Scheepsdalebrug, Brugge

Geschiedkundige en literatuursprokkels

• De plannen van de Scheepsdalebrug werden opgemaakt in 1926 door het Ministerie van Openbare Werken - Dienst der Kust. Onder de titel: 'Reconstruction du pont de Scheepsdaele sur le canal de Bruges à Ostende.' De plannen vermelden: "Tous les plans d'exécution sont à approuver par Mr. Vierendeel"
• Op 1 maart 1928 werden de plannen goedgekeurd door Arthur Vierendeel zelf.
• 1932-1933: Bouw van de Scheepsdalebrug door de Brugeoise.
• 1944: De terugtrekkende Duitsers blokkeren de brug met springladingen zodat noch het wegverkeer noch de scheepvaart doorgang hebben.
• September 1944: Generaal Montgomery geeft de opdracht om Scheepsdale in ijltempo af te breken. Het kanaal Oostende-Gent was nodig voor de bevoorrading van de troepen voor de aanval op de Rijn (operatie Market Garden). In plaats van de brug te vernietigen werd die vakkundig ontmanteld om die later terug te kunnen heropbouwen.
• 1946: Scheepsdalebrug wordt heropgebouwd.
• ????: Bekendmaking van de plannen om Scheepdalebrug te vervangen.
• Begin november 2006 vraagt het SAK Brugge (Studie- en Actiecomité Sint-Pieters) in een brief aan het College van Burgemeester en Schepenen van de stad Brugge de mogelijkheid te willen laten onderzoeken om op de rotonde, aan begin van Blankenbergse Steenweg en Oostendse Steenweg, een deel van de Scheepsdalebrug te laten opstellen.
• Op 22 juni 2007 wijst het College van Burgemeester en Schepenen de vraag om delen van de brug te plaatsen op de rotonde aan de Blankenbergse steenweg af om redenen van (verkeers-)veiligheid.
• Op 5 juli 2007 richt het SAK Brugge Sint-Pieters zich tot de Minister van Openbare Werken met dezelfde vraag.
• In de elektronische nieuwsbrief 'Industrieel Erfgoed nr 3 / 2009 (17 mei)' van VVIA, verschijnt een oproep onder de titel 'OUDSTE VIERENDEEL-BRUG VAN BELGIË BEDREIGD' om de Scheepsdalebrug te redden van de afbraak.
• In een brief van de communicatiedienst van de stad Brugge aan de bewoners van de Scheepsdalelaan en omgeving meldt de stad dat er niets van de oude Scheepsdalebrug wordt bewaard. (De Streekkrant 11-augustus-2009).
• Het VVIA lanceert op 19 augustus via elektronische post het bericht: "NOODKREET: Monumentenstad Brugge plant sloop oudste Vierendeel-brug ter wereld"
• Op dinsdag 25 augustus vindt er een persconferentie plaats om de media in te lichten over de geplande afbraak van de Vierendeelbrug en de akties die een aantal verenigingen op touw zetten om vooralsnog een segment van de brug te bewaren.
• Er worden een 3-tal parlementaire vragen ingediend (nummers 25, 26 en 44) om de oude Scheepsdalebrug te bewaren.
• 1 september 2009: In een gezamenlijke persmededeling van het kabinet van Vlaams Minister van Mobiliteit en Openbare Werken en Vlaams Minister van Onroerend Erfgoed wordt gesteld dat de bewaring van de Scheepsdalebrug onhaalbaar is. Ze zetten geen stappen om de Scheepsdalebrug in Brugge te beschermen of (gedeeltelijk) te bewaren.
  Als motivering wordt aangehaald dat er in Vlaanderen reeds enkele Vierendeelbruggen beschermd zijn. Dit zijn er precies twee: de spoorbrug over de Leuvensesteenweg te Mechelen (1935) en de betonnen Pontbrug te Drongen (1926). De persmededeling stelt ook dat "Het echt unieke aan de Scheepsdalebrug is het draaimechanisme waarover ze beschikt" wat natuurlijk correct is. Men gaat echter volledig voorbij aan het feit dat Scheepsdalebrug een Vierendeelbrug is die bijna volledig symmetrisch is tov. een horizontale en de hoogte bijna constant is (type a), wat kenmerkend was voor de eerst Vierendeelbruggen. De 2 beschermde Vierendeelbruggen zijn beide van het boogtype (type c). Scheepsdalebrug heeft echter veel gelijkenissen met de (oudste) verdwenen bruggen van: de Waterhoek, Beringen en Marcinelle.

Toestand Scheepsdalebrug in 2009 Bron: VVIA	Ter vergelijking: de eerste Vierendeelbrug van Beringen

• 2 september 2009: De Dienst Monumentenzorg en Stadsvernieuwing van de stad Brugge beantwoordt de ingediende bezwaren per email met de mededeling dat de Stad Brugge noch initiatiefneemster, noch eigenares is van de brug.
• 4 october 2009: Het ISCARSAH (International Scientific Committee on the Analysis and Restoration of Structures of Architectural Heritage), een afdeling van ICOMOS (International Council of Monuments and Sites) stuurt een aanvraag tot behoud van de brug aan de bevoegde instanties en ook aan hen die zich reeds onbevoegd hebben verklaard.
• Ondanks de vele inspanningen van aktiegroepen en internationaal protest wordt op woensdag 11 november 2009 gestart met de sloop van de Scheepsdalebrug.

11 nov 2009

13 nov 2009

16 nov 2009

17 nov 2009

18 nov 2009

19 nov 2009

Deel van de Scheepsdalebrug gered van de volledige verschroting

• Hierbij een beknopte selektie van de geformuleerde reacties tegen de verschroting van de brug:
  • Ik neem aan dat er ernstige redenen zijn om de Scheepsdalebrug te vervangen door een kunstwerk, dat beter beantwoordt aan de behoeften van de 21e eeuw. Maar dit betekent niet dat de bovenbouw van de huidige brug, die de oudste, nog bestaande Vierendeelbrug lijkt te zijn, in schroot moet worden omgezet. Het moet toch mogelijk zijn en hoeft niet veel te kosten om het onderhavige exemplaar ergens te plaatsen en te bewaren als een staaltje van technisch kunnen uit het begin van de 20e eeuw. Te Gent bewaart men bijvoorbeeld een kanon uit de late middeleeuwen, dat waarschijnlijk nooit een schot heeft gelost, en in het kasteel van Edinburgh koestert men met grote trots en maakt men nog oneindig veel meer omhaal met betrekking tot een vergelijkbaar, maar ietwat minder indrukwekkend kanon, dat men daar nadrukkelijk uitspeelt als een toeristische troef.
  • Thank you so much for your email alerting me to the planned demolition of one of the rarest bridge forms in the world, the Vierendeel truss. This particular bridge is even more rare because it is a swing bridge... something I did not know existed at all with this truss form. Also from the website on Vierendeel bridges you sent me, it also appears that veryfew of these bridges come with a horizontal top chord which runs parallel to the bottom chord, giving it more of a truss appearance than an arch appearance.
    Here in the United States there are only three Vierendeel trusses in the whole country. I will be sending this email in a special forward to a number of bridge experts I know, including Eric DeLony.
  • Your country is known to keep a big part of Europe's tradition and history, of which you are not the proprietors, but the trustees. The world's future is not only made of pictures and books telling us how things used to be, but also of landscapes to which our memories and culture are deeply linked. To us architects, modern history of technique would not make sense if Flemish engineer Vierendeel would be excluded, who contributed so great changes with his works of Art/bridges, as a pioneer of steel framing and structures.
    Yours is the chace to group together with those who destroy our Art and History, like the Bamiyan Budhas' bombers, or to join us who claim that any of Vierendeel's bridges deserves to be considered a work of Art just as much and thus, be preserved and protected, despite its obsolescence. Or should we destroy the Pyramids in Egypt, the Roman Aqueduct of Segovia, or even the Eiffel Tower just because they are now useless?
    In the name of Art, in the name of Technique, in the name of Western tradition of which you are key trustees, I call for your cleverness and good sense to preserve such a work, sure as I am that such a decission as to destroy the Scheepsdale Bridge needs a second thought.
  • Demolition in 2009 of a bridge that appears, to an international structural conservation community, to constitute one of the most important and artistic extant structural Vierendeel truss design, possibly the ultimate indeterminate truss structural analysis of this period, the assumed last original design signed by Arthur Vierendeel, the only known extant Vierendeel swing bridge, in the city where this Belgium engineer of universal reputation taught at the reknown Katholic University of Leuven, and wrote his major publications, a city that is now a WHS, designated, among other factors, for its "constant exchange of the influences on the development of architecture" and "innovative artistic inluences", could be very hard to explain to future generations.
  • It occurs to me that one of the key things about the Vierendeel is that it is, from the point of view of determinism, the polar opposite of the "American" style of 19th century pin-connected trusses which were completely deterministic and non-redundant. The Vierendeel is the extreme end of the spectrum. Not very efficient or easy to analyze, perhaps, but robust as hell.

Links

• Gedetailleerde foto's van de Scheepsdalebrug kort voor de sloop zijn terug te vinden op de web site van VVIA. Bemerk dat de Scheepsdalebrug asymmetrisch gebouwd is; met 1 travee als rotatiepunt, 5 traveeën langs stadszijde en 3 extra muros. De laatste foto's uit de serie tonen in detail het draaiplateau. Bemerk ook het verschil in grootte van de draagwielen, 'de crémaillère' die zorgt voor de beweging van de brug en de wiggen voor het vastzetten van de brug in gesloten toestand.
• Op www.brueckenweb.de is de brug geregistreerd onder het nummer BAS 2756. Je vind er de technische fiche en een fotoserie.

Home Karel Roose

Laatst gewijzigd: 27 december 2009