Vertaling van artikel op Ivy en Pete Ramey’s site: www.hoofrehab.com

Oorspronkelijk artikel: http://www.hoofrehab.com/Balance.htm

BALANS EN HET VLAK VAN DE LEVENDE ZOOL

BALANCE AND THE LIVE SOLE PLANE                 10-22-04                 Pete Ramey

Toen ik eerst hoefsmederij begon te leren, kon ik gelukkig bij een oude hoefsmid terecht juist voor de tijd dat hij zijn zaak stopzette vanwege zijn gebroken lichaam. Hij was op zijn beurt jaren daarvoor in de leer gegaan bij een oude hoefsmid, en ik twijfel eraan of een van de twee ooit een paragraaf gelezen hadden van enig hoefsmederij tekst, en zeker geen diergeneeskundig artikel. De methode van mijn mentor was erg eenvoudig. Hou paarden blootsvoets en regelmatig bijgewerkt tijdens het stille seizoen om “de zool omhoog te drijven”, de hielen laag en het ijzer onder het paard te houden. “Speel vals” om de toon achterwaarts te trekken indien nodig, blijf van de straal af, en vooral blijf van de zool af en laat die je vertellen waar de voet wil zijn. Eigenlijk ben ik vrij zeker dat ik nooit een hoefmes heb gebruikt totdat ik op mijn eigen begon, ik weet dat ik nooit een mes heb geslepen in zijn bijzijn. Zijn voedingsleer bleek te bestaan uit een afkeer voor vet op het paard. “Je moet minder krachtvoer geven of dat paard gaat je nergens naartoe kunnen brengen” Dat was alles dat ik mij kan herinneren over de paarden en hun hoeven – al de rest was metaalbewerking.

Toen ik later grondig correctief beslag ging studeren en hard werkte aan mijn onderwijs, begon ik hem te bekijken als een onwettige hoefsmid – onbekwaam zelfs. Ik zag niet in dat de mensen van de grote stallen die de dure “geleerde” correctieve hoefsmeden inhuurden, paarden hadden met vernielde probleemhoeven. Ik vergat ook handig dat er zeer zelden problemen waren bij de paarden die mijn leermeester verzorgde. Als dat het geval was, ging het voornamelijk om kwetsuren en niet om pijnlijke voeten. Wat was er eerst, de kip of het ei? Mijn antwoord in die tijd zou verkeerd geweest zijn. Van toen af heb ik systematisch veel van de zaken die ik geleerd heb om paarden aan te doen, moeten afleren. Zaken waarvoor ik mij vroeger superieur achtte aan mijn leermeester, ter zelfde tijd ontwikkelde ik een diep respect voor de pure, ruwe effectiviteit van zijn eenvoudige, “ongeleerde” methode, overgeleverd door de generaties.

Dezer dagen heb ik mijn ijzers ingeruild voor hoefschoenen en het ontzagwekkende vermogen leren kennen om het “stille seizoen blootsvoetse genezing” een paardenleven lang te laten duren.

Ik heb een volledige cyclus meegemaakt en ben een van de luidste stemmen om de zool te vertrouwen. Ik ben niet alleen. Heel de hoefsmederij schuift in die richting op. Is dit een modegril van de jaren 2000? Nee, het is een belangrijke, basis grondhouding van hoefverzorging die de wetenschappelijke hoefsmederij gewoon even vergeten was.

Laten we nog een stap verder gaan. In mijn boek “Making Natural Hoof Care Work For You” onderwees ik de typische balanceermethodes die de meeste hoefsmeden toepassen en met een voetnoot voegde ik eraan toe dat ik dacht dat dit cosmetisch balanceren verkeerd was, maar ik was niet klaar om daar verder op in te gaan. Na vier jaar voortdurend experimenteren ben ik nu wel klaar. Ik ben er van overtuigd dat het “klein beetje zool” dat ik je zou aangeraden hebben om weg te snijden om balans te bekomen, een rechtstreekse schending is van alles wat het paard probeert om zichzelf te beschermen en prestaties te verbeteren.

Het probleem met traditionele denkpatronen over hoefbalans is omdat we geprogrammeerd zijn om paarden te balanceren als ze vierkant op beton staan. Weinig paarden moeten presteren in die situatie – ik heb ook nooit een paard zien manken of geblesseerd raken terwijl het vierkant op het beton stond. Als je een paard laat doen gaat die zo niet staan, maar rust van tijd tot tijd een van zijn voeten, zoals jij dat ook zou doen. Wat is dan de significantie om paarden zo te laten balanceren? Ik zeg geen.

Zoals zo vaak, ben ik hier achterwaarts toegekomen. Ik begon de beweging van paarden te bestuderen en vroeg me af hoe ik die kon verbeteren voor elk paard die ik verzorgde. Een van de meest dramatische voorbeelden is een paard dat uitvoerig werk verricht in draf op een harde piste of weg. Als een paard draaft dan vliegen de hoeven naar binnen en landen onder zijn zwaartepunt. De hoefafdrukken zijn precies die van een koorddanser. Dit is normaal, natuurlijk en efficiënt. Tijdens deze observatie zag ik dat een cosmetisch gebalanceerde hoef eerst op de buitenste hiel neerkomt, en na dit impact bonst de hoef naar binnen op de andere hiel, wat de kogel- en kootgewrichten doet knakken. Wetende hoe destructief dit kan zijn, verkoos ik om te experimenteren met het verlagen van de buitenzijde van de hoef opdat het paard meer in balans zou landen gedurende het hardste werk van het paard. Zeer snel, in geval na geval, vond ik dat de levende zool dit vroeg. Ik moest de zool niet binnendringen of ergens iets langer laten dan de zool om deze “werkend balans” te bekomen. In feite waren dit de hoeven waarvan ik voorheen telkens zool zou weggenomen hebben om ze cosmetisch te balanceren. Ik kreeg dit keer na keer in de gaten en het begon traag te dagen dat de zool ook vertrouwd kan worden voor optimale hielbalans en toonbalans.  

Het zelfde geldt ook voor probleempaarden. De “toontrederstand” is een goed voorbeeld. Als de toon naar binnen loopt, zal je meestal zien dat de koot- en/of kogelgewrichten een hoek naar binnen maken, dat zie je het best als de hoef opgenomen wordt en de hoek van de straal wijst naar binnen, relatief aan het onderbeen. Als je de hoef draait om de straal op een lijn te krijgen met het been, zal je vaak zien dat het onmogelijk of pijnlijk is om de twee op één lijn te krijgen. Traditioneel werd de binnenkant lager gezet om het been recht te krijgen. Dit doen zet enorme spanning op de gewrichten en verandert niets voor het paard op lange termijn. Een rechte hoef kappen op een scheef been is even schadelijk voor de gewrichten en pezen als een scheve hoef te kappen op een recht been!  We moeten aanvaarden wat er is om ermee te werken.

Door een beetje cosmetische onbalans in de hoef te laten, optimaliseren we de manier dat het paard gaat bewegen met wat hij heeft. Een toontreder zal gewoonlijk ernstige verwijding vertonen in de hoefwand aan de binnenzijde van de toon. Als je mijn boek gelezen hebt, dan weet je dat verwijdingen uitgroeien een van de prioriteiten is bij het bekappen. Ik heb veel klanten die van mening zijn dat ik hun toontreders genezen heb, maar in feite heb ik gewoon de verwijding laten uitgroeien. Die 3mm cosmetische onbalans dat het paard nodig heeft, is er nog en ik heb niets ondernomen om dat te corrigeren. Het is gewoon onzichtbaar voor de leek.

Begrijp goed dat ik het hier heb over volwassen paarden. Bij een veulen zal ik er alles aan doen om onbalans te corrigeren. Als de gewrichten eenmaal gevormd zijn en de benen volgroeid, is het beter om het paard de hoef te laten groeien die hij nodig heeft. Wij zijn niet slim of subtiel genoeg om dat voor hem te doen, maar de zool zal het iedere keer verraden.

Dit wil niet zeggen dat ik geen onbalans corrigeer. Ik heb er vertrouwen in dat onbalans in de hoef, op deze manier behandeld, beter toelaat om die onbalansen die veranderd kunnen worden te veranderen en maximale ondersteuning te geven aan die onbalansen die niet veranderd kunnen worden (en de wijsheid om het verschil te weten). Gelijk welke ervaren hoefsmid kan ontelbare onbalansen opnoemen die hij of zij weggewerkt heeft en sommige die de neiging hebben om te blijven spijts alle inspanning. Ik was ook zo toen ik ijzers besloeg en ik zit er nog steeds mee, maar niet zo vaak. Het probleem om een ledemaat te dwingen om recht te worden is dat we de gewrichten, pezen, gewrichtsbanden en spieren overspannen en daardoor schade en pijn veroorzaken. Het paard beweegt dan op een manier om die kwetsuren te beschermen en de onbalans wordt bestendigd of verergerd. Door de levende zool te vertrouwen als het op balans aankomt werken we samen met de genezingsprocessen in het paard, in plaats van ze tegen te werken. Het resultaat is een verbazingwekkend vermogen om lange termijn balansproblemen die in het lichaam of in de hoeven voorkomen, te corrigeren.  

Hoe kan het zo simpel zijn? Bedenk dat het paard een wild dier is dat wij gedomesticeerd hebben. Het is erg aanpasbaar, en de enige reden dat we de hoeven moeten verzorgen is omdat een gedomesticeerd paard geen 30km per dag over rotsachtige grond beweegt, die het wel zou moeten. Hoefwand en zool beschermen elkaar. Hoefwand is een taaie buitenschil en de voornaamste graafgereedschap van de hoef. Iedereen is eens dat het de zool beschermt, maar weinig mensen beseffen dat in de natuur de zool de hoefwand wederzijds beschermt. In wilde paarden groeit hoefwand zelden verder dan de zool, doch ondanks de extreme toestanden wordt die ook niet te kort afgesleten. Ik zie het zelfde bij de door mij natuurlijk bekapte paarden. Er zijn professionele wandelpaarden die ik verzorg die elke dag op rotsen werken en zelfs koetspaarden blootsvoets op straat. In mijn duizenden ervaringen heb ik nooit een paard de groei zien ontbreken die nodig was om te kunnen doen wat de eigenaar ervan verwachtte. Niet een keer.  

De eenvoudige reden is dat ik de hoeven nooit langer dan 6mm langer laat groeien dan de zool en ik laat ze niet verwijden. Ja, de hoeven leven en zoals elk levend weefsel hebben ze hun grenzen. Het is gewoon dat die grenzen veel verder liggen dan wat de meeste mensen beseffen. De meeste hoefsmeden en eigenaars die niet zijn onderwezen in natuurlijke hoefverzorging zouden snel zeggen dat ze vaak overmatige hoefslijtage gezien hebben. Wat ze echter gezien hebben zijn hoeven die te lang geworden zijn en dan in brokken afgebroken zijn. Niet overmatige slijtage. Dit is omdat de zool en de verbinding met de hoefwand de hoefwand beschermt op ongeveer dezelfde manier als onze vingers onze vingernagels beschermen. Ik werk elke dag heel hard met mijn handen en ik heb nog nooit een nagel gebroken. Mijn vingernagels zijn niet van een betere kwaliteit dan die van mijn moeder, die wel haar nagels breekt. Ik hou de mijne gewoon kort zodat mijn vingers ze beschermen.   

Het supercorium (het geheel van de doorbloede, zenuwgevulde, levend weefsel dat onder hoefwand, zool, witte lijn en straal ligt en van waaruit deze delen groeien) leeft en ontvangt informatie elke seconde van iedere dag van een paardenleven. Het leest het terrein en de noden van het paard en reageert met de groei die nodig is om de gebieden te ondersteunen om de beste beweging mogelijk te krijgen alsook het genezen van kwetsuren. Het gaat er van uit dat onder normale slijtage (of regelmatige natuurlijke bekapping) de hoefwand zichzelf op of juist boven het niveau van de levende eeltvorming van de zool zal onderhouden. Als een paard een hoge hiel nodig heeft aan een zijde omwille van een schouderblessure die het been niet toelaat om zo ver naar voor te zwaaien in de stap of als het paard een cosmetische onbalans nodig heeft in een hoef omwille van een scheef kogelgewricht, zal het supercorium zich aanpassen en zal dit in de zool tot uiting komen. In de natuur zou de hoefwand afslijten tot op die hoogte waardoor de zool altijd op de juiste plaats zit op een gegeven moment. Bij gedomesticeerde paarden leveren hoefsmeden een constante strijd om de hoeven cosmetisch op mekaar te doen lijken. Gewoonlijk verliest de hoefsmid deze strijd, want de beweging van het paard raakt uit balans en kreupelheid verergert met de tijd. 

De natuurlijke manier om hiermee om te gaan is om wat het paard eigenlijk wilt te respecteren door de zool te vertrouwen als het op hoefwandhoogte aankomt. Terwijl dit gebeurt, kan er voor de rest alles aan gedaan worden om het onderliggende probleem op te sporen en te genezen. Het resultaat is een beter leven voor het paard en optimale genezingskracht voor het probleem. Ik ken veel “bokvoet” paarden die met schoonheid in balans en comfort bewegen, omdat ik met de natuur meewerkt in plaats van er tegen te vechten.  

Ik ging zitten en begon aan mijn boek met slechts twee doelen voor ogen. Ik wou een halt toeroepen aan bekappers die zool uitkerven in de achterkant van de voet en ik wou hoefsmeden doen ophouden met het wegraspen van zool onder het hoefbeen aan de toon. Het groeide uit zichzelf naar meer, maar dit waren de aanwijzingen die ik hoopte de wereld achter te laten. Sindsdien heb ik ook geleerd om het kappen erin op te houden, ook omwille van balans. Laten we het even wat meer hebben over de eerste twee. 

Mijn boek heeft een verschil gemaakt, weet ik, maar er zijn nog bekappers die redenen verzinnen om de levende zool in de achterkant van de voet bij te werken. Gewoonlijk om de steunsels recht te krijgen. Ik heb met verschillende professionele bekappers gewerkt die het gevoel niet kunnen afschudden dat scheve steunsels pijn veroorzaken. Ze kunnen er niet mee ophouden om in de zool te kerven om ze recht te krijgen. Ik ben naar hun gebieden gegaan en heb naar hun paarden gekeken. De zolen zijn plat en de paarden zijn gevoelig. Ze hebben geen idee hoe slecht hun hoeven eruitzien en presteren in vergelijking met bekappers die de zool respecteren. Als je de levende zool met rust laat krijg je snel een diepe holte in je hoef en lagere hielen dan je ooit zou durven kappen. Dit is nogmaals een poging om deze boodschap over te brengen. 

De dikte van de levende zool zal zich snel aanpassen aan perfecte eenvormigheid als je er niet meer in snijdt. Zoolholte moet opgebouwd worden door dichte, hechte zoolmateriaal aan te bouwen tot de natuurlijke dikte die de natuurlijke holheid van de onderliggende structuren volgt. Zoolholte kan niet worden ingekapt in de hoef, want elke keer je zool wegsnijdt, ondermijn je de gevoelige weefsels erboven, en het zakt lager. De steunsels kunnen niet recht worden en het gewicht hepen dragen als er geen verticale plaats is om ze te laten rechtstaan. Deze verticale hoogte kan niet bereikt worden totdat de zool niet mee gesneden worden. Bekappers die in de levende zool niet snijden en de zool als gids bekijken om de steunsels te bewerken hebben gezonde paarden en sterke rechte steunsels die ze zelden hoeven bij te snijden. (Als je compleet verloren bent door deze twee paragrafen, maak je geen zorgen. Je wilt het niet weten…) 

En voor de hoefsmeden; wees zeker dat je herkent dat de hoek van de hoefwand die juist onder de kroonrand groeit, wat het paard nodig heeft helemaal tot op de grond. Kijk hier goed naar, want het veroorzaakt een pijnlijke toestand voor paarden. De levende zool onder het hoefbeen is zeer gelijkmatig wat de dikte betreft. Rond 12mm dik. Het wordt niet dikker zonder zich op te stapelen in dode vlokken of zacht rottend materiaal. (Een uitzondering is een valse zool. Lees de zool artikels op deze site voor details) De levende zool laat je erg duidelijk de positie van het hoefbeen zien, en daardoor de juiste balans. Als je ondervindt dat je zonodig moet raspen in de levende zool aan de toon of de hielen hoger moet laten dan de zool om de juiste kootbeenstand of een wenselijke toonhoek te verkrijgen, kijk dan naar de hoef van opzij op grondniveau. Je zal zien dat de hoefwand uiteenloopt van het hoefbeen (de hoef juist onder de kroonrand). Je moet de zool onder het hoefbeen met rust laten en eraan werken om de verwijding van de toon uit te groeien, of je verzekert ernstige problemen voor het paard verderop. 

Als je de levende zool raspt aan de toon, breng je het hoefbeen te dicht bij de grond. Het wisselt van paard tot paard, maar in het algemeen zou het voorste punt van de straal zich ongeveer 18mm diep in de zoolholte moeten bevinden in een maat 1 hoef. Leg een rasp over de hoefwand (nadat je ze hebt bijgewerkt tot 1.5mm boven de zool). Als het voorste punt van de straal niet op zijn minst 18mm diep is, mag de zool niet aangeraakt worden om het even waarom. Haal de toonverwijdering achteruit opdat een goedgehechte wand kan groeien. Als je bezorgd bent over kootbeenstand of hoefhoek, kijk naar de hoek van de aangroei aan de kroonrand. Ik wed dat je zal zien dat jij en het paard eigenlijk in overeenstemming zijn. Eenmaal de verwijdering uitgegroeid is, zullen jullie beiden het resultaat goed vinden.    

Ik weet dat een volledig vertrouwen in het levende zoolvlak voor toonhoogte, hielhoogte en hoefbalans te eenvoudig lijkt. Als je maar de moeite wist die ik meegemaakt heb om op dit punt te komen. Begrijp dat op een of ander moment ik ook de zaken gedaan waartegen ik protesteer in dit artikel. Ik heb elk achtergelaten en mijn revalidatiekunde, prestaties en het comfort van de paard die ik verzorg, is dramatisch vermeerderd. Ik hoop om deze leercurve een rechte lijn te maken voor jullie ter wille van de paarden. De zool vertrouwen zet Moeder Natuur aan jouw kant, of je een ernstig hoefprobleem moet aanpakken of gewoon een fractie van een millimeter wil verlagen. Moeder Natuur is een zeer taaie bondgenoot! 

Andere artikels:

Hoefschoenen

Hoefkatrolsyndroom

Protocol hoefrevalidatie