stadsrandbos ten zuiden van Antwerpen

Tot ergernis van de buurtbewoners wordt de hoeve aan de Groeningenlei omgevormd tot een modern architectenbureau. Een kmo in een landelijke woonbuurt vindt het actiecomité niet kunnen.  Drieëndertig inwoners hebben zich verenigd in het actiecomité 'Leefbare Groeningenlei'. 'De hoeve aan de Groeningenlei is opgenomen in de inventaris van bouwkundig erfgoed van de Vlaamse overheid', zegt een actievoerder. 'Tegenover dit gebouw is het Groeningenhof gelegen, dat samen met haar omgeving beschermd is als dorpsgezicht. Het betreft een historisch kasteeldomein met typisch parkbos.  Meer >>

Antwerpen reikt steeds verder. Kontich-Centrum en mogelijk zelfs Kontich-Kazerne zouden op termijn deel uitmaken van het grootstedelijk gebied.  Hoog tijd dus om enkele buffers uit te bouwen die de leefbaarheid van de zuidrand vergroten.  Voldoende toegankelijk groen voorhanden kan zorgen voor af en toe een beetje rust.  Misschien is de term "stadsrandbos" wat ongelukkig gekozen.  In de ganse zuidrand voorziet het Vlaams gewest een effectieve bosuitbreiding van 200 à 300 hectare. Het worden dus vooral halfopen landschappen met op goed uitgekozen plaatsen een houtkant, een speelbos, een groen verbindingsgebied of bijvoorbeeld natuurontwikkeling als bufferzone.

Op 30 augustus 2005 lezen we dat de Vlaamse minster van Leefmilieu en Natuur, Kris Peeters (CD&V) een overeenkomst heeft getekend met de provincie Antwerpen en de gemeenten Aartselaar, Edegem en Kontich over de inrichting van een stadsrandbos op het grondgebied van die gemeenten. De eerste visuele resultaten worden verwacht vanaf 2007.

Peeters zei tijdens de ondertekening in het Antwerpse provinciehuis dat de bosuitbreiding ten zuiden van de stad geheel terecht is. De bossen in de provincie Antwerpen zijn immers zeer ongelijkmatig gespreid. De bosindex (beboste oppervlakte) ten zuiden van de stad bedraagt maar 7,7 procent, terwijl dat ten noorden van de stad 25 procent is. Bovendien is er in het zuiden maar een beperkt deel van de bossen vrij toegankelijk. ,,De bereikbaarheid en toegankelijkheid van het groen zijn belangrijk voor de kwaliteit van het stedelijk milieu en de leefbaarheid van de stad'', zei Peeters.

De minister wees er voorts op dat de ontbossingstrend in Antwerpen intussen gestopt is. In de periode tussen 1990 en 2000 verminderde de oppervlakte bos met meer dan 2.800 hectare. ,,Gedurende tien jaar verdween er elke dag een stuk bos zo groot als een voetbalveld. Sinds 2000 is aan de ontbossingen evenwel een halt toegeroepen door een verbod erop en een compensatieregeling voor die plaatsen waar toch nog ontbost wordt.''

Dit najaar start de Vereniging Bos in Vlaanderen (VBV) met een studie over de inrichting van het bos. Peeters wil zowel de recreatieve sector als de natuursector en de landbouw daarbij betrekken. Daarna starten de onderhandelingen met de landbouwers om hun grond te verkopen. Met boeren die blijven, hoopt de VBV afspraken te maken om wandelwegen door hun velden te laten lopen.

(c) De Standaard Online en Metro - 30 augustus 2005

Groen! is uiteraard blij met deze evolutie. We zijn terecht trots. Het idee is immers ontstaan uit overleg tusssen Groen! Kontich en Groen! Edegem. We stapten naar Brussel en overtuigden onze toenmalige groene minister van leefmilieu Vera Dua. Uit een studie bleek dat ons voorstel veel mogelijkheden bood. Vandaag werd een volgende belangrijke stap gezet naar de realisatie. Veel extra informatie en foto's van het gebied vindt u in dit dossier.

Fotoreportage:
Uitlopers in de omgeving van Neerland - De vallei van de Edegemse beek - Tussen Groeningenhof en Pannebossen - Aangrenzende gebieden aan de oostzijde van de E19

Op 9 juni 2004 werden de eerste bomen aangeplant van het stadsrandbos en dit tezamen met Jef Tavernier, Vlaams minister van Leefmilieu, Landbouw en Ontwikkelingssamenwerking. Op de foto van links naar rechts Karel Laurent, Rudi Daems, Bart Van der Spiegel, Jef Tavernier, Joost Fillet en Johan Malcorps.

Het Vlaamse Gewest, afdeling Bos en Groen en de Provincie Antwerpen hebben intussen een studie uitgevoerd naar de beste inplantingsplaats voor een stadsrandbos ten zuiden van Antwerpen.  Naast ons voorstel scoren ook Kleidaal-Klaverblad (ten westen van A12) en Moretus-Boshoek (ten zuiden van Boechout) goed.  Groen! Kontich wil alle drie de gebieden open houden.  Of dit nu bos of landbouw is, is voor ons niet zo belangrijk, als de gebieden maar niet volgebouwd worden.  Wij pleiten wel voor groene recreatieve routes die de drie gebieden met elkaar verbinden.  Klik hier voor een kaartje met ons voorstel.  De studie komt tot dezelfde conclusie.  Men wil 300 ha bos aanplanten eventueel verdeeld over de drie aangegeven locaties.  

In Klaverblad-Kleidaal kan een beperkte bosuitbreiding die vooral bufferend moet zijn voor de aanwezige natuurwaarden. In Pannebossen-Edegemse Hoek ligt het accent op bosuitbreiding (o.a. Vuile Plas) met recreatief medegebruik van het open landbouwgebied. Tenslotte streeft men in Moretus-Boshoek naar bosverbindende bosuitbreiding en een heus complementair recreatief stadsrandbos.

Dit voorstel heeft ondertussen zijn weg reeds gevonden naar de verschillende betrokken milieuraden. Op een koepelvergadering (mei 2004 te Aartselaar) werd de start aangekondigd van een haalbaarheidsstudie voor de concrete uitwerking van één van de drie gebieden. De drie deelprojecten gelijktijdig opstarten werd als onrealistisch geacht. Het ‘proefkonijn’ wordt Pannebossen-Edegemse Hoek, mede omdat dit gebied tevens deel uitmaakt van de te realiseren ‘groene vinger’die zich vanuit Wilrijk uitstrekt tot Reet en Rumst en waarvoor de streefbeeldstudies bijna rond zijn (en ter advies zullen voorgelegd worden). Vanaf deze fase worden de betrokken gemeenten intensief in de overlegronde betrokken en zal uiteindelijk een gezamenlijke (gemeente-provincie-gewest) studieopdracht uitgeschreven worden. Tegelijk wordt ook een communicatieplan opgesteld om de verschillende sectoren en gemeenten daadwerkelijk op de hoogte te houden van de verdere initiatieven. 

Het voorgestelde bosgebied is op bovenstaande kaart in het donker groen omkadert.  Het grenst ten oosten aan de E19 (Edegem en Kontich) en reikt ten westen tot bijna aan Neerland en Aartselaar. Ten zuiden vormt de N171 (Expressweg vanuit Kontich richting A12) de grens. De grens in het noorden wordt gevormd UZA/UIA en de woonwijken van Wilrijk. Het gebied ligt volledig in de groene vinger ten zuiden van Antwerpen, zoals vermeld in het Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen.

Fotoreportage 1. Uitlopers in de omgeving van Neerland 2. De vallei van de Edegemse beek 3. Tussen Groeningenhof en Pannebossen 4. Aangrenzende gebieden aan de oostzijde van de E19 Vallei van de Edegemse beek tussen de Kleine Doornstraat en de A12. Troeven van dit gebied Subsidies voor bebossing van landbouwgronden, voor meer groen in verstedelijkte gebieden en voor duurzaam bosbeheer In een ruimer kader : Bosuitbreiding in de regio Antwerpen, nodig voor mens en milieu (Johan Malcorps)

Bos van Satenrozen tot aan Krijgsbaan (mei 2002)

Kontich, Aartselaar, Edegem, Wilrijk - Enkele Groen!-afdelingen uit de zuidrand rond Antwerpen willen gezamenlijk de schouders zetten onder een plan om in de regio een zogenaamd stadsrandbos aan te leggen. Groen! zoekt nu steun bij de betrokken gemeentebesturen, maar het is duidelijk dat het om een langetermijnplanning gaat.

Vlaams parlementslid Johan Malcorps en enkele groene politici uit Edegem, Kontich, Wilrijk en Aartselaar gaven maandagavond uitleg bij het project. Dat het plan nu opduikt, is niet geheel toevalleig want net nu beginnen het Vlaams gewest en de provincie een studie om te zien waar die stadsrandbossen best kunnen worden aangelegd. De Vlaamse regering wil immers dat er tegen 2007 10.000 hectare bos bijkomen en bossen aan de rand van de stad vormen daar een belangrijk onderdeel van.

Het gebied dat in het Groen!-voorstel wordt afgebakend, grenst ten oosten aan de E19 (van bij het industrieterrein Satenrozen tot aan het Universitair Ziekenhuis); ten westen reikt het tot bijna aan de Boomsesteenweg, ten zijden vormt de N171 (de Expresweg Edegem-Reet) de grens en in het noorden is dat de Drie Eikenstraat in Edegem en de Krijgsbaan in Wilrijk tussen het Fort 6 en het Fort 7.

Volgens Groen! zijn er heel wat goede redenen om in die rechthoek bos aan te planten; zo zijn er verschillende bestaande bossen en parken die nu los van mekaar liggen, maar die best met mekaar verbonden kunnen worden. Er is veel industrie (zones in Aartselaar en Kontich), er is Isvag en er is het crematorium. Kortom de 100.000 bewoners van het gebied hebben behoefte aan zuivere lucht. Het gebied is makkelijk bereikbaar, voor auto's, voor zachte weggebruikers en als straks de tram tot Kontich rijdt ook met het openbaar vervoer.

Voor de aankoop van de - in hoofdzaak - landbouwgronden kunnen de gemeenten vaak 80 tot zelfs 100 % subsidies krijgen. In elk geval is het niet de bedoeling de boeren weg te jagen: landbouw blijft volgens de initiatiefnemers perfect mogelijk naast bosontwikkeling.

MCs

© Gazet van Antwerpen, 14/05/02

Moretus-Boshoek, Edegemse Hoek-Groeningehof-Pannebossen en Klaverblad-Kleidaal zijn de "top-locaties" voor een stadsrandbos ten zuiden van Antwerpen.

Ten noorden van Antwerpen lijkt de beste plaats voor de uitbouw voor een stadsrandbos het bosgebied van de Franse Heide nabij het Mastenbos en de Uitlegger. Dat blijkt uit een studie van de Vlaamse overheid die door Vlaams milieuminister Sannen is voorgesteld. De Vlaamse overheid en de provincie Antwerpen trekken samen aan de kar voor de realisatie van beide stadsrandbossen. In het voorjaar 2004 start een nieuw overleg met de gemeenten op wiens grond de stadsrandbossen zullen gerealiseerd worden; in 2005 begint de realisatie van beide bossen. "De stadsrandbossen komen er opdat de Antwerpenaars en de omwonenden ervan zouden kunnen genieten," stelt milieuminister Ludo Sannen. "De bossen worden niet alleen een groene long voor de stad en haar omgeving, ze worden vooral een omgeving waarin de mensen - wandelaar, fietser, ruiter of natuurliefhebber - hun hart kunnen ophalen."

Vlaanderen wil tegen 2007 beschikken over 10.000 ha extra bos. Daartoe worden - onder meer - tal van stadsbossen gerealiseerd. In Kortrijk en Gent is reeds gestart met de realisatie van hun stadsbos; ook in het Antwerpse worden nu twee stadsrandbossen voorzien. De provincie Antwerpen telt heel wat bossen; zij het dat hun oppervlakte danig versnipperd is. Bovendien is de omgeving van de stad Antwerpen tamelijk arm aan bos. De provincie Antwerpen en de Afdeling Bos & Groen van het ministerie van de Vlaamse Gemeenschap hebben nu in een studie vastgelegd waar het het meest wenselijk is om stadsrandbossen aan te leggen. Daarbij werden de best mogelijke plaatsen afgebakend zowel ten zuiden als ten noorden van de stad Antwerpen.

Zegt milieuminister Ludo Sannen: "We hebben de verschillende potentieel te bebossen open ruimten getoetst aan het profiel dat voor het stadsrandbos werd opgesteld. We hebben daarbij gekeken naar de ecologische kwaliteiten maar evenzeer naar de mogelijkheden voor de mensen om te kunnen genieten van de bosomgeving. Bovendien is onderzocht in hoeverre de creatie van een stadsrandbos kan helpen om de nu reeds aanwezige maar erg versnipperde bosjes tot een groter geheel te maken."

Uit de studie blijkt dat de best mogelijke plaatsen voor een stadsrandbos ten zuiden van Antwerpen zich situeren in Moretus-Boshoek, Edegemse Hoek-Groeningenhof-Pannebossen en Klaverblad-Kleidaal. Rond één van deze assen komt een stadsrandbos van zo een 300 hectare. Hier gaat het voornamelijk om nieuw aan te planten bos. Ten noorden van Antwerpen - een gebied dat veel bosrijker is - lijkt de beste locatie het bosgebied van de Franse Heide nabij het Mastenbos en de Uitlegger. Hier zullen vooral reeds bestaande bossen tot een groter geheel worden gevormd onder meer door openstelling, de aanleg en aanduiding van recreatieve infrastructuur zoals wandel- en ruiterpaden en

fietsassen

Verklaart minister Ludo Sannen: "In het voorjaar 2004 starten we hieromtrent de besprekingen met de betrokken gemeenten. Het uitgangspunt is dat beide stadsrandbossen een meerwaarde bieden, zowel voor het milieu als voor de mensen. Een stadsrandbos is er in de allereerste plaats voor de mensen. Zij moeten ervan kunnen genieten. De laatste jaren is in Vlaanderen de oppervlakte beschermde natuur spectaculair gestegen. In de stadsrandbossen willen we tonen dat recreatie en natuurbescherming hand in hand gaan. De stadsrandbossen moeten bovenal toegankelijk zijn voor de mensen. Ik wil natuur die toegankelijk is voor de mensen, bossen waarvan elkeen kan genieten. Ik ben ervan overtuigd dat de gemeenten ook geloven in deze meerwaarde van een stadsrandbos. Daarover gaan we de komende maanden met hen in debat zodat we in 2005 nog kunnen starten met de realisatie van beide Antwerpse stadsrandbossen."