijd. Zijn verrassende taalvondsten, de bijzondere manier waarop hij gedachten en gevoelens verwoordt en zijn gave om de lezer aan het denken te zetten, maken het een genot én een boeiend avontuur zijn kwalitatief hoogstaande poëzie te lezen en te herlezen. Als geen andere dichter van jongerenpoëzie weet hij dat je geen gedichten maakt van gevoelens, maar van taal. En in die taalhantering is hij vituoos."

Ruud Kraaijeveld in Levende Talen Magazine 2003/4 (mei 2003)

Gelukkig zijn

Zeven op de tien mannen, en zes op de tien vrouwen zeggen gelukkig tot heel gelukkig te zijn in hun relatie. Het meest gelukkig zijn vrouwen jonger dan 30 jaar, dan volgen mannen ouder dan 50.

Studenten van het Hoger Instituut voor Gezinswetenschappen in Schaarbeek peilden naar de tevredenheid en de partnerrelatie van 96 vrouwen en 55 mannen. De fase met adolescenten in het gezin en jonge nestverlaters is de minst bevredigende voor de relatie.

Paren vinden een eerlijke taakverdeling belangrijk. Tachtig procent van de mannen is van oordeel dat dat bij hen thuis correct gebeurt, terwijl maar de helft van de vrouwen dezelfde mening is toegedaan.

Communicatie is dé sleutel tot huwelijksgeluk. Mannen geven ruiterlijk toe sommige onderwerpen eerder te vermijden dan vrouwen, vrouwen vinden meer dan mannen dat hun partner onvoldoende luistert.

Evenveel mannen als vrouwen beweren dat ze hun echte gevoelens tonen, maar ook hier verschilt de perceptie. De meeste mannen vinden dat hun vrouw inderdaad haar gevoelens toont, terwijl een op de twee vrouwen van oordeel is dat de mannen dat niet doen.

Psychologe Danny Verstraeten formuleert, op basis van het onderzoek, zeven ingrediënten voor een kwaliteitsvolle relatie :
• Respect
• Bevestiging
• Begrip
• Samenspraak
• Een eerlijke taakverdeling,
• Een traditionele startmotivatie van samenhorigheid
• De kinderwens

Wie van ons twee heeft de ander bedacht?
Paul Eluard

Wat ben ik blij dat ik je nog niet ken.
Ik dank de sterren en de maan
dat iedereen die komt en gaat
de diepste sporen achterlaat, behalve jij,
dat jij mijn deuren, dicht of open,
steeds voorbijgelopen bent.

Het is maar goed dat je me niet herkent.
Kussen onder straatlantaarns
en samen dwalen door de regen,
wéér verliefd zijn, wéér verliezen,
bijna sterven van verdriet -
dat hoeft nu allemaal nog niet.

Ik ben nog niet aan ons gehecht.
Ik kijk bepaald niet naar je uit.
Neem de tijd, als je dat wilt.
Wacht een maand, een jaar,
de eeuwigheid en één seconde meer -
maar kom, voor ik mijn ogen sluit.

Ingmar Heytze

Maaltijd met afwezige

Iemand is zo zichtbaar niet
aan tafel bij dit uitgesteld eten.

Iemand moet het zwijgen verbreken,
de wijn schenken, grappen maken,

het gesprek gaande houden,
spreken over wat wij niet weten.

Iemand moet zich verspreken,
ons inwijden in oude rituelen

(het brood breken) om het zwijgen
te verdragen, met de afwezige

te eten, de wijn te drinken.
De muziek aanzetten.

Iemand moet ons voorbereiden
als we van tafel gaan, afscheid

nemen, het huis verlaten, de lege
plek achterlaten; iemand moet

het grote zingen voorgaan: hij
moet toch weten dat wij er waren.

Rien Vroegindeweij

"DE ROL VAN JALOERSHEID IN ECHTSCHEIDINGEN EN NIEUW-SAMENGESTELDE GEZINNEN"

Verslag van een thema-avond van de Werkgroep Nieuw-Samengestelde Gezinnen
in Hasselt

op maandag 19 maart 2001 te 20 u 30

De spreker is Gust Hermans, psychotherapeut in Hasselt. Hij praktiseert in de gezins- en relatietherapie. Hij is zelf gescheiden, dan hertrouwd en functioneert nu ook in een nieuw-samengesteld gezin. Hij is dus de geschikte spreker om zich in te leven in de thematiek waarvoor de aanwezigen zijn gekomen.

De gastspreker vertrekt van een paar concrete situaties waarvan hij kennis heeft vanuit zijn therapie. In een co-ouderschapsregeling krijgt de vader een nieuwe relatie. De echte moeder van de kinderen wordt jaloers. Na een volledig jaar moeilijkheden wordt de bezoekregeling genormaliseerd. In het andere geval woonden de kinderen bij de moeder en kwamen ze op woensdag bij de vader. Dat loopt goed tot de moeder een nieuwe vriend krijgt, die bij haar komt inwonen. Er ontstaan schermutselingen tussen hem en de vader van de kinderen. Er komt een klacht. De kinderen trekken naar de vader. De procedure in deze zaak is nog lopende. Ook hier was jaloersheid de stuwende kracht in de problematiek. En hier kwam de oorspronkelijk behoorlijke regeling niet meer goed.

Jaloersheid behoort tot het psychische domein van de emoties, de gevoelens. Verwant zijn ijverzucht, naijver. Het gevoel wekt woede, antipathie en nog meer negatieve gevoelens op. Jaloersheid ontstaat wanneer iemand liefde wordt onthouden, wanneer de geliefde zich tot andere(n) richt. Jaloersheid wordt in de intermenselijke relaties aldus een drijvende kracht. Zo gaat een echtpaar naar Gent, de man zoekt samen met zijn vrouw een vriendin uit zijn studietijd op, omhelst haar na zo lange tijd. Zijn echtgenote voelt zich gekwetst door dat gebaar van haar man en gaat weg. Jaloersheid heeft te maken met de betekenis van het gedrag van anderen : "Hij ziet die ander liever dan mij!"

De emoties en speciaal de jaloersheid beïnvloeden ons denken en dan ook ons gedrag. Die kettingreactie betekent een wisselwerking als een vicieuze cirkel. Wat daarmee aan te vangen? Zolang er over te praten valt, is er wat aan te doen. Stokt het gesprek, dan wordt het moeilijk ; dan wordt communicatie onmogelijk, tenzij via bemiddeling.

Jaloersheid uit zich dikwijls in verwijten. Wat gebeurt er dan tussen mensen ? Die verwijten komen los op grond van frustraties, als we ons tekort gedaan voelen en we kunnen dat tekort niet opvullen. Verwijten zijn evenwel altijd onrechtvaardig, ze klinken absoluut : "Jij hebt nooit aandacht!" De termen "nooit" en "altijd" klinken erin op. Het gaat steeds over de negatieve kanten van iemand in het uiten van de frustraties tegenover hem of haar. In 80% van die gevallen is dat begrijpelijk voor andere mensen. Het is verklaarbaar maar ook vaak onredelijk. In de 20% andere gevallen zijn het pathologische reacties ; het is ziekelijk. Daar kun je niets mee aan. Je kan dat gedrag zoveel mogelijk negeren, maar dat kan ook erge reacties oproepen.

Jaloersheid komt voor tussen partners, maar ook tussen ouders en kinderen of stiefkinderen. Zo is het ook normaal dat jaloersheid een factor is in het samenleven binnen nieuw-samengestelde gezinnen. Zo komt jaloersheid soms voor als een projectie van gevoelens : zij zeggen over jou dat jij jaloers bent, omdat ze zelf jaloers zijn.

Na dit exposeetje zorgt de spreker voor interactiviteit bij de aanwezigen. Zij herkennen veel van wat de spreker heeft uiteengezet in hun eigen situaties. Volop worden dan de eigen belevenissen in dat verband uitgewisseld. Om bijvoorbeeld het motief van het gedrag van anderen te achterhalen, verplaats je je in de positie van die andere. Bij die inleving moet je loskomen van je eigen krenking en doorzie je in de situatie wat er gebeurt. Dat laat je toe daarop gunstig in te spelen.

Volgens de spreker is jaloersheid vooral een vrouwelijke eigenschap. Vrouwen uiten ze alleszins anders dan mannen : niet zo openlijk als mannen. In nieuw-samengestelde gezinnen gaat volgens Gust Hermans de onderlinge jaloersheid via de ouders. Naijver is te onderscheiden van jaloersheid in die zin dat die ander iets heeft wat ik niet heb.

Zo kwam de thematiek toch doorheen de gesprekken van de aanwezigen aan de orde, maar dominant klonk toch de weergave van de persoonlijke ervaringen en de problematiek van de eigen situatie.

De werkgroepverantwoordelijke, Dr. Nele Lernout, constateerde tot slot ook wel dat de behoefte om te praten deed afwijken van het onderwerp, maar ze hoopte toch dat de aanwezigen zich niet misbruikt voelden. Daarop gaf ze de gastspreker samen met haar welgemeend dankwoordje ook de concretisering daarvan in een flesje wijn. Het was een zinvolle avond met een presentatie van een interessant onderwerp en met gesprekken daaromheen waaraan toch wel voldoening te beleven viel. De zinvolheid van de bijeenkomsten van de groep nieuw-samengestelde gezinnen is dat je meningen, visies hoort, dat je informatie krijgt om je doorheen je eigen problematische situatie te werken, dat je vooral in het reine komt met je gevoelens daaromtrent in het verwerken daarvan.

Ghislain Duchâteau,
verslaggever