Schreiber, M. Stille rebellen. De overval op de twintigste deportatietrein naar Auschwitz.  Atlas, 2001, 339 pp.

 

Marion Schreiber werkte als correspondente van het Duitse weekblad Der Spiegel in Brussel. Toen de Belgisch-Joodse advocaat Simon Gronowski haar vertelt dat hij als kind uit de twintigste deportatietrein naar Auschwitz kan ontsnappen en in het huis waar hij toevallig aanklopte onderdak krijgt, is haar journalistieke interesse gewekt.

 

Het verhaal is niet erg bekend. Drie studenten, de stateloze Jood Youra Livschitz en de Belgische Jean Franklemon en Robert Maistriau, houden de Jodentrein tegen en bevrijden zeventien mannen en vrouwen, voordat de Duitse bewakers het vuur kunnen openen. Als het transport de Belgische grens bereikt, kunnen nog eens 219 gedeporteerden ontkomen. De drie studenten worden uiteindelijk verraden door een vriend van Livschitz. Youra wordt gefolterd en later terechtgesteld. Robert en Jean overleven het concentratiekamp.

 

Marion Schreiber gaat voor haar boek “Stille rebellen” maandenlang op zoek in archieven en praat met overlevenden. Ze stelt vast dat veel Joden de Holocaust overleefd hebben omdat zoveel gewone Belgen hen hebben helpen onderduiken. Zij hebben zelfs hun schaarse voedsel met hen gedeeld. De moed van die stille rebellen noemt zijzelf ook het centrale thema van haar boek.

 

‘Marion Schreiber maakt met haar boek een onbekend, maar ontroerend en leerrijk hoofdstuk bekend uit de tijd van de Shoah. Ze vertelt verhalen, laat het lot van Joden en Belgen levend worden, geeft een genuanceerd beeld van de zwarte bezettingsjaren en maakt het de lezers makkelijk zich in te leven in één van de meest tragische gebeurtenissen uit de Belgische geschiedenis nl. de Jodenvervolging en hun deportatie tijdens de Tweede Wereldoorlog.