Lettervormen hebben een lange en gevarieerde geschiedenis, zelfs de alfabetten die we in onze Westerse streek gebruiken hebben talrijke veranderingen in stijl en nadruk ondergaan.

De huidige technologie heeft ons heel veel mogelijk gemaakt, letters vergroten, verkleinen, vervormen, lettertypes aanpassen, veranderen door een simpele druk op de pc toets.
Natuurlijk wil dit niet zeggen dat kalligrafie nu verleden tijd is, nee het is eerder een schrift van de geletterde man.
Onze tegenwoordige westerse alfabetten stammen af van de 22 letters van de meer dan 3000 jaar oude Fenicische alfabet.
Dit werd door de Grieken overgenomen en aangepast door de Romeinse vormen omgevormd vanaf de eerste eeuw van onze jaartelling.

Ondanks de verschillende oppervlakten waarop ons letterschrift werd aangebracht zoals o.a. steen, papyrus, velijn, perkament, papier en het schrijfgereedschap zoals beitel, penseel, rietpen, ganzenveer, pennen met een stalen punt, bolpen en lettertypes op pc, zijn onmiddelijk te herkennen.
De kalligrafie bracht veel inspiraties toe aan verschillende creatieve mensen, die gebruikten deze toepassingen van kalligrafie voor hun handschrift, decoratief werk, publicaties, gedichten, affiches, boeken, invitaties,en ook om illustraties te vervolledigen.
Ook zie je dat op bepaalde momumentale graven, standbeelden, momumenten , talrijke inscripties van keizers en heersers.
Talrijke verschillende stijlen van handschrift kwamen voor naargelang de persoonlijkheid van de maker.

Uit het handschrift of de grafologie kan men de persoonlijkheid van de mensen ontdekken. Zo kan men ook bepaalde trekken van zijn karakter ontleden en zijn ware aard ontdekken.
Grafologie is dus uiterst interessant om te bestuderen.

Ik geef jullie hier stijlen van handschriften, want als die hier allemaal moet beschrijven, dan heb ik volgend jaar nog niet gedaan. Zijn jullie erg geinteresseerd in het kennen van kalligrafie en zijn oorsprong, dan zou ik jullie aanraden om het boek kalligrafie te kopen. Een zeer waardevol boek en talrijke illustraties.

De rustieke stijl is een minder formele stijl die je de mogelijkheid biedt om sneller te schrijven en die stijl is iets minder formeel.
De stijl rustica wordt het meest gebruikt voor het schrijven van boeken.
De stijl rustica gebruikten men meer in de 10e eeuw voor decoratieve werken.

De unica stijl wordt meestal gebruik voor de kloosterboeken en gemeentelijke instituten.
De Evangelieboeken van Kells en Lindisfarne vormen de vermoederlijke hoogtepunten.

Tegen het einde van de 8e eeuw kreeg een sterke leider, Karel de Grote, een groot deel van Europa in zijn macht.
Hij was de eerste koning der Franken en keizer van het Heilige Roomse Rijk.
Hij wenste een uniforme schrijfstijl voor zijn hele gebied.

In de Middeleeuwen zagen ze een snelle groei van manuscripten en allerlei soorten documentatie , waarschijnlijk het begin van onze bureaucratie.
Rechtbanken, scholen, handel en algemene administratieve werk zoals zakenboekhoudingen en huishoudboekhoudingen enz.. betekende dat het initiatief bij de schrijfstijlen meer en meer door leken van de kloosters en de schrijvers bij rechtbanken werd overgenomen.

Opnieuw leidde de behoefte aan hogere snelheid en besparing van het kostbare werkmateriaal en tot een geleidelijke overgang van het ronde en de lange stokken en staarten van de Karolingische minuskel naar een lettervorm die meer hoekig en gecomprimeerd was en die de pagina beter vulde.
Deze stijl staat beter bekend als de gothische stijl of de zwarte letter.

De term Renaissance betekende een heropleving en de Italiaanse renaissance kan gezien worden als een intellectuele herleving van de belangstelling van de Oudheid en ook speciaal de belangstelling voor het Romeinse Keizerrijk en zijn artistieke en architectonische prestaties.
Deze Renaissance stijlen werden intensief bestudeerd en stonden model voor de inscripties uit de Renaissance zoals die in het interieur van Sint Pieters in Rome en ook op de gevel van de Maria Novella in Florence.
Een van de voornaamste voorbeelden was de Agrippa op de gevel van de Pantheon in Rome.

Damianus Moyllus publiceerde de eerste verhandeling rond 1480, Fra Lucca de Paciolli schreef de Divina Propertione rond 1483 en drukte deze in 1509 en in 1525 wijdde Albrecht Dürer een werk aan het vormen van de letters. Deze mannen waren meer theoretici dan letterontwerpers en voor een deel wiskundigen, die zeer veel moeite deden een alfabet met vaste en perfecte afmetingen voor de constructie met linialen, tekenmallen en passer te ontdekken.

De ontdekkingen van deze personen beïndvloedde de schrijfstijlen van Zuid Europa en de Romeinse kapitalen werden opnieuw populair.

De gothische stijlen duiken meer op in het Noorden en in andere streken doken de andere vormen van schrijfstijlen op , de meer rondere en cursieven stijlen, soms te fel overdreven, humanistische schriften die gebaseerd zijn op het Karolingisch model.
Deze cursieve en hellende schriften werden voornamelijk gevonden bij de kanselarij en ook bij de volledige cursieve vorm die we nu kennen als italiek en die we op de pc gebruiken door op de letter "i" te klikken in de werkbalk van de pc.

De stijlen van de Italiaanse renaissance hebben een zeer sterke invloed uitgeoefend op de Europese gemeenschap, omdat het moment dat ze overheersten samenviel met de komst van de drukpers.

De eerste boeken van Johannes Gutenberg en Peter Schoeffer die gebruikten de zwarte letter als typemodel toen de boekdrukkunst zich naar het Zuiden verplaatste.

Tegen het einde van de 15e eeuw vervaardigen drukkers als Aldine Press van Aldus Manutius schitterend bewerkingen van zowel de Karolingische als de cursieve of italieke schriften, en deze voorbeelden van letterontwerpers werden voortdurend gekopieerd.

In het midden van de 16e eeuw kwam de Intalgo-methode voor het drukken via de gegraveerde koperen platen in gebruik, daardoor bekwam men een fijnere lijnkwaliteit.
Met de gepunte burijn als gereedschap kon men de lijnen dunner maken en kon men ook vrijer halen en versieringen uitvoeren.
In het begin was deze techniek nodig voor het reproduceren , en kopïeren van de schrijfmeesters, maar na een poosje begonnen de schrijfmeesters zelf met hun ganzenveer te schrijven en het initiatief van de graveurs zelf te imiteren.

Deze subtielere cursieve (italiek) en de vroege humanistische schriften maakten plaats voor het z.g. copperplate, zwel of rondschrift.
De ganzenveer en later de stalen pen pasten zich aan de druk van de hand van de schrijver aan.
Door de druk te variëren kon de lijn heel subtiel verbreed of versmald worden.
Het Copperplate of zwelschrift was tamelijk eenvoudig hellend schrift, dat sneller kon geschreven worden.
De pen bleef over het algemeen op papier behalve bij het einde van de woorden en bij de leestekens.
Het karakter ontstond bij de verdikkingen van de halen, door de lussen, versieringen en deze werden vaak tot in het extreme doorgevoerd, waarbij het effect won van de leesbaarheid.

In zijn eenvoudige vormen heeft het rondschrift een zeer aantrekkelijke elegantie en ritme.
het Copperplate of zwelschrift bleef in de 18e - 19e eeuw het voornaamste schrift.
In 1830 was de penproductie in England een geslaagde investering.
In begin waren de met de hand vervaardigde pennen duur en al spoedig leerden men goedkopere pennen produceren door ze met machine te vervaardigen. Op deze manier kon men meer pennen produceren en was het economisch ook beter voor de fabrieken.
Men zocht naar betere papiersoorten en ook betere inkt en dat werd ook gevonden.

De industriële revolutie zorgden voor meer en meer schrijversbanen e.d. waarbij snel en accuraat schrijven een noodzaak was.
In scholen leerden men het rondschrift met de nieuwe pennen en voor het eerst groeiden generaties kinderen op, die de schrijfvaardigheden als normaal beschouwden en niet als een paar uitschieters beschouwden.

Later ontwikkelde zich een nieuwe beweging of herontwaakte de kalligrafische normen in Engeland , tegen het einde van de 19e eeuw.

Arts en Craft-beweging vormde een reactie op de industriële massaproductie en men kreeg een terugkeer van de eerlijke door de vakman met de hand vervaardigde producten.
Een van de voornaamste initiatiefnemers van deze beweging was William Morris. Hij bestudeerde dus oude manuscripten en drukte boeken en ontwierp en vervaardigde meubels, stoffen, gebrandschilderde ramen, enz..
Hij had grote belangstelling voor het ontwerpen van de lettervormen, en ontwierp zijn eigen lettertype en stichtte de Kelmscott Presse en combineerde zijn lettersoorten vaak met decoratieve houtsneden.
De invloed van zijn persoonlijkheid en van de Craft en Arts beweging was zo groot dat men de kalligrafie als kunstvorm ging beschouwen die het waard was en deze opnieuw in artistieke kringen te bestuderen.

In Groot Brittannië werd er een volgende belangrijke stap gemaakt wanneer de uitgave van Edward Johnstons Illuminating and lettering in 1906 kwam.
Johnstons besprak talloze schriftvormen uit het verleden, en de tegenwoordige tijd en moedigde de toepassing van de kalligrafie terug aan, daardoor wordt deze mooie kalligrafische schriften tot op heden nog gebruikt in creatieve en intellectuele kringen.

Tegelijk bracht Rudolp Koch in Duitsland belangstelling voor de letterschrift met de hand geschreven en de kalligrafie opnieuw tot leven.
In zijn handschriftenboeken gebruikte hij de humanistische cursieve letter als geschikt model voor de pennen en dit werd door vele scholen en over de hele wereld overgenomen.

Allerlei organisaties werden gesticht en stimuleerden het bewustzijn van de schoonheid van deze vormen van handschrift intensief, zodat wij er nu nog in deze tijd kennis kunnen meemaken.

In de Westerse wereld komt analfabetisme weinig voor, maar er zijn weinig mensen die bewust zijn van de grote lijnen van de geschiedenis van het handschrift.

Wij mogen ons gelukkig prijzen dat we ook kunnen schrijven dank zij de evolutie van het handschrift.
Nu we gaan een stapje verder en we schrijven of beter gezegd we typen nu meer en meer met de schrijfmachinen en last but not least ook meer en meer met de pc's die helemaal niet meer weg te denken zijn in onze maatschappij.

We kennen in ons bestaan verschillende soorten pennen, vilstiften, kleurpotloden, pennen van allerlei soorten, om allerlei creatieve bezigheden mee te verwerken. Ik denk nu speciaal aan pergamo , waarbij je daar pennen gebruikt met een ronde bolpunt en daar kan je een fijn en speciaal werk meeleveren.

Je kan ook met Chinese inkt schrijven, dan heb je weer een andere pen nodig, ofwel met een vulpen onze vroegere pen en noem maar op er zijn pennen in allerlei soorten en voor allerlei doeleinden.

Zo bestaan er ook de kalligrafische pennen.
Wat we nu beseffen is dat het formele handschrift meer en meer achteruit gaat door de opkomst van de technologie, maar gelukkig zijn er nog de vele hobby's die mensen uitoefenen en op deze manier, steeds bijblijven in hun handschriften.

Door opkomst van de pc's kan men inderdaad sneller typen o.a. met 10 vingers tegelijk in plaats van vroeger met duim en wijsvinger een pen vasthouden.
Gelukkig bestaat het allemaal en kunnen zakenlieden daar gretig gebruik van maken. Alles moet steeds sneller en sneller gaan, het kan nooit snel genoeg gaan vandaar de pc's met de hoogste vermogens en steeds groter !!, dictafoons, stenografie enz..

Gelukkig zijn er nog creatieve mensen die zich willen bezighouden met de minder snelle methoden, voor hun hobby's , ik denk daarbij aan de kalligrafie die men nu meer en meer beschouwd als de schoonheid en de macht van het etterschrift en die ons ook een zuivere voldoening geven van het produceren van deze kalligrafische werken.

Er worden nu ook meer cursussen gegeven van kalligrafie en andere bezigheden om mensen op een aangename manier te laten bezig zijn en hun verlangens in te vullen, met dingen die ze graag doen met hart en ziel.
Ondertussen kunnen ze samen zitten en praten met elkaar en de sociale band stevig houden tussen elkaar en proberen de vrede te bewaren in onze buurt en ook in de wereld.

Materialen

Voor kalligrafie heb je geen speciale uitrusting nodig.
Alleen een tekenbord en de nodige pennen
En het juiste papier zijn belangrijk!
Je kan natuurlijk experimenteren zoals we dat graag doen.
Plakband voor het vastzetten van het papier waarop je werkt.
Linialen voor het trekken van hulplijnen
Gom om de hulplijnen van potlood of inkt te verwijderen.
Correctievloeistof
Scheermesje

Passer heb je nodig als er cirkels in jouw ontwerp voorkomen , om die goed te ontwerpen.
Potloodslijpers
Tekendriehoek zodat je lijnen evenwijdig zijn en onder een rechte hoek t.o.v. de rand van het papier lopen.
Scapel en radeermes voor het snijden van folie of om foutjes weg te schrapen.
Tekenmallen om keurige lijnen en bogen in je letterschrift te bekomen.
Gradenboog voor aftekening van de hoeken rond de cirkels en de bogen.
Sjabloonmallen om regelmatige vormen te bekomen.

Je kan vb. allerlei soorten papier gebruiken, aquarelpapier, glad papieren kunstdrukpapier, alles bestaat, je moet het alleen maar vinden in de gespecialiseerde winkels.
Dan ervaar je met welk papier jij het beste mee overweg kan en welk papier je de beste voldoening geeft.

Je kan natuurlijk ook experimenteren met allerlei soorten pennen en kijken welke pen het beste bij je past, of beter gezegd met welke pen je het beste overweg kan.
Of welke pen je het mooiste vindt!
Hier zal ik enkele pennen laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Hier zal ik enkele stiften laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Hier zal ik enkele penselen laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Hier zal ik enkele pastels krijt potloden laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Hier zal ik enkele houtskool laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Hier zal ik enkele verfsoorten laten zien zodat jullie weten welke soorten er allemaal bestaan en wat je ermee kan bereiken. Zo ben je al een stap verder, in je zoektocht!

Grondbeginselen.

Allerlei soorten letterschriften best oefenen.
Romeinse letterschriften
Smal en breed samen
Instrinsieke verhoudingen: de breedte van de pen en de hoogte van de letters.
Visuele spatiëringen : de verhoudingen van de lettervormen worden door de ogen vervormd.
de verschillende soorten schreven: Men kent 9 soorten.
de schreef met console haakje
de rechthoekige schreef
de haarlijnschreef
de wigvormige schreeef
de gezwollen schreef
de rechthoekige schreef met console haakje
de ruitvormige schreef
de dwarshaal
de knotsvormige schreef
daarna heb je nog het ponsen
de staarten en de krullen
de zwaarte van de letters de geaccentueerde lettervormen: zo kent men de letters met vertikaal accent
of letters met accent tegen de klok in
of letters met horizontaal accent
de hoekigheid van bepaalde lettervormen
de verschillende verhoudingen in grootte, in spatiëring
de afwijkende regels
Verder heb je het gecentreerd letterschrift
linksuitlijnend schrift
rechtsuitlijnend schrift
assymetrisch schrift

Alfabetten.

Rustica alfabet

Unicaal alfabet

Half - unicaal alfabet

Antiek unicale vormen

De Versale of de Lombarde vormen die hebben haarlijnvormen dwars over de toppen van de streken en kenmerkende bogen bij de letters, B, D , P en Q.

De Gothische vormen zijn hoekig en dik met korte stokken.

De Karolingische heeft een hogere stoklijn en een lagere staart, de pen wordt vastgehouden onder een hoek van 35 -40 °. De schreven van deze lettervormen zijn knotsvormig en worden vooral gebruik in Italie, Engeland en Spanje.
In dit letterschrift bestaat er geen kapitaalvorm. Het werd meestal samen met de Romeinse vierkanten kapitalen gebruikt.

Het Humanistische schrift was de schrijftaal van de Humanistische geleerden, die een deel van de Italiaanse renaissance vormden en de belangstelling voor het klassieke Rome opnieuw tot leven riep.
Inscripties op graftomben en triomfbogen en zuilen zijn een schoolvoorbeeld .
In het Humanistisch letterschrift zijn er ook weer andere vormen zichtbaar namelijk de standaardvormen van het Humanistische letterschrift.

Het Bembo-lettertype dat was een van de vroegste lettertype , na de uitvinding van de losse letters.

Het Palatin- lettertype , is een modern lettertype die veel van de Humanistisch lettertype vertoont.

Het Karolingische handschrift, in het begin van de 20e eeuw kwam dit lettertype tot uiting en vooral het cursieve ,eerst uitte zich dat door de 16e eeuwse cursieve helling, daarna kenden men de cursieve lettertype van Johnstons, die de elegantie van de lettervormen laat zien, nu kennen we meer de Fairbankse schrijfhandboeken.

De meest opvallende cursieve handschriften hellen opvallend naar rechts en je ziet het diagonale accent van de lettervormen.
Men let vooral op de cursieve schrift en ook op de verbindingslijnen en de verhoudingen van de lettervormen onderling.
Het cursief of italiek naar voorbeelden van de Italiaanse meesters zoals Arrighi laat zien die er vrij ritmisch en spontaan geschreven moet worden en de verfraaïngen die een natuurlijke aanvulling van de letters vormen.

Het rondschrift onstond in de 16e eeuw toen de kopergravures de lineaire lettervormen beïndvloedde, zodat je fijne krullen kon maken en zwellende lijnen, die je met een burijn in het koper kon graveren.

Men ziet verschillende soorten handschriften opduiken zoals de Cresci's bastarda stijl die zich kenmerkt door zwellende lijnen en lussen gecombineerd met de cursieve schrijfhelling .

Verder zie je de klassieke Copperplate of het zwelschrift.
Nog later zie je dan het sterk gedetailleerd en verfraaid Copperplate schrift. Deze Copperplate schriften worden voornamelijk gemaakt met speciale pennen met een knikking in .
Zo kent met verschillende pennen, een pen met een knikking in
Verder de tekenpen of de spitse pen en die met een fijne punt zijn geschikt voor het rondschrift.

De kraaieveerpen

De geknipte Copperplate of de zwelpennen.
Deze rondschriften worden geschreven onder een hoek van 36° horizontaal en 54° vertikaal.
De penhouder zelf wordt rechtgehouden en de hoek van de knik zorgt voor de helling.

Daarna heb je de ongewone kalligrafische alfabetten. Hier zien we het alfabet van Arthur Baker die met zwarte inkt en met een coli-pen werd geschreven.
Dit alfabet is heel moeilijk te maken.

Verder heeft men nog een vrij modern Romeins alfabet van Anne Trudgill die met pen en inkt werd geschreven.

Men kent nog de ongewone kalligrafisch Grieks - Romeins alfabet van Alan Blackman en deze werd geschreven met een bamboepen op correspondentiepapier.

Twee moderne alfabetten van John Fitzmaurice. Het is een vrij ontwikkeld alfabet die gebaseerd is op de Keltische Unicalen.

Verder kent men ook het grappige en vindingrijke alfabet die werd gecreeërd door de grafische ontwerper Roger Koch. De onregelmatigheid en de afwezigheid van de structuur beklemtoond de exclusiviteit ervan.

Meer complexe vormen.

De pennen met gespleten punten met een brede beitel gemaakt geven een extra effect. Deze techniek kan men gebruiken in initialen.
Men ziet ook letterschrift met dubbele streken en dit geldt voor de meeste Gothische kapitalen en ook voor de Versaalletters, maar andere vormen kunnen er ook door opgesmukt worden.

De twee streken kunnen dezelfde of contrasterende streken hebben.

U kunt in verschillende kleuren werken, wat een mooi uitzicht geeft.

Ingewikkelde lettervormen

Verrassingen invormen in je letterschriften

Veranderen van vorm en afmetingen van de letters, zoals vergroten, verkleinen, de streekhelling veranderen.

Best is als je de streekhelling verandert dat alle letters in dezelfde hoek moeten geschreven worden om een fraai effect te hebben en dat is zeker niet gemakkelijk!

Je kan ook de letters verbreden en versmallen of comprimeren.

Gecomprimeerde vormen van letters kunnen er zeer elegant uitzien.

Sommige letters kun je vetter maken om een speciaal effect te bekomen. De Gothische letters zijn vanzelf al erg vet.

Men kan ook schaduw aanbrengen in de letters en ook in de verschillende schrijfhoeken

Verder kan men bepaalde letters omkeren.

Men kan de letters ook negatief weergeven.

Men kan ook in spiegelschrift schrijven.

U kunt de letters ook omlijnen of contouren door een contourlijn errond te trekken. Ofwel kun je die contourlijn in een andere kleur zetten om een mooi effect te bekomen.

Men kan ook de letters nuanceren met pennestreken of met penselen.

Men de schaduw in de verschillende hoeken plaatsen.

De vorm van de letters kan slechts aangeduid worden in plaats van in detail.

Men kan gekartelde of gerafelige randen maken aan de letters.

Men kan de letters over elkaar plaatsen.

Men kan de letters schakeren door te werken met stippen of met strepen en anders structuren binnenin de letters.

Men kan het letterschrift ook expressief maken,door te werken met verschillende materialen:

Droog penseel

Pentekening

Dynamische penseelstrepen

Samengevoegde letters uit verschillende bronnen

Met vlakke rand van de potlood over een korrelig papier

Regelmatige en mathematische vormen samengesteld uit punten

Lettertypen uitgeknipt en nadien weer samen gevoegd

Tekeningen met dunne inkt en men blaast er daarna over met een drinkrietje als de letters nog nat zijn, dat geeft ook een speciaal effect.

Letters gemaakt uit andere elementen o.a. metselwerk letters.

Letters gemaakt uit stripboeken

Potloodstijl

Vormen gemaakt van dik penseel met veel inkt op in kapitale letters gemaakt

Letters zodanig bewerken dat ze een andere betekenis krijgen

Letterschrift in graffiti stijl

Snelle stijl

Imiteren van lettervormen van zeer eenvoudig tot bizar.

Hoekig

Accent gebruiken

Bepaalde helling

Lijndikte aanpassen

Uiteinden van de lettervormen zonder schreven gekend als de sans serif vormen

Kapitale letters

Herkenning van de onderkastletters vb. de letter "g" kun je goed bestuderen!

Een alfabet ontwerpen en bestuderen door:

De letter vormen te bestuderen

Inpassen van de structuren en van rasters gebruik maken

Vervormen van het alfabet vb. Gothisch alfabet kalkeren en vervormen

De letters aanpassen

Illumineren : Dat is de kunst om de letters met allerlei soorten motieven te verfraaien , patronen, afbeeldingen, lijnen, schaduw,accentueren, vergulden, enz...
Het echte vergulden is heel gespecialiseerd onderwerp en ook heel duur, omdat men werkt met flinterdunne laagjes goudblad, die op een laagje plakkerige eiwitlijm worden aangebracht, maar het effect van vergulden kan worden geïmiteerd met vele van de metallische inkt en verfsoorten van zeer goeie kwaliteit die men tegenwoordig kan verkrijgen.

U kunt in plaats van goud kun je ook zilver en bronskleur gebruiken evenals de metallische inkt en verfsoorten van zilver en brons.

U kunt elke letter verfraaien op de manier die je zelf wilt ,het is gewoon oneindig!

Bij illuminatie zijn er geen vaste regels , je mag naar eigen smaak illumineren en illustraties en tekeningen naar eigen smaak en goesting ontwerpen, zodat je hier de beste kansen krijgt om je verbeeldingskracht en creativiteit ten volle te uiten.

Je kunt experimenteren met penselen, pennen, viltstiften, spuitverven, luchtpenselen, wrijfmotieven, maak niet uit, je kiest wat je wilt!
Illumineren betekent letterlijk je uitleven in de lettervormen en kunsten.
Men kent verschillende manieren van illumineren o.a.:
- Letters verfraaien met lijntjes, stippen, decoratieve tekens op de basislettervorm aanbrengen.

Grote letters kunnen ook als kaders voor kleine illustraties benut worden. In de Middeleeuwse manuscripten, voegden men in de grote lettervormen meestal dingen uit hun dagelijks leven zoals bloemen, vogels, dieren, en scénes uit mensenlevens.

Men kan ook de lettervormen veranderen met inwendige krullen, knopen, extra bogen, nuances, arceringen om het geheel een extra driedimensionaal aanzicht te geven.

Toenemende versieringen aanbrengen zoals arceringen , schakeringen en kleurblokken waarbij de diverse letters nog eens verschillen van stijl.

Schakeringen in een één letter : je kunt dus het patroon van de letter opvullen met allerlei arceerstreepjes of ook met vlechtwerk ornamentiek die je veel aantreft in de Keltische lettervormen.

Je kan ook schakeringen als achtergrond gebruiken, door de letter een constrast te geven door op haar achtergrond, verder kun je in de letters zelf een patroon invoegen en de de achtergrond veranderen zodat die meer contrasterend is tegenover de letters.

Zowel de letters als de achtergrond kun je veranderen of contrasterend doen overkomen, je kan dit op een traditionele manier doen, ofwel moderne vormen gebruiken, ofwel eerder Barok vormen, heel ingewikkelde.

Verder kun je in de letters zelf een dier uitbeelden vb. bij de letter" S" een slang uitbeelden in de letter "S" zelf, alles kan en mag dus!

Illumineren door het creeëren van patronen in de letters zelf op de achtergrond van je lettervormen.

Als oefening kan je dus een letter kiezen, liefst een hoofdletter of een kapitale lettervorm is gemakkelijker om mee te beginnen. Je kunt vb. de hoofdletters van je voornaam kiezen en daar allerlei vormen en lijntjes enz... inbrengen, bestudeer daar eens 15 minuten op en je zult zelf verrast staan van het resultaat dat je zelf bekomen hebt en op die manier kun je dus heel prachtige dingen maken.

Oosterse decoraties:

Oosterse decoraties zijn meestal assymetrisch en eenvoudige penseelstreken.
Als je graag inspiratie wilt over deze Oosterse decoratievormen, dan kan je je licht opsteken in de Japanse bloemsierkunst en ook bij Ikebana.
Deze tonen je juist de minimale ontwerpen, waar je moet naar streven, om deze techniek onder de knie te krijgen.
Best kun nu kijken op de tekening hiernaast om de verschillende penseelstreken te kunnen imiteren en op die manier proberen deze Oosterse kunst je eigen te maken.
Dit kan ook varieren bij het maken van een bloem. Je kunt een korte streek gebruiken, een middelmatige streek of een lange streek en telkens heb je een andere bloem getekend!
tekening p168

Toepassingen.

Kaarten en aankondigingen.

Deze kaartjes kun je gebruiken voor menu kaartjes, verjaardagkaartjes, felicitatiekaartjes, uitnodigingen.
Labels voor jam, confituur, zelfgemaakte wijn e.d.
Kerstkaarten en naamkaarten met de hand schrijven en je eigen accent erin leggen.
Best is zwarte inkt te gebruiken , in het vet en wit papier gebruiken dat geeft het mooiste resultaat.

Afbeeldingen en oorkonden en kaarten.

Kalligrafie en letterschrift kunnen gebruikt worden om allerlei soorten ontwerpen te verfraaien.
Je kan ontwerpen gebruiken met sterke bogen en contouren, zoals kaarten en medaillonvormen om je letterschrift te verfraaien.

Monogrammen en logo's:

Dat zijn geschikte manieren om bepaalde combinaties letters een persoonlijk etiket te geven. Meestal komen deze vormen voor in combinatie met andere letters en die van dezelfde stijl zijn maar die samen worden gecombineerd tot een geheel.
Logo's zijn meer commercieel en worden gebruikt voor maatschappijen en organisaties.