|
|
|
|
herkenrode.abdij.bezinningscentrum@skynet.be |
Herkenrode Abdij Bezinningscentrum
1. Een Cisterciënzerinnenabdij
De voormalige Cisterciënzerinnenabdij van
Herkenrode ligt in het vroegere Graafschap Loon, dat grosso modo overeenkomt
met de huidige provincie Belgisch Limburg. Het graafschap Loon was een
onafhankelijk graafschap dat als zodanig bleef bestaan tot 1361, toen er geen grafelijke opvolgers meer
waren. Het werd ingelijfd bij het
Prinsbisdom Luik en langs deze weg maakte het deel uit van het Roomse Rijk der
Duitse Natie. De geschiedenis van dit
gebied is dan ook een andere dan dat van de rest van Vlaanderen. Deze toestand bleef bestaan tot aan de Franse
revolutie.
De stichting van de Herkenrode-abdij (1182- 1797)
wordt toegeschreven aan graaf Gerard van Loon (1171-1194) De oudste akte waarin Herkenrode vermeld
staat dateert van 1213. Hierin bevestigt
graaf Lodewijk van Loon (1194-1218) de schenking gedaan door zijn vader Gerard.
De graven van Loon hadden in de 12de eeuw hun verblijfplaats van Loon naar het
meer centraal gelegen Kuringen overgebracht. De abdij van Herkenrode werd dan
ook de officiële begraafplaats van de familie.
De
abdij werd in
- Mechtildis de Lechy (1519-1548) herstelde het kloosterleven en voegde heel
wat gebouwen toe aan de abdij.
- Anne-Catharine de Lamboy (1653-1675) herstelde de
abdij na de passage van de Franse troepen en bracht orde in de gestie van de
materiele aangelegenheden.
- Anne de Croy (1744-1771) had de bedoeling een
totaal nieuwe abdij te bouwen, zoals in nog al wat andere abdijen
gebeurde. Zij spreekt een bekend architect,
L.B. Dewez aan die de plannen tekent. Alleen het huidige zgn.
"Abdisgebouw" werd uitgevoerd.
In 1791 werd Jozefine de Gondrecourt tot abdis gekozen. Het uitbreken van de
Franse revolutie veranderde echter alles. De wet van 1 september 1796 schafte
alle kloosters af en de zusters dienden hun abdijen te verlaten. Na zes eeuwen
hield de abdij op te bestaan als abdij. De abdij werd op 19 februari 1797 te
Maastricht publiek verkocht: ze kwam in handen van Pierre Libotton en Guillaume
Claes. Deze laatste werd in de loop van
de l9de eeuw de enige eigenaar. Herkenrode bleef het centrum van een
belangrijke landbouwuitbating en één van de eerste suikerfabrieken werd hier
opgericht. Het domein is tot voor enige
jaren in handen gebleven van de familie.
Een groot deel van de gebouwen werd door de eigenaars gesloopt omdat ze
niet meer onderhouden konden worden. In
1826 brandde de kerk af; de overgebleven muren werden in 1843 gesloopt. In 1884 werd een deel van de 16de eeuwse
kloostergebouwen afgebroken.
Een nieuwe bestemming
In het najaar van 1972 kochten de kanunnikessen van het H. Graf van de
Priorij Sion te Bilzen een belangrijk gedeelte van de historische site,
namelijk de l8de-eeuwse abdisresidentie met park en de bouwvallen van het l6de-
eeuwse abdisverblijf. Na grondige
renovatiewerken fungeert de l8de eeuwse residentie sedert Pinksteren 1974 als
bezinningsoord. In 1982 werden ook de Infirmerie en de resten van de vervallen
voormalige 16de- eeuwse kloostergebouwen gekocht. Een nieuw klooster
voor de gemeenschap van de zusters werd vanaf 1985 gebouwd op de fundamenten
van het voormalige abdiskwartier.
Een jaar nadien werd ook de moderne Kloosterkerk
gebouwd.
Op 12 mei 1998 kocht het Vlaams Gewest het resterend
deel van de site Herkenrode (
De hoevegebouwen die op het domein van het Vlaams
Gewest liggen, worden beheerd door de Stichting Vlaams Erfgoed die samenwerkt
met vele partners.
2. Gebouwen
Dit vijftig meter lange gebouw in sobere Franse
stijl uit de tweede helft van de 18de
eeuw is het werk van de Franse architect Laurent Benoit Dewez
(1732-1812) Deze was architect van Karel
van Lorreinen, gouverneur-generaal van de Zuidelijke Nederlanden. Hij bouwde meerdere abdijen in ons land,
o.a.de abdijkerk van Vlierbeek en het kasteel van Seneffe. De vensters aan de westkant (voorzijde) verlichten
twee brede gangen, die op de
benedenverdieping en op de verdieping over heel het gebouw lopen. De kamers geven uit op het park. Op de
benedenverdieping zijn prachtige salons met dubbele eiken deuren: één van deze
salons is versierd met muurschilderingen, die stadszichten voorstellen. Het wapenschild van Augustine van Hamme
(1772-1790), de voorlaatste abdis, prijkt in het midden van het salon. In de
zijvleugel van dit gebouw kan men nog de grote keuken bewonderen met het
fornuis en de sudderoven. Een enorme porseleinkast in Louis XV stijl is het
pronkstuk van deze keuken.
Park
Achter het abdisverblijf bevindt zich een park dat oorspronkelijk
een Franse tuin was. In de 19de eeuw
door de toenmalige eigenaar werd omgevormd tot een Engels park. Er bevinden
zich mooie en zeldzame boomsoorten.
Oorspronkelijk stonden er twee hofhuisjes in het park; één ervan is
verdwenen.
Een gracht gevoed door het water van de Demer,
omringt het hele complex.
Voormalig abdisverblijf uit de
16de eeuw
Dit gebouw dateert uit de 16de eeuw met een
18de-eeuwse toegangspoort.
Het werd zorgvuldig gerestaureerd maar ook ingebed in de huidige tijd door
de inbreng van hedendaagse elementen en een functieverandering. In dit gebouw
zijn nu vergader- en administratieve ruimten ondergebracht.
Er werden muurschilderingen gevonden, bestaande uit gefantaseerde
plantaardige motieven.
Nieuwe Kloosterkerk
Dit is één van de belangrijke nieuwe gebouwen. Het
is het geestelijke centrum, schakel en bindmiddel tussen enerzijds de aanwezige
restanten van de voormalige Cisterciënzerinnenabdij en anderzijds de nieuwe
kloostergebouwen. De centrale kerkruimte kreeg de vorm van een Grieks kruis,
maar met een duidelijke lengtesturing naar het Oosten (Jeruzalem) In de twee armen van het Grieks kruis werd
het koorgestoelte geplaatst. De centrale
opstelling wordt nog beklemtoond door de structuur, bestaande uit acht
kruisvormige kolommen (eeuwigheid) en de kassetten-zo1dering van de vierkante
centrale tamboer. Hierin wordt het
Grieks kruis herhaald. Uit het wezen van de Orde der Kanunnikessen van het H.
Graf volgt ook dat in de kerk een grafruimte voorzien is: het is een aparte
schakel die een bindteken is tussen de kerk en het kloosterpand. Geïnspireerd op de oude Hebreeuwse graven
werd ook hier gekozen voor een tweekamergraf,
ingeplant in een van de oksels van het Griekse kruis. De ruimtelijke binding tussen de grafruimte
en de kapel wordt door openingen in de wand tussen voorkamer en koor
gerealiseerd. De bescheiden lichtinval
schept een ingetogen sfeer. De toegang
tot de kerk gebeurt langs een atrium met centrale patio.
Nieuw klooster
Dit sluit aan bij het 16de-eeuwse
abdisverblijf en is gebouwd in een sobere hedendaagse stijl en maakt gebruik
van een aantal archeologische elementen.
Infirmerie
Achter het huidige klooster ligt de prachtige infirmerie. Het is een afzonderlijk
gebouw waar vroeger zieke en oude zusters verpleegd werden. Zij dateert van 1658.
Boven de ronde boog van de deur prijkt het wapenschild van Anne-Catherine de
Lamboy.
Het spel van baksteen en natuursteen doet denken aan Maaslandse huizen uit de
17de eeuw.
De proporties van de muren en het hoge dak geven de indruk van stevigheid en
kracht.
Binnen op de benedenverdieping kan men nog het altaar zien
waar de H. Mis voor de zieken gelezen
werd.
3. Herkenrode
Herkenrode Abdij
heeft een eigen bezinningsaanbod en staat open voor initiatieven en
vragen in overeenkomst met de opzet en de geest van het huis.
Herkenrode is een oord van ingetogenheid en gebed,
van bezinning en rust. Hier wonen de
kanunnikessen van het Heilig Graf. Zij
zijn in Jeruzalem ontstaan bij het graf van de Verrezen Heer. De kerk met het lege graf, waar de zusters
dagelijks samen komen om te bidden, is het centrum van het klooster en het
bezinningshuis. De zusters leven in gemeenschap om eensgezind God te
zoeken. Samen bidden is de hartslag van
hun leven. Elkaar dragen, steunen en bemoedigen is de vrucht van onderlinge
samenhorigheid. Daarom willen zij de
vreugde van de vriendschap en de hoop op eeuwig leven delen met iedereen die
zij ontmoeten. Zij willen vanuit hun roeping vrede brengen in elk onrustig hart.
Want geloof zou je kunnen opvatten als het leren
leven vanuit een kracht die gericht is op het loslaten. Geloven is als
zwemmen. Enkel wie ophoudt spartelend
naar houvast te zoeken, leert de dragende kracht van het water kennen - waar
dit water ons ook heen mag brengen. De
boodschap is: meegaan met de stroom van het leven. Als u hiernaar op zoek bent, u de mening bent
toegedaan dat u het 'zwemmen' bent verleerd of u gewoon tot innerlijke rust en
inkeer wilt komen, kunt u altijd bij ons terecht in Huize Herkenrode. Wij bieden u heilzame stilte en rust, een
luisterend oor en biddende aanwezigheid.
|
Gebedstijden
van de gemeenschap |
2006 STILLE RETRAITES
" In het Bezinningscentrum
van de Herkenrode Abdij worden heel wat bezinningsweken en dagen alsook
stille retraites georganiseerd. Wil je meer weten over het programma: Bel,
schrijf of mail ons dan sturen we u ons programma toe.
Herkenrode Abdij
Bezinningscentrum
adres: Herkenrodeabdij
1 Kuringen 3511 Hasselt
telefoon: 011/ 221233
email: herkenrode.abdij.bezinningscentrum@skynet.be
coördinator: Ivonne Jansen
Reisroute: E 313: Antwerpen Luik / afrit 27
Hasselt-West > N2 richting Herk de Stad.
Net voorbij de Carrefour-Kuringen volg de
signalisatie naar rechts > Heusden Zolder
Na
Bus: vanaf station Hasselt
4. Het H. Grafklooster
Vanuit Jeruzalem verspreidde zich de Orde van het H. Graf
over heel Europa. Na de val van Jeruzalem en later in 1291 ook van Akko werd
hun hoofdzetel overgeplaatst naar Perugia in Italië. Het intact gebleven H. Grafklooster van
Denkendorf (1129-1535) is nog een sprekend voorbeeld van hun organisatie en
leefwijze en van de toewijding waarmee zij het graf vereerden en het koorgebed
baden. Na een aanvankelijk snelle
uitbreiding, kreeg de mannelijke tak van de Orde in de loop der tijden met
grote moeilijkheden te kampen. Gebrek
aan eenheid en het gemis aan een centraal bestuur verzwakten de Orde dermate
dat zij bezweek onder de godsdienstoorlogen en de politieke troebelen die
Europa in de 17de en 18de eeuw teisterden.
De vrouwelijke tak van de Orde kende een merkwaardige bloei
in de 16de en de 17de eeuw. Zoals de kanunniken zongen zij ook het goddelijk
officie (koorgebed) en leefden in de geest van die tijd in gebed en
versterving, maar ook in dienst van de naaste, meestal door onderwijs en
opvoeding. Meer dan twintig kapittels
werden gesticht in de Nederlanden en in Frankrijk. Met uitzondering van het al
lang bestaande klooster van Zaragoza (1276), danken al deze kapittels hun
ontstaan aan het klooster van Kinrooi, gesticht in 1480 door Jan van
Abroek. Hij was aanvankelijk kanunnik in
het klooster van Henegouw (gesticht te Wimmertingen in 1145 en in 1312
overgebracht naar het goed Henegouw)
De vrouwenkloosters in onze streek waren dus vrij talrijk:
Hasselt (1638), St.-Truiden (1559), Tongeren (1640), Maastricht (1627,
voormalig Bonnefantenmuseum), Luik (drie kloosters) Eén van de kloosters van Luik heette
St.-Elisabeth des Bons Enfants. Zo
verstaan we waarom de zusters in Hasselt en in Maastricht de naam “Bonnefanten”
kregen (Bonnefantenstraat) of ook “Sepulcrienen” (afkomstig van hun officiële
benaming: Dames chanoinesses du Saint Sépulcre) Ten gevolge van de Franse
revolutie werden in onze streken al deze kloosters opgeheven.
Na de Franse Revolutie herrees (na 40 jaar onderbreking) het
H.Grafklooster: van Hasselt en vestigde zich in 1837 te Bilzen. In de 20° eeuw ontstonden enkele nieuwe
huizen: Nijmegen, Maarssen bij Utrecht en St.-Odiliënberg in Nederland en in
1952 de abdij van Male bij Brugge.
In de afgelopen decennia ontstonden nogmaals twee nieuwe
priorijen:
De priorij van Bilzen, waartoe Herkenrode behoort, heeft als
apostolaatvorm het onderwijs.
Herkenrode is een afhankelijk huis van Bilzen, opgericht in
1974. Hiermee koos het Kapittel van Bilzen voor een nieuwe vorm van zending:
namelijk bezinningswerk, gastvrijheid en onthaal.
Overal waar de H. Grafkloosters zich verspreidden vinden we
de verering van het graf terug: Christus liggend in zijn graf. In de kerk van
de Verrezen Heer te Herkenrode bevindt zich het lege graf met het opschrift:
"Et erit sepulcrum ejus gloriosum”. En zijn graf zal heerlijk zijn!
Om de zin en de waarde van het leven van een grafzuster te
begrijpen, moeten we teruggrijpen naar hun oorsprong: een gemeenschap van
kanunniken van het H. Graf te Jeruzalem met als leiddraad de regel van
St.Augustinus.
Een gemeenschap met de regel van St.Augustinus
2. Cultus of het vieren van de liturgie: als zij dagelijks
samenkomen (vier maal per dag, op vaste tijden) zingen zij het koorgebed om de
dag te heiligen, God als Heer van hun leven te erkennen en in naam van de
wereld en vóór de wereld te bidden. Daarom is de kerk van de Verrezen Heer ook
als centrum van dit klooster.
3. Caritas of de uitoefening van pastorale zorg. Op de eerste
plaats de onderlinge liefde, maar ook aandacht en liefde delen met gasten en
bezoekers in het bezinningshuis: in dit huis de gastvrijheid beoefenen en een
luisterend oor bieden aan elke medemens die zij ontmoeten
Een gemeenschap die haar wortels heeft in de
H. Grafkerk te Jeruzalem.
Die gemeenschap van communio, cultus en caritas is sterk
verbonden met de H. Grafkerk in Jeruzalem maar ook met dé Kerk als levende
geloofsgemeenschap. Door haar oorsprong bij het Graf van Jezus, leggen zij een bijzonder
accent op verrijzenisgeloof, vandaar dat lege graf in de kerk. Dit graf is een uiterlijk teken voor een
innerlijke en geestelijke kracht waarin zij geloven en waaruit zij proberen te
leven. Het christendom beroept zich op wat gebeurde met Jezus van Nazareth. Hij
was dood en zie Hij leeft, hij is opgestaan uit het graf, Hij is hier niet
meer: dat is hét getuigenis van de eerste christengemeenschap en dat is voor de
moderne mens vaak een ongeloofwaardige boodschap.
Lut Debroey vertolkt ons ongeloof als volgt:
U bent nergens meer in onze
programma’s Heer,
op ons scherm is geen spoor van u
te bekennen
zelfs geen virus met uw naam.
U bent een vage herinnering op het
schijfje van ons geheugen
onbruikbaar voor het bedrijf.
Het spijt ons Heer
wij kunnen u niet lezen, u bent
niet compatibel
met de trend van deze tijd.
Begrippen als verrezen en in
eeuwigheid
zijn voor de tekstverwerker onbekend
.
6. Bezinning
Verrijzenisgeloof is overtuigd zijn dat in de mens Jezus
Christus, God onze situatie deelt tot in het graf. Onze gebrokenheid, ons
lijden en dood hebben niet het laatste woord. God schrijft de mens niet af.
Daarom zal een kanunnikes van het H. Graf zich concreet engageren en
investeren, niet zozeer in getuigenis, dat wil haar leven ook zijn, maar vooral
in de optimistische levensvisie dat de wereld, ook als zij gebroken is, ook als
zij uiteenvalt, niet gedoemd is tot ondergang.
Ook de mislukte en geruïneerde mens kan toekomst hebben bij God. Paasgeloof is voor een kanunnikes van het
H.Graf ook een persoonlijk engagement, en nog meer een persoonlijke ervaring
van liefde die zal eindigen in totale liefde en verbondenheid. Wie zich volledig overgeeft aan de liefde
wordt uiteindelijk door de liefde overrompeld.
Verrijzenisgeloof is in het nu leven. dit wil zeggen met een warm,
toegankelijk hart om zo elkaars wonden te helpen genezen, elkaar te bevestigen,
te bemoedigen, altijd opnieuw vergiffenis te schenken en wonderen van goedheid
verrichten. Door het verrijzenisgeloof
gaan we daadwerkelijk aantonen dat het onmogelijke mogelijk is: herbeginnen,
oude beelden afbreken en elkaar met nieuwe ogen zien, laten zien dat het kan,
creatief zijn en nieuwe mogelijkheden scheppen, wat beklemd is openen en
loslaten om nieuwe paden te bereiden. Dat is de betekenis en de zin van
Herkenrode Abdij Bezinningscentrum.
Verrijzen is:
altijd weer opnieuw bouwen aan je leven
met de stenen van je stoutste dromen
én met de stenen van bitterste en
felste pijn.
En altijd weer opnieuw geloven
dat het kan:
de stenen van je droom én van je
pijn
bijeen te voegen tot een huis van
liefde
voor wie eenzaam zijn.
Verrijzen
is:
altijd weer opnieuw op weg gaan
met de zekerheid vlak om de hoek
het wonder te ontmoeten
in een glimlach of een traan
in een handdruk of een vloek.
En altijd weer opnieuw geloven
dat het kan:
geluk en pijn bijeen te voegen
tot
een vuur van warme, eeuwige geborgenheid.
Verrijzen is:
altijd
weer opnieuw aanvaarden
door
de diepste nacht te gaan
en
zaad te zijn dat sterven moet
en
graan te zijn dat pletten moet.
En
altijd weer opnieuw
geloven
dat het zeker is:
dat
aan de verste einder - het volste leven
en
de friste liefde wacht.
De Cistersiënzerinnen bouwden
Herkenrode op.
De
kanunnikessen van het Heilig Graf probeerden, trouw aan hun
verrijzenisspiritualiteit,
Herkenrode uit zijn ruïnes te doen herrijzen.
e-mail
Zusters H. Graf Herkenrode
h.graf.herkenrode@skynet.be