Het XXSTE TRANSPORT

HERDENKING: 70 JAAR GELEDEN (1943-2013)

WORKSHOP: KINDEREN GETUIGEN OVER TRANSPORT XX

21 MAART 2013- GBS BOORTMEERBEEK. - 27 leerlingen L6B



4.jpg

5.jpg

 

 

1. Korte wederzijdse kennismaking.

 

2. Waarom ben ik hier?

-om een zeer speciale reden?

-19 april 2013 grote herdenkingsplechtigheid in Boortmeerbeek!

-wat is er hier 70 jaar geleden gebeurd? Het XXste transport!

-waarom gebeurde dat?

-Wie deed de trein stoppen: jongeren of ouderen?

-Was dat gevaarlijk?

-Werden die mensen opgepakt? Wat gebeurde met hen?

 

3. Wat gaan we doen?

Vertellen, lezen, herdenken, samen nadenken over wat er hier gebeurd is, vragen stellen, antwoorden zoeken.

Hoe was dat mogelijk?

Zou zo iets nog opnieuw kunnen gebeuren?

 

Jullie gaan ook een heel bijzondere opdracht krijgen. Het voorbereiden van een GETUIGENIS voor de herdenkingsplechtigheid, op 19 april.

 

Drie boeken:

-HET XXste TRANSPORT NAAR AUSCHWITZ (MARC MICHIELS)

-SIMON, HET JONGETJE DAT WIST TE ONTSNAPPEN.

-HET ACHTERHUIS (Anne Frank)

 

4. Kleine herdenkingsplechtigheid

-citaat Simon Gronowski

-hoe verdragen van niet te verdragen is?

 

-Yad Vashemsymbool

Uit het onverdraaglijke groeit nieuw leven.

Mensen sterven niet. Het worden sterretjes.

Uit prikkeldraad groeit een nieuwe bloem.

-Kinderpaviljoen

-standbeeld Janusz Korczak

-donkere koepel

-de sterrenhemel

-de namen die werden voorgelezen, leeftijd, concentratiekamp

1 minuut stilte...we luisteren naar hun stemmetjes...wat vertellen ze ons?

 

5. HET VERHAAL VAN DE XXste Trein.

19 april 1943

Vertrek vanuit de Dossinkazerne

1631 gevangenen, meestal joden aan boord.

23 nationaliteiten

714 Polen

237 joodse kinderen, waaronder Simon Gronowski en zijn moeder

Drie jonge Brusselaars nemen hun verantwoordelijkheid: George Livschitz, Robert Maistrau, Jean Franklemon.

Ze stopten de trein in Boortmeerbeek, gewapend met één revolver, een stormlamp en rood zijdepapier.

-ze bevrijdden 17 gevangenen.

Er waren nog talrijke andere ontsnappingspogingen: via de luchtrooster, via opengebroken schuifdeuren....dodelijk spoor: Mechelen, Leuven, Tienen, Sint Truiden, Berlingen, Borgloon, Tongeren: 25 doden.

 

6. SIMON HET JONGETJE DAT WIST TE ONTSNAPPEN.

Het levensverhaal van Simon Gronowski.

Wij bespreken het boekje blad per blad.

De kinderen luisteren en stellen vragen.

Samen zoeken wij naar antwoorden.

 

-Voorstelling van zijn gezin, vader, moeder, Ita zijn zus. Een gelukkig gezin.

-Bij Sally: S van Simon. A van Ania. L van Leon. Y van Ita. (SALY)

-10 mei 1940: grommende motoren, de bezetting, vriendelijke soldaten

(Het opschuivende geweld. Ze mogen niet leven tussen ons. Ze mogen niet leven.)

-In de val gelokt met leugens en beloften. We hadden ze meer moeten wantrouwen.

-Ze gaan zich aangeven en laten zich registeren als jood.

-De anti-jodenwetten. Ze gesloten winkel.

-Onderduiken

-Razzia’s: opgepakt

-De kelder, de vrachtwagen, de dossinkazerne: alles afgepakt.

-Ook de naam. Ik word een nummer: 1234.

-Verzamelkamp, wachtkamer van de dood

-Stapelbedden, slecht eten, appels, gevaar, dromen van ontsnapping.

-Samen met moeder op transport, gescheiden van Ita: 50 mensen, stro, een beestenwagen.

-Ok slaap, de opengebroken deur, moeders bevel: spring. Ze laat me los. Ik spring. Ik wacht.

-Moeder springt niet. Ze kijkt me na! Wat dacht ze? Wat voelde ze?

-Ik heb de hele nacht gelopen.

-Mevrouw, hulp. Naar Jean Aerts, een rijkswachter. Wat zal hij doen?

-Ik weet alles. Je hoeft niet bang te zijn. Ik zal je niet verraden.

-Ik leef dank zij de steun van vele dappere mensen. Vele kleine duwtjes hielden me in leven.

-Anderhalf jaar ondergedoken

-De bevrijding. Vader, moeder en Ita dood. Gaskamers.

 

“VANDAAG DE DAG BEN IK EEN GELUKKIGE GROOTVADER.

MIJN KLEINKINDEREN ZIJN NU EVEN OUD ALS IK WAS

TOEN IK VAN DE TREIN BEN GESPRONGEN.

IEDERE DAG OPNIEUW ZIE IK IN DE WERELD RONDOM MIJ

TEKENEN VAN ONVERDRAAGZAAMHEID.

OVERAL TER WERELD, ZELF BIJ ONS

SCHIJNEN MENSEN BANG TE ZIJN VOOR DE ANDERE,

VOOR HET VERSCHIL

TERWIJL DAAR PRECIES DE RIJKDOM VAN DE MENSEN IN SCHUILT.”

OPDRACHT: KINDEREN GETUIGEN. KINDEREN SCHRIJVEN EEN VREDESBOODSCHAP, een HERINNERINGSBOODSCHAP

 

Deze boodschappen worden voorgelezen op de herdenkingsplechtigheid. 

26 KINDEREN

26 keppeltjes

26 boodschappen

En nadien gezonden naar de WESTERN WALL HERITAGE FOUNDATION (Jeruzalem)

om in de muur gestoken te worden.

 

Hoe gaan we te werk?

 

  1. Alle kinderen krijgen een keppeltje en veranderen hun naam in een nummer te vergelijken met Simon.
  2. Ze hangen het nummer rond hun nek.
  3. Alle kinderen krijgen een kaartje van de Western Wall Foundation en schrijven een boodschap, een gebed, een wens, een vraag, een oproep.
  4. De teksten worden voorgelezen (die wil), verzameld en doorgezonden naar Jeruzalem, met een begeleidende brief, waar ze in de HEILIGE MUUR gestopt worden.
  5. Deze boodschappen kunnen ook voorgelezen worden op de HERDENKINGSPLECHTIGHEID van 19 april.
  6. ICT-opdracht. Zoek op in de transportlijst:een kind met dezelfde (of meest nabije) geboortedag (geboren tussen 1930 – 1943)

Noteer naam en ook de leeftijd.

(op mijn website van transport XX staan alle gedeporteerden alfabetisch gerangschikt)

  1. We verzamelen 237 kinderen op de speelplaats . (110 jongens – 127 meisjes)

Zoveel kinderen zaten er op dat XXste treintransport. Slechts 1 jongen en 2    meisjes overleven de oorlog.       

 

ACHTERGRONDINFORAMTIE VOOR DE LEERKRACHT EN KINDEREN.

Hoe was dat mogelijk?

1. Wie was die Hitler?

Hitler als kind en jonge mand in Oostenrijk: 1989

Lieveling van zijn moeder

Bezitterig van karakter

Jaloers op zijn vader

Adi...jij mag niet sterven, je moet blijven leven, je moet leven voor drie!

De mens is kwetsbaar en sterfelijk. Wat is groter dan de mens?

Eigenzinnige gefrustreerde jonge man

Een dromer, een fantast

Buitengesmeten op school

Wilde kunstschilder worden

Geweigerd op de kunstacademie

Lonely wolf, gevaarlijk

Houdt van de opera’s van Wagner

Dikke nek, voelt zich onbegrepen

Leest veel, leergierig

Komt in Wenen terecht

Overleeft met schilderen van postkaarten

Grote eenzaamheid, woedeuitbarstingen

Voorbestemd om te verdwijnen in de vuilbak van de geschiedenis.

Haatte het multiculturele Oostenrijk

Houdt van Duitsland

Wijkt uit naar Mûnchen in 1913.

 

Hitler als soldaat tijdens WO I

Veranderde zijn leven ten goede

Eindelijk maakte hij deel uit van een groter, machtig, gevreesd geheel

1914-1918

niet aan het front

boodschapper

dapper

meervoudig gedecoreerd

oktober 1918: giftgas, bijna blind, afgevoerd naar Duitsland.

Einde WO I

Hitler herstelt

 

2. Het vernederde, gebroken Duitsland na WO I

Wat kost een oorlog? Zoveel doden, zoveel gekwetsen, zoveel          ellende

-het afgeschafte keizerrijk

-de opgelegde democratie

-het kleingemaakte Duitsland

-het militair gekortwiekte Duitsland

-het gestrafte Duitsland met zware herstelbetalingen

Veel ongenoegen en ontevredenheid in het land.

Veel verzet tegen de Weimardemocratie.

Veel politiek geweld in de straten

Ontstaan van nieuwe partijen en paramilitaire knokploegen

Nationalisten tegen communisten

 

3. Hitler in de politiek, leider van een kleine extremistiche partij: de nazi’s.

Hij haatte de democratie

          Hij haatte de communisten en de socialisten

          Hij haatte de joden

          Hij hield van Duitsland

Hij was een racist: de rassenladder, bovenaan de Germanen onderaan de joden/zigeuners.

         

4. Hoe komt het dat steeds meer mensen voor zo’n man en zijn partij stemmen?

Een opeenstapeling van problemen.

Economische crisis van de jaren 30 bracht hem aan de macht.

Failliete banken en bedrijven

Geen geld meer

Stijgende werkloosheid

Stijgende armoede

Stijgende woede en onzekerheid

Toenemend geweld in de straten

Machteloosheid van de partijen aan de macht

Groei van de nazi’s

   1928:2,8% van de stemmen in 1928

   1932: 37,6%  van de stemmen.

1933: Hitler Eerste Minister van het land. (Bundeskanzler)

 

5. Wat wilde Hitler bereiken?

Hij had vier hoofddoelen:

5.1. Het afschaffen van de democratie en het vestigen van de nazi-dictatuur: volmachtswetten

    straatgeweld werd staatsgeweld

    alle tegenstrevers in de bak

    opheffing van alle partijen en vakbonden

    Eén partij, één rijk, één volk, één leider.

    Eén jeugdbeweging

    Eén geloof: nazisme!                        

5.2. Werk en welvaart voor alle Duitsers:

          -van de jongere werkozen maakte hij soldaten

          -hun werkoze vaders bezorgde hij werk in de militaire industrie en wapenindustrie:

          tanks, duikboken, vliegtuigen, mitrailleurs, geweren, revolvers, vlammenwerpers    

          -grote werken: aanlegggen van autostrades

          -voor iedere Duitser: vakantie, een volkswagen en een radio

5.3. Duitsland terug het machtigste land in Europa:

-herbewapening van Duitsland

-einde van de herstelbetalingen aan Frankrijk

-herovering van alle verloren gebieden na WO I

-gebiedsuitbreiding in het Oosten

Wereldoorlog II.

De Volkerenbond (Amerika, Frankrijk, Engeland) lieten hem doen.

Hij zal toch geen tweede wereldoorlog beginnen?????

5.4. Duitsland en Europa jodenvrij. Hoe 10 miljoen joden uit Europa verdrijven?

  1. Isoleren en herkenbaar maken: rassenwetten en jodenwetten.
  2. het MADAGASCARPLAN (mislukte)
  3. 1941: vermoorden en neerschieten (Operatie Barbarossa)
  4. 1942: vergassen en uithongeren in concentratiekampen

Verzamelkampen: Dossinkazerne

Vernietigingskampen: Auschwitz

 

6. De TRANSPORTEN:

De transporten naar Auschwitz vanuit Nederland en België: Westerbork en de Dossinkazerne Mechelen.

-van het dichtbevolkte West Europa naar Oost Europa: geen pottenkijkers.

-1500 kilometer in beestenwagens: rechtstaan, zitten, liggen, stro, een poepemmer, geen eten, noch drinken, duisternis, angst en onzekerheid.

-mensen als slachtklaar vee, machteloos overgeleverd aan de brutaliteit van de macht.

Zie DE JONGEN IN HET ACHTERHUIS (Sharon Dogar, blz.271-276)

-Na het transport: het ergste moest nog komen.

-Auschwitz: het grootste kerkhof ter wereld, anderhalf miljoen vermoorde joden.

-20 manieren om te sterven in Auschwitz.

 

7. Het VERZET : zeer moeilijk, gevaarlijk, gevarieerd

Passief verzet:

          In leven blijven

          Onderduiken

Actief vezet:

          Helpen van onderduikers

          Spionage

          Sabotage

          Gewapend verzet

 

6.jpg
Werkstukje van de kinderen

 

 

eartele@telenet.NDERRECHTENHUIS frans.EN.vorgelezen worden op de herdenkingsplechtigheid.Frans Swartelé, vzw KINDERRECHTENHUIS       frans.swartele@telenet.be