TEKST: VAN DEN VOS REINAERDE
  terug naar toetsen 5D

  1. Na der* talen so ghinc Reynaert deze
  2. Weder te sinen casteele waert
  3. Sonder orlof , ende mettien afscheid - op hetzelfde ogenblik
  4. Hevet Lamfroyt den beere versien ,* ontdekt
  5. Ende vernam * dat hi was ghevaen. Zag
  6. Doe ne was daer gheen langher staen.
  7. Hi liep wexh metter haest
  8. Daer * hi die hulpe wsite naest,* waar - het dichtstbij
  9. Daer * dat naeste dorp stont; waar
  10. Ende dede hem allen cont,* en maakte hun allen bekend
  11. Dat daer stont ghevaen een beere.
  12. Doe volghede hemceen mekel heere*, groot leger
  13. Int dorp bleef man no wijf;
  14. Den * beere te nemene sijn lijf om de
  15. Liept al dat * loepen mochte. liep alles wat
  16. Sulc was die eenen bessem brochte*, de een bracht een bezem mee
  17. Sulc * eenen vleghel, sulc een rake *, de ander - hark
  18. Sulc quam gheloepen met eenen stake,
  19. So * si quamen van haren * werke. Zoals - hun
  20. Selve* die pape* van der kerke zelfs de priester
  21. Brochte eenen cruusstaf * processiekruis
  22. Die hem de coster noede * gaf. met tegenzin
  23. Die coster drouch eene vane
  24. Mede* te stekene ende te slane. Om mee
  25. Des papen wijf, vrauwe Julocke* 'schatje'
  26. Quam gheloepen met haren rocke* spinrokken
  27. Daer so * iomme hadde gesponnen. Zij
  28. Voer hem allen quam gheronnen * gelopen
  29. Lamfroyt met eere * scerper aex. Een
  30. Al hadde Brune lettel ghemaex, al voelde Bruun zich niet erg op zijn
  31. Hi ontsach meer ongheval gemak, hij vreesde groter rampspoed
  32. Ende sette al jeghen al*. Alles op alles
  33. Doe hi dat gheruchte hoorde,
  34. Hi spranc * up, so dat hem scorde * sprong - scheurde
  35. Van sinen aensichte al die huut.
  36. Al brochte bruine dat hoeft uut* eruit
  37. Met aerbide * ende met pinen moeite
  38. Nochtan liet hi daer van den zinen
  39. Eene oere ende beede sine lier* een van zijn oren en beide wangen
  40. Nye* maecte God so leelijc dier. Nooit
  41. Hoe mochte hi zeerre sijn mesrocht*? Erger zijn toegetakeld
  42. Al haddi thoeft ute brocht,
  43. Eer hi die voete conde ghewinnen,* tot zijn beschikking krijgen
  44. Blever * alle die claeuwen binnen bleven er
  45. Ende sine twee hanscoen beede .
  46. Dus ghjerochtebhi uut,met leede* zo geraakte hij,eruit met pijn
  47. Hoe mochte hi zijn onteert * meer? Onteerd
  48. Doe voete waren * hem zo seer, deden
  49. Dat hi tloepen niet conste ghedoghen *. Kon uithouden
  50. Dat bloet liep hem over die oghen,
  51. Dat * hi niet wel conste ghesien.
  52. Hine * dorste bliven no vlien* hi en - weglopen
  53. Hi sach suut* onder die zonne in het zuiden
  54. Lamfroyt commen gheronnen * gelopen
  55. Daer na die priester, die heere
  56. Hi quam gheloepen vele zeere,* heel snel
  57. Daer n die coster metter vane,
  58. Daer na lle die prochiaene,
  59. Doe oude lieden metten jonghen.
  60. Daer na squam up haten stap* ghespronghen kruk
  61. Sulke quene, die van ouden * een oud wijf, dat van ouderdom
  62. Cume* eenen tant hadde behouden nauwelijks
  63. Wie so wille wachte hem dies*: Wie wil zij verdacht op 't volgende
  64. Die * scade hevet of verlies
  65. Ende groet ongheval,
  66. Over hem so willet al*. Op hem komt het allemaal af
  67. Dit sceen * arem man brunen wel. Bleek
  68. Sulc dreechdem nu an sijn vel*, menigeen dreigde hem om zijn vel
  69. Die des * ghesweghen hadde stille, hierover
  70. Hadde bruun ghestaen tsinen wille*. Naar zijn wensen handelen.
  71. Dit was beneden * eerer riviere, dichtbij
  72. Dat brune, onsalichst alre * diere van alle
  73. Van * meneghen dorper was beringhet*. Door - omgeven
  74. Doe was daer lettel ghedinghet*. Toen werden korte metten gemaakt
  75. Hem naecte * groet onghemac. Naderde
  76. Doe een slouch, die ander warp* wierp
  77. Lamfroyt was hem alte scaerp* voor hem zeer kwaadaardig
  78. Een, hiet* Lottram Lancvoet, die heette
  79. Hi drouch eenen verhoernden cloet* stok met koehoorn als handvat
  80. Ende stacken * emmer na* dat oghe. Stak hem - naar
  81. Vrauwe Vulmaerte scerpe loghe
  82. Ghinkene koken met eene stave* Ranselde hem af met een stok
  83. Abelquac ende mijn vrauwe Bave
  84. Laghen beede onder die voete* op de grond
  85. Ende streden beede om eene cloete* stok
  86. Ludmoier metter langher nese* neus
  87. Drouch eenen loedwapper * an een pese loden bal
  88. Ende ghincker met * al omme zwinghen*. Mee - zwaaien.

Bespreking

1. bespreking.

1. talen: woorden
5. ghevaen: Voltooid deelwoord van vangen: analogieprincipe
12. heere: leger; vgl :heir (vgl naamgeving: zie ook Walter)
13. wijf vrouw: zie betekeniswijziging: pejoratief.
14. al wie lopen kon liep om de beer zijn leven te nemen
        life: leven vgl :Engels
        mochte: kunnen vgl Engels: may - Duits: m`gen.
20. pape van der kerke: pastoor.
23. vane: vlag
25. des spapen wijf: genitief -bewijs dat priesters toen nog getrouwd waren.
28. gheronnen: vgl Engels: to run.
29. aex: bijl, aks - vgl Engels: axe  - scerper: datief
30. lettel: luttel: weinig: vgl Engels: little.
34. scorde: scheurde: umlaut - vgl scorbut: scheurbuik.
35. huut: huid: diftongering
36. al kreeg hij er zijn hoofd met moeite uit.
38. van den zinen: van hemzelf
42. haddi: enclisis - thoeft: proclisis
45. hanscoen: nog geen stapelvorm- twee hanscoen beede: pleonasme
        ghesien: infinitief ipv voltooid deelwoord - prefix -ge-drukt perfectief
        aspect uit: volledig zien.
52. vlien: vluchten - van vlieden - vgl Engels: to flee en Duits: fliehen.
53. suut onder die sonne:in het zuiden onder de zon = 's middags.
62. cume: nauwelijks vgl Duits: kaum
67. dit sceen arem man Brunen wel: dit bleek wel zo bij de arme Bruin.
68-70. diegenen bedreigden hem nu wel, die anders mooi zouden gezwegen
            hebben had Bruin vrij kunnen handelen.
72. alre: alle: assimilatie - genitief
74. ghedinghet: korte metten vgl : een geding
81. emmer: immer, steeds
        scerpe loghe: loghe = zeepsop: Vrouwe Vulmaerte ging hem zeer nijdig
        met een stok te lijf.
89. zwinghen: zwaaien vgl Engels: to swing.

2. kenmerken. Drie elementen uit de middeleeuwse maatschappij worden hier belachelijk gemaakt.

1. de adel:

Bruun: smbool van de profiterende landadel: Bruun dacht honing te
vinden maar wordt door Reinaert in de val gelokt.

2. het volk: wordt nogal potsierlijk afgeschilderd omwille van

  1. hun uiterlijk: 
  • Lottram Lancvoet: 81
  • sulke quene...: 61
  • Ludmoer metter langher nese: 87
  1. hun "wapens": 
  • bessem, vleghel, rake: 16 - 17 - 18
  • de pape: cruusstaf: 21
  • coster: vane 23
  • vrauwe Julocke: met spinrokken 26
  • Vrauwe Vulmaerte: met eenen stave 83
  • Lottram Lancvoet: koehoorn 8O
  • quene: krukken 61
  1. hun agressiviteit: alhoewel ze in andere omstandigheden bang zouden weggelopen zijn = laf, dom, naVef.68 - 69 - 70 + 84 - 85 - 86

3. de geestelijkheid.

pastoor en koster: lopen met het kruis en vechten dapper mee.

3. opmerking:

auctorieel standpunt: regel 63 ev. auteur komt rechtstreeks in het verhaal: Wie so wille wachte hem dies: ....

eerder moraliserende toon.

Vooraleer de toets te maken raadpleeg je nog enkele gegevens in Lemma 5 en in je syllabus over Reinaert.

 

FORMATIEVE TOETS

1. Wat zijn de bronnen van Reinaert? + uitleg.(3)
2. Wat is de bedoeling van dit werk? Algemeen.(2)
3. Zet om in modern Nederlands. (5)

Voor hen allenquam gheronnen
Lamfroyt met eere scerper aex..
Al hadde Brune lettel ghemaex,
Hi ontsach meer ongheval
Ende sette al jeghen al.
Eer hi die voete conde ghewinnen
Blever alle die claeuwen binnen
Ende sine twee hanscoen beede.

4. Geef bijkomende kenmerken van "hanscoen".(1)
5. Welke aspecten van het volk worden in dit uittreksel belachelijk gemaakt? (4)

 

 

OPLOSSING TOETS