De Sint-Gertrudiskerk

                                                                               De pastorie

                                                                     Film over Herkenrode

                                                                  Het kasteel 'Prinsenhof'
                                                           Klooster en Bezinningshuis 

                                                            De abdijsite van Herkenrode

 

herkenrode.abdij.bezinningscentrum@skynet.be

KANUNNIKESSEN VAN HET H. GRAF
Herkenrodeabdij 1,
3511 KURINGEN
tel: 011/25 09 26

Click here for English version

  

Herkenrode Abdij Bezinningscentrum

 

1. Een Cisterciënzerinnenabdij

De voormalige Cisterciënzerinnenabdij van Herkenrode ligt in het vroegere Graafschap Loon, dat grosso modo overeenkomt met de huidige provincie Belgisch Limburg. Het graafschap Loon was een onafhankelijk graafschap dat als zodanig bleef bestaan tot 1361,  toen er geen grafelijke opvolgers meer waren.  Het werd ingelijfd bij het Prinsbisdom Luik en langs deze weg maakte het deel uit van het Roomse Rijk der Duitse Natie.  De geschiedenis van dit gebied is dan ook een andere dan dat van de rest van Vlaanderen.  Deze toestand bleef bestaan tot aan de Franse revolutie.

De stichting van de Herkenrode-abdij (1182- 1797) wordt toegeschreven aan graaf Gerard van Loon (1171-1194)  De oudste akte waarin Herkenrode vermeld staat dateert van 1213.  Hierin bevestigt graaf Lodewijk van Loon (1194-1218) de schenking gedaan door zijn vader Gerard. De graven van Loon hadden in de 12de eeuw hun verblijfplaats van Loon naar het meer centraal gelegen Kuringen overgebracht. De abdij van Herkenrode werd dan ook de officiële begraafplaats van de familie.

De abdij werd in 1217 in de Orde van Citeaux opgenomen en was het eerste vrouwenklooster van de Orde in de Nederlanden. Door de verwerving in 1317 van het zgn. Heilig Sacrament van Mirakel werd de "grafelijke" abdij bovendien een belangrijk bedevaartsoord.  In de loop van de volgende eeuwen werd de abdij steeds belangrijker.  Zij ontving vele giften en haar inkomsten behoorden tot de hoogste van de abdijen gevestigd in de Nederlanden.  Zij groeide uit tot een abdij waar alleen adellijke dames mochten intreden als volwaardig lid en beschikte over uitgestrekte landerijen, tienden en inkomsten.  Er verbleven ook niet adellijke zusters die huishoudelijk werk deden. De aangroeiende rijkdom bleef niet zonder gevolgen op de gemeenschap; er waren tijden dat de religieuze geest sterk achteruit ging.  Gelukkig konden krachtige abdissen de toestand herstellen en ook de abdij de nodige uitstraling bezorgen. Verschillende namen kunnen hier vermeld worden.                                                                                                                                                                          

- Mechtildis de Lechy (1519-1548) herstelde het kloosterleven en voegde heel wat gebouwen toe aan de  abdij.

- Anne-Catharine de Lamboy (1653-1675) herstelde de abdij na de passage van de Franse troepen en bracht orde in de gestie van de materiele aangelegenheden.

- Anne de Croy (1744-1771) had de bedoeling een totaal nieuwe abdij te bouwen, zoals in nog al wat andere abdijen gebeurde.  Zij spreekt een bekend architect, L.B. Dewez aan die de plannen tekent. Alleen het huidige zgn. "Abdisgebouw" werd uitgevoerd.


In 1791 werd Jozefine de Gondrecourt tot abdis gekozen. Het uitbreken van de Franse revolutie veranderde echter alles. De wet van 1 september 1796 schafte alle kloosters af en de zusters dienden hun abdijen te verlaten. Na zes eeuwen hield de abdij op te bestaan als abdij. De abdij werd op 19 februari 1797 te Maastricht publiek verkocht: ze kwam in handen van Pierre Libotton en Guillaume Claes.  Deze laatste werd in de loop van de l9de eeuw de enige eigenaar. Herkenrode bleef het centrum van een belangrijke landbouwuitbating en één van de eerste suikerfabrieken werd hier opgericht.  Het domein is tot voor enige jaren in handen gebleven van de familie.  Een groot deel van de gebouwen werd door de eigenaars gesloopt omdat ze niet meer onderhouden konden worden.  In 1826 brandde de kerk af; de overgebleven muren werden in 1843 gesloopt.  In 1884 werd een deel van de 16de eeuwse kloostergebouwen afgebroken.

                           
                                                                        Een nieuwe bestemming

                                                                                                                   

  

              









In het najaar van 1972 kochten de kanunnikessen van het H. Graf van de Priorij Sion te Bilzen een belangrijk gedeelte van de historische site, namelijk de l8de-eeuwse abdisresidentie met park en de bouwvallen van het l6de- eeuwse abdisverblijf.  Na grondige renovatiewerken fungeert de l8de eeuwse residentie sedert Pinksteren 1974 als bezinningsoord. In 1982 werden ook de Infirmerie en de resten van de vervallen voormalige 16de- eeuwse kloostergebouwen gekocht. Een nieuw klooster voor de gemeenschap van de zusters werd vanaf 1985 gebouwd op de fundamenten van het voormalige abdiskwartier. 

Een jaar nadien werd ook de moderne Kloosterkerk gebouwd.

Op 12 mei 1998 kocht het Vlaams Gewest het resterend deel van de site Herkenrode (105 ha)  Het grootste gedeelte is natuurgebied. Hiervoor wordt een natuurontwikkelingsprogramma uitgewerkt, dat naar herstel van de historische toestand streeft.

De hoevegebouwen die op het domein van het Vlaams Gewest liggen, worden beheerd door de Stichting Vlaams Erfgoed die samenwerkt met vele partners.

                                                                                                          

  

 

 

 

 





2. Gebouwen


De tot kasteel verbouwde l8de-eeuwse abdisresidentie (wit gebouw)

Dit vijftig meter lange gebouw in sobere Franse stijl uit de tweede helft van de 18de  eeuw is het werk van de Franse architect Laurent Benoit Dewez (1732-1812)  Deze was architect van Karel van Lorreinen, gouverneur-generaal van de Zuidelijke Nederlanden.  Hij bouwde meerdere abdijen in ons land, o.a.de abdijkerk van Vlierbeek en het kasteel van Seneffe. De vensters  aan de westkant (voorzijde) verlichten twee  brede gangen, die op de benedenverdieping en op de verdieping over heel het gebouw lopen.  De kamers geven uit op het park. Op de benedenverdieping zijn prachtige salons met dubbele eiken deuren: één van deze salons is versierd met muurschilderingen, die stadszichten voorstellen.  Het wapenschild van Augustine van Hamme (1772-1790), de voorlaatste abdis, prijkt in het midden van het salon. In de zijvleugel van dit gebouw kan men nog de grote keuken bewonderen met het fornuis en de sudderoven. Een enorme porseleinkast in Louis XV stijl is het pronkstuk van deze keuken.



                                                                              

                                                                                     

 

Park

Achter het abdisverblijf bevindt zich een park dat oorspronkelijk een Franse tuin was.  In de 19de eeuw door de toenmalige eigenaar werd omgevormd tot een Engels park. Er bevinden zich mooie en zeldzame boomsoorten.  Oorspronkelijk stonden er twee hofhuisjes in het park; één ervan is verdwenen.

Een gracht gevoed door het water van de Demer, omringt het hele complex.



















Voormalig abdisverblijf uit de 16de eeuw

Dit gebouw dateert uit de 16de eeuw met een 18de-eeuwse toegangspoort.
Het werd zorgvuldig gerestaureerd maar ook ingebed in de huidige tijd door
de inbreng van hedendaagse elementen en een functieverandering. In dit gebouw
zijn nu vergader- en administratieve ruimten ondergebracht.
Er werden muurschilderingen gevonden, bestaande uit gefantaseerde
plantaardige motieven.



Nieuwe Kloosterkerk

Dit is één van de belangrijke nieuwe gebouwen. Het is het geestelijke centrum, schakel en bindmiddel tussen enerzijds de aanwezige restanten van de voormalige Cisterciënzerinnenabdij en anderzijds de nieuwe kloostergebouwen. De centrale kerkruimte kreeg de vorm van een Grieks kruis, maar met een duidelijke lengtesturing naar het Oosten (Jeruzalem)  In de twee armen van het Grieks kruis werd het koorgestoelte geplaatst.  De centrale opstelling wordt nog beklemtoond door de structuur, bestaande uit acht kruisvormige kolommen (eeuwigheid) en de kassetten-zo1dering van de vierkante centrale tamboer.  Hierin wordt het Grieks kruis herhaald. Uit het wezen van de Orde der Kanunnikessen van het H. Graf volgt ook dat in de kerk een grafruimte voorzien is: het is een aparte schakel die een bindteken is tussen de kerk en het kloosterpand.  Geïnspireerd op de oude Hebreeuwse graven werd ook hier gekozen voor een tweekamergraf,  ingeplant in een van de oksels van het Griekse kruis.  De ruimtelijke binding tussen de grafruimte en de kapel wordt door openingen in de wand tussen voorkamer en koor gerealiseerd.  De bescheiden lichtinval schept een ingetogen sfeer.  De toegang tot de kerk gebeurt langs een atrium met centrale patio.




                                                                                
Nieuw klooster

Dit sluit aan bij het 16de-eeuwse abdisverblijf en is gebouwd in een sobere hedendaagse stijl en maakt gebruik van een aantal archeologische elementen.




Infirmerie
Achter het huidige klooster ligt de prachtige infirmerie.  Het is een afzonderlijk
gebouw waar vroeger zieke en oude zusters verpleegd werden.  Zij dateert van 1658.
Boven de ronde boog van de deur prijkt het wapenschild van Anne-Catherine de Lamboy.
Het spel van baksteen en natuursteen doet denken aan Maaslandse huizen uit de 17de eeuw.
De proporties van de muren en het hoge dak geven de indruk van stevigheid en kracht.
Binnen op de benedenverdieping kan men nog het altaar zien waar de H. Mis
voor de zieken gelezen werd.

 


3. Herkenrode Abdij Bezinningscentrum

Herkenrode Abdij Bezinningscentrum  is een oase van rust en een plek om jezelf terug te vinden en God op het spoor te komen. In groep of individueel ben je er welkom voor een verblijf van één of meerdere dagen.

Herkenrode Abdij  heeft een eigen bezinningsaanbod en staat open voor initiatieven en vragen in overeenkomst met de opzet en de geest van het huis.

Herkenrode is een oord van ingetogenheid en gebed, van bezinning en rust.  Hier wonen de kanunnikessen van het Heilig Graf.  Zij zijn in Jeruzalem ontstaan bij het graf van de Verrezen Heer.  De kerk met het lege graf, waar de zusters dagelijks samen komen om te bidden, is het centrum van het klooster en het bezinningshuis. De zusters leven in gemeenschap om eensgezind God te zoeken.  Samen bidden is de hartslag van hun leven. Elkaar dragen, steunen en bemoedigen is de vrucht van onderlinge samenhorigheid.  Daarom willen zij de vreugde van de vriendschap en de hoop op eeuwig leven delen met iedereen die zij ontmoeten. Zij willen vanuit hun roeping vrede brengen in elk onrustig hart.

Ook voor u staan de deuren open, om pijn en twijfel op te vangen, om te leren luisteren naar de stilte die wijze woorden spreekt en antwoord geeft op duizend vragen.  Ook voor u is er een weg met en naar God.

Want geloof zou je kunnen opvatten als het leren leven vanuit een kracht die gericht is op het loslaten. Geloven is als zwemmen.  Enkel wie ophoudt spartelend naar houvast te zoeken, leert de dragende kracht van het water kennen - waar dit water ons ook heen mag brengen.  De boodschap is: meegaan met de stroom van het leven.  Als u hiernaar op zoek bent, u de mening bent toegedaan dat u het 'zwemmen' bent verleerd of u gewoon tot innerlijke rust en inkeer wilt komen, kunt u altijd bij ons terecht in Huize Herkenrode.  Wij bieden u heilzame stilte en rust, een luisterend oor en biddende aanwezigheid.

Gebedstijden van de gemeenschap

7 uur: morgengebed
13,30 uur: middaggebed
18 uur: avondgebed (’s zondags om 17,30 uur)
20,30 uur: dagsluiting

Eucharistievieringen

Zondag: 10 uur
Weekdagen: 9,15 uur of 11,15 uur



2006  STILLE  RETRAITES

                    

" In het Bezinningscentrum van de Herkenrode Abdij worden heel wat bezinningsweken en dagen alsook stille retraites georganiseerd. Wil je meer weten over het programma: Bel, schrijf of mail ons dan sturen we u ons programma toe.

 

Herkenrode Abdij Bezinningscentrum

adres: Herkenrodeabdij 1 Kuringen 3511 Hasselt

telefoon: 011/ 221233

email: herkenrode.abdij.bezinningscentrum@skynet.be

coördinator: Ivonne  Jansen

                

Reisroute: E 313: Antwerpen Luik / afrit 27

Hasselt-West > N2  richting Herk de Stad.

Net voorbij de Carrefour-Kuringen volg de

signalisatie naar rechts > Heusden Zolder

Na 500 m, bij de bocht, draai  rechts.

Bus: vanaf station Hasselt

 

4. Het  H. Grafklooster

De Orde van de zusters van het H.Graf ontsproot aan de kerkelijke vernieuwingsbeweging van de 11de en 12de eeuw.  Deze is bekend is onder de naam Gregoriaanse Hervorming.  De betrachting om te gaan leven zoals de eerste christengemeente, toen allen één van hart en één van ziel waren, beoogde een kerk- en maatschappijhervorming van binnenuit: terug naar de bronnen van de eerste kerkgemeenschap.  In Palestina drong deze hervorming voornamelijk door met de Kruisvaarders.  Toen in 1099 Godfried van Bouillon Jeruzalem innam, stelde hij 20 priesters aan om de H. Grafkerk te bedienen.  Op last van Arnulfus, de Patriarch van Jeruzalem, aanvaardden zij in 1114 de regel van St.-Augustinus.  Ook het dubbele rode kruis namen deze eerste H. Graf kanunniken, ook ‘wachters bij het Graf' genoemd, van hem over.  Vanuit hun ontstaan zijn de kanunniken van het H. Graf kerk-gebonden.  Zij waren belast met de eredienst in de H.Grafkerk, voornamelijk met het zingen van het getijden- of koorgebed en het ontvangen van pelgrims, de zorg voor de armen en het onderricht in de waarheden van het geloof.

Vanuit Jeruzalem verspreidde zich de Orde van het H. Graf over heel Europa. Na de val van Jeruzalem en later in 1291 ook van Akko werd hun hoofdzetel overgeplaatst naar Perugia in Italië.  Het intact gebleven H. Grafklooster van Denkendorf (1129-1535) is nog een sprekend voorbeeld van hun organisatie en leefwijze en van de toewijding waarmee zij het graf vereerden en het koorgebed baden.  Na een aanvankelijk snelle uitbreiding, kreeg de mannelijke tak van de Orde in de loop der tijden met grote moeilijkheden te kampen.  Gebrek aan eenheid en het gemis aan een centraal bestuur verzwakten de Orde dermate dat zij bezweek onder de godsdienstoorlogen en de politieke troebelen die Europa in de 17de en 18de eeuw teisterden.

De vrouwelijke tak van de Orde kende een merkwaardige bloei in de 16de en de 17de eeuw. Zoals de kanunniken zongen zij ook het goddelijk officie (koorgebed) en leefden in de geest van die tijd in gebed en versterving, maar ook in dienst van de naaste, meestal door onderwijs en opvoeding.  Meer dan twintig kapittels werden gesticht in de Nederlanden en in Frankrijk. Met uitzondering van het al lang bestaande klooster van Zaragoza (1276), danken al deze kapittels hun ontstaan aan het klooster van Kinrooi, gesticht in 1480 door Jan van Abroek.  Hij was aanvankelijk kanunnik in het klooster van Henegouw (gesticht te Wimmertingen in 1145 en in 1312 overgebracht naar het goed Henegouw)

De vrouwenkloosters in onze streek waren dus vrij talrijk: Hasselt (1638), St.-Truiden (1559), Tongeren (1640), Maastricht (1627, voormalig Bonnefantenmuseum), Luik (drie kloosters)  Eén van de kloosters van Luik heette St.-Elisabeth des Bons Enfants.  Zo verstaan we waarom de zusters in Hasselt en in Maastricht de naam “Bonnefanten” kregen (Bonnefantenstraat) of ook “Sepulcrienen” (afkomstig van hun officiële benaming: Dames chanoinesses du Saint Sépulcre) Ten gevolge van de Franse revolutie werden in onze streken al deze kloosters opgeheven.

Na de Franse Revolutie herrees (na 40 jaar onderbreking) het H.Grafklooster: van Hasselt en vestigde zich in 1837 te Bilzen.  In de 20° eeuw ontstonden enkele nieuwe huizen: Nijmegen, Maarssen bij Utrecht en St.-Odiliënberg in Nederland en in 1952 de abdij van Male bij Brugge.

In de afgelopen decennia ontstonden nogmaals twee nieuwe priorijen: la Prieuré des Filles de la Résurrection te Mirhi (Kongo) en in 1990 la Priorado Lumen Christi te Campinas in Brazilië.

De priorij van Bilzen, waartoe Herkenrode behoort, heeft als apostolaatvorm het onderwijs.

Herkenrode is een afhankelijk huis van Bilzen, opgericht in 1974. Hiermee koos het Kapittel van Bilzen voor een nieuwe vorm van zending: namelijk bezinningswerk, gastvrijheid en onthaal.

Overal waar de H. Grafkloosters zich verspreidden vinden we de verering van het graf terug: Christus liggend in zijn graf. In de kerk van de Verrezen Heer te Herkenrode bevindt zich het lege graf met het opschrift: "Et erit sepulcrum ejus gloriosum”. En zijn graf zal heerlijk zijn!

 

                 5. Het leven van een grafzuster en de Verrijzenisspiritualiteit

 

Om de zin en de waarde van het leven van een grafzuster te begrijpen, moeten we teruggrijpen naar hun oorsprong: een gemeenschap van kanunniken van het H. Graf te Jeruzalem met als leiddraad de regel van St.Augustinus.

Een gemeenschap met de regel van St.Augustinus

1. Het gemeenschappelijk samenleven of de Communio bevordert de groei  in eenheid en maakt onderling solidair. Materieel, maar evenzeer geestelijk vinden zij een thuis bij elkaar, in God. Deze Communio drukt zich uit in wederzijdse zorg, in verzoening en dialoog.

2. Cultus of het vieren van de liturgie: als zij dagelijks samenkomen (vier maal per dag, op vaste tijden) zingen zij het koorgebed om de dag te heiligen, God als Heer van hun leven te erkennen en in naam van de wereld en vóór de wereld te bidden. Daarom is de kerk van de Verrezen Heer ook als centrum van dit klooster.

3. Caritas of de uitoefening van pastorale zorg. Op de eerste plaats de onderlinge liefde, maar ook aandacht en liefde delen met gasten en bezoekers in het bezinningshuis: in dit huis de gastvrijheid beoefenen en een luisterend oor bieden aan elke medemens die zij ontmoeten

 
Een gemeenschap die haar wortels heeft in de
H. Grafkerk te Jeruzalem
.

 

Die gemeenschap van communio, cultus en caritas is sterk verbonden met de H. Grafkerk in Jeruzalem maar ook met dé Kerk als levende geloofsgemeenschap. Door haar oorsprong bij het Graf van Jezus, leggen zij een bijzonder accent op verrijzenisgeloof, vandaar dat lege graf in de kerk.  Dit graf is een uiterlijk teken voor een innerlijke en geestelijke kracht waarin zij geloven en waaruit zij proberen te leven. Het christendom beroept zich op wat gebeurde met Jezus van Nazareth. Hij was dood en zie Hij leeft, hij is opgestaan uit het graf, Hij is hier niet meer: dat is hét getuigenis van de eerste christengemeenschap en dat is voor de moderne mens vaak een ongeloofwaardige boodschap.

        

Lut Debroey vertolkt ons ongeloof als volgt:

U bent nergens meer in onze programma’s Heer,

op ons scherm is geen spoor van u te bekennen

zelfs geen virus met uw naam.

U bent een vage herinnering op het schijfje van ons geheugen

onbruikbaar voor het bedrijf.

Het spijt ons Heer

wij kunnen u niet lezen, u bent niet compatibel
met de trend van deze tijd.

Begrippen als verrezen en in eeuwigheid
zijn voor de tekstverwerker onbekend

.

6. Bezinning

Verrijzenisgeloof is overtuigd zijn dat in de mens Jezus Christus, God onze situatie deelt tot in het graf. Onze gebrokenheid, ons lijden en dood hebben niet het laatste woord. God schrijft de mens niet af. Daarom zal een kanunnikes van het H. Graf zich concreet engageren en investeren, niet zozeer in getuigenis, dat wil haar leven ook zijn, maar vooral in de optimistische levensvisie dat de wereld, ook als zij gebroken is, ook als zij uiteenvalt, niet gedoemd is tot ondergang.  Ook de mislukte en geruïneerde mens kan toekomst hebben bij God.  Paasgeloof is voor een kanunnikes van het H.Graf ook een persoonlijk engagement, en nog meer een persoonlijke ervaring van liefde die zal eindigen in totale liefde en verbondenheid.  Wie zich volledig overgeeft aan de liefde wordt uiteindelijk door de liefde overrompeld.  Verrijzenisgeloof is in het nu leven. dit wil zeggen met een warm, toegankelijk hart om zo elkaars wonden te helpen genezen, elkaar te bevestigen, te bemoedigen, altijd opnieuw vergiffenis te schenken en wonderen van goedheid verrichten.  Door het verrijzenisgeloof gaan we daadwerkelijk aantonen dat het onmogelijke mogelijk is: herbeginnen, oude beelden afbreken en elkaar met nieuwe ogen zien, laten zien dat het kan, creatief zijn en nieuwe mogelijkheden scheppen, wat beklemd is openen en loslaten om nieuwe paden te bereiden. Dat is de betekenis en de zin van Herkenrode Abdij Bezinningscentrum.

                                                                                                            Verrijzen is:

altijd weer opnieuw bouwen aan je leven

met de stenen van je stoutste dromen  

én met de stenen van bitterste en felste pijn.

En altijd weer opnieuw geloven dat het kan:

de stenen van je droom én van je pijn

bijeen te voegen tot een huis van liefde

voor wie eenzaam zijn.

                        Verrijzen is:

altijd weer opnieuw op weg gaan

met de zekerheid vlak om de hoek

het wonder te ontmoeten

in een glimlach of een traan

in een handdruk of een vloek.

En altijd weer opnieuw geloven dat het kan:

geluk en pijn bijeen te voegen

tot een vuur van warme, eeuwige geborgenheid.

                        Verrijzen is:

altijd weer opnieuw aanvaarden

door de diepste nacht te gaan

en zaad te zijn dat sterven moet

en graan te zijn dat pletten moet.

En altijd weer opnieuw

geloven dat het zeker is:

dat aan de verste einder - het volste leven

en de friste liefde wacht.

 

De Cistersiënzerinnen bouwden Herkenrode op.

De kanunnikessen van het Heilig Graf probeerden, trouw aan hun verrijzenisspiritualiteit,
                    
Herkenrode uit zijn ruïnes te doen herrijzen.

e-mail Zusters H. Graf Herkenrode

h.graf.herkenrode@skynet.be



(laatste aanpassing  juli 2007)  

 
Website:
reymenm@pandora.be