Exoplaneten

Als er rond onze zon negen planeten en een hoop andere objecten konden ontstaan, waarom zou dat dan niet rond andere sterren kunnen gebeuren? Men heeft lang gezocht naar planetenstelsels rond andere sterren, maar pas sinds een jaar of tien boekt men successen.
Het probleem was altijd dat planeten over grote afstanden bijna niet kunnen waargenomen worden. Er moeten dus andere manieren gezocht worden.

Werkwijze

De eerste manier die men probeerde, was te kijken naar schommelingen van sterren. Als een ster op haar weg door het melkwegstelsel op een regelmatige manier schommelt, wijst dit op een begeleider, zoals een planeet. De eerste planeten die zo werden waargenomen bevonden zich echter rond een pulsar, niet meteen de meest vriendelijke omgeving in de melkweg. Daarom dacht men eerst dat het een foute waarneming was, maar na controle bleek de pulsar nog altijd te schommelen.
sindsdien zijn er op deze manier nog enkele tientallen mogelijke planeten ontdekt.

Een andere manier is om te kijken naar sterren, en hopen dat er toevallig op dat moment een grote planeet voor de ster door beweegt. De helderheid van de ster neemt dan iets af. Dit is echter een vrij omslachtige manier. Ze steunt teveel op geluk.

Enkele planeten

Vele planeten die tot nu toe bekend zijn, blijken bizarre eigenschappen te hebben. Zo zijn er bijvoorbeeld de hete Jupiters. Rond 51 Pegasi werd een planeet ontdekt die ongeveer half zo zwaar is als Jupiter, maar ze staat maar op een achtste van de afstand van Mercurius van zijn zon, vandaar de naam.
Men dacht eerst dat dit een geÔsoleerd geval was, maar er blijken veel meer van deze planeten te bestaan. Hun ontstaan is een raadsel. Normaal zouden ze al vroeg tijdens hun geschiedenis door hun zonnen uit elkaar moeten geblazen zijn. De enige mogelijkheid is dat ze op grotere afstand zijn ontstaan, zoals de gasreuzen in ons zonnestelsel, en dan naar binnen zijn gespiraliseerd.

Een ander type zijn de excentrieke gasreuzen. In ons zonnestelsel bewegen de gasreuzen zich in min of meer cirkelvormige banen rond de zon. Er zijn nu gasreuzen ontdekt die in vrij elliptische banen zitten, vergelijkbaar met Pluto. Ze zijn waarschijnlijk het gevolg van botsingen tussen twee grote planeten. Een voorbeeld is de planeet rond 16 Cygnus. De baan van deze planeet variŽert tussen de afstand zon-venus en zon-mars. Een ander voorbeeld is 70 Virginis B.

Gelukkig zijn er ook enkele meer normale planeten gevonden. Zo draait rond de ster HD190360 een vrij normale Jupiterachtige planeet, op een afstand van zijn zon tussen die van Mars en Jupiter.

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 18.3.2005
Copyright © 2000-2005, Maarten Driesen