I. Hoofdletters (Mel A39-A40) Terug naar inhoudstafel terug naar oefening terug naar studiewijzer

Gebruik hoofdletters waar nodig

1. Een stokroos: ……………stokroos..
2. Een boeddhist:……………boeddhist
3. 110 bef:…………………..110 BEF…
4. pasen:…………………….Pasen
5. italiaans: …………………Italiaans.
6. een poedel:……………… poedel
7. waterstofperoxide: ………waterstofperoxide
8. mechelen:…………………Mechelen..
9. humo:…………………….Humo
10. macadam:…………………macadam
11. katleen:……………………Katleen
12. allah:………………………Allah
13. de heer de praeter: ……….de heer De Praeter
14. de ministerraad: …………..ministerraad
15. de gazet van antwerpen: ….De Gazet van Antwerpen
16. zuid-afrikaans: ……………Zuid-Afrikaans
17. september:………………..september
18. gotiek:…………………….gotiek
19. minestrone:……………….minestrone

Schrijf de zinnen over en gebruik hoofdletters waar nodig

1. David Austin kweekt al meer dan 40 jaar Engelse rozen en hij wordt beschouwd als een expert op dit gebied.
2. Op 29 januari 1955 zei Karel Appel in een interview: "Ik schilder, ik rotzooi maar een beetje an. Ik leg het er tegenwoordig flink dik op, ik smijt de verf er met kwasten en plamuurmessen en blote handen tegenaan, ik gooi d'r soms hele potten tegelijk op."
3. Dit boek gaat over de opmars van de islam in het Westen.
4. Ik heb een video over de avonturen van Jana en haar anarchistische grootvader in het communistische Praag.
5. Aan de voet van het Atomium ligt het Tentoonstellingspark van Brussel, het toneel van talloze belangrijke internationale tentoonstellingen.
6. Het museum van het beeldverhaal werd ondergebracht in een prachtig gebouw dat Victor Horta, de Belgische meester van de Jugendstil, in het begin van deze eeuw creëerde.
7. Haar vader is een beroemd cabaretier en volgende week donderdag moest hij optreden in Gent; die show zal op kerstavond worden uitgezonden door de VRT.
8. Het Europees Parlement vertegenwoordigt de Europese burgers en oefent democratische controle uit op de uitvoerende macht.
9. Het internationaal gerechtshof is het voornaamste gerechtelijke orgaan van de Verenigde Naties en is gevestigd te 's-Gravenhage.
10. In De Morgen van 31 december zat een bon voor een gratis fles champagne.
11. 's Morgens drink ik graag koffie, 's middags drink ik liever kamillethee en 's avonds geef ik de voorkeur aan een goed glas chianti.
12. Hilde! Zet je fiets eens in de garage, want het begint te regenen!
13. Paul studeert filosofie aan de Katholieke Universiteit Leuven (KUL) en volgt avondlessen Duits en Italiaans. In het weekend gaat hij vaak naar jazzoptredens.
14. De directeur van de muziekschool lijdt al jaren aan multiple sclerose.
15. Tijdens de Tweede Wereldoorlog moest mijn grootmoeder vluchten voor de nazi's en zat mijn grootvader in een werkkamp in Duitsland.

Inhoudstafel

II. Aan elkaar - koppelteken (Mel A37-A38) terug naar oefening inhoudstafel

1. Auto - inbraak
2. een Zuid - Amerikaan
3. astma - aanval
4. Sint - Lambrechts - Woluwe
5. Een spring - in - 't - veld
6. West - Vlaamse heuvels
7. Koorddansen
8. Een hoogblonde kleindochter
9. Een auto - ongeval
10. Een sta - in - de - weg
11. Atoomonderzeeër
12. Kant -en - klaar
13. Bijvoorbeeld
14. Negentienhonderd vijfentachtig
15. Negen tienden van de productie
16. Het museum - Koedriaan
17. Massaconsumptie
18. Peper - en - zoutstel
19. Derdewereldproblemen
20. Achtduizend zeshonderd frank.

Aan elkaar - koppelteken - losse woorden

1. Ze wordt verliefd op elke rockzanger
2. De minimumtemperatuur zal vannacht twee graden bedragen.
3. Waarom gebruik je geen Oost - Indische inkt voor je tekeningen?
4. Een mammoetschool is een hele grote school.
5. Schrijf twintigmaal over: acht maal zeven is zesenvijftig.
6. Ik verf dat hek nog eens donkergroen.
7. Diezelfde kleur ga ik gebruiken voor de voordeur.
8. Dat zal wel vermoeiend zijn voor mijn linkerarm.
9. Een halfjaar later verhuisde ze naar de zuidpool.
10. Eerst woonde ze in een herenhuis in de Mechelsestraat.
11. Die apotheker was allesbehalve vriendelijk.
12. Ik zal er meebrengen voor jou. Dan kun je ermee werken.
13. Naar gelang van de omstandigheden is hij voor of tegen.
14. Berta is een echt kruidje - roer - me - niet.
15. Vanboven ziet hij er nog jong uit.

Onderlijn de juiste woordcombinatie (NS oef 16)

1. Lange afstandsloper lange-afstandsloper langeafstandsloper
2. Sociaal liberaal sociaal-liberaal sociaalliberaal
3. Aspirant-commissaris aspirantcommissaris aspirant commissaris
4. Zuidfrans Zuid-frans Zuid-Frans
5. Koffieautomaat koffie-automaat koffie automaat
6. 20^ste eeuws 20^ste-eeuws 20-ste eeuws
7. lagevloerbus lage vloerbus lage-vloerbus
8. pro vitamine pro-vitamine provitamine
9. Zuid Nederlandse Zuid-Nederlandse Zuidnederlandse
10. Terzijdestaan ter zijdestaan ter zijde staan
11. Linksrechtstegenstelling links-rechtstegenstelling links-rechts-tegenstelling
12. Tot standkoming tot stand koming totstandkoming
13. Tweedeklas reiziger tweede-klasreiziger tweedeklasreiziger
14. Minimum loon minimumloon minimum-loon

Maak één woord van de omschrijvingen ( NS oef 18)

1. Een congres over de Derde Wereld: ………………..Derdewereldcongres
2. Iemand uit het zuiden van West-Vlaanderen: ………Zuidwest-Vlaming
3. Een woordenboek van basiswoorden: ………………basiswoorden-boek
4. Een dienstwagen van het Blauwe Kruis: ……………Blauwe-Kruisdienstwagen
5. Een injectie met vitamines: …………………………vitamine-injectie
6. Een schilderij uit de 14^de eeuw: …………………….14^de-eeuws schilderij
7. Het verkeer tussen woonplaats en werk: ……………woon-werkverkeer
8. De adjunct van de directeur: ……………………..…adjunct-directeur
9. Een vroegere (ex)voetballer: ……………………..…ex-voetballer
10. Een land aan de Middellandse Zee: ……………….…Middellandse-Zeeland
11. Een ongeluk met de auto: ……………………………auto-ongeluk
12. Een journalist die ook cabaretier is: …………………journalist-cabaretier
13. Beademing mond op mond: …………………………mond-op-mondbeademing

inhoudstafel

III. Koppelteken of weglatingsteken (MEL B45) terug naar oefening inhoudstafel

• Sien d 'r slaapkamer
• Een ABVV' er
• Een SP- kamerlid
• Twee c' s
• Een solo - optreden
• Een y ' achtig symbool
• Een V- teken
• De VRT- uitzending
• De radio - omroep
• Een 60+' er

IV. Het deelteken terug naar oefening inhoudstafel

Plaats een deelteken waar het nodig is. (Mel A46)

1. Mijn vader is hartpatiënt en daarom moet hij een heel streng dieet volgen.
2. Die prachtig geïllustreerde encyclopedieën, die nu in het Rijksmuseum te zien zijn, dateren van de 18^de eeuw.
3. Een geheimzinige, gesluierde dame kwam binnen in de juwelierszaak om haar pas geërfde en zeer kostbare sieraden te verkopen.
4. Een aantal leerlingen heeft, met de hulp van een paar leerkrachten en de conciërge, een fantastisch schoolfeest georganiseerd.
5. Mira en Elvira zijn lieve, naiëve feeën en ze wonen met z'n tweeën in een groot droomkasteel.
6. Natuurlijk ben ik als mede-eigenaar van die commerciële firma geïnteresseerd in de financiële situatie van het bedrijf!
7. Mijn broer is opticien en heeft een zaak in Gent en mijn zus werkt al diëtiste in een ziekenhuis in Antwerpen.
8. In een Egyptische ruïne hebben ze zeer oude papyrusrollen met hiërogliefen gevonden.
9. Mijn grootvader heeft de wens geuit, dat een deel van zijn geld na zijn dood aan een alternatieve landbouwcoöperatie zou worden geschonken.
10. Na de beëdiging dronken de keurig geüniformeerde soldaten een kopje cafeïnevrije koffie.(MelB46)
11. De elektricien liep geërgerd rond, omdat hij zijn gereedschapskist negens meer vond.
12. Wat ben jij een dikke egoïst! Je hebt alle paella opgegeten en niets voor ons overgelaten!
13. De beambten vergaderden met de conciërge van het gebouw over de coördinatie van de festiviteiten in de komende weken.
14. Vanmorgen heb ik een zeer poëtische brief van een vriendin uit Australië gekregen.
15. Andy had tijdens het stoeien met zijn broertje zijn knieën lelijk bezeerd.
16. Vorige zomer zijn we in een stad in Italië naar een museum van Etruskische beschaving geweest.
17. Geütiliseerd is het voltooid deelwoord van het werkwoord utiliseren.
18. Ik vind dat jij je veel te veel laat beïnvloeden door de ideeën van je oudere broer.
19. Het programma van de schoolreünie was erg gevarieerd: de directeur en de onderdirecteur zongen een duet, de leraren speelden toneel, de conciërge hield een toespraak en de oud-leerlingen hadden een fuif georganiseerd.

Onderstreep het juist gespelde woord (NS oef 20)

1. netto-omzet nettoömzet netto omzet
2. zee-oppervlak zeeöppervlak zeeoppervlak
3. extra-legaal extralegaal extra legaal
4. grootte-orde grootteörde grootteorde
5. extra-ordinair extraordinair extra ordinair
6. co-educatie coëducatie coeducatie
7. collega-auteur collegaäuteur collega auteur
8. anti-inflatiebeleid antiïnflatiebeleid anti inflatiebeleid
9. zo-even zoëven zo even
10.zij-aanzicht zijäanzicht zijaanzicht
11. afvloeïng afvloeiing afvloeiïng
12. ski-oord skiöord skioord
13. ski-uitrusting skiüitrusting skiuitrusting
14. semi-officieel semi officieel semiofficieel
15. radio-actief radioäctief radioactief
16. macro-economie macroëconomie macro economie
17. sjiiet sjiïet sjïet
18. asperge-achtig aspergeächtig aspergeachtig
19 kippe-eieren kippeëieren kippeneieren

Syntheseoefening: Hoofdletters, weglatingsteken, koppelteken of aan elkaar, deelteken. Terug naar oefening inhoudstafel

1. Als Kerstmis op een donderdag valt, dan valt het feest van 's- Heren Besnijdenis of nieuwjaar op de volgende donderdag.
2. De gezellige kerst - of nieuwjaarsvakantie is vrij kort en biedt weinig gelegenheid tot rustige verstrooiing; toch komt een oponthoud aan de kust of in de Zwitserse of Oostenrijkse bergen meer en meer in trek.
3. Het non - agressie pact tussen de Duitse Bondsrepubliek en de Sovjetunie heeft in aanzienlijke mate bijgedragen tot de ontspanning in de wereldpolitiek.
4. De Maori's leven in Nieuw - Zeeland.
5. Ons land levert aan Roemenië o.m. ijzer(-) en staalproducten, terwijl Roemenië naar België levensmiddelen en farmaceutische producten uitvoert.
6. Enkele weken geleden heeft lord Robens, voorzitter van Groot - Brittanniës National Coal Board, meegedeeld dat het aantal Britse mijnwerkers, dat momenteel tweehonderd zevenen- tachtig duizend bedraagt, nog voor 1980 zal zijn verminderd tot vijfenzestigduizend.
7. Mijn nichtje heeft lichtblauwe ogen en peper - en zoutkleurig haar.
8. Gisteren werd in Kinshasha een Belgisch - Kongolees vriendschapsverdrag ondertekend.
9. Het bouwen van die hydro -elektrische centrale zal ten minste 3 jaar in beslag nemen.
10. In sommige dichtbevolkte streken van Zuid- en Zuidoost- Azië is het voedseltekort dit jaar nog groter dan vorig jaar.
11. In Milaan raakten gisteren pro -Chinese demonstranten slaags met neofascistische tegenbetogers.
12. 's Winters verblijven ook heel wat rijke lui en parvenu's aan de azuren kust d.i. de Zuid-Franse kust van de Middellandse Zee.
13. De paastijd is een periode van verlevendigde culturele activiteit; kwamen nu ook op paasmaandag de Zuid - Nederlandse auteurs niet samen te Knokke -aan -zee?
14. Het hoogfeest van het jaar is ongetwijfeld Pinksteren; in de pinkstertijd wil je op elke vrije zon- of feestdag naar buiten om van de weelderige natuur te genieten of hou je misschien meer van toeristische bezoeken aan kunst- en cultuursteden met romaanse of met gotische monumenten?
15. Vooral de gotiek heeft in onze eigen Vlaamse steden wonderen gewrocht, die niet alleen door Europese maar ook door toeristen van overal worden bewonderd.
16. Voor kinderen is het St.- Niklaasfeest wel het mooiste , dan worden ze met sinterklaasgeschenken bedacht.
17. Het gebruik van een postscriptum is in een officiële brief ten zeerste af te raden.
18. 's Lands wijs 's lands eer.
19. In de zoölogische tuin zagen we o.m. panda's kaketoes okapi's en oehoes.
20. De muzikanten droegen zwarte parade - uniformen en rode kepies.

V. Het accent     terug naar oefening    inhoudstafel

Plaats een accentteken waar het nodig is. (Mel A47)

1. Wil je een glas rosé?
2. Mijn kleine zusje gaat niet graag naar de crèche.
3. Ze hebben een röntgenfoto van mijn hand gemaakt.
4. Ik hou niet van appelcompote.
5. Geef mij die laatste eclair maar!
6. Wie heeft die overheerlijke paté gemaakt?
7. Mijn oom heeft een hele grote volière achter zijn huis gebouwd.
8. Wil jij nu één of twee schepjes suiker in je koffie?
9. Saskia heeft een armbandje van macramé gemaakt.
10. Wij wonen op de vijftiende etage van dat appartementsgebouw.
11. We hebben een buurtcomité opgericht. (Mel B47)
12. Jullie kunnen beter in een niet-rokerscoupé gaan zitten!
13. Ik heb een maand geleden vijf boeken besteld en ik heb er nog maar één gekregen.
14. De soep was aangebrand, de entrecote was niet te eten en het dessert waren we vergeten.
15. De fietsenmaker heeft een nieuwe derailleur op mijn fiets gezet.
16. Sinds wanneer is het hier eenrichtingsverkeer.
17. Ben jij al eens in die nieuwe crêperie in de Burgstraat geweest?
18. Hebben jullie dat enquêteformulier nu nog niet ingevuld?
19. Het zonenummer van Gent is 09.
20. Lara is dol op knäckebröd met komijnekaas.

inhoudstafel

Syntheseoefening: plaats waar het hoort een koppelteken, weglatingsteken, deelteken, accent, verkortingsteken. (Mel A50) terug naar oefening inhoudstafel

Beste Sander,

Wil je mij a.u.b. vergeven dat ik niet eerder heb gereageerd op jouw laatste brief? Ik heb het ook wel erg druk hoor: overdag naar school, 's avonds studeren en naar de televisie kijken en in 't weekend zwem- en atletiektraining! Er blijft dus niet veel tijd over om brieven naar vrienden te schrijven.

'k Zal maar beginnen met te vertellen hoe het met me gaat. Nou, het gaat heel goed! Voor morgen had ik gelukkig niet veel huiswerk, dus heb ik zo-even mijn spreekbeurt voor volgende week over Zuid -Amerika al voorbereid. En nu heb ik dus eventjes tijd om jou te "schrijven" op Frans' computer. Had ik je al verteld dat mijn broer, Frans dus, afgestudeerd is? Nu is hij lic. handelswetenschappen, en aangezien hij, ook goed Frans spreekt, heeft hij een baan gekregen bij een Parijs bedrijf! Volgende week gaat hij al verhuizen; hij heeft een piepklein appartementje op de vierde etage van een oud herenhuis in het centrum van Parijs gevonden. Ik ga natuurlijk bij hem logeren in de paas- en in de zomervakantie, en alsje wilt ben je mijn invité! Met de HST zijn we er snel. Vraag het eens gauw aan je ouders of je mag, dan kan ik plaatsen reserveren in een niet-rokerscoupé. Ik stap dan op in 's- Gravenhage en jij in Brussel. Bel of schrijf me zo snel mogelijk terug! ( Je hebt toch mijn tel.nr.?)

Ik zou nog iets willen vragen. Zoals je weet ben ik erg geïnteresseerd in België en alles wat Belgisch is. Nu heb ik als onderwerp voor mijn werkstuk voor aardrijkskunde de ontwikkeling van de verschillende textielindustrieën in West-Vlaanderen gekozen. Zou jij me aan wat documentatie kunnen helpen en aan het adres van bijv. een textielmuseum? Bij voorbaat hartelijk dank!

VI. Verbindingsklanken terug naar oefening inhoudstafel

Vul de volgende zinnen aan met "s" of "n" indien nodig. (Mel A36)

1. Apetrots liet Sven zijn rapport zien aan zijn mamaatje.
2. "Waar komt die benzinestank toch vandaan ?" vroeg ze hem.
3. Boerenkool met boerenworst, dat is pad boerenkost.
4. Wie de oorlog meegemaakt heeft, begrijpt wel wat een bommenregen is.
5. Ik ben geboren in een brillenwinkel, want mijn vader was opticien.
6. Boma droomt van de burgemeesterssjerp.
7. Balthazar, de dorpsslager, draait worsten van giraffevlees.
8. Van erg veel spelling(s)oefeningen te maken, word je een droogstoppel.
9. Soldaten die kunnen lezen, noemt men ook wel elitesoldaten.
10. Het forellenlied van Schubert is voor een echte forel een wiegelied.
11. Van erg veel spelling(s)oefeningen te maken, krijg je ook gezichtsstoornissen.
12. Zonneschijn geneest jeugdpuistjes.
13. Het konijn koos het hazenpad.
14. Ik heb in Lourdes veel heiligenbeeldjes gekocht.
15. Met dit hondenweer ga ik niet naar school.
16. Jean-Luc was een kindsterretje: hij moest elke avond playbacken.
17. De reuzenpanda raakte verwikkeld in een liefde(s)geschiedenis met een koalabeer.
18. Bieke gaf haar verloofde wat liefdesdrank.
19. Xavier werd uiteindelijk een oorlogsslachtoffer.
20. Dit is een spellingboek, geen prentenboek.
21. "Als ik groot ben word ik bendeleider," zei kleine Jean-Luc. (MEL B36)
22. Is elke beer beresterk?
23. Een briefhoofd wordt ook een brievenhoofd genoemd.
24. Een computerspecialist is iemand die graag computerspelletjes speelt.
25. Een vroegtijdig geboren baby heet in Vlaanderen ook wel een couveusekind.
26. Stop een geldstuk in zijn mond en hij begint de Vlaamse Leeuw te zingen.
27. Als geleerde moet ik vaak naar geleerdencongressen.
28. Omdat zo'n hond een blinde leidt; is het een 'geleidehond'.
29. Nu zijn tand afgebroken is, kan hij gemakkelijker geluidssignalen geven.
30. Is HT&D een gezelschapsspel of een nieuw merk van kinderluiers?

Vul in met de juiste samenstelling (NS oef 12)

1. De ……………………. Van de directeur was leeg aktetas
2. In Gibraltar bezochten ze de ………………………….. apenrots
3. Glij niet uit over die……………………………. bananenschil
4. Die plant heet ……………………… berenklauw
5. In de tuin staat een ………………………. Beukenboom
6. Dat kind is zo slim, het is een echte ………………………… Bolleboos
7. De ……………………… doet fluitend zijn ronde. Brievenbesteller
8. De smokkelaar werkte in het ………………………… douanekantoor
9. De kinderen verkleden zich voor het ………………………… driekoningenfeest
10. Na het schaatsen aten ze stevige …………………………. Erwtensoep
11. In de wei groeide………………………. Fluitenkruid
12. Hij bestudeerde de …………………………….van de rivier getijdenwerking
13. De ……………………….had opmerkelijke bloemkooloren groenteman
14. Haar ……………………..werd door niemand gehoord hartenkreet
15. In loopwedstrijden is hij steevast de …………………………… hekkensluiter
16. De …………………………liep dagelijks over zijn landerijen. Herenboer
17. De herdershond lag te slapen in het ……………………….. hondenhok
18. De rijzige atleet won de ……………………….. op zijn sloffen hordeloop
19. Hij kreeg een mep op zijn ……………………….. kinnebak
20. De kamer van de puber was een echte ……………………… klerezooi
21. Hij kalkte in……………………….. slogans op de muur. Koeienletters
22. Nu is hij kaal, maar hij had een mooie……………………… krullenbol
23. Het ……………………van zijn inkomen besteedst hij aan drank leeuwendeel
24. Zij maakten een romantische wandeling in de …………………… maneschijn
25. Tussen de champignons zat één giftige ……………………. Paddestoel
26. Hij vertelde een …………………… reuzemop
27. De kat snuffelde aan het ………………………… sardineblikje
28. Hij noemde alle vrouwen ……………………… Schattebout
29. Na het ongeluk eiste hij een hoog …………………………. Smartengeld
30. De luie leraar had al een jaar ……………………… Ziekteverlof
31. Het oude mannetje was een echte ………………………. Zielenpoot

inhoudstafel

VII. Medeklinkers Terug naar oefening inhoudstafel

c of k: onderlijn het woord dat juist is gespeld (NS oef 2)

Vul in met c of k (NS oef 5)

inhoudstafel

Onderlijn het juist gespelde woord: k - kw - qu… (NS oef 9) 

terug naar oefening     inhoudstafel