Eva Fastag - Dobruskes

Geboren: 3 april 1917

Toen ik twee jaar oud was verhuisden mijn ouders van Warchau naar Antwerpen. Ik heb school gelopen in verschillende Antwerpse scholen. Het lager onderwijs heb ik in het Nederlands gevolgd in de openbare school Hopland. De Middelbare school in het Frans in de Eikenstraat aan de Meir. In de beroepsschool in de Offerandestraat te Antwerpen studeerde ik af.

Schooluitstap naar Roche Crahay – 2 juli 1935

Bovenaan: Eva Fastag

Ik werkte als secretaresse in een scheepvaartagentschap. Daarna bij de verzekeringsmaatschappij “La minerve de Belgique”. Mijn werkgever hield mij in dienst ook al droeg ik een gele Jodenster. Die mocht ik wel niet dragen op het kantoor. Van de tien collega’s was ik de enige van Joodse origine en ook de enige die Duitstalig was. Ik werd aangehouden in het station van Antwerpen tijdens de eerste razzia op 22 juli 1942. Mijn zuster was vijf dagen voordien vertrokken naar Zwitserland.

Ik werkte in de Dossin - kazerne als secretaresse bij de aufname. Ik gaf persoonlijk de transportlijst aan de commandant of aan zijn secretaresse. Op een zekere dag moest ik komen bij de commandant. Voor hem lag een pakket met heel veel waardevolle zaken. Zeker voor een gedetineerde zoals ik. Voedselpakketten waren erg welkom bij de gedetineerden. De commandant had het pakket al open gedaan en vroeg mij of hij enkele zaken eruit mocht nemen. Het was voor mij onbegrijpelijk dat hij zich zo liet kennen. En dan weten dat we veel honger leden in de Dossin kazerne en de honden in het kamp gebakken vlees kregen terwijl de gedetineerden honger leden. Na de oorlog ben ik te weten gekomen dat mijn zuster vanuit Zwitserland , via Turkije dat pakket gestuurd had.

Antwerpen – oktober 1936

Vlnr:Sara(1920),Eva(1917),David(1923) en een neef

Vooraan: Gerson(1926) en Itzak(1928)

Ik heb mijn man Abraham Dobruskes (Arnold) leren kennen tijdens mijn gevangenschap in de Dossinkazerne. In 1940 wilde hij samen met zijn vrouw naar Engeland vluchten. De boot waarin ze zaten werd gebombardeerd. Zijn vrouw is hierbij overleden. Hij is gearresteerd in oktober 1942. Gelukkig heeft hij eerst acht dagen in de Gentse gevangenis verbleven want daardoor heeft hij net het XVIde en XXVIIde jodentransport gemist (vertrokken op 31 oktober 1942). Hij is maar eerst op 1 november in de Dossin-kazerne aangekomen. Arnold was electricien in de kazerne. Door een dom toeval is hij dat geworden. In die tijd was SS-er Steckman commandant van het kamp. Op een nacht wilde de commandant zijn haren wassen. Toen hij de haardroger wilde gebruiken bleek die defect te zijn. Een SS-er kwam ’s nachts op de kamer vragen wie verstand had van electriciteit. Mijn man gaf zich op als vrijwilliger. Hij kon de haardoger maken. Uit dank werd hij door de commandant aangesteld als radio-technieker. Zo kon hij onder begeleiding van een SS-er materiaal gaan aankopen in een winkel in de stad. De verkoopster was een vertrouweling van het verzet. Mijn man vroeg materiaal uit het magazijn. De verkoopster nodigde hem dan uit mee te komen om het gevraagde te kiezen. De SS-bewaker bleef aan de toonbank staan. In het magazijn werden brieven uitgewisseld. Het was daar ook dat hij ontsnappingsmateriaal kon bemachtigen zoals nijptangen, ijzerzagen…ed. die later gebruikt werden om te ontsnappen uit het treinkonvooi. Dank zij dit materiaal zijn heel wat gedeporteerden uit het XXste treinkonvooi kunnen ontsnappen.

Ik ben bevrijd uit de Dossinkazerne op 9 juni 1944 , drie dagen na D-day. Het was in het kader van een uitwisseling tussen Joodse gevangenen en Duitstaligen die in Palestina verbleven. Er waren voor de uitwisseling in de Dossinkazerne drie verschillende lijsten in omloop. Ikzelf stond op de tweede lijst. De derde lijst is nooit gebruikt geweest. Met een zes à zevental personen zijn we bevrijd.

Ik had geen middelen van bestaan. Gelukkig kende ik Mr. Heiberg. Hij was directeur van een ouderlingetehuis voor Joden. In de kazerne had hij de “papküchen” voor kinderen in de kazerne georganiseerd. (de papküchen bevond zich bij het binnenkomen helemaal rechts achteraan, naast de varkensstal) . Hij werd vrijgelaten. Ik ben hem na mijn vrijlating gaan opzoeken. Zo ben ik in het ouderlingentehuis terecht gekomen en kreeg er werk, huisvesting, verzorging en voedsel.

Eva Fastag leeft nu in Straatsburg.

Zie ook à Archieven

Eva Fastag

Mei 2006