|
De bodem van het aquarium is een niet te onderschatten deel wanneer men van
plan is een rijkelijk beplant aquarium te installeren. Ook is het kiezen van
de juiste bodem afhankelijk van de vissen die men wil gaan houden. In het eerste
deel gaan we in op het afstemmen van de bodem met betrekking tot de beplanting.
Enkele richtlijnen waar onmiddellijk meet moet worden rekening
gehouden:
-
Gebruik NOOIT zand dat men vindt op een bouwplaats. Dit bevat meestal stoffen
die niet thuishoren in het aquarium. Ook kan het zijn dat het soort substraat
dat er in zit ervoor zorgt dat ons water te hard wordt. Kalkgesteente of marmerstof
zijn zo enkele van die mogelijke stoffen.
-
Hoe donkerder het substraat hoe beter voor onze vissen. Een witte ‘onbeplante’
bodem zorgt voor meer stress bij onze vissen. Onze siervissen hebben veel
liever een donkere bodem onder hen dan een witte weerkaatsende.
-
Wie van plan is bodembewoners te houden moet ervoor zorgen dat de bodem
uit zeer fijn grind bestaat (zand als deklaag is dan een goede keuze). Vissen
die een zanderige bodem opprijs stellen zijn: Ancistrus
dolichopterus, corydoras-soorten, dwergcichliden
voor het uitgraven van hun nestplaats en jongen, botia’s, …
-
Voor het gebruik ALTIJD het substraat goed UITWASSEN. Desnoods afkoken,
zodat alles proper kan worden gebruikt. Zorg dat het meeste stof dat je hebt
bij het plaatsen van substraat verwijderd is. Veelvuldig spoelen is aldus
de boodschap!!
Soorten substraat
Er zijn verschillende soorten van substraat (kiezel, grind, zand, …)
te koop in onze aquariumwinkels. Elk van deze substraten hebben specifieke kenmerken
(nadelen en voordelen).
Grof substraat (grote kiezelgrootte): Dit is het
soort substraat dat men best als onderlaag gaat gebruiken. Reden hiervoor is
dat waterplanten die wortels vormen zich daaraan gemakkelijk kunnen gaan hechten.
Ook zorgt een grote kiezel ervoor dat de bodem minder snel gaat dichtslibben
wat de planten ook zeker ten goede komt. Het is immers zo dat een bodem zuiver
bestaande uit zand snel dicht slaagt en dat de waterplanten en meer bepaalt
de wortels ervan niet meer verder kunnen uitgroeien. Gevolg hiervan is dat de
plant niet aan zijn nodige voeding komt en dat deze dus gaat verkommeren. Nadeel
van deze hele grote kiezel is meestal dat wanneer men een fijnere deklaag gebruikt,
na verloop van tijd de kleinere kiezel of het zand door de openingen van de
grote kiezel valt waardoor de grotere kiezel van boven komt te liggen. Gebruik
daarom nooit een hele grote kiezel als basis en een hele kleine kiezel (zand)
als deklaag. Een ander nadeel kan zijn dat wanneer je van plan bent veel bodembewoners
te houden (algeneters, corydoras, botia’s) deze dieren zich vaak kunnen
kwetsen aan te grove kiezels omdat deze dikwijls scherpe kantjes hebben. Sommige
cichliden houder ervan in de bodem te zoeken achter voedsel. Een grove kiezel
als toplaag is hier dus niet aan te raden.
Voorbeeld van dit grof substraat is HS Humagran (keramische korrel dat zorgt
voor de aanhechting van de plantenwortels
Kiezel ( 3 – 6 mm): Deze kiezel is nog vrij
groot maar is al veel kleiner dan het hierboven besproken grove substraat. De
beste kleuren voor een zoetwater aquarium is bruin. Hoe donkerder men het substraat
neemt hoe minder schichtig uw vissen zullen zijn. Ook bij dit substraat ervoor
zorgen dat het niet te scherp is. Voor de meeste bodembewoners is dit soort
van kiezel nog iets te groot om goed te kunnen grondelen. Houdt men alleen karperzalmen
of vissen die zich in het midden van het aquarium ophouden kan men deze bodem
zeker als deklaag gebruiken. Planten zullen ook mooie uitlopers kunnen vormen.
Grind (1 – 2 mm): Dit is het soort grind dat
juist nog iets groter is dan het zand. Wie niet zo voor zand is maar toch een
fijne zachte bodem wenst, kan dit grind gebruiken. Alle bodemvissen hebben genoeg
met deze grote. Het vormt een perfecte deklaag, vult alle leegte en open plaatsen
goed op.
Zand: Het zand is dikwijls zeer decoratief bij discusaquaria.
Als nadeel kan direct gezegd worden dat na verloop van tijd het zand, dat als
deklaag werd gebruik op groter substraat, snel tussen het grote substraat zal
verdwijnen. Zeker als de laag niet dik genoeg werd gelegd. Wanneer men zand
zuiver gebruikt bestaat de kans dat de bodem na een jaar is dichtgeslibd en
dat planten stoppen met groeien. Er treed dan als het ware bodemverrotting op.
Wat men wel kan doen is bepaalde plaatsen zo inrichten dat men een combinatie
krijgt van verschillende deklagen. Daar waar geen planten staan kan men zand
gebruiken daar waar wel planten komen te staan gebruikt men dan een ander soort
van substraat. Dit substraat is zeergeliefd bij bodembewoners net als dwergcichliden.
Voedingsbodem versus substraat
Wie zichzelf niet instaat voelt om een zwaar beplant aquarium te onderhouden
hoeft geen extra toevoegingen te doen aan zijn bodem. Wie daarentegen wel een
zwaar beplant aquarium wenst moet na of zelfs tijdens het plaatsen van de basis
(bv grove kiezel) een soort van voedingsbodem toevoegen. Deze voedingsbodem
zorgt ervoor dat de planten rechtstreeks van een optimale voeding kunnen genieten
zonder dat men onmiddellijk moet bijmesten met pilletjes. LET WEL OP,
GEBRUIK GEEN TUINMESTSTOFFEN!! Soms hoor je wel eens van mensen die
zelf een voedingsbodem hebben samengesteld met potgrond of turf dat ze in een
tuincentra hebben gekocht. Groot is hun verbazing dat na een maand er een algenplaag
heerst en dat de planten niet groeien. Er is speciale aquariumaarde in de winkel
te koop. Volg de dossering die ze op de zak hebben aangegeven. Wanneer je zak
bijna leeg is kan je best alles gebruiken want nadoseren is hier niet mogelijk.
Na het toedienen van de aquariumaarde op de basislaag kan je het hele oppervlak
afdekken met de gekozen deklaag, meestal een kleinere kiezel. Door dit te doen
heb je ineens een goede basis voor een mooi plantenbestand.
Bodem versus vissen
Zoals hierboven al reeds enkele malen is aangegeven kan je de bodem ook afstemmen
op de vissen die je wilt houden. De meeste bodembewonende vissen houden van
een zachte fijne bodem. Een bodem met korrelgrootte 1 – 2 mm is zeer goed.
Wie kiest voor een zandige bodem zit zeker goed. Waarom is het nu zo belangrijk
om een zachte en fijne korrelige bodem te hebben? Wel, vissen zoals de corydoras
zoeken van nature uit naar voedsel in op de bodem. Ze filteren als het ware
het zand dat door hun kieuwen terug naar buiten wordt gestuwd. Een tweede punt
is dat hun buikjes 90 % van de dag over de bodem sleept. Scherpe en hoekige
steentjes kunnen verwonden. Ook de baardraden die deze vissen hebben zijn gevoelig
aan scherpe kantjes.
Net als bodembewonende vissen houden cichliden van een fijne bodem. Ook omdat
ze daar zoeken naar voedsel door het zand ook weer te filter via de kieuwen.
Zeker de Pelvicachromis taeniatus
houdt zich overdag hier mee bezig. Een andere reden waarom dwergcichliden en
cichliden in het algemeen houden van een zandige bodem is omdat ze vaak kuiltjes
uitgraven om een hun jongen in te deponeren of eitjes in te leggen. Bij een
te grove bodem zal hen dat niet lukken. Vaak zien ze dan ook af om tot kweken
over te gaan.
Bij baarzen kan het nuttig zijn om een grove bodem te gebruiken omdat ze vaak
graven en zo de planten kunnen loswrikken. Maar zelf helpt de grofste bodem
ook niet. Hier dient men dan andere methoden toe te passen om de planten te
laten staan.
Dikte van de bodem
Voor een goed plantenbestand mag je toch rekenen op een 10 cm bodem voor achteraan
in het aquarium naar voren toe mag je bodem een 2 – 4 cm dik zijn. Hou
hier bij de inrichting van je aquarium rekening mee. Op sommige plaatsen kan
je met speciale effecten plaatsen hebben waar je bodem misschien 20 cm hoog
is en op andere plaatsen maar 1 cm. Denk eraan dat planten wel iets of wat van
grond (substraat) nodig hebben om hun wortels te laten groeien. Laat je bodem
ook altijd wat naar voor toe afhellen. Zo zal het vuil naar voor toe te zien
zijn en dus makkelijker te worden verwijderd mocht dit nodig zijn.
Levensduur
Een bodem houdt het ongeveer 4 jaar uit en dan heeft hij z’n beste tijd
wel gehad. Tenzij je natuurlijk gedurende die jaren je aquarium al wat veranderd
hebt en je bodem al een paar keer hebt omgedraaid. Je kan dit zien doordat aan
de voorzijde van het aquarium glas groene plekken ontstaan. Vaak treedt er na
langere perioden verrotting op. Wanneer je met je vinger diep in de bodem duwt
en je zit luchtbellen ontstaan dan is dit het teken dat in de bodem een gisting
proces bezig is (= rotten van de bodem).
Onderhoud
Heb je veel planten staan dan hoeft je de bodem niet af te zuigen. Veel mensen
denken dat alle molm en zaken zo snel mogelijk van de bodem dienen te worden
gezogen. Niks is minder waar. Wanneer je een dicht plantenbestand hebt en je
bezit een aantal slakjes meerbepaald puntslakje, dan
kan je die molm beter laten voor wat hij is. Dit puntslakje leeft in de bodem
en zorgt ervoor dat de molm die op de bodem ligt wordt ondergewerkt in het grind.
Gevolg hiervan is dat je planten een extraatje aan voedingstoffen tot hun beschikking
krijgen. Wat een mooi ecosysteem heeft de natuur toch uitgedokterd. Probeer
dit dan ook goed te handhaven.
Is de molmophoping echter te groot dan dient er te worden ingegrepen en dus
een deel hiervan te worden verwijderd (opgezogen).
|
