Dertig jaar geschiedenis van het natuurgebied Hagelandse vallei in Holsbeek en
Rotselaar
 
Op 3 juni 2007 organiseren de afdelingen Holsbeek en Rotselaar de Walk for Nature: Verborgen schatten in de Hagelandse Vallei. De directe aanleiding voor dit grote volksfeest is de opening van drie nieuwe wandelpaden doorheen dit prachtige natuurgebied. Maar er is meer: de echte, onderliggende reden voor het feest is dat we tot uiting willen brengen hoe we nu al vele jaren succesvol werken aan meer en betere natuur. En iedereen mag het weten en met ons mee vieren.

De laatste jaren zien we een groeiend bewustzijn bij de mensen omtrent biodiversiteit, natuurwaarden en duurzaamheid, en komen velen tot het besef dat zorg voor de natuur echt wel essentieel is voor onze toekomst. De enorme aandacht van de laatste maanden voor de problematiek van 'Global Warming' is hiervan een voorbeeld. Ooit was het echter anders. Midden de jaren zeventig van de vorige eeuw was het ecologische bewustzijn bij de meeste onder ons zo goed als onbestaande, behalve bij enkelingen in onze streek. Deze 'pioniers' van de milieubeweging beseften dat er dringend iets moest worden gedaan aan natuurbehoud, niet alleen aan de andere kant van de wereld, maar ook aan onze eigen voordeur. Het bleef niet bij het besef, ze zetten zich met liefde in voor de bedreigde natuur in hun omgeving. Ze stonden aan de oorsprong van het succesverhaal dat de Hagelandse Vallei anno 2006 geworden is. Dit stukje is geschreven als eerbetoon aan hen die het begin schreven van dit verhaal, waaraan steeds meer onder ons nu het voorrecht hebben om te kunnen meeschrijven en het verder uit te werken opdat het een succesverhaal kan blijven.

Hoe het allemaal begon

Op het einde van de jaren zeventig ontdekte Andre Roelants, leraar te Aarschot en natuurliefhebber, een plekje diep in de donkere, kunstmatig aangelegde, populierenplantages in de Wingevallei, waar hij nog zeldzame planten als trilgras, bevertjes, blauwe knoop, breedbladige en gevlekte orchis en zelfs harlekijnorchis kon noteren. Ook pioniers als Luc Vervoort, Etienne Meert en Jef Van Rompuy hadden delen van het valleigebied geïnventariseerd en al snel kwam het besef dat de ganse vallei nog een aantal zeer grote natuur­waarden herbergde. De echte strijd in Holsbeek en Rotselaar is begonnen bij de aanleg van de A2 autosnelweg en toen de plannen voor het rechttrekken van de Winge met zes mogelijke wachtkommen bekend werden gemaakt. In deze plannen werd namelijk geen enkele aandacht besteed aan natuurwaarden, zeer waardevolle natuurgebieden zouden zo voorgoed verloren gaan.

In 1981 werd een huurcontract afgesloten voor het beheer van het waardevolste perceeltje in de Wingevallei voor de duur van drie jaar. Dit lapje grond, nu het hart van ons natuurgebied Dunbergbroek, werd vervolgens onder initiatief van Andre Roelants en Hugo Abts beheerd door de eerste schare werkers, waaronder Luc Vervoort, Nand Van Laer, Jef Van Rompuy, en een ganse ploeg cursisten van de cursus Natuurbeheer.

In 1984 werd het perceeltje echter verkocht door de eigenaars en enkele jaren later werd na herhaaldelijke pesterijen (men ging zelfs over tot het in de grond steken van ijzeren staven die de maaibalken beschadigden) besloten van beheer af te zien. Pas in 1992 kon worden overgegaan tot het aankopen van het betrokken perceel door de Belgische Natuur- en Vogelreservaten (BNVR) onder bemiddeling van de Danny's Goemans en Michiels. Het hooilandje werd terug in beheer genomen en men kon opnieuw werken aan een betere natuur in de vallei. Echte zeldzaamheden als kleine valeriaan, dotterbloem en gevlekte orchis konden al snel worden waargenomen.

Uitbreiding van het reservaat

De aankoop van het perceeltje in 1992 was echter niet het eerste in de Hagelandse Vallei: al in 1988 kon een perceeltje langs de Winge in de buurt van het kasteel van Horst aangekocht worden door BNVR. Karweiselie, dotterbloem, speenkruid en breedbladige orchis kwamen ervoor. Eric Van de Plas was conservator. Na deze twee lag het aankopen van gronden in de Wingevallei een tijdje stil, tot in 1995 enkele percelen in de buurt van het in '92 aangekochte centrale perceel worden aangekocht.

Deze langst beheerde percelen vormen nu het hart van het natuurgebied en bewijzen dat de jarenlange beheersinspanningen echt wel de natuurwaarden ten goede komen. Daarna kwam de trein van aankopen goed en wel op gang. Er kwam van overheidswege meer geld beschikbaar voor het aankopen van gronden in groene gebieden door erkende natuurbeherende verenigingen. Dit uitte zich in een exponentiele toename van de oppervlakte aan beheerde percelen en erkend natuurgebied in onze gemeenten. Ook de provincie Vlaams-Brabant liet zich hier niet onbetuigd en heeft door de jaren heen altijd ruime financiële steun geleverd om aankopen mogelijk te maken.

Huidige situatie

Anno 2006 heeft Natuurpunt drie kerngebieden in de Wingevallei in eigendom en/of beheer: enkele percelen rond het kasteel van Horst, het gestaag groeiende natuurgebied Dunbergbroek en het jongste gebiedje in en rond het Kloosterbroek, met uitlopers tot in Wezemaal. De totale oppervlakte aan beheerde percelen en erkend natuurgebied is opgelopen tot 100 ha, waarvan 2,5 ha in Horst, 65 ha in Dunbergbroek en 33 ha in het Kloosterbroek. De totale oppervlakte van de 'perimeter', het gebied waarbinnen Natuurpunt in de Wingevallei percelen wil aankopen bedraagt bij benadering 600 ha. Naast Natuurpunt heeft ook de Vlaamse overheid een perimeter afgebakend in de Wingevallei waarbinnen aankopen van gronden kunnen gebeuren. Dit voegt een 200-tal ha toe aan het gebied in de Wingevallei in Holsbeek en Rotselaar waar nu en in de toekomst de natuurwaarden centraal zullen gaan staan. Met recht en rede kan Holsbeek zich daarom kronen tot een van de, zoniet de, groenste gemeente(n) in Vlaams-Brabant!

De mensen van de huidige beheersploeg van Natuurpunt offeren, onder de bezielende leiding van conservator Jan Wyckmans, elke laatste zaterdag van de maand op om in de Holsbeekse reservaten te komen werken. Momenteel telt de beheerswerkploeg een 45-tal mensen die heel regelmatig met veel enthousiasme hun steentje komen bijdragen. Elke werkdag komen gemiddeld een 15-tal personen opdraven voor werkjes als hooi afvoeren, grachten verdiepen, afsluitingen maken, enz... Een speciale vermelding verdient hier wel Maurice Peeters, oud-leraar te Kortrijk-Dutsel, omdat hij sinds 1998, als het nodig is, met een tractor op de werkdagen verschijnt en zodoende de andere vrijwilligers veel werk uit handen neemt.