THE GOLD BAT

The Gold Bat (TGB) vescheen in 1904 als vierde boek van P.G.Wodehouse. De uitgever was nog steeds A&C Black. Het boek liep eerst als serie in The Captain . Deze serie liep tegelijkertijd met de immense reeks verzen die Wodehouse schreef onder de titel The Parrot . Deze verzen werden gedrukt in de Daily Express vanaf 30 september 1903 tot midden december van hetzelfde jaar. Het was pure politieke satire en ze waren zeer populair bij de bevolking. Het idee voor de verzen was ontstaan na de lancering van een plan van Joseph Chamberlain over de vrije handelseconomie. Chamberlain vond dat Engeland een meer protectionistische koers moest varen om zo de eigen productie te beschermen. Wodehouse gaf hierop commentaar door de “mond” van een papegaai, die elke strofe steeds besloot met de regel: “Your food will cost you more” . De serie was zo populair dat de krant zelfs een wedstrijd voor papegaaien organiseerde met als opdracht de beesten de bewuste regel zo goed mogelijk te laten zeggen. Men kon in die tijd zelfs dierenhandelaars vinden die papegaaien te koop aanboden met als garantie dat ze de zin perfect konden uitspreken!

Tot midden december laat Wodehouse bijna dagelijks de papegaai zijn commentaar geven op de politieke gebeurtenissen. Dit is toch wel een bijzonder gegeven, daar hij later nooit meer interesse betoonde voor de politiek en men na WOII over Wodehouse beweerde dat hij zich door de Duitsers had laten misleiden, vermits hij zich niet bewust was van de politieke situatie.

Plum was toen reeds een veelschrijver, want in deze periode schreef hij tevens een column voor The Globe , met als titel By The Way , maar daarover later meer.

Voor de poëzieliefhebbers bestaat er een uitgave uit 1988 door Hutchinson met als titel The Parrot and Other Poems , met daarin de beste papegaaigedichten, maar ook nog andere verzen die vaak het gemiddelde niveau overstijgen. U weze gewaarschuwd bij de zoektocht naar dit boekje, want het is reeds een verzamelobject geworden.

Terug naar TGB . Het boek is opgedragen aan Herbert Wotton Westbrook (1879-1959) op de volgende manier: “To That Prince of Slackers, Herbert Westbrook”. (Slacker = lijntrekker)

Deze man speelde een belangrijke rol tijdens de beginperiode van de carrière van Wodehouse. Uit verschillende teksten die ik over Westbrook las, kon ik opmaken dat die twee een soort haat-liefde verhouding hadden. Wodehouse leerde Westbrook kennen tijdens zijn Hong Kong Bank periode toen hij pas alleen woonde in Londen. Westbrook kwam bij Wodehouse aankloppen –Walpole Street 23 in Chelsea- om raad te vragen hoe hij het als schrijver zou kunnen waarmaken. Zo werden ze vrienden en Westbrook nam Plum mee naar Emsworth House King-Hall's Preparatory School, een school die voorbereidt op de latere Public School. Sommige bronnen maken gewag van het feit dat Wodehouse hier zou gefungeerd hebben als assistent-leerkracht. Anderen betwisten dit en menen dat hij daar enkel zou verbleven hebben om in een rustige omgeving te kunnen werken. Wodehouse komt later zelf terug op dit deel van zijn leven door in Mike (1909) hoofdstuk 4 te schrijven over “Mr Westbrook, master at King-Hall's Prep School, Emsworth”. Meteen weten we ook waar hij later de naam van “Lord Emsworth” vandaan haalt!

Wodehouse leert op die school ook zijn eerste liefde kennen, Ella King-Hall, zuster van Baldwin King-Hall, hoofd van de school. Dat de verhouding met Westbrook niet altijd optimaal was, kwam misschien ook door het feit dat Westbrook later, in 1909, trouwde met Ella King-Hall.

Ook in TGB laat de legendarische headmaster Gilkes weer van zich horen, een man die ik reeds uitvoerig belichtte in deel 1, The Pothunters . Gilkes, met zijn lange, witte baard; Gilkes, “ who stood six-foot-six in his socks ”. Zo was het Gilkes' gewoonte om studenten hun essays te laten voorlezen in zijn bureau. Dit feit werd door Wodehouse briljant in de verf gezet in hoofdstuk 19:

School prefects at Wrykyn did weekly essays for the headmaster. Those who had got their scholarships at the ‘Varsity or who were going up in the following year used to take their essays to him after school and read them to him –an unpopular and nerve-destroying practice, akin to suicide. Trevor had got his scholarship in the previous November. He was due to the headmaster's private house at six o'clock on the present Tuesday. He was looking forward to the ordeal not without apprehension. The essay subject this week had been, “One man's meat is another man's poison,” and Clowes, whose idea of English essay was that it should be a medium for intempestive frivolity, had insisted on his beginning with, “While I cannot conscientiously go so far as to say that one man's meat is another man's poison, yet I am certainly of opinion that what is highly beneficial to one man may, on the other hand, to another man, differently constituted, be extremely deleterious and, indeed, absolutely fatal.”

Studenten die hun leraars in de maling nemen, het is een klassiek gegeven in Plum's schoolverhalen: leraars Frans, Wiskunde of Duits, ze krijgen allemaal hun deel. In hoofdstuk 3 wordt de leraar Frans in zijn hemd gezet. De studenten weten dat hij steeds op de lessenaar van dezelfde leerling gaat zitten. Wanneer ze de lessenaar helemaal losvijzen, zodat het een wankel geheel wordt, kan je het vervolg al raden…

Ook in dit schoolverhaal zijn er verwijzingen naar Dulwich: de organisatie van de sportevenementen gebeurt zoals in Dulwich: in hoofdstuk 1 is er sprake van een “ Fields Sports Committee ”, een comité waarin Wodehouse ook effectief zetelde in Dulwich.

In hoofdstuk 2 schrijft hij over een zwembad dat in de winter wordt overtimmerd om andere sporten en activiteiten toe te laten, iets wat ook in Dulwich werd gedaan, tot het in 1981 als theater werd omgebouwd.

Zoals ik reeds vroeger beschreef kunnen onsportieve leerlingen en afdelingen (‘houses') op geen sympathie van Wodehouse rekenen. De student Ruthven (zeg ‘Riven'), beschrijft hij als volgt: “ Ruthven, whose pasty-face looks correspond to his backboneless and underhand character ”.

Wodehouse stelde dat het gedrag van een ‘house' vooral afhing van de ‘housemaster', zeg maar het hoofd van de afdeling. In hoofdstuk 2 verwoordt hij het als volgt: “ There is usually one house in every school of the black sheep sort, and if you go to the root of the matter, you will generally find that the fault is with the master of that house. A house-master who enters into the life of the house, coaches them in games, umpiring at cricket and refereeing at football, never finds much difficulty in keeping order. ”

Even terzijde en voor de goede orde een tabel die aangeeft waar de leerlingen zich op welke leeftijd bevinden: 8-9jaar First Form 13-14jaar Upper Fourth

9-10jaar Lower Second 14-15jaar Lower Fifth

10-11jaar Lower Third 15-16jaar Upper Fifth

11-12jaar Upper Third 16-17jaar Remove

12-13jaar Lower Fourth 17-18jaar Sixth Form

Voor de amateurs volgt nu een samenvatting van het boek, dat tot op heden nog niet in het Nederlands vertaald is, net zoals de drie vorige boeken trouwens.

Hfd 1 The Fifteenth Place : de eerste rugbyploeg van Wrykyn zit met een probleem. Paget heeft de ploeg verlaten en zo'n goede speler vervangt men niet gemakkelijk. De ‘vijftiende plaats' wordt voorlopig ingenomen door Rand-Brown, maar iedereen is het erover eens dat dit niet de goede keuze is. Hij is wel fors gebouwd, maar kan niet goed tackelen. Bij de volgende oefenmatch wil de kapitein, Trevor, dan ook iemand anders opstellen, nl. Barry uit het derde team. Tevor wil zijn ploeg klaarstomen voor de belangrijke terugmatch tegen Ripton. De heenmatch werd gewonnen en het is omzeggens nog nooit gebeurd dat Wrykyn twee keer op één seizoen van Ripton heeft gewonnen.

Hfd 2 The Gold Bat : Trevor gaat naar zijn vriend Clowes, allebei leerlingen die behoren tot Donaldson's House. Trevor wil O'Hara opzoeken omdat die nog in het bezit is van zijn ‘gouden bat'. Dat is een wisseljuweel dat elk jaar wordt gegeven aan de kapitein van de beste schoolcricketploeg. O'Hara behoort tot Dexter's House, het huis met de slechtste naam in Wrykyn. Dat is voornamelijk te wijten aan Dexter zelf, die geen interesse betoont in de sportprestaties van zijn leerlingen, maar wel zeer streng tekeer gaat bij de minste overtreding. Samen met Ruthven, een vriend van Trevor, maar niet van Clowes, gaat Trevor O'Hara opzoeken, maar hij is niet aanwezig. Ruthven is een leerling die helemaal niet van sport houdt.Trevor laat in Dexter's House weten dat O'Hara de volgende dag bij hem moet komen thee drinken en dat hij tevens de ‘gouden bat' moet meebrengen.

Hfd 3 The Mayor's Statue : O'Hara vertelt dat hij bij een nachtelijke uitstap het standbeeld van de burgemeester heeft ingesmeerd met teer en beplakt met bladeren. Hij deed dat omdat de burgemeester, Briggs, hatelijke uitspraken doet over de Ieren (O'Hara is een Ier). Bij die escapade is O'Hara de ‘gouden bat' verloren.

Hfd 4 The League's Warning : Barry verneemt met blij ongeloof dat hij geselecteerd is voor de eerste rugbyploeg. Samen met zijn vriend M'Todd, die allen geïnteresseerd is in eten, traint hij extra. Dat zorgt ervoor dat hij twee goede matchen speelt en bijna een zekerheid wordt voor de eerste ploeg. In dit hoofdstuk maken we ook kennis met ‘Het Verbond'. Dat was vroeger een groep leerlingen die er plezier in vonden andere leerlingen te tiranniseren. Maar op een gegeven moment werden ze ontmaskerd en werden alle betrokken leerlingen van school gestuurd. Maar nu wordt plots de studeerkamer van Mill, een ‘prefect' van Seymour's overhoop gehaald, met de ‘complimenten van Het Verbond', en ook Trevor wordt gewaarschuwd dat hij Barry niet meer mag opstellen in de eerste rugbyploeg.

Hfd 5 Mill Receives Visitors : Trevor vraagt zijn vriend Clowes of hij soms als grap dat briefje geschreven heeft, maar hij ontkent. Ondertussen krijgt Mill heel wat nieuwsgierige ramptoeristen over de vloer. Wanneer Mill het beu wordt, krijgt Renford, één van de ramptoeristen, een flink pak rammel. Ook Barry, Drummond, M'Todd en ‘Bertie', een Franse student die weinig Engels praat of begrijpt en die eigenlijk Raoul de Bertini heet, bespreken de ‘Mill'-historie. Ze krijgen ook het bezoek van Rand-Brown, die nijdig is omdat Barry zijn plaats heeft ingenomen in de eerste rugbyploeg.

Hfd 6 Trevor Remains Firm : Trevor houdt voet bij stuk, maar hij wil toch ook de mening vragen van zijn twee secondanten, Milton en Allardyce. Milton van Seymour's vindt ook dat Barry de beste keuze is en zelfs Mr Seymour, de rugbytrainer, beaamt de goede keuze van Trevor. Wanneer Trevor met Clowes terugkeert naar zijn kamer, ontmoeten ze Ruthven, die Trevor aanmaant om zo vlug mogelijk naar zijn kamer te gaan kijken!

Hfd 7 With the Compliments of the League : Ook de studeerkamer van Trevor werd door elkaar gehaald en vernield. Samen met Clowes ruimt hij vlug alles op om pottenkijkers te vermijden. Een verdachte zou Rand-Brown kunnen zijn, maar hij was op het rugbyterrein tijdens de overval. O'Hara laat weten dat hij de ‘gouden bat' nog niet gevonden heeft. Maar in een dagblad, de ‘Wrykyn Patriot', staat wel een artikel over de standbeeldhistorie. De politie laat weten dat er sporen zijn gevonden die kunnen leiden naar de dader. Zou dat de ‘gouden bat' kunnen zijn?

Hfd 8 O'Hara on the Track : O'Hara en zijn boezemvriend Moriarty willen zelf op onderzoek uitgaan inzake ‘Het Verbond'. Ze spreken af om tegelijkertijd uit de les te worden gezet door hun respectievelijke leraars. Voor O'Hara is dat niet moeilijk want Mr Banks zet gemakkelijk een leerling aan de deur, maar voor Moriarty is dat een moeilijkere opdracht bij Mr Morgan. Die kan je alleen kwaad krijgen door aan de reusachtige wereldbol in de klas te draaien.

“ In one corner of the room stood a gigantic globe. The problem-how did it get into the room?-was one that had exercised the minds of many generations of Wrykinians. It was much to big to have come through the door. Some thought that the block had been built round it, others that it had been placed in the room in infancy, and had since grown. To refer the question to Mr Morgan would, in six cases out of ten, mean instant departure from the room. But to make the event certain, it was necessary to grasp the globe firmly and spin it round on its axis. ”

Hun plan lukt maar in hun onderzoek hebben ze geen succes. Toch ontdekt O'Hara dat het ‘stoelenkot' een geheime ontmoetingsplaats is en wanneer hij 's avonds op de loer ligt, overvalt hij één van de avondlijke bezoekers.

Hfd 9 Mainly about Ferrets : O'Hara betrapt de twee fags Renford (fag van Milton) en Harvey die daar elke avond in het geheim hun fretten komen voederen. O'Hara vertelt hen wat hij daar komt zoeken. Renford en Harvey bevestigen dat ze op een avond in de buurt een zestal verdachte figuren hebben zien rondzwalpen. O'Hara blijft nog op post tot de bel gaat die iedereen binnenroept. Hij gaat nog wat boksen met zijn vriend Moriarty. Deze vertelt hem dat ze beter op uitkijk gaan staan na de bel (na 18u00). Dat kan wel kloppen, want O'Hara had nog maar vijf minuten zijn post verlaten of een aantal verdachte figuren verschenen ten tonele!

Hfd 10 Being a Chapter of Accidents : In de donkere periode na de winter is het de gewoonte dat er tegen de avond theepartijtjes worden gehouden. Zo ook bij Seymour's, waar in de kamer van Barry en M'Todd thee wordt gedronken samen met de buren Drummond en De Bertini en ook met James Rupert Leather-Twigg, voor het gemak Shoeblossom genaamd. Na enkele kleine ongelukjes ontstaat er plots een schouwbrand. Mr Seymour laat iemand op het dak kruipen om water door de schouw te gieten, maar hij krijgt al het water, vermengd met roet in zijn aangezicht. Shoeblossom kan zijn lach niet inhouden en Mr Seymour wordt zo kwaad dat ze allemaal uit hun studeerkamer vliegen, tot wanneer hij hen terug de toelating geeft ze te betrekken. Shoeblossom geeft als laconieke repliek: “ Anyhow, we saved the sausages! ”

Hfd 11 The House-Matches : Naast de Ripton-match zijn de ‘huismatchen' de belangrijkste gebeurtenis in het paaskwartaal. Donaldson's met Trevor en Deymour's met Milton zijn de grootste kanshebbers op de overwinning.(Er zijn twaalf ‘houses' op Wrykyn). Allebei winnen ze hun eerste matchen, maar Rand-Brown speelt weer superslecht voor Seymour's.

Hfd 12 News of the Gold Bat : Shoeblossom, uit zijn studiekamer verdreven door Mr Seymour, kan nergens gerust lezen. Daarom glipt hij 's avonds uit de slaapzaal en gaat een spannend boek lezen in zijn ‘study'. Daar wordt hij bijna ontdekt door Mr Seymour, maar hij kan nog net op de tijd terugkeren naar de slaapzaal. Onderweg ziet hij een figuur uit de ‘study' van Milton komen en die sluipt een andere slaapzaal in. Net voor het bekendmaken van de rugbyploeg tegen Ripton, krijgt Trevor een brief waarin staat dat de ‘gouden bat' in handen is van ‘de vijand'.

Hfd 13 Victim Number Three : Trevor staat voor een dilemma: Barry opstellen betekent misschien uitsluiting van school voor O'Hara. En zijn plotse thuiskomen zou in geen goede aarde vallen bij zijn ouders; of zoals Wodehouse het plastisch uitdrukt:” As the philosopher said of falling off a ladder, it is not the falling that matters: it is the sudden stopping at the other end. It is not the being expelled that is so peculiarly objectionable: it is the sudden homecoming. ” Na overleg met Clowes besluit Trevor Barry toch op te stellen. Trevor wil de house-match van Donaldson's tegen Seymour's nog laten doorgaan voor de belangrijke match tegen Ripton, kwestie van de conditie scherp te houden. Hij laat dit weten aan Milton (van Seymour's) en daar verneemt hij dat ook de kamer van Milton onder handen werd genomen door ‘Het Verbond'. Milton is helemaal de kluts kwijt.

Hfd 14 The White Figure : Shoeblossom vraagt aan Barry of hij Milton wil inlichten over de ‘witte schim' die hij uit Milton's studeerkamer heeft zien komen en heeft zien verdwijnen in Rigby's slaapzaal. Milton verdenkt nu zeker Rand-Brown, tevens omdat de beschrijving klopt. In de house-match tussen Donaldson's en Seymour's bespringt Clowes Barry en bezeert hierdoor Barry's enkel.

Hfd 15 A Sprain and a Vacant Place : De enkel van Barry is verstuikt en volgens de weinig tactvolle dokter Oakes moet hij verstek laten gaan voor de match tegen Ripton. De vervanger van Barry wordt Rand-Brown. Milton vertelt over zijn vermoedens aan Trevor. Deze gaat naar Rand-Brown om te melden dat hij in de eerste ploeg speelt, maar hij beschuldigt hem ook tot ‘Het Verbond' te behoren. Rand-Brown laat op een arrogante manier zijn kamer doorzoeken, maar Trevor vindt de ‘gouden bat' niet. Trevor voelt dit aan als een persoonlijke nederlaag.

Hfd 16 The Ripton Match : In een fel betwiste match tegen Ripton en ondanks het slechte spel van Rand-Brown, wint Wrykyn. Deze overwinning wordt gevierd in Seymour's en tijdens deze viering krijgt Barry te horen dat hij zijn ‘kleuren' ontvangt voor de eerste ploeg, dwz dat hij een vaste waarde wordt in die ploeg.

Hfd 17 The Watchers in the Vault : Er is feest in Seymours ter gelegenheid van de ‘colors' van Barry. De vermoedens dat Rand-Brown bij ‘Het Verbond' hoort, worden sterker omdat Trevor zich herinnert dat hij nooit over een juweel heeft gesproken en Rand-Brown wel wist dat het over iets kleins ging. O'Hara en Moriarty gaan 's avonds op uitkijk staan in de stoelenkelder en er komen inderdaad zes figuren, maar wel om in het geheim te roken. Dexter was O'Hara en Moriarty gevolgd en roept dat ze uit de kelder moeten komen. De rokers denken dat Dexter op hen roept en zo worden ze gesnapt. O'Hara en Moriarty kunnen langs een andere weg ontsnappen.

Hfd 18 O'Hara Excels Himself : Wanneer Renford ‘s morgens de fretten gaat voederen, blijkt de deur op slot te zijn. Hij vertelt het aan zijn vriend Harvey. O'Hara stelt voor hen te helpen. Hij laat zich weer uit de klas zetten door Mr Banks, maar dat gaat deze keer niet zo gemakkelijk. Hij bevrijdt de fretten en verstopt ze op een veilige plaats achter de ‘fives-court'.

Hfd 19 The Mayor's Visit : Voordat Trevor zijn essay gaat voorstellen aan de directeur, vertelt Milton dat hij naar het postkantoor is gegaan vanwaar de brieven van ‘Het Verbond' zijn verstuurd. De bejaarde postbedienden kunnen echter de verschillende foto's niet uit elkaar halen. Trevor hoort, terwijl hij wacht bij de directeur, dat burgemeester Briggs weer komt reclammeren over de leerlingen.

Hfd 20 The Finding of the Bat : Trevor leest zijn essay voor maar de directeur is er niet met zijn gedachten bij. Trevor denkt dat hij iets wil zeggen over de ‘gouden bat', maar het is de kwestie van het ‘roken' dat de directeur wil aankaarten. Trevor belooft hem dat hij alle kamers van de leerlingen van zijn afdeling zal onderzoeken. Clowes en Trevor gaan op onderzoek en alleen bij Ruthven stuiten ze op protest. Al gauw blijkt waarom: Ze vinden de ‘gouden bat' in een schuif bij Ruthven!

Hfd 21 The League Revealed : Ruthven moet alles opbiechten: hij heeft de studeerkamer van Trevor overhoopgehaald en ook de brieven verstuurd. Maar het brein achter ‘Het Verbond' is Rand-Brown. Die chanteerde Ruthven met een vroeger vooral. Ruthven zal van school worden gestuurd, want hij was ook één van de rokers, betrapt door Dexter. Trevor zegt dat hij het in een gevecht wil opnemen tegen Rand-Brown, die nochtans intrensiek sterker is.

Hfd 22 A Dress Rehearsal : Trevor vraagt aan O'Hara om hem wat nuttige tips en boksles te geven opdat hij Rand-Brown zou kunnen verslaan. O'Hara stemt toe, maar geeft Trevor geen enkele kans om te winnen van Rand-Brown. Toch wil Trevor doorzetten.

Hfd 23 What Renford Saw : Renford vertelt aan zijn vriend Harvey wat hij gezien heeft toen hij 's morgens de fretten ging voederen: O'Hara heeft Rand-Brown uitgedaagd tot een bokspartij. Renford mag scheidsrechter spelen. Na vijf ronden slaat O'Hara Rand-Brown knock-out. Trevor is daar niet zo blij mee en vraagt aan O'Hara waarom hij zijn plaats heeft ingenomen. O'Hara geeft als uitleg dat wanneer heel de zaak zou uitgekomen zijn, hijzelf het grootste slachtoffer zou worden en dat hij daarom ook betrokken partij was. Ondertussen wordt Rand-Brown van school gestuurd wegens roken.

Hfd 24 Conclusion : De politieke tegenstanders van Briggs teren zijn standbeeld nog eens vol, maar worden gevat. De publieke opinie denkt nu dat ook de eerste keer deze hooligans verantwoordelijk waren. Briggs legt alles bij tijdens een etentje met de directeur en enkele prefects.

Wodehouse zei in een interview met LH Bradshaw voor The Captain in februari 1910 dat hij The Gold Bat en het tweede deel van Mike tot het beste van zijn schoolverhalen rekende.

Tot slot nog een toemaatje: het is opmerkelijk dat Wodehouse een zwak heeft voor de eigenaardige spelling van verschillende eigennamen. Zo is ‘Wooster' een zuiver fonetisch gespelde naam, terwijl ‘Psmith' juist niet fonetisch gespeld is. Het eerste voorbeeld van deze namen, is waarschijnlijk Ruthven (spreek uit ‘Riven'), uit TGB . Hij haalde deze naam uit het repertoire van W.S.Gilbert (U weet wel, de helft van Gilbert & Sullivan, auteurs van menig licht klassiek muziekwerk). ‘Ruthven' komt van Sir Ruthven Murgatroyd, één van de hoofdrollen uit ‘Ruddigore, or the Witch's Curse'. Later gebruikte Wodehouse ook meermaals de naam ‘Murgatroyd'. “Toeval!”, hoor ik U denken. Helemaal niet, is mijn antwoord. Wat volgt is een lijstje van namen die Wodehouse gebruikt en de stukken van W.S.Gilbert waaruit ze gehaald zijn:

Edwin uit ‘Trial By Jury'

Corcoran, Rackstraw en Porter uit ‘HMS Pinafore, or the Lass that Loved a Sailor'

Willis en Leila uit ‘Iolanthe, or the Peer and the Peril'

Giusseppe uit ‘The Gondoliers, or the King of Barataria'

Marmaduke, Daly, Wells en Aline uit ‘The Sorcerer'

Murgatroyd en The Duke of Dunstable uit ‘Patience, or Bunthorne's Bride'

Hildebrand uit ‘Princess Ida, or Castle Adamant'

Maynard uit ‘The Yeomen of the Guar, or the Merryman and his Maid'

Jellicoe uit ‘The Grand Duke, or the Statutory Duel'

Wanneer U nog meer voorbeelden vindt, aarzel dan niet om ze mij te melden...