Leven op Europa?

Black smokers

Voor we beginnen over Europa, eerst iets over onze eigen aarde.
De mens heeft ruimtesondes gestuurd tot voorbij Pluto, maar een groot deel van onze aarde blijft nog altijd onbekend, namelijk de diepzeeŽn. Er worden nog altijd ontdekkingen gedaan, maar ťťn van de meest interessante stamt wel uit 1977. Bij een onderzoek in de Grote Oceaan, werd op de scheiding tussen twee tektonische platen een merkwaardige hittebron ontdekt. Zeewater liep hier door scheuren in de bodem en werd daar verwarmd tot tussen de 300 en 400įC. Door de grote druk op grote diepte, kookt dit water echter niet. Het kan zo grote hoeveelheden mineralen oplossen voordat het terug uit de scheuren word gestuwd. Als het water in contact komt met het koudere water buiten de scheuren, slaan deze opgeloste mineralen neer in de vorm van sulfiden. Na verloop van tijd vormen deze warmwaterbronnen een soort grote, zwarte schoorstenen, of black smokers, op de zeebodem.
Tot hiertoe was er nog niet veel bijzonders aan. Maar toen bleek dat er op deze schoorstenen een grote hoeveelheid levensvormen voorkwamen. Blijkbaar zaten er in het warme water bacteriŽn die leven van de sulfiden. Andere organismen leven dan weer van deze bacteriŽn, en voeden zo een gans mini-ecosysteem, waar zelfs krabben in kunnen voorkomen. Hier op de bodem van de oceaan, verstoken van elk zonlicht, op een enorme diepte en in zo'n vijandige omgeving had zich dus leven kunnen vestigen.

En Europa?

Na de Voyager- en Galileo-missies naar Jupiter, bleek dat Europa bedekt is met een dikke laag ijs, die enkele kilometers dik kan zijn. Uit verschillende aanwijzingen blijkt echter dat er onder deze ijslaag misschien vloeibaar water of warme modder kan voorkomen.
Zo is er bijvoorbeeld Io, een andere maan van Jupiter. Door de getijdewerking van Jupiter en Europa wordt deze planeet drastisch vervormd op zijn baan, wat veel warmte tot gevolg heeft. Hierdoor is Io het vulkanisch meest actieve hemellichaam in het zonnestelsel. Europa staat een stuk verder van Jupiter, maar het is niet onmogelijk dat er een gelijkaardige, maar minder zware getijdewerking optreedt. Onder het ijs zou de maan dus vrij warm kunnen zijn.
Er zijn door de Galileo ook verschillende foto's genomen die wijzen op scheuren en zwakke plekken in het ijs. Er lijkt een soort oranje modder doorgesijpeld te zijn. Er zijn ook geen oude kraters gevonden op het ijs, wat er op duidt dat het oppervlak nog altijd in beweging is.
Als er onder het ijs inderdaad nog geologische activiteit aanwezig is, kunnen er ook zwarte schoorstenen zoals in onze oceanen bestaan. En wie weet zelfs leven. De dikke ijslaag beschermt alles tegen de vrij serieuze stralingsgordels van Jupiter, de warmtebronnen zorgen ervoor dat leven kan bestaan zonder de aanwezigheid van zonlicht.
De NASA heeft plannen om een verkenner naar Europa te sturen, de JIMO of Jupiter Icy Moon Orbiter. Die moet proberen een tunnel door het ijs te boren, maar dit is nog niet meteen voor de komende jaren (en lijkt zelfs definitief afgelast te zijn).
Europa

Galileo-foto van Europa. Let op de donkere scheuren in het ijs.
(foto NASA/JPL-Caltech)

ijsveld

Close-up van het oppervlak van Europa. De rode vlekjes kunnen plaatsen zijn waar het ijs verzwakt is en modder is doorgesijpeld.
(foto NASA/JPL-Caltech)

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 14.2.2006
Copyright © 2000-2006, Maarten Driesen