Loncin,J.,Geheime routes en netwerken. Joodse kinderen op de vlucht voor de holocaust,Leuven,Davidsfonds,2003, 175 p.

Hallucinant reddingsverhaal van vier Joodse kinderen. Jacky is vier jaar oud als zijn moeder hem achter laat, ergens in de Brusselse Marollen. Harteloos? Nee, het is 1943. Jacky’s moeder is Joods. Ze neemt de heldhaftige beslissing haar kind te redden voor ze zelf ten onder gaat in de holocaust. Er wordt ook verteld hoe Suzanne Kaminsky ter wereld komt terwijl haar moeder gevangen zit  in de Dossinkazerne. Enkele weken later zal Suzanne samen met haar moeder gedeporteerd worden naar Auschwitz met  het XXste Jodentransport. Zij is de jongste gedeporteerde en één van de vele kinderen die de holocaust niet overleeft. 

Vóór de Tweede Wereldoorlog wonen er 65.000 Joden in ons land, van wie 4.000 in de Marollen. Maar geleidelijk wordt tijdens de bezetting het leven van Joden onveiliger. Er is het Jodenregister, de verplichting om een Jodenster te dragen, de nachtelijke razzia’s en uiteindelijk de deportatie naar Auschwitz. Er groeit verzet. Eerst van de Joodse moeders, dan van buren, de armenhulp en verzetsorganisaties. Jacky kan samen met drie andere jongetjes onderduiken bij éénzelfde Brugse familie. Hij wordt gered, maar zijn ouders niet. 25.000 Joden uit België komen om in Auschwitz.

Over de redding van de Joodse kinderen in de Tweede Wereldoorlog in België zijn talloze publicaties verschenen. Maar nog nooit - behalve zeer anekdotisch - wordt het verhaal van enkele Joodse kinderen zelf concreet gereconstrueerd. Het verhaal van de redding van de Joodse kinderen is enkel cijfermatig en politiek benaderd. Nooit worden de kinderen zelf aan het woord gelaten. Hij ondervraagt de laatste getuigen stelt vragen als: Hoe en waar vonden je ouders een onderduikadres voor jou? Wat betaalden ze daarvoor? En last but not least: hoe konden in godsnaam de Joodse moeders ervan overtuigd worden hun kinderen af te staan om ze te redden? Geheime routes en netwerken vertelt hoe terreur en toeval, moed en misère elkaar naadloos kunnen opvolgen. Door Loncin’s oproep in de krant vindt Jacky Borzykowski na zestig jaar zijn onderduikfamilie en zijn drie vriendjes terug.

 

Joost Loncin studeerde Germaanse Filologie aan de K.U.Leuven. Hij is buitenlandredacteur bij Het Volk en is nu eindredacteur bij Het Nieuwsblad.