|
Transport XX - 15 jaar
herdenken (1993 – 2008) Mensenrechten en holocaust
Daniël Bols Gemeentehuis Boortmeerbeek Pastorijstraat 2 3190 Boortmeerbeek vrijdag 11 mei 2008 tot en met vrijdag 18 mei
2008 openingsuren: maandag tot en met vrijdag: van 8.00 uur tot
12.00 uur woensdagnamiddag: van 13.00 uur tot 16.00 uur Inhoud -
Transport XX
– 15 jaar herdenken (1993 – 2008) -
Mensenrechten
en holocaust -
30
mensenrechten Tekst Marc Michiels, coördinator Transport XX Foto’s tentoonstelling Met dank aan: -
fotoclub
Lenske Boortmeerbeek (foto’s ‘15 jaar
herdenken’) -
natuurfotograaf
Daniël Bols (foto ‘contrast’) -
Amnesty
International (foto’s Universele Verklaring van de Rechten van de Mens) Bronnen -
Informatiepakket
Liga Mensenrechten - Amnesty International, Wat zijn mensenrechten? -
http://nl.wikipedia.org/wiki/Rechten_van_de_mens -
http://www.mensenrechten.org/
-
Wandelbrochure
‘Transport XX Boortmeerbeek’ Transport XX – 15 jaar herdenken (1993 – 2008) Bij opzoekingen in de
jaren 1986 - 1987, ter voorbereiding van de tentoonstelling ‘150 jaar spoor’ van de lokale
heemkring Ravensteyn, ontdekte Robert
Korten, toenmalig voorzitter van de heemkring, dat tijdens de Tweede
Wereldoorlog op het grondgebied van de gemeente Boortmeerbeek een
jodentransport werd overvallen. Dit was de directe aanleiding om jaarlijks
een herdenking te organiseren rond dit unieke historisch gebeuren van de
jodenvervolging tijdens de Tweede Wereldoorlog. Een gedenkplaat werd tijdens
de eerste herdenking op 16 mei 1993 onthuld naar aanleiding van de 50ste
verjaardag van deze aanval op Transport XX . Vandaag, 15 jaar later,
willen we in een fototentoonstelling een overzicht geven van onze
activiteiten tijdens de herdenkingen. De tentoonstelling is niet
chronologisch opgebouwd maar thematisch. Volgende thema’s komen aan bod: ·
sprekers,
getuigen en genodigden ·
deelnemers
uit alle delen van het land ·
het monument
en de bloemenhulde ·
hulde door
oud-strijders ·
muzikale
ondersteuning ·
omkaderende
activiteiten Een vertelavond, een
filmproject, een vredesmars en een wandeling tijdens de Nacht van de Geschiedenis
hebben het thema Transport XX op een interactieve manier onder de aandacht
gebracht van een breed publiek. Ook werden er fototentoonstellingen
georganiseerd in de marge van de herdenking, zoals ‘Jong zijn in de oorlog’,
‘holocaust & kunst in oude treinwagons’, ‘Genocides een gezicht geven met
film, strip en foto’s’. In 2005 werd een nieuw
monument 2005 opgericht voor de drie aanvallers op Transport XX. De drie
handen op de herdenkingszuil staan niet enkel symbool voor de strijd tegen
onverdraagzaamheid, discriminatie, geweld en marteling, maar zijn ook een
teken van hoop en solidariteit. De laatste jaren evolueerde de Transport
XX-herdenking van een louter ceremonieel herinneren tot een gevarieerd
gebeuren met een duidelijke maatschappelijk betrokken reflectie. Zo werd
vorig jaar in samenwerking met het Joods Museum voor Deportatie en Verzet uit
Mechelen een visueel project uitgewerkt rond het thema ‘Kazerne Dossin-Boortmeerbeek-Auschwitz. Geef genocide een gezicht’.
Op zeildoek werden de ontsnapten uit Transport XX gevisualiseerd. Door het
tonen van 217 ontsnapten uit Transport XX hoopten we mensen aan het herdenken
én vooral aan het denken te zetten. Door deze activiteiten kwam een dynamiek
tot stand waarbij de aandacht werd gevestigd op dat unieke historisch
gebeuren, namelijk het enige jodentransport dat in Europa werd
opgehouden. Dit jaar willen we de
herdenking van Transport XX kaderen binnen het thema mensenrechten. Er is
immers een duidelijk verband tussen de joodse genocide tijdens de Tweede
Wereldoorlog en het uitvaardigen van de mensenrechten. Onmiddellijk na de
Tweede Wereldoorlog werd overgegaan tot de oprichting van de Verenigde
Naties. In de schoot van deze internationale organisatie werd nu 60 jaar geleden
de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens afgekondigd. Men wilde
duidelijk de verschrikkingen van de Holocaust niet meer meemaken. De kern van
de Universele Verklaring is dat iedereen het recht heeft om te leven als een
vrij mens. Een mens die zich vooral beschermd weet en zich ten volle kan
ontplooien. Door deze verklaring kregen de mensenrechten internationale
erkenning. Die kerngedachte van de
mensenrechten kadert ook perfect in de maatschappelijke boodschap die de
gemeente wil uitdragen. Naast de herdenking van de aanval op Transport XX,
wil ze deze specifieke gebeurtenis ook plaatsen in het bredere kader van
geweld, uitroeiing en racisme in deze tijd. De huidige maatschappelijke
context van geweld en opkomend racisme waarin jongeren moeten opgroeien,
roept op tot het ontwikkelen van tegenkrachten. De gemeente wil vooral de
jongeren een historische geheugensteun aanreiken om geweld en racisme tegen
te gaan en respect te hebben voor elke medemens; ongeacht zijn herkomst,
geaardheid of religieuze overtuiging. Jongeren zullen in de toekomst daarom
nog sterker betrokken worden bij de inhoudelijke uitwerking van project
Transport XX.
Mensenrechten en holocaust In 1948 kwam de
Universele Verklaring van de Rechten van de Mens tot stand in de schoot van
de Verenigde Naties. Er is een duidelijk verband tussen het ontstaan van de
mensenrechtenverklaring en de joden-vervolging en uitroeiing tijdens de
Tweede Wereldoorlog. Die genocide had de wereldopinie zo diep geschokt dat
iedereen besefte dat de mensheid dit soort gruwel uit de Tweede Wereldoorlog
niet meer mocht laten gebeuren. Naast de mensenrechtenverklaring stemden de
Verenigde Naties in 1951 een Genocide-conventie (Convention on the Prevention
and Punishment of the Crime of Genocide), waarmee genocide werd verboden. Na
60 jaar mensenrechten en die genocide-conventie moeten we echter vaststellen
dat er zich heel wat nieuwe genocides hebben voorgedaan die in wreedheid niet
moeten onderdoen voor de jodenuitroeiing tijdens de Tweede Wereldoorlog. Sinds haar introductie in
1948 heeft de universele verklaring nochtans talloze grondwetten en
wetgevingen beďnvloed. Toch blijkt op wereldschaal de universele verklaring
voor vele mensen onbekend terrein. En nog minder mensen hebben kritisch
nagedacht over de inhoud van dit document. Als wij streven naar een wereld,
waarin mensenrechten worden gerespecteerd, is het belangrijk dat nieuwe
generaties leren wat mensenrechten zijn en dat we mensenrechten-schendingen
kunnen herkennen. In de tentoonstelling die we in samenwerking met Amnesty
International hebben opgezet, willen
we daarom een beeld geven van wat precies met mensenrechten wordt bedoeld en
hoe we er zelf mee kunnen omgaan. Mensenrechten omvatten
een hele brede waaier van rechten. Grosso modo kunnen we drie groepen
mensenrechten onderscheiden. Er zijn
de burgerlijk-politieke rechten of grondrechten (art. 1 tot 21)
waaronder het recht op vrije meningsuiting, de godsdienstvrijheid en het
recht op leven. Er zijn ook de economische, sociale en culturele rechten (art. 22 tot 27) zoals het recht op
voedsel, inkomen, onderdak en scholing. Tenslotte zijn er de collectieve
rechten zoals het recht op zelfbeschikking, het recht op grondstoffen en
een eerlijke welvaarts-spreiding. Samengevat kunnen we zeggen dat
mensenrechten rechten zijn die universeel gelden voor alle mensen. Ze staan
los van toevallige omstandigheden zoals de plaats waar men geboren is,
huidskleur, geslacht, geloof of overtuiging. Voor een volwaardige ontplooiing
en voor een menswaardig bestaan zijn mensenrechten onontbeerlijk. Zoals we reeds stelden is
er een fundamentele gelijkheid tussen alle mensen, wat ook hun afkomst, ras,
geslacht, politieke of geloofs-overtuiging is. Als ieder mens aanspraak kan
maken op alle rechten, heeft dat als gevolg dat het eigen recht soms kan
eindigen waar dat van een ander begint. Zeggen dat iedereen gelijke rechten
heeft, houdt ook in dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft om de rechten
van anderen te respecteren. Het recht om uit te komen voor de mening
bijvoorbeeld betekent dan dat een ander daar evenzeer recht op heeft. Dat ik
als individu de verantwoordelijkheid heb om de ander ook dat recht toe te
kennen. Respect voor elkaars rechten zonder te provoceren is in feite de
eerste voorwaarde voor een vreedzame samenleving. Zo worden mensenrechten ook
rechten die we zelf dagelijks kunnen toepassen. Dat mensen rechten hebben,
zonder enige vorm van wet en louter op basis van hun menszijn, wordt niet
overal zo maar aanvaard. Toen China zich in 2001 kandidaat stelde als
gastland voor de Olympische Spelen van 2008, beloofde het land plechtig de
mensenrechtensituatie aan te pakken. Van die belofte blijkt weinig in huis te
zijn gekomen. Uit de recente strubbelingen rond de doortocht van de
olympische vlam blijkt dat de mensenrechten voor heel wat wereldburgers in
2008 meer dan ooit een olympische discipline zijn geworden. 30 mensenrechten 1.
We zijn allemaal vrij en gelijkwaardig We zijn
allemaal vrij geboren. We hebben allemaal onze eigen gedachten en ideeën. We
zouden allemaal op dezelfde manier behandeld moeten worden. 2. Discrimineer niet Deze rechten komen iedereen toe, ongeacht onze
verschillen. 3. Het recht op leven We
hebben allemaal het recht op leven, en het recht te leven in vrijheid en
veiligheid. 4. Slavernij Niemand
heeft het recht ons tot slaaf te maken. Wij kunnen niemand tot slaaf maken. 5. Foltering Niemand heeft het recht ons te kwellen of te
folteren. 6. We hebben allemaal het
gelijke recht de wet te gebruiken Ik ben een persoon, net zoals jij! 7. We zijn allemaal
beschermd door de wet De wet
is gelijk voor iedereen. De wet moet ons allemaal eerlijk behandelen. 8. Eerlijke behandeling
door eerlijke rechtbanken. We kunnen allemaal de wet raadplegen als we niet
eerlijk behandeld zijn. 9. Oneerlijke
gevangenschap Niemand
heeft het recht ons in de gevangenis te stoppen zonder een goede reden en ons
daar te houden, of ons het land uit te sturen. 10. Het recht op een
proces Als we
berecht worden, moet dat in het openbaar gebeuren. De mensen die ons
berechten, zouden zich niet door iedereen moeten laten vertellen wat ze
moeten doen. 11. Onschuldig, tenzij
schuldig bewezen Niemand
mag worden veroordeeld vooraleer zijn schuld is bewezen. Als mensen zeggen
dat we iets verkeerds deden, hebben we het recht te laten zien dat het niet
waar is. 12. Het recht op privacy Niemand
mag proberen onze goede naam te schaden. Niemand heeft het recht om in ons
huis te komen of onze brieven te openen. 13. Vrijheid van bewegen We
hebben allemaal het recht te gaan waar we willen in ons land en te reizen
naargelang we willen. 14. Het recht op asiel Als we
bang zijn dat we slecht worden behandeld in ons eigen land, hebben we
allemaal het recht te vluchten naar een ander land om veilig te zijn. 15. Het recht op een
nationaliteit We hebben allemaal het recht om tot een land te
behoren. 16. Huwelijk en gezin Iedere
volwassene heeft het recht te trouwen en een gezin te stichten als hij of zij
dat wil. Mannen en vrouwen hebben dezelfde rechten. 17. Eigendom Iedereen
heeft het recht dingen in eigendom te hebben of ze te delen. Niemand zou
dingen van ons mogen afnemen zonder een goede reden. 18. Vrijheid van gedachte We
hebben allemaal het recht om te geloven in wat we willen geloven, een
godsdienst te hebben, of van godsdienst te veranderen als we dat willen. 19. Vrij te zeggen wat je
wilt We
hebben allemaal het recht onze eigen gedachten te vormen, te denken wat wij
willen, te zeggen wat we denken, en onze gedachten met anderen te delen. 20. Ontmoet mensen waar
je wilt We
hebben allemaal het recht onze vrienden te ontmoeten en samen te werken in vrede
om onze rechten te verdedigen. Niemand kan ons dwingen tot een groep te
behoren als we dat niet willen. 21. Het recht op
democratie We
hebben allemaal het recht om deel te nemen aan de regering van ons land. Het
zou iedere volwassene toegestaan moeten zijn om zijn of haar leiders te
kiezen. 22. Het recht op sociale
zekerheid We
hebben allemaal het recht op behuizing, medische zorg, onderwijs, zorg voor
kinderen en, als we oud of ziek zijn, genoeg geld om van te leven en medische
hulp, voor zover de bronnen dat toelaten. 23. Het recht van de
werknemer Iedere
volwassene heeft het recht een beroep uit te oefenen, tegen een redelijk
loon, en om lid te zijn van een vakvereniging. 24. Het recht te spelen We hebben allemaal het recht te rusten van het
werk en te ontspannen. 25. Een bed en wat te
eten We
hebben allemaal het recht op een goed leven. Moeders en kinderen, oudere
mensen, werklozen of gehandicapten, alle mensen hebben het recht dat er voor
hen gezorgd wordt. 26. Het recht op
onderwijs Onderwijs
is een recht. Basisonderwijs zou gratis moeten zijn. We zouden moeten leren
over de Verenigde Naties en hoe we met andere mensen moeten omgaan. 27. Cultuur en
auteursrecht Het
auteursrecht beschermt de artistieke creaties van iemand en wat zij of hij
geschreven heeft. Volgens deze auteurswet mogen anderen dat niet overnemen
zonder toestemming. We hebben allemaal het recht op onze eigen manier van
leven. We hebben het recht te profiteren van de goede dingen van het leven
die kunst en wetenschap brengen. 28. Een vrije en eerlijke
wereld Er moet
een zekere orde zijn zodat we allemaal onze rechten en vrijheden kunnen
hebben in ons land en over de hele wereld. 29. Onze
verantwoordelijkheden We
hebben een plicht naar andere mensen en we zouden hun rechten en vrijheden
moeten beschermen. 30. Niemand kan deze
rechten en vrijheden van ons afnemen Mensenrechten
zijn rechtsgeldig in alle landen die tot de Verenigde Naties behoren en vormen
daarmee een belangrijk middel om jezelf te beschermen tegen onrecht. Ook
regeringsleiders van deze landen hebben zich aan deze mensenrechten te houden
en kunnen deze mensenrechten niet wegnemen! Mensenrechten zijn er voor het
individu en ze zijn er voor iedereen! Alles begint met de rechten van de anderen en met mijn nooit eindigende plicht om deze te eerbiedigen. Emmanuel Levinas over mensenrechten |
