De rechtstreekse verkiezing van de burgemeester (of van de president, ...)

Deze pagina werd enkele jaren geleden (2004) geschreven toen er in Vlaanderen sprake was van de burgemeesters rechtstreeks te gaan verkiezen. Er was zelfs al een akkoord over binnen de Vlaamse regering. Los van het feit of het nu een goed idee is van een burgemeester rechtstreeks te verkiezen, was en is het vooral onthutsend vast te stellen dat men weeral eens beroep deed op een oude en gevaarlijke verkiezingsprocedure. Dezelfde procedure wordt ook gebruikt in verschillende landen om de president of een gouverneur van een staat te verkiezen, ook in ontwikkelde landen waar de president veel macht heeft. Verder in de tekst worden twee eenvoudige en gemakkelijk toe te passen verbeteringen voorgesteld die ook kunnen gebruikt worden als er nog met de hand wordt geteld.

De rechtstreekse verkiezing van de burgemeester zou gebeuren volgens een twee ronden systeem :

In de eerste ronde zou men één kandidaat mogen aanduiden.
Als niemand de meerderheid (50%) heeft, wordt er een tweede ronde geörganiseerd tussen de twee kandidaten met de meeste stemmen.
Wie dan het meeste stemmen haalt, wordt burgemeester.

Klinkt goed maar het is één van de slechtste verkiezingsmethodes die er bestaan !

Enkele voorbeelden waarom :

Bij mijn weten zijn slechts twee verkiezingsmethodes nog slechter :
1) gewoon de kandidaat met de meeste stemmen (d.w.z. enkel de eerste ronde van dit systeem) nemen
2) de burgemeester bij lottrekking kiezen

Met verkiezingsprocedures is het hetzelfde als met hoge bloeddruk : men merkt het niet wat er gaande is, maar het gevaar is wel degelijk aanwezig !

Wat zou men nu WEL kunnen doen ?

In de veronderstelling dat men aan een twee-rondensysteem houdt en de tellingen ook met de hand mogelijk moeten zijn :

1) Een eerste verbetering is in de eerste ronde toe te laten dat men op meerdere kandidaten mag stemmen. Dit is een gekende procedure ("Approval Voting") maar volgens mij niet voldoende sterk om het daar alleen bij te houden. De verbetering is dat bepaalde scenario's zoals de extremistische kandidaat die wint of de strekking die verliest omdat ze over teveel partijen gespreid is, minder kans maken.

2) In de tweede ronde zou men de DRIE best gerangschikte kandidaten uit de eerste ronde kunnen opnemen en werken overeenkomstig de verkiezingsprocedure van Prof. Tideman of volgens de Borda-methode
. (Als er maar drie kandidaten zouden zijn, zou men meteen naar deze fase kunnen overstappen).
Met drie kandidaten (A, B en C) zijn er ZES mogelijke volgordes (profielen) mogelijk nl. ABC, ACB, BAC, BCA, CAB en CBA.
De kiezers zouden één van deze zes profielen mogen kiezen. Met de hand tellen is mogelijk : het volstaat  de kiesformulieren op 6 verschillende stapeltjes te leggen en eventueel een zevende voor ongeldige formulieren.
Voorbeeld van de methode van Tideman :
75 ABC (d.w.z. 75 kiezers verkiezen het profiel of de volgorde ABC)
21 ACB
4 BAC
0 BCA
0 CAB
0 CBA
Uit de 75 ABC stemmen kan afgeleid worden dat 75 kiezers A boven B verkiezen, 75 kiezers (dezelfde) verkiezen A boven C en 75 kiezers verkiezen B boven C.
Iets dergelijks kunnen we doen met de 25 ACB en 4 BAC stemmen.
Al deze paarsgewijze overwinningen worden nu in een tabel getotaliseerd (vergelijk het met een tabel met aantal doelpunten voor en tegen tussen verschillende ploegen).

 

A

B

C

A verkozen boven .....

---

75+21=96

75+21+4=100

B verkozen boven .....

4

---

75+4=79

C verkozen boven .....

0

21

---

Zoals gezegd kunnen we dit zien als een soort doelpuntentabel. De volgende stap is dan ook de sterkte van de overwinningen te bepalen, dit is het verschil tussen het aantal doelpunten voor en tegen.

 

A

B

C

A verkozen boven .....

---

96-4=92

100

B verkozen boven .....

 

---

79-21=58

C verkozen boven .....

   

---

De sterkste overwinning is A boven C : 100. De methode van Tideman schrijft voor van met de sterkste overwinning te beginnen, deze legt een eerste deel van de (uiteindelijke) volgorde vast : AC.
De daaropvolgende (tweede sterkste) overwinning is AB. A is dus alvast winnaar want hij verslaat B en C.
Om over de tweede plaats te kunnen beslissen, kijken we naar de derde sterkste overwinning d.i. BC.
De uiteindelijke volgorde is ABC en A is winnaar van de verkiezingen.

De methode van Prof. Tideman is één van de meest solide methodes die er bestaan om 1 kandidaat (of optie) uit meerdere te verkiezen.
Met enig rekenwerk is te achterhalen dat voornoemde problemen (extremistische kandidaten, versplintering, ...) hier geen probleem vormen.
Enig controlewerk leert ook dat de Tideman-procedure als winnaar de kandidaat met de meerderheid aflevert (als die er zou zijn) en ook de Condorcet-winnaar als die er is (de Condorcet-winnaar is diegene die alle "matchen" tegen zijn tegenstrevers wint [zie tabel] maar niet noodzakelijk de absolute meerderheid heeft).
En o ja, bovendien is deze methode "independent of clones" !
De Tideman-methode kan ook met meer dan drie kandidaten, maar wordt dan te moeilijk voor manuele tellingen.
Met computer kan het perfect en dan kunnen verkiezingen bovendien in één ronde gebeuren.
Met meer dan drie kandidaten is het principe om de volgorde samen te stellen hetzelfde, men begint bij de sterkste overwinning, enz...
Wel kan het (af en toe) voorkomen dat er dreigt een "lus" te ontstaan, bv. op bepaald ogenblik is de nog resterende sterkste overwinning E verslaat H, later volgt er bv. H verslaat K, maar als er nog later zou komen K verslaat E, dan zou er een "lus" ontstaan. De regel van Tideman schrijft dan voor dat deze laatste overwinning (KE) genegeerd wordt en men verder gaat met de volgende overwinning.
Nicolaus Tideman was professor aan het Virginia Polytechnic Institute and State University.


De Borda-methode bestaat er eenvoudig in van 2 punten toe te kennen aan de eerst geplaatste in elke rangschikking, 1 aan de tweede en 0 aan de derde. Dus als een kiezer de volgorde CAB kiest dan krijgt kandidaat C 2 punten van deze kiezer en A krijgt 1 punt van deze kiezer. Men berekent het totaal over alle kiezers en de kandidaat met het hoogste aantal punten wint.

Beide methodes zijn van hoge kwaliteit.

En nog wat :

1.
Wie iets verder wil gaan, zou de webpagina van Prof. Donald Saari kunnen bezoeken.
Hier zijn ook enkele audio-video bestanden te beluisteren.
In één van de voorbeelden heeft hij het over de presidentsverkiezingen in Frankrijk in 2002.
Toen kwam tot iedereens verbazing een kandidaat in de eindronde terecht die op geen overgrote steun mocht rekenen bij de bevolking.
De pers schreef er over met grote titels maar niemand scheen zich af te vragen dat het wel eens aan de verkiezingsmethode kon liggen.

2.
In Frankrijk werd tijdens de presidentsverkiezingen een proefstemming gehouden met de eenvoudige methode (in één stemronde) waarbij 2,1 of 0 punten kunnen gegeven worden aan een kandidaat. Zie het rapport van Antoinette Beaujard, Herrade Igersheim e.a.
De methode is dus een uitbreiding van het eenvoudigere approval voting (enkel 0 of 1).
De methode is zeer eenvoudig. Maar deze open methodes (als men geen bolletje kleurt naast een kandidaat, dan krijgt deze 0 punten) hebben een nadeel.
Als er veel kandidaten zijn, dan gaan kiezers maar aan een beperkt aantal kandidaten punten geven. Dit kan een risico zijn. Denk aan de situatie waar de grootste strekking veel kandidaten zou hebben en de kleinste strekking maar één. Zelf ben ik voorstander (sinds jaren) van Ranked Pairs (de methode van Tideman) die niet zo gevoelig is voor te weinig input van de kiezers. Deze methode (voor meer dan 3 kandidaten) vereist echter verkiezingen d.m.v. de computer. De Tideman-methode net als de Schulze-methode zijn praktische en eenvoudigere uitwerlingen van de methode van Kemeny-Young.

3.
Een aantal politieke partijen gebruiken nog altijd het ouderwetse tweeronden-systeem ( Open VLD en bij mijn weten ook CD&V ) bij de verkiezingen van hun voorzitter.

4.
Meer dan 50 jaar geleden bewees Arrow dat er geen perfecte methode bestaat voor het geval dat er 3 of meer keuzes zijn (in de zin van : voldoet niet aan een aantal redelijke criteria). In de praktijk is de situatie zeker niet dramatisch maar we moeten wel aanvaarden dat de perfectie niet haalbaar is. Daarnaast zijn nog andere eigenschappen wenselijk in de praktijk : eenvoud en gemakkelijk te begrijpen, bruikbaar voor manuele telling of enkel bruikbaar indien computer gebruikt wordt, manipuleerbaarheid (min of meer gevoelig voor tactisch stemmen waarbij men bepaalde kandidaten minder goede punten geeft om zo de uitslag zoveel mogelijk naar zijn hand te kunen zetten).


 

Naar algemene homepage

Typ hhrvc gevolgd door @ en gevolgd door yahoo.com (truukje tegen automatische spam)
Address is hhrvc followed by @ and followed by yahoo.com (little trick against spam)

 

Site Meter

 

Rechtstreekse verkiezing burgemeester