Loncin,J.,Geheime routes en netwerken. Joodse
kinderen op de vlucht voor de holocaust,Leuven,Davidsfonds,2003, 175 p.
Hallucinant
reddingsverhaal van vier Joodse kinderen. Jacky is vier jaar oud als zijn moeder hem achter laat,
ergens in de Brusselse Marollen. Harteloos? Nee, het
is 1943. Jacky’s moeder is Joods. Ze neemt de
heldhaftige beslissing haar kind te redden voor ze zelf ten onder gaat in de
holocaust. Er wordt ook verteld hoe Suzanne Kaminsky
ter wereld komt terwijl haar moeder gevangen zit in de Dossinkazerne.
Enkele weken later zal Suzanne samen met haar moeder gedeporteerd worden naar
Auschwitz met het XXste
Jodentransport. Zij is de jongste gedeporteerde en één van de vele kinderen die
de holocaust niet overleeft.
Vóór de
Tweede Wereldoorlog wonen er 65.000 Joden in ons land, van wie 4.000 in de Marollen. Maar geleidelijk wordt tijdens de bezetting het
leven van Joden onveiliger. Er is het Jodenregister, de verplichting om een
Jodenster te dragen, de nachtelijke razzia’s en uiteindelijk de deportatie naar
Auschwitz. Er groeit verzet. Eerst van de Joodse moeders, dan van buren, de
armenhulp en verzetsorganisaties. Jacky kan samen met
drie andere jongetjes onderduiken bij éénzelfde Brugse familie. Hij wordt gered, maar zijn ouders niet.
25.000 Joden uit België komen om in Auschwitz.
Over de
redding van de Joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog in België zijn talloze
publicaties verschenen. Maar nog nooit - behalve zeer anekdotisch - wordt het
verhaal van enkele Joodse kinderen zelf concreet gereconstrueerd. Het verhaal
van de redding van de Joodse kinderen is enkel cijfermatig en politiek
benaderd. Nooit worden de kinderen zelf aan het woord gelaten. Hij ondervraagt
de laatste getuigen stelt vragen als: Hoe en waar vonden je ouders een
onderduikadres voor jou? Wat betaalden ze daarvoor? En last but not least: hoe konden in godsnaam
de Joodse moeders ervan overtuigd worden hun kinderen af te staan om ze te
redden? Geheime routes en netwerken vertelt hoe terreur en toeval, moed en misère elkaar naadloos
kunnen opvolgen. Door Loncin’s oproep in de krant vindt Jacky Borzykowski na
zestig jaar zijn onderduikfamilie en zijn drie vriendjes terug.
Joost Loncin
studeerde Germaanse Filologie aan de K.U.Leuven. Hij
is buitenlandredacteur bij Het Volk en is nu eindredacteur bij Het Nieuwsblad.