De galileïsche manen

vergelijking van de vier manen

Io

Io is de maan die het dichtste bij Jupiter staat van de vier. Ze staat op 421.800 km van het middelpunt van de planeet. Ze heeft wel wat weg van een gigantische pizza. De kleuren worden veroorzaakt door enorme vulkaanuitbarstingen. Io is het vulkanisch meest actieve object in het zonnestelsel. Die grote activiteit wordt veroorzaakt door de nabijheid van Jupiter. De zwaartekrachtwerking van deze planeet zorgt ervoor dat het oppervlak van Io met honderd meter op en af beweegt, zoals getijden. Dit proces geeft de nodige energie voor de vulkanen.
Omdat de maan niet zo groot is (3642 km, iets groter dan onze maan), kan het uitgestoten materiaal een hoogte bereiken van meer dan 300 km. De maan beschikt ook over meren van vloeibare zwavel en rivieren van gesmolten gesteente. Het is echt het evenbeeld van de hel, nog meer dan Venus. Ze is wel niet zo warm. De gemiddelde temperatuur buiten de vulkanische gebieden is -140°C. Er zijn echter op enkele plaatsen temperaturen waargenomen van 250 tot 650°C.
Er is nog een ander fantastisch fenomeen dat op Io plaatsvind. Doordat de maan door het magnetisch veld van Jupiter beweegt, kan er tussen de Io en de planeet een stroom beginnen lopen van miljoenen ampère. De stofringen rond Jupiter zijn ook deels afkomstig van Io. De grote stroom schept stof op van de maan en verspreidt die rond Jupiter.
Io heeft een dunne atmosfeer van zwaveldioxide en enkele andere gassen. Er is ook een zwak magnetisch veld opgemeten.

Europa

Europa is de tweede grote maan van Jupiter. Ze staat op 671.100 km van Jupiter. Het oppervlak van de maan lijkt te bestaan uit grote ijsschotsen. Dit uitzicht heeft geleid tot de speculatie dat er onder die ijslaag wel eens vloeibaar water of een soort modder aanwezig zou kunnen zijn. Men heeft zelfs al aan de mogelijkheid van leven gedacht. De NASA heeft plannen om een ruimteverkenner te sturen die door de ijslaag gaat boren.
De ijskorst op Europa schijnt nog altijd in beweging te zijn. Er zijn namelijk maar weinig oude inslagkraters aangetroffen. Dit versterkt het vermoeden dat er iets vloeibaars onder het ijs zit.
Europa is iets kleiner dan Io en onze maan, 3131 km diameter. De samenstelling van Io en Europa lijkt ruwweg overeen te komen met dat van de aardse planeten. Hun lage dichtheid wijst er echter op dat ze geen ijzeren kern bevatten.

Ganymedes

Ganymedes staat op 1,07 miljoen km van Jupiter. Het is de grootste maan in het zonnestelsel (5270 km diameter), ze is zelfs groter dan de planeten Mercurius en Pluto. Ze is echter ook zeer licht, met maar de helft van de massa van Mercurius.
Delen van het oppervlak van Ganymedes vertonen gelijkenissen met dat van Europa: het bestaat ook uit ijs, maar heeft waarschijnlijk geen vloeibare laag daar onder. Het heeft ook niet dezelfde fijne oppervlaktestructuur. Andere delen lijken veel ouder en zijn zwaar bekraterd.
De maan lijkt inwendig uit drie delen te bestaan: een kleine gesmolten ijzerkern, een mantel van silicaatgesteenten en een oppervlak van ijs.

Callisto

Deze maan is iets kleiner dan Ganymedes, 4800 km diameter, en staat op 1,883 miljoen kilometer van Jupiter. Ze bestaat voornamelijk uit gesteenten en ijs. Het oppervlak is zeer oud en zwaar bekraterd. Hiermee lijkt het wat op de hoger gelegen gebieden op de maan of de oude gebieden van Ganymedes. De grootste krater is Walhalla, met een diameter van bijna 4000 km. De inslag was zo hevig dat het oppervlak gegolfd lijkt, alsof een steen in water is gegooid. Ook interessant is Gipul Catena, een serie inslagkraters die op één lijn liggen. Ze zijn ontstaan toen een meteoriet uiteenviel en de afzonderlijk stukken op Callisto insloegen.
Io

Galileo-foto van Io.
(foto NASA/JPL-Caltech)

vergelijking van de oppervlakken
Nog een kleine vergelijking tussen de oppervlakken van de vier manen.

(foto NASA/JPL-Caltech)

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 18.3.2005
Copyright © 2000-2005, Maarten Driesen