August Cuppens Priester-dichter

Laatste update 18.03.04

CURTICELLA KOERSEL

Geschied - & Heemkundige Kring

AUGUST CUPPENS

(Beringen 22 mei 1862 - Loksbergen 1 mei 1924)

Na zijn priesteropleiding werd August Cuppens zoals toen zoveel (Vlaamsgezinde) Limburgse priesters aangesteld als kapelaan in het Waalse Ans. Vanaf 1888 was hij werkzaam in Verviers. Hier zou hij zeven jaren vertoeven en kennis maken met de sociale ellende van de arbeiders. In 1895 werd hij rector van de Armenzusters te Luik en in 1899 werd hij dan tot pastoor benoemd in het kleine Loksbergen. Hier kon hij zich eindelijk weiden aan zijn muze, het dichten. Op zijn pastorie speelde hij gastheer voor allerlei kunstenaars en schrijvers, waaronder o.a. : Hugo Verriest, Stijn Streuvels, Mieke Belpaire, Alice Nahon, Jef Lynen en Jozef Geurts, de directeur van het college te Beringen. Hij onderhield een levendige briefwisseling met Guido Gezelle en Mieke Belpaire. Cuppens vertaalde ondermeer 58 dichtbundels van Gezelle naar het Frans. Hij schreef proza, poëzie en toneel. Van zijn hand verschenen 4 dichtbundels en zeer vele bijdragen in allerlei letterkundige tijdschriften.

August Cuppens, de priester-dichter, ook gekend als het 'pastoorke van Loksbergen' zag het levenslicht te Beringen op 22 mei 1862 als oudste van zeven kinderen. Zijn ouders waren :Toon, van beroep postbode en Rosalie Bomans. Het gezin Cuppens woonde ten tijde van de geboorte van August in een huisje dat tegen het college aanleunde. Wegens uitbreidingsplannen van het college werd hun woning verkocht en verhuisde het gezin naar de O.L.Vrouwestraat.

August Cuppens was een ijverig student en doorliep moeiteloos het college in zijn geboortestadje. In 1880, na het groot verlof vertrok hij naar het Kleinseminarie van Sint-Truiden. Aansluitend hierop voltooide hij zijn priesteropleiding te Luik waar hij ook zijn wijding ontving op 9 april 1886.

Samen met enkele medestudenten, namelijk: Lenaerts en Winters, ook "Het Limburgs Driemanschap" genoemd, stichtte hij in 1884 het tijdschrift " 't Daghet in den Oosten". E.H. Polydoor Daniels zou de materiële beslommeringen van het tijdschrift voor zijn rekening nemen. Op 1 februari 1885 verscheen het eerste nummer.

In 1904 verscheen in de populaire

Duimpjesuitgave, de dichtbundel: 'Een Rooske van Overzee'. In 1908 neemt Cuppens zelf de leiding in handen van het "'t Daghet" waarvan

de verschijning echter abrupt word afgebroken door de eerste wereldoorlog. Uit zijn vruchtbare samenwerking met de componist Lode de Vocht ontstond zijn in Vlaanderen wellicht bekendste tekst met het Marialied: 'Onze-Lieve-Vrouw van Vlaanderen'. Een greep uit enkele van zijn werken: 'Vertellingen uit Limburg", Het Sint-Evermarus-spel", De Geschiedenis der H.Elisabeth van Ungarn", Boerke Naas en de rover" en "Het schoothondje van de koningin". In 1914 schreef August Cuppens het gelegenheidsgedicht: "De Slag der Zilveren Helmen". Dit naar aanleiding van het treffen der Duitse en Belgische troepen te Halen op 12 augustus 1914.

August Cuppens overleed op 1 mei 1924 op 62-jarige leeftijd te Loksbergen op de dag dat zijn verwerkte versie van het Sint-Evermarus-spel in première zou worden opgevoerd. Te Beringen werd ter zijner nagedachtenis op zijn geboorteplaats in 1933 een bronzen gedenkplaat onthuld aan de voorgevel van het Sint-Jozefscollege. Voor de fusie droeg de plaatselijke bibliotheek er zijn naam en er bestaat te Beringen net zoals in Loksbergen een August Cuppensstraat. Sinds enige tijd herinnert een toeristisch wandelpad doorheen Beringen-centrum onder de naam: 'August Cuppenswandeling' ons eveneens aan de vroegere schrijver.

Na zijn dood werd zijn jongere broer Benedictus, die pastoor was te Kinrooi, de nieuwe pastoor van Loksbergen, maar deze overleefde zijn broer nauwelijks een jaar en overleed er op 2 augustus 1925. Benedictus werd te Loksbergen naast zijn broer begraven.

WERKEN EN BIJDRAGEN VAN AUGUST CUPPENS

Cuppens doet herleven, Utile Dulci, Klein Seminarie Sint-Truiden, in samenwerking met andere auteurs Lodewijk Plessers en Koob Lenaerts, (1880)
Sint-Chrysolius of de eerste martelaar van Vlaanderen, muziek Edward Verreydt drama in drie bedrijven, Uitgeverij Bomans Leuven, (1882)
't Daghet in den Oosten, Limburgs tijdschrift voor letterkunde, Uitgeverij Ceyssens Hasselt, (1884-1914)
De Banier, maandblad, samen met Eugeen Leen, (1894-1905)
De molenaar van zorgeloos, klucht in twee bedrijven, Sint-Truiden, (1893)
Geschiedenis der Heilige Elisabeth van Ungarn, vertaling: August Cuppens, verbeterd door Guido Gezelle, Uitgeverij Siffer Gent- Van Rossum Utrecht, (1896)
Verzekens, Uitgeverij Alfons Siffer, Gent (1899)
Jezuke's wiegelied, tussen os en ezelken, Kerstliederen voor 't jaar O.H. 1901, Loksbergen (1901)
Trio van de meesterzangers, 't Daghet, XXV, 1901, blz. 85 - 87
Enige bedenkingen en wensen over 't Vlaamse lied en zijn verspreiding, 't Daghet, XXV, 1901, blz. 116-118 en 129-1234.
Het Communiekantje, drama in één bedrijf, Duimpjesuitgave Nr 35, bij Victor Delille, Maldegem, (1902)
Een rooske van Overzee, Duimpjesuitgave Nr 46, bij Victor Delille, Maldegem, (1904).
Het schoothondje van de Koningin, klucht in 3 bedrijven, bij P. Putman Waregem, (1904) Hugo Bomans Leuven, (1912)
Lievekes kloeke vrijer, klucht in één bedrijf, bij Hugo Bomans Leuven.
Morgenlandse perzikkken, klucht in één bedrijf, bij Hugo Bomans, Ceyssens Hasselt (1908).
Een berechting bij de Zusterkes der armen, overdruk uit Dietsche Warande en Belfort (1904).
Ter herinnering aan Alfons, Marie, Joseph Belpaire, overdruk uit Dietsche Warande en Belfort, (1904).
Hoe Sinte-Odrada ter bedevaart reed en andere vertelsels, bij Hugo Bomans te Leuven (1906).
Knepen en streken van van Scapijn, blijspel in drie bedrijven, vrij bewerkt naar Molière, Hugo Bomans Leuven, (1906) en Vlaamse boekhandel te Brussel.
De zeg van Hans Onversaagd e.a. vertellingen, Hugo Bomans Leuven (1906).
Twaalf vertelsels op zijn Limburgs, bij Hugo Bomans te Leuven en Ceyssens te Hasselt (1906).
Boerke Naas en de rover, klucht in één bedrijf, bij Hugo Bomans te Leuven (1906).
Liederen uit den jaarkrans van Geestelijke Liederen voor den huiskring, muziek: Lode de Vocht, Uitgeverij Ceyssens, Hasselt (1908).
Vivat onz' Piottekes, Mieke Pruimemond, Als een meisje 's Maandags preutelt, 't Is Pasen en de zon zit uit, kluchtliederen, bij Hugo Bomans te Leuven (1908).
Jongelingenklacht en Kwezelkes wederwoord, muziek : E. Verreydt (1908).
Jaarkrans van Geestelijke Liederen rond den Haard, muziek : Lode de Vocht, 1ste bundel wintertijd, 2de bundel lentetijd(1908).
Neerlands blij verwachten en Neerlands blij gebeuren, uitgeverij Maasbode, Rotterdam, muziek Lode de Vocht ( 1909).
De eerste Daghet-jongens en Guido Gezelle, bijdrage in ' Daghet jrg. 24, 2de aflevering, blz.1-15 en 49-59 (1908).
Een lesken over vergelijking bij 't volk gehaald, t' Daghet, blz. 173-178 (1909).
O.L.Vrouw van Vlaanderen, uitgeverij Bode-Vinck Antwerpen (1910).
Het gebed des Heren, uitgeverij Jan Boucherij, Hopland Antwerpen (1911).
Aan 'n nieuwgewijde priester, voor eeuwig zijt ge ingelijfd, 't Daghet blz. 44 (1912).
Uit eigen land, Hendrik en Scholtes en Bert Bart, schetsen, verhalen en novellen samen met andere Vlaamse schrijvers, blz.130-144, E. Deseyn Brussel (1913).
In memorian Jan Matthijs Ballings, 't Daghet XXIX, blz. 1-38 (1913).
Bij nonk Rikus, 't Daghet, blz. 121 -124 (1913).
Slag der Zilveren Helmen,Bij Hugo Bomans De Vlaamse Drukkerij Leuven, (1919).
Rouwdichtjes, Deken Jacobus Lenaerts, 't Daghet Nr.1 (1914).
Van een minderbroerke die een dichter is, 't Daghet 1914, blz. 15-18 en ook in Dietsche Warande en Belfort II.
Onze Mina, klucht in twee bedrijven, uitgeverij Hugo Bomans Leuven (1915).
De droom der krijgsgevangen, vaderlandse frats in één bedrijf, uitgeverij Hugo Bomans Leuven (1915).
Burgemeester Gheys voor 't Paradijs, toneelspel in drie bedrijven (1915).
Het feestboek van Sulleghem, blijspel in drie bedrijven (1915).
De Hunnen in het Hageland, schets, J. Hoegaerts Maaseik (1916).
Van een Waals piotje voor Leuven, ballade, overdruk uit Limburgse bijdragen, uitgeverij St.- Quirinusdrukkerij Hasselt (1916-1917).
De Verrijzenis van Sint-Jansberg, Hasselt (1921)
Vertellingen uit Limburg, uitgeverij Ceyssens Hasselt,(1923).
Huiselijke Gedichtenkrans, Alloing Jan Remy, voorwoord is van August Cuppens, De Garne, Stavele (1923).
Liederen van innigheid, Jef Leynen, voorwoord is van August Cuppens (1923).
Verzen om voor te dragen, uitgeverij Pulinckx, Diest (1924).
St.-Evermarus, mysteriespel uit de 10de eeuw, bewerkt en vernieuwd door A.Cuppens, uitgeverij Ceyssens Hasselt (1924).
Slag der Zilveren helmen, Cantate, ter gelegenheid van den tienden verjaardag van den 'Slag bij Haelen' voor Soli, Koren en Orkest, tekst August Cuppens en getoonzet door E.Verreydt, uitgeverij Bode-Vinck Antwerpen (1924).
Jaarkrans in zakformaat, tekst en melodie, uitgeverij D'Hooghe Antwerpen (1938).

Literatuur:

E.H. A.Binnewiertz, in tijdschrift De Katholiek deel 115-116, 1899, Boekbeoordeeling van 'Verzekens';

Cl. Van Der Straeten, in Limburg 1924, deel 3, Aug. Cuppens en de 't Dagheterisis;

M.E. Belpaire. August Cuppens (1925);

E.H. Lamotte, Priester-Dichter August Cuppens, in Ons volk ontwaakt nr 27, 1930.

L. Swerts, ‘Een parel van ons kultureel patrimonium’, in: Dat oude land (1941), p. 33-43;

Bernard Cuppens, Priester-dichter August Cuppens, het legendarisch pastoorke van Loksbergen (1966);

Bernard Cuppens (red.). Hulde-album priester-dichter August Cuppens (1974); Bernard Cuppens in Limburg 1973, deel 3, Limburg gedenkt dankbaar Pastoorke Cuppens, p.81-86;

Piet Lauwers, ‘Priester-dichter August Cuppens herdacht’, in: Limburg 63 (1984) 5, p. 193-197;

J. Habex. Limburgs driemanschap (dl. 4, 2000).

Bernard Cuppens, Priester-Dichter August Cuppens, Oostland 1984 blz.10-23.

August Cuppens, De slag der Zilveren Helmen bij Haelen, 12 Oogst 1914

Uitgeverij De Vlaamsche Drukkerij, Leuven 1919