Tekstvak:      werkkamp

Tekstvak:  
Gross– rosen

 

 

 

 

plaatsbepaling en beschrijving

 

 

foto :  www.rudyfoto.com/hol/gr-arbeit.html


"GROSS-ROSEN" (Rogoznica) in POLEN.



Het dorp Rogoznica, beter bekend onder de Duitse benaming "Gross-Rosen", bevindt zich in Beneden-Silezië op juist 10 km van Striegauk .  Het Concentratiekamp bevond zich op 5 km van het plaatselijk station.
De gronden waarop het werd opgericht hoorden toe aan baron van Richthoffen.

De gebouwen van het kamp waren gerangschikt in terrassen op de flank van de bergen, de toegangsweg was gecamoufleerd door barakken die ter beschikking stonden van de Hitlerjeugd.

Bij de oprichting stond Gross-Rosen onder het repressief commando van het concentratiekamp van Sachsenhausen, het werd in gebruik genomen in 1939-1937.  Maar de grootste bedrijvigheid had het kamp gedurende Wereldoorlog II.  Men hechtte er vervolgens een extra werkkamp en een uitroeingskamp aan, waar er een duizendtal gevangenen permanent verbleven.

Tot 31 mei 1941 werd Gross-Rosen beschouwd als een werkkamp en droeg de naam van : "Concentrationslager Sachsenhausen - Arbeitslager Gross-Rosen" en was geplaatst onder het bevel van SS-Hauptscharführer Anton Tuman. Het kamp viel onder de autoriteit van de Gestapo ( geheime staats politie).

Vanaf 1 Juli 1941 werd het kamp Gross-Rosen een zelfstandig kamp.

Het kamp strekt zich uit over een oppervlakte van 70.000 m² omringd door een prikkeldraadomheining met geëlektrificeerde draden.  Het werd bewaakt door 10 wachttorens ( miradors) en grote schijnwerpers.

 

Het kamp bestaat uit 3 delen :

1.  De administratiegebouwen en de gebouwen van de SS.

2.  De gebouwen van het eigenlijke kamp

Bevonden zich in het omheinde gebied en waren barakken in hout, er waren 2 vleugels A en B, elk met een ingang, een waskamer , WC's en een dagverblijf die eveneens dienden als slaapzaal met stapelbedden.

Men bereikte dit deel van het kamp langs een boogpoort ( zie foto bovenaan ).

De barakken waren gebouwd in terrassen.

Hogergelegen terrassen met :

- het crematorium

- de keukens

- een grote tent met onbekende bestemming !

Middelgelegen terrassen met :

- de grote appel plaats, met een toren en een klok ( + luidsprekers)

- de barakken van de gevangenen

- 2 kantines

Lager gelegen terrassen met:

- de ziekenbarakken

- de stortbaden

- de gevangenis

- een kleine appelplaats voor de pas aangekomenen

- 3 barakken geïsoleerd door prikkeldraad waar de vermomde onderneming WETTERSTELLE en WETTERWARTE gebruik maakten van het gespecialiseerd vakmanschap van mensen van alle naties.  Deze gedetineerden verlieten nooit levend deze afdeling !

 

3.  Het nieuwe kamp.

In Maart 1944 maakte de " Bauinspektion der Waffen SS und Polizei 'Schlesien' Vermessingabteilung " plannen tot vergroting van het kamp.  Tot basis van dit plan was een aanhechting voorzien van 45.000 m² wat de totale oppervlakte bracht tot 115.000 m².

Het kamp telde 18 verblijfsbarakken, 3 hospitaalbarakken genaamd " Revier", 1 keukenbarak, 2 werkbarakken van de firma " Siemens u. Halse " en 1 barak met waskamer en " douches".

De kelders bevonden zich werkplaatsen voor de fabrikatie van bewapeningsstukken.

In de uitbreiding was er een granietgroeve die behoorde tot de D.E.S.T., een onderneming volledig in de handen van de SS.  De gedetineerden groeven er kasseien voor wegens, stenen platen voor grafmonumenten.

Zeer veel gevangen verloren bij dit zware werk het leven !

 

Organisatie van het kamp

 

Opeenvolgende Commandanten van het zelfstandige kamp "Gross-Rosen".

1.  SS-Obersturmführer Arthur Roedl, overgeplaatst naar Buchenwald, hij was commandant tot het begin van 1943.

2.  SS-Sturmbhanführer Johannes Hassenbroeck die commandant was tot aan de bevrijding van het kamp, hij werd aangehouden in maart 1967 en opgesloten in voorlopige hechtenis te Braunsweig.

De lagere leiding.

-  SS-Obersturmbhanführer Treske later vervangen door SS-Scharführer Basko.

-  Dokters en medisch personeel : Dr. Kurt Babor, SS-üntersturmführer ( pleegde zelfmoord) en Dr. Friedrich Entres, SS-Hauptsturmführer.

-  Dr. Jobst, Dr. Schimts, Dr. Koening, Dr. Thilo

 

Leiding van de gevangenen.

Deze functies omvatten de Lagerältester, Blockältester, kapos en onderkapos.

Het ging hier om medegevangen meestal van Duitse Nationalitieit. hier volgt een lijst !

(klik !)

 

de kampbevolking

 

Bij de oprichting waren er enkel en alleen politieke gevangenen van Duitse nationaliteit in Gross-Rosen, alsook gevangenen die een straf moesten uitzitten van gemeen recht. 

In de loop van de winter van 1941 kwamen er 2.500 krijgsgevangenen aan van het Sovjet-Russische leger, in februari 1945 waren er nog maar 25 van in leven.

Men zond eveneens Joden naar Gross-Rosen, maar bestemd voor één doel, uitroeiïng.

Tenslotte kwamen er gevangenen aan van allerlei nationaliteiten zoals Polen, Russen, Belgen, Nederlanders, Fransen, Tsjechen.

Het basiskamp telde in november 1944 65.000 tot 70.000 gevangen.  In Men schat dat er ongeveer 1.200.000 gevangenen het kamp gepasseerd zijn. Zowel mannen, vrouwen en kinderen.

 

het kampregime

 

De discipline in het kamp was uitermate onwillekeurig, het werk zeer zwaar en uitputtend.

De voornaamste doodsoorzaken waren :

1.  hongeroedeem : vermageren tot op het gebeente.

2.  Epidemieën : typhus, dysenterie, longontstekingen,...

3.  Voortdurende vervolgingen en slechte behandeling.

4.  Onmenselijke lichamelijke tuchtigingen : talrijke moorden op de werkplaatsen om futiliteiten en om de productie op te drijven.

De terechtstellingen gebeurden door slagen en kwetsuren, intraveneuze injecties met petroleum, door vuurpeleton of ophanging.

De dagindeling van de gevangenen.

- Opstaan te 5u30, het morgenmaal bestond uit 1/2 l zeer magere soep met meel.

- van 6u tot 8u appel, rechtop in houding, in rangen van 5 man.

- 8u, werk, hetzij in de wapenfabriek, meestal echter in de steengroeve.

- 11u, werkonderbreking met bedeling van 1l soep die weinig voedzaam was.

- van 12u tot 13u, hervatting van het werk tot 16.30, werken moest in hoog tempo en werden bestraft met slagen.

- 17 u appel, daarna gingen de gevangen terug naar hun barakken en ontvingen er een avondmaal, 1/2 l ersatz-koffie of soep voor enkele dagen, 350 gr. zwart brood met een stukje margarine, een ringetje worst en een beetje confituur.

Hier volgt een stukje getuigenis van de manier waarop de gevangen moesten slapen :

" De plaats ontbrak, dat was waar, de hulpkapo's hebben ons dikwijls gestapeld, 5 mannen per meter, hoofd aan voet, allen neerliggende op de rechterzijde, onmogelijk nog een beweging te maken, het hoofd geborgen tussen de voeten van een buurman "

 

- Tegen 19u30 : het vuur werd gedoofd.

De gevangenen hadden het recht op tijdens de dag enkel 2 of 3 maal naar de WC te gaan en om de 3 weken een stortbad te nemen.  Ondergoed werd slechts vervangen om de 2 of 3 maanden, wat veel ziektes meebracht.

De gemiddelde gevangene hield dit regime geen 2 winters vol !

 

benamingen van de arbeidscommando's

(klik lijsten ! )

   

 

 

de belgen in het kamp van Gross - Rosen

 

Oktober 1944, de eerste konvooien Belgen ( en Fransen) komen aan, in totaal een duizendtal politieke gevangenen.  Op 25 december 1944 kwamen er nog een honderdtal gevangenen aan.

De Belgen werden samen met de Fransen geïnterneerd in barak 9, de directie van vleugel A stond onder bewind van een oud Pools journalist Kazimierz, die devoot, schijnheilig en een beetje krankzinnig was.  In vleugel B regeerde een moordenaar, Franz, een gevangene van gemeen recht.

De barakken van de Belgen werden zwaar getroffen door epidemies van dysenterie, longontstekingen en dyphterie.  In minder dan 15 dagen stierven 350 mannen door uitputting.

De situatie in de barakken werd zo catastrofaal dat men een Belgische geneesheer inschakelde, hij Dr. Ephrem Van Den Eede kwam op het idee om een lijst op te stellen van de gestorvenen, hij kwam aan een totaal van 280 overlijden en 200 gehospitaliseerden.

hier kunt u de 14 delige lijst inkijken.

 

 

Tegen het einde van 1944 kende het kamp zijn zwaarste tijd.  Transporten teweeggebracht door evacuatie van het kamp van Auschwitz waren samengesteld uit gevangenen die te voet 250 tot 300 km hadden afgelegd.

Het Sovjet leger ruktte op en de SS oordeelde dat het beter was zoveel mogelijk gevangenen samen in een ruimte onder te brengen, zo hadden ze ruimten waar +- 1250 mensen in zaten.  Het dagrantsoen verminderde en het leven werd nog maar eens zwaarder.

Het kamp was overgeleverd aan een totale desorganisatie.

 

evacuatie van het kamp gross-rosen

 

De evacuatie begon in het begin van januari 1945.

Het was een strenge winter en de thermometer zakte tot -30°C.

De eerste treinen vertrokken naar Weimar in Thuringen, bestemming kamp Buchenwald of naar Bautzen in Saksen.

Op 7 en 8 februari verdere evacuatie naar Dora et Leitmeritz, het Rode leger bevrijdde deze plaats bij verassing en zo werden deze gevangen vrij en verlost uit de hel.

De +- 2.000 zware zieken die nog steeds in Gross-Rosen verbleven werden vermoord door de SS tussen 9 en 11 februari, nadien begraven in een gracht.

 

Op 13 februari werd Gross-Rosen voor een eerste maal bezet door de Sovjet legers die het moest overgeven na het offensief van striegau.  De SS hernam het kamp om het niet veel later defenitief te verlaten, op het ogenblik van de totale ineenstorting van Duitsland. 

Het kamp bleeft van dan af tot einde 1947 in de handen van het Rode leger.  Wanneer die vertrokken vernielden ze het kamp volledig en namen documentatie mee die door de Duitser niet vernietigt was.

 

 

Deze info is afkomstig van de documentatie bundel " Gross-Rosen " door " de Auschwitz- stichting".  Ter nagedachtenis van Velen.

 

Dit document is eigendom van "Witte Brigade / Fidelio",

Documentatie verkregen van de Familie Van Der Heyden, waarvoor mijn dank, de medailles * en bijlage 1 en 2 zijn ook van hen afkomstig.

 

Voor nog info of u wenst het museum ( waar het kamp zich bevond) te bezoeken, neem dan een kijkje naar :

www.gross-rosen.pl

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

( klik voor grotere versie) ( NIET KOPIËREN )

bijlage 1         bijlage 2         bijlage 3         bijlage 4

 

(deze bijlagen zijn afkomstig van Erik  Lordahl, German concentrationcamps 1933- 1945, history 

                                                       and inmate mail (2000). refered to as Lordahl.

 

 

 

Gross - Rosen nu :    ( klik voor grotere versie !)

 

Gross - Rosen foto's :

 

  Reconstructie van de barakken.

Het origineel crematorium.

Galg op de appelplaats.

Monumenten ter ere van de gedetineerden.

 

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------