De eeuw van Joos

Bouwen en wonen


 

Inhoud

Woning van een patriciŽr

Woning van een bemiddeld burger

Atelier en woonhuis van de gewone werkman

Plattelandsinterieurs bij Breugel

 

[Terug naar: De eeuw van Joos]

 


 

Inleiding

 

Taveerne "Den Ossekop" (15 Kb)De taveerne "Den Ossekop" in de Demerstraat te Hasselt, honderd jaar geleden (schilderij door P. M. Bamps)

 

 

Honderd jaar geleden vond je in al onze steden nog woningen die de eeuwen hadden getrotseerd: houten huizen, met vooruitspringende bovenverdiepingen uit leem en decoratief vakwerk uit de vijftiende eeuw; stenen huizen met kleine glas-in-lood ramen uit de zestiende eeuw... Sindsdien zijn zij praktisch alle verdwenen. Dit is minder veroorzaakt door oorlogsgeweld dan door menselijke kortzichtigheid. Alleen kathedralen, stadhuizen en belforten blijven ons nog als getuigen van een roemrijk verleden

Overdreven? Hasselt kent meer kaalslag dan een in de Tweede Wereldoorlog platgebombardeerde Duitse stad.

Mechelen bezat in de late jaren zestig nog veel relicten uit de late Middeleeuwen. Indien men ze samengebracht had in plaats van ze af te breken zou de stad nu -na Brussel- mooiste grote markt van het land hebben. Nog de hele jaren zeventig en een stuk van de jaren tachtig ging de verloedering door. En pas nu restaureert men... wat er nog rest.

Gent wilde een parking aanleggen in een middeleeuws steen. Wat een Amerikaan de opmerking ontlokte: "Dat wordt de oudste en domste parking ter wereld!"

De restauratie van de nu zo beroemde Vlaaikensgang in Antwerpen was een privť initiatief, omdat enkele mensen niet wilden dulden dat de oude huisjes tegen de grond moesten, voor een autoparking. Antwerpen bezat in de jaren zestig nog een aantal van de unieke koopmanshuizen met een [Pagaddertoren]. Die moesten bijna allemaal wijken voor de ‘vooruitgang’ en belandden in kisten in het Openluchtmuseum in Bokrijk. Enkele oude huizen werden hier heropgericht in het stedelijk centrum (waar men er nu geen raad mee weet), de andere liggen nog in hun kisten, voor zover de onderdelen ondertussen niet verdwenen zijn! Als die huizen in Antwerpen zelf heropgebouwd waren, dan zou men nu een authentieke middeleeuwse toeristenattractie bezitten, in plaats van de Vleeshuiswijk, dat voorbeeld van kitch!

 

Wonen is een elementaire menselijke behoefte, zoals voeding en kleding.

In het verleden, zoals nu nog trouwens, was er een groot verschil tussen de huizen van de rijken en die van de armen. Ook het onderscheid tussen stad en platteland was groter dan tegenwoordig. Daarbij komt nog dat elke geografische streek in de Nederlanden specifieke typen va hoevebouw kende.

In dit hoofdstuk bestuderen wij exemplarisch enkele voorbeelden van bouwkunst uit de eeuw van Joos de Rijcke.

Link naar stadswoningenkluis_small.gif (6877 bytes)bouw en voorbeelden

Hoe bouwde men? Hoe richtte men zijn woning in? Hoe geschiedden koken, verwarming, verlichting? Welk meubilair gebruikte men? Welk huisraad en welk keukengerei?

 


 

UITLEG

 

Pagaddertoren

Pagadder.

Nu: snaak, kwajongen (Vlaams); spotnaam voor niet-autochtone inwoner van Antwerpen. Stamt uit de tijd van de Spaanse bezetting (16de eeuw).

Etymologisch <Spaans: pagador, betaler van pagar, betalen.

De huizen van rijke Antwerpse kooplieden bezaten een torentje, van waarop men de schepen kon zien arriveren in de haven, die vlakbij de kathedraal lag.

[Terug naar artikel: Inleiding]

 


[Terug naar: De eeuw van Joos]