Zelfbouw van baanelementen: de voorbereiding.

het principe afmetingen het materiaal het gereedschap naar deel 2: de bouw

enkele voorbeelden zelfgebouwde baan met landschap

*MPEG* filmpje zelfgebouwd testbaantje met rijdende Faller-Cadillac

waarom?

De originele Faller-baanelementen zijn zeer fraai, maar moeten toch nog wat bijgewerkt worden, als u goed rijdende autos wilt. Vooral de overgang tussen de verschillende elementen zorgt dikwijls voor problemen: haperende of zelfs stoppende autos zijn het gevolg.

De modernere baanstukken van Mattel, Tyco enz zijn op dat vlak veel beter, alhoewel ze ook zorgvuldig moeten gelegd worden.

Het meeste voordeel van zelfgebouwde baanstukken heb je als je met langzaam rijdende autos werkt, op een verkeersbaan. Maar ook voor de racers zijn er voordelen: De zelfgemaakte baan is veel beter in het landschap in te passen, en kunt u een traject maken dat met gewone baanstukken niet te bereiken is.

werkwijze

Er zijn in de USA firma's die voor u volledige banen bouwen, uit Formica-plaat. De geleidegroef wordt computergestuurd uitgefreesd, voor de stroomgeleiding gebruiken ze een soort zelfklevende strip. Weer anderen frezen zelf de geleidegroef uit, met een bovenfreesmachine, uit MDF-plaat.

Ik ontwikkelde een eigen systeem, waarbij niet moet gefreesd worden, en dat toch een zeer aanvaardbare kwaliteit geeft. Het principe is zeer eenvoudig: Als basismateriaal gebruik ik MDF-plaat van 6mm dik. De geleidegleuf snij ik met een zelfgemaakt apparaatje. Om precies te kunnen werken gebruik ik mallen uit 1mm dikke staalplaat. Voor de stroomgeleiding maakte ik een apparaatje met twee mesjes waarmee ik twee kleinere gleufjes trek, waar ik dan een 1mm dikke nieuwzilverdraad in lijm.

het principe...

Het basisprincipe voor het zelf maken van de baan: we maken mallen die we op de voorbereide MDF-plaat vastzetten met enkele houtvijsjes.

Met het snijtoestel kunnen we nu beide gleuven snijden voor de dubbelsporige baan, zonder de mal te verplaatsen. We doen dit door eerst langs de ene zijde en daarna langs de andere zijde van de mal te lopen . Later trekken we de gleufjes voor de stroomgeleiding.

Dezelfde mallen gebruiken we voor het volgende stuk. Met enkele gebogen en rechte mallen kunnen we zo een ganse baan bouwen. Om het even welk baanontwerp kan op deze manier gemaakt worden, door mallen te maken met de gewenste boogstraal. Voor rechte stukken hebben we slechts één mal nodig, die we telkens een lengte verder plaatsen.

top

enkele afmetingen...

	Dit is de spoorbreedte van de oorspronkelijke Faller dubbelsporige baanelementen.
	Ik heb de spoorbreedte iets wijder gemaakt, om ook met twee Bauer-vrachtwagens of Eheim-trolleybussen te kunnen rijden.
	Dit zijn de exacte afmetingen van de geleidegleuf en stroomgeleiders van de Faller baanelementen.
	En zo wordt dan de zelfgemaakte baan. De geleidegleuf mag iets smaller, dit oogt mooier, en geeft verder geen problemen. Zoals u ziet, gaan wij werken met ronde geleiders. Het is van groot belang dat de geleiders minstens 0,30mm boven de baan uitsteken, anders krijgen we problemen met de stroomafname.
	De stroomdraad met een diameter van 1,00mm wordt dus in een rechthoekige gleuf gelegd van 1,05 x 0,70mm. Op die manier komt de draad 0,30mm hoger te liggen dan het baanoppervlak. Het apparaatje waarmee we die gleufjes gaan maken, wordt verder op deze pagina beschreven.

top

nog meer afmetingen...

Voordat we de mallen maken, moeten we tekeningen hebben. op de computer tekende ik enkele bochten uit. De kleinste bocht wan deze haarspeldbocht heeft een radius van 75mm, dus een diameter van 150mm. Deze radius kan nog zeer goed bereden worden met alle voertuigen, ook de vrachtwagens.

Zoals u kunt zien, maakte ik de bochten niet rond, maar ellipsvormig. Dit is niet alleen veel mooier, de autos rijden ook veel soepeler door dergelijke bochten.

het materiaal...

	Als basismateriaal voor onze eigen baan gebruiken we MDF-plaat. Dit is een plaatmateriaal, gemaakt uit geperste houtvezels, en is te verkrijgen in de doe-het-zelf zaken. We nemen platen van 6mm dikte, omdat die nog te buigen zijn; Dit is van belang als we hellingen willen maken.
	Voor de afwerking gebruiken we vloerverf. Ik heb proeven gedaan met andere verfsoorten, maar had problemen met de slijtvastheid. Er kleefden zeer fijne verfdeeltjes aan de banden, en die zorgden op hun beurt voor vervuilde stroomafnemers. Als basiskleur nemen we grijs, maar met pigmenten is de kleur veel mooier te maken. Ik hou nogal van de Faller-betonkleur, en kon deze bekomen door wat zwart, rood en geel pigment bij de verf te doen.
	Als stroomgeleider gebruiken we nieuwzilverdraad. Nieuwzilver is een legering van koper, nikkel en tin, en wordt ook wel eens Alpaca genoemd. Het materiaal is bij modelspoorders goed gekend omwille van zijn uitstekende stroomgeleiding en geringe oxydatie. De meeste rails zijn uit nieuwzilver gemaakt. Nieuwzilverdraad wordt onder andere gebruikt om fietsframes te hardsolderen, omwille van zijn sterkte. U kunt het bestellen bij firmas die lasbenodigheden verkopen. Het is niet zo duur, en wordt verkocht per kilogram. Met een kilogram draad kunt u een enorme baan aanleggen!

top

het gereedschap...

Er zijn drie zaken die we zelf zullen moeten maken: enkele mallen uit plaatstaal 1mm dikte, een snijtoestel voor de geleidegleuf, en een tweede snijtoestel voor de gleufjes van de stroomgeleiders.

Meer uitleg vindt u verder op deze pagina.

	de mallen... We gaan nu mallen maken.... Ik laat het aan u over, hoe u dit doet. Zelf zaagde ik ze uit met een metaalbandzaag, en vijlde ze daarna op maat. Het is van belang dat de mallen op elkaar aansluiten, en dat u overal dezelfde afstand tussen de twee geleidegroeven gebruikt. Belangrijk: gebruik geen te zacht materiaal, want de beitel van het snijtoestel mag straks niet in de mal snijden! Staalplaat is hiervoor ideaal.
	het snijtoestel voor de geleidegleuf... Nu maken we ons snijtoestel... Ik maakte het uit messing. Het mesje maakte ik uit een stukje HSS-snelstaal. Het is in de diepte verstelbaar.
	het mesje... Hiernaast een schets van het mesje, met de belangrijkste hoeken en maten.
	het tweede snijtoestel... Het snijtoestel voor de stroomgeleiders is gemaakt uit een blokje staal, met langs beide kanten een mesje, zodat we de twee gleufjes in één bewerking kunnen snijden. Er zijn twee pennetjes, die de geleidegleuf volgen. Dit toestelletje moet wel zeer nauwkeurig gemaakt worden, want het bepaalt de afstand tussen beide stroomgeleiders, en ook de afstand van de stroomgeleiders tot de geleidegleuf.