• Kerk Sint Pieter
• Pastoors
• Geestelijken
• Sacramentsprocessie
De geschiedenis van de Sint-Pieterskerk van RosmeerDe oude kerk van 1790 | De nieuwe kerk van 1933 | Het beneficie van het altaar van O.L.VrouwDe oude kerk van 1790Wanneer de eerste kerk gebouwd werd, weten
wij niet. Waarschijnlijk moet dat al heel
vroeg gebeurd zijn want zij werd aan Petrus toegewijd en
deze kerken worden over het algemeen als vroege stichtingen
beschouwd .
Het Onze-Lieve-Vrouwkapittel van Maastricht heeft nog vóór 1148 het patronaat over de kerk en het tiendrecht . Het komt ons voor dat er in 1148 al een kerk moet gestaan hebben op de plaats van de huidige, omdat onze Romaanse toren uit de 12de eeuw volgens zijn constructie altijd tegen een kerk moet aangebouwd geweest zijn (zie noord- en zuidkant van de toren). Wij hebben geen geschreven bronnen over de plaats en de bouwtijd van de eerste kerk. Aanduidingen over de kerk van vóór 1790 vinden wij wel in de parochieregisters vanaf de 17de eeuw. Deze kerk moet waarschijnlijk kleiner geweest zijn dan de nieuwe kerk. Zeker is dat zij totaal versleten was en dat men toen besloot ze helemaal af te breken (tot aan de grondvesten). Zij heeft geleden van de talrijke plunderingen hier in onze streken, want in de 17de eeuw hebben hier plunderende soldatenbenden de dorpen onveilig gemaakt en werd er veel platgebrand. Denken wij maar bijvoorbeeld aan Karel van Lorreinen die onze streken terroriseerde of aan de Franse troepen van Lodewijk XIV in de 17de eeuw. Vergeten wij ook niet de slag van Lafelt op 2 juli 1747. Toen hebben de Fransen hier dorpen in brand gestoken en werd onze kerk ook gedeeltelijk (pro parte) leeggeroofd . Het is merkwaardig dat wij in wetenschappelijke
werken vinden dat de nieuwe kerk gebouwd werd in 1858.
Deze datum vinden wij echter nergens terug in onze parochieregisters.
Nergens vinden wij een verantwoording voor deze datum. En toch is onze kerk gebouwd in 1790. ‘Dit geheel werck sal compleet
in orde gemack, vervaardig en overgelevert moeten worden voor
den eersten november 1790’. En die aannemer was juist afkomstig uit het
Franssprekend landsgedeelte: Henri Piedboeuf uit Jupille bij
Luik. Hij tekende het contract op 25 februari 1790 met een
X. De dienstdoende schrijver noteerde hierlangs:
‘Henri Piedboeuf ne sachant pas écrire’. Nota quod anno praeterito circa pascha
vetus ecclesia nostra et justo minor sit funditis destructa
et eodem anno inceperit de novo exstrui et hoc anno in fine
mensis Augusti ad finem perfectionis sit perducta per quemdam
nomiatum Pied de Boeuf ex Jupille prope Leodium procurante
capitulo B.M.V. in Civitate Trajectensi. In vertaling en samengevat luidt dit: ‘Noteer dat in het vorig jaar rond Pasen onze oude bouwvallige kerk tot aan de fundamenten is afgebroken en in hetzelfde jaar is heropgebouwd en in dat jaar is klaargekomen eind augustus. Dit gebeurde door een zekere Piedboeuf uit Jupille en in opdracht van het Onze-Lieve-Vrouwkapittel van Maastricht. Aldus schreef pastoor Reijners van Rosmeer’. Fier schrijft pastoor Reijners in zijn doopregister
in 1791 10 7bris : baptizata est Elisabetha
filia Leonardi Meyers et Idae Herbers proles prima
quae in nova ecclesia nostra baptisata fuit’ De aannemer bouwde de kerk voor 9.020 Luikse gulden, een som die volgens pastoor A. Kerkhofs gelijk was aan 11.275 fr. ‘Gedurende de jaren 1789-1790 werd
door het O.-L.-V.-kapittel een nieuwe kerk gebouwd op dezelfde
plaats waar de vorige stond. Ingevolge een besluit van de
gemeenteraad van 14 juni 1789 genomen, moesten de boeren ofwel
40 karrenvrachten naar Maastricht ofwel 20 naar Luik doen
om bouwmaterialen bij te halen. De huisgezinnen, die geen
paard hadden, moesten ieder één man beschikbaar
stellen om gedurende 2 dagen de oude bouw te helpen slopen’
. Grondplan van de kerk van 1790, getekend in 1931.
Rechts boven: Sacristie. Midden boven: Het koor.
Dit was zo groot als het huidige koor, maar zonder roosvenster in de achterwand (zuiden). De muren kwamen tot aan de eerste zuilen van de kerk (het was dus een gesloten koor) en links en rechts was er een venster. Het hoofdaltaar stond tegen de achterwand van het koor met het schilderij van Sint-Pieter (1763. Kwam uit de vorige kerk) als retabel. Klik hier voor een foto van het koor van de oude kerk In 1792 liet pastoor Reijners een mooie communiebank plaatsen op de trede van het koor. Zij sloot alzo heel het koor af, dat enkel langs 2 deurtjes links en rechts in de communiebank bereikbaar was vanuit de kerk. Dit kunstwerk in Lodewijk-XVI-stijl werd gemaakt door schrijnwerker Sauveur van Luik en bestond uit 7 luiken met telkens een voorstelling uit de bijbel die naar de H. Eucharistie verwees. Deze communiebank is nu verwerkt in het dienstdoende altaar, de lezenaar en de credenstafel. De kerk was gebouwd met gewone veldbrikken in Renaissancestijl (schuurstijl volgens pastoor Kerkhofs ) met 1 middenbeuk en 2 zijbeuken met platte zoldering. Ze was 21,32 m lang en 11,27 m breed met muren van 2,5 brikken dik . In oktober - november 1894 liet pastoor A. Kerkhofs 2 nieuwe brandvensters zetten in het koor (gekleurd mozaïek gebrand) door de firma Bardenhewer van Brussel . Volgens de resten van deze brandvensters die wij teruggevonden hebben, waren deze vensters boven plat afgerond. De vensters van het koor hadden, volgens de pastoor wel kunstrijker kunnen geweest zijn. Maar hij had toen nog niet voorzien dat hij later mooiere brandvensters voor de kerk zou kopen. Op 17 oktober 1895 ging pastoor Kerkhofs bij zijn parochianen rond voor nieuwe brandvensters in de kerk en bestelde deze bij M. Bardenhewer, die ook de koorvensters geleverd had. Het werden 8 vensters . Deze glasramen stelden volgende figuren voor en volgende mensen waren de schenkers:
‘De secretaris Frans Voué gaf ook voor de brandvensters in de kerk de som van 170 fr., doch weigerde volstrekt het inschrijft van zijne naam in één der brandvensters. Om dit te vergoeden heeft M. Pastoor, die 225 fr. gaf, het beeld doen aanbrengen in het venster dat hij gaf, van de H. Barbara, patrones van de echtgenote van Frans Voué, namelijk Barbara Boelen. (Cuique suum!)’ Deze glasramen zijn gedeeltelijk verwerkt in de bestaande glasramen en het glasraam van de H. Familie is nu gerestaureerd en zal later weer een plaats krijgen in de kerk. Klik hier voor een foto van het gerestaureerde glasraam van de Heilig Familie De driebeukige kerk stond helemaal onder één schuin dak (er was geen dwarsschip). De zoldering van de kerk was ook lager dan de huidige. Dit kan men afleiden uit het bestaan van een vroegere halfdichtgemetselde doorgang in de toren naar de zoldering. Deze doorgang ligt onder het niveau van de huidige zoldering. De 2 zijbeuken hadden een platte zoldering. Merk op dat er maar een kleine toegang was naar de toren. In die onderste ruimte van de toren stond de doopvont, weggestoken in een kast De nieuwe kerk werd pas ingewijd op de 1ste zondag van september 1855 door Mgr. Vrancken, missiebisschop afkomstig uit Vroenhoven. E.H. Hubertus Bonjour was toen pastoor in Rosmeer. In het altaar werden de relieken ingemetseld van de heilige martelaressen Amonia en Crescentia. Deze oude altaarsteen met de relieken hebben wij nog teruggevonden. Klik hier voor een foto van de altaarsteen met relieken. Tussen de bouw en de inwijding van de kerk
is er heel wat tijd verstreken.Het was toen ook een woelige
tijd: de troebelen van de Franse Revolutie; de toenmalige
pastoor Reijners moest onderduiken omdat hij de eed van trouw
aan de Franse Revolutie niet wilde afleggen; van 5 juli 1801
tot 29 maart 1836 was onze kerk een kapel (hulpkerk) van Vlijtingen;
ook was in die tijd de bisschoppelijke zetel in Luik vacant
(moeilijkheden met Napoleon); in 1829 wordt Mgr Van Bommel
bisschop van Luik; in 1830 hebben wij de Belgische onafhankelijkheid
en voor Limburg werd dit nog later geregeld. Deze kerk werd merkelijk vergroot in 1932. Info: : G.V. Lux, o. c., p. 27-28.
- G.V. Lux, o. c., p. 28.-G.V. Lux, o. c. p. 28 en Charter
van 1148 - G.V. Lux, o. c., p. 58
|
De
latere kerk, in duurzaam materiaal,
werd wellicht gebouwd op de plaats
van de huidige kerk. Dat kan men afleiden uit het
feit dat de Franken de gewoonte hadden hun kerk te bouwen
buiten de betimmerde of verkavelde grond. Waarschijnlijk
was deze kerk in mergel gebouwd.
Links
boven: Het Sint-Bertiliakapelletje
met een mooi spitse leien dak. Tussen dit kapelletje en het
koor was er nog een kleine bergruimte, bereikbaar vanuit het
koor.