Brug van de Waterhoek, Avelgem

Geschiedkundige en literatuursprokkels

• Bouwjaar van de eerste Vierendeelbrug: 1904, overspanning: 42 m.
  "Le premier pont-route construit par Monsieur Vierendeel fut en 1902 celui d'Avelghem sur l'Escaut" [Lit. ref.: 9, p. 20]
• "...nous donnons fig 5. et 6. deux types de ces ponts à simples montants, l'un, fig 5, construit en 1904, à Avelghem, sur l'Escaut; l'autre, fig. 6, en 1910 à Ousselghem, sur la Lys : le premier a 42 métres de portée, le second 45 métres; tous les deux donnent passage à une route.": A. Vierendeel; Esquisse d'une histoire de la technique. Tome II. Bruxelles, Vromant, 1921. p. 382.
• Constructeur: La Brugeoise et Nicaise & Delcuve (usine de Bruges).
  Bron: Tentoonstelling West-Vlaamse Scheldestreek in beeld - Dorpsbeelden van 1900-1945
  Oude postkaarten en foto's van de gemeenten Anzegem, Avelgem, Deerlijk, Spierre-Helkijn en Zwevegem.
  Oud pompgebouw Bossuit, 27 mei t.e.m. 26 juni 2005.

	"Het geraamte der brug stond geheel opgetimmerd aan den eenen oever. Eerst als volkomen afgewerkt zijn zou, moest heel het gevaarte, met windassen, op rollen voortgeschoven worden. Door schepen geschraagd over 't water komen tot de twee uiteinden op de pinnen der voetstukken zouden rusten." [de Teleurgang van den Waterhoek, p. 274]
	Vierendeelbrug tussen Ruien en Avelgem in opbouw.

• Zondag, 9 September 1906: "Inhuldiging der Nieuwe Brug"
  Uittreksel uit het feestprogramma samengesteld ter gelegendheid van de inhuldiging:
  
  
  • Om 2 ure 's namiddags , op de plaats te Ruyen, vormt zich DE LUISTERLIJKE PRAALTOCHT over de nieuwe Brug, naar Avelghem plaats...
  • Om 3 ure, binst den doortocht van den stoet, wordt de Brug plechtig Ingehuldigd door de Overheid
  • Om 6 ure 's namiddags, beginnen de deelnemende muziekmaatschappijen de uitvoering hunner stukken op de plaatsen van AVELGHEM & RUYEN.
  • Om 8 ure 's avonds, Verlichting der nieuwe Brug. Vuurwerk op de Schelde. Venetiaansch Feest, Verlichte vaartuigen enz.
  Bron: Aanplakbrief gedrukt door Dr. Libeer-Deramaut, Statiestraat, Avelghem 1906.

Eerste Vierendeelbrug tussen Ruien en Avelgem. Bouwjaar: 1904 Bron: VVIA

Eerste Vierendeelbrug tussen Ruien en Avelgem. Bouwjaar: 1904 Bron: A. Vierendeel, Esquisse d'une histoire de la technique. Tome II. Bruxelles, Vromant, 1921. Fig 5.

De eerste Vierendeelbrug in de cataloog van de constructeur La Brugeoise et Nicaise & Delcuve (usine de Bruges)

• De eerste Vierendeelbrug werd reeds tijdens de eerste wereldoorlog vernietigd. [literatuur referentie 6.]
  Zie ook het uitreksel uit het discours van M. Cloet op 25-october-1924 [literatuur referentie 9, p. 31]:
  "Na deze (brug van de Waterhoek) kwam in 1909 de brug over de Leye te Oesselghem. Beide kunstwerken, door de legers opgeblazen, werden, dank zij uwe werkzaamheid, samen met deze van Oyghem-Desselghem en Wevelghem-Lauwe volgens uw stelsel in 1921 herbouwd."

De tweede Vierendeelbrug tussen Ruien en Avelgem. Bouwjaar: 1921

De teleurgang van den Waterhoek - Stijn Streuvels -
- Eerste druk -  1927	- Vierde druk -
Op de omslag van de eerste druk staat de eerste Vierendeelbrug, zoals gebouwd in 1904 en bestaande uit zeven traveeën, afgebeeld.	Bij de vierde druk heeft de illustrator zijn fantasie laten werken. Alhoewel de brug zijn oorspronkelijke vorm heeft behouden, is het aantal traveeën verhoogd tot negen. De Schelde heeft bij deze uitgave ook een sterk meanderend verloop gekregen, bij de bouw van de brug werd de stroom eerder rechtgetrokken.

• 1927: Stijn Streuvels schrijft De Teleurgang van den Waterhoek, hoewel hij zich liet inspireren door de bouw van de brug over de Schelde is het eigenlijke verhaal fictie.
  Streuvels was blijkbaar vrij goed op de hoogte van het unieke van het kunstwerk. Dit blijkt uit de volgende passages (uit de vierde druk):
  • [p. 200-201]: "Toen kreeg hij de opdracht om in de hoogovens der gieterij van het Walenland toezicht te gaan houden over het materiaal en het ineenzetten der losse stukken voor den bouw der nieuwe brug. Dit toezicht was een vertrouwenspost daar het de eerste toepassing gold eener nieuwe methode van bruggenbouw en het goed gelukken dier eerste proef zou afhangen van de nauwkeurige, tot in de punten verzorgde uitvoering der onderdeelen."
  •  [p. 202]: "'t Geen waar ze op den Waterhoek nog altijd niet aan gelooven wilden, in de verste verte de mogelijkheid van het bestaan niet vermoedden, - 't geen zij vreesden als het monster dat hun gehucht verdelgen zou, - het gevaarte van ijzer en staal, reusachtig groot, overweldigend van vorm, doch eenvoudig in den bouw der geledingen, rationeel van lijnen en voegen - een meesterwerk van bouwkundige constructie, waar kracht en weerstandvermogen tot een uiterste harmonie was herleid en samengebracht - de brug volgens de nieuwe berekening ontworpen en uitgedacht, lag hier geheel opgesteld, ineengepast."
  • [p. 238]: "Maurice liep er tusschen door, praatte met de ploegbazen, de ondernemers en de werklieden, gaf overal inlichtingen en was druk in doening om alles na te zien, onderzocht elk gelascht stuk, volgde nauwlettend den bouw, der dwarsliggers en boogbalken, - ...". Hier sluipt er waarschijnlijk een kleinfoutje in de beschrijving , de eerste brug had namelijk geen boogbalken, enkel de opvolger ervan gebouwd in 1921 had boogbalken.
  •  [p. 282]: "De brug lag er nu - prachtige prestatie - horizontaal vlakke lijn, over de ruimte gestrekt, de twee uiteinden alleen op de pinnen der voetstukken gesteund. - in vorm en bouw tot het uiterst noodzakelijke herbracht, streng en adequaat als de uitkomst eener stelkundige berekening - met niets dan twee langbalken door dwarsliggers verbonden, in één worp, zonder ruster of steefel, enkel opgehouden langs boven door de spanning van aaneengeschakelde quadraten, zonder dwars- of kruisgeleiding die er als valse schijn van kloekte en vastheid konden gemist worden". Streuvels beschrijft hier exact waarin een Vierendeelbrug zich onderscheidt ten opzichte van vakwerkbruggen welke opgebouwd zijn uit driehoeken.
  • Streuvels refereert ook naar Vierendeel als de professor en uitvinder van het nieuwe brugtype, [p. 282-283]: "De gouwheeren der beide provinciën, met de hogere ambtenaren, zouden de feesten met hunne tegenwoordigheid komen opluisteren; ingenieurs van binnen- en buitenland moeten bij die gelegenheid den uitvinder van het nieuwe systeem - dat nu zoo prachtig de proef doorstaan had en geslaagd heeten mocht - eene openbare hulde brengen.".
• Gedurende de 18-daagse veldtocht in de tweede wereldoorlog wordt op 19 mei 1940 de tweede Vierendeelbrug vernietigd. [literatuur referentie 6.]
• 21 maart 1947: De Bestendige Deputatie van de provincie West-Vlaanderen beslist tot het bouwen van een Vierendeelbrug van het boogtype. [literatuur referentie 6.]
• Herbouwd in 1950-52. [literatuur referentie 6.]
   

	Huidige Vierendeelbrug van de Waterhoek (Rugge) Avelgem, België

• 1971: De film Mira of De teleurgang van de Waterhoek geregisseerd door Fons Rademakers wordt uitgebracht; de hoofdrollen worden gespeeld door Willeke van Ammelrooy en Jan Decleir. Als locatie voor de verfilming werd gekozen voor de omgeving van het veer te Berlare-Appels op de Zeeschelde. De brugtaferelen werden verfilmd aan de oude draaibrug op de Durme te Hamme, die is sindsdien gekend als de Mirabrug. Deze brug was wel een oude, maar geen Vierendeelbrug.
• De brug werd in 2001 van een nieuw wegdek voorzien en verhoogd om de vrije doorvaart van containerschepen niet te hinderen. Dit is eenvoudig te konstateren aan het nieuwe perament van de bruggenhoofden.

Links

• Fietsgids Cycling Belgium's Waterways door Dan Gamber: Waterhoek bridge.

Notas:

1. www.artnet.com biografie van Arthur Vierendeel en "A. Calders, J. Deknopper; Arthur Vierendeel, de belgische Gustave Eiffel, VILv" [Ref. 2] vermelden dat de eerste Vierendeelbrug over de Leie werd gebouwd. Dit is fout, de eerste Vierendeelbrug werd op de Waterhoek tussen Avelgem en Ruien over de Schelde (l'Escaut) gebouwd en op 9 september 1906 ingehuldigd.
2. Reeds in 1898 werd in Geraardsbergen een loopbrug, gebaseerd op de Vierendeelligger, over de Dender gebouwd.
3. Het gehucht tussen Ruien en Avelgem waar zich de Vierendeelbrug bevindt staat op belgische stafkaarten aangegeven als Rugge en niet als de Waterhoek.

Home Karel Roose

Laatst gewijzigd: 2 januari 2010