Mercurius

gegevens | oppervlaktekenmerken | baankenmerken | verdere informatie

Gegevens

Mercurius Diameter: 4878 km
Afstand tot de zon: ± 58 miljoen km
Oppervlaktetemperatuur: tussen de -170° en +420°C
Omlooptijd: 88 dagen
Rotatietijd: 56 dagen
Dichtheid: 5427 kg/m3 (water: 1000)
Zwaartekracht: 3,70 m/s2 (aarde: 9,81)

Mercurius is met zijn 58 miljoen km de planeet die het dichtst bij de zon staat. Omdat de baan van Mercurius een afwijking vertoont tegenover de wetten van Newton, dacht men dat er nog een planeet dichter bij de zon moest staan, Vulcanus. Ondertussen weet men dat de afwijking veroorzaakt wordt door relativistische effecten, die door Einstein zijn theorie verklaard kunnen worden.
De grote temperatuursverschillen worden veroorzaakt door de nabijheid van de zon. De rotatie is ook zeer traag, waardoor het oppervlak tijd genoeg heeft om op te warmen en af te koelen. Er is ook geen atmosfeer van betekenis aanwezig die de temperatuur wat kan uitmiddelen.
Mercurius is kleiner dan de manen Titan en Ganymedes, maar ze weegt veel meer. Dit wijst er op dat de planeet een in verhouding zeer grote ijzerkern moet hebben. Schattingen geven de kern een straal van tussen 1800 en 1900 km. Hierover ligt een silicaatkorst van 500 tot 600 km dik. Een mogelijke verklaring voor deze in verhouding grote ijzerkern, is een botsing met een groot object tijdens het ontstaan van de planeet, waardoor de oppervlakkiger lagen de ruimte in zijn geslingerd.
De planeet heeft een vrij excentrische baan: de minimale afstand tot de zon is 46 miljoen km, de maximale bijna 70 miljoen.

> naar boven

Oppervlaktekenmerken

Het grootste oppervlaktekenmerk is het Caloris bassin, vergelijkbaar met de donkere gebieden op de maan. Het bassin heeft een diameter van bijna 1350 kilometer en is waarschijnlijk gevormd door een enorme inslag tijdens de vroegste geschiedenis van Mercurius, waarna de krater gevuld werd met lava. De rest van de planeet heeft veel weg van de maan, met de talrijke inslagkraters.
De inslag die het Caloris bassin heeft veroorzaakt, was mogelijk krachtig genoeg om aan de andere kant van Mercurius een vreemd landschap te vormen. De schokgolf van de inslag lijkt hier het terrein in gigantische rotsblokken gebroken te hebben.
Het oppervlak vertoont ook lange ribbels, honderden kilometers lang en soms drie kilometer hoog. Deze zijn ontstaan doordat de planeet sinds zijn ontstaan sterk is afgekoeld, en zodoende met 0,1% is gekrompen. Enkele vlakke delen lijken door vulkanische activiteit gevormd te zijn, maar dit moet al lang geleden gebeurd zijn, net als op de maan. Mercurius vertoont tegenwoordig geen geologische activiteit meer.
Het is mogelijk dat in enkele beschaduwde dalen op de polen van de planeet ijs voorkomt, net als op de maan. Dit is echter nog verre van zeker.
> naar boven

Baankenmerken

Een eigenaardigheid is de trage rotatie van de planeet. Om één omwenteling rond haar as te maken, heeft Mercurius 58 dagen nodig. Het jaar, de tijd om één omwenteling rond de zon te maken, duurt 88 dagen. Als men op Mercurius zou staan, zou de tijd tussen twee zonsopgangen echter langer duren dan die 88 dagen, namelijk 176 dagen. In principe duurt op Mercurius de dag dus langer dan het jaar. Dit geeft zeer merkwaardige effecten voor een waarnemer op de evenaar. De zon zou opkomen aan de horizon, steeds groter worden en trager gaan. Op een bepaald punt zou de zon stilvallen, en zelfs even achteruit gaan lopen. Hierna beweegt ze zich terug in de goede richting, en wordt opnieuw kleiner om uiteindelijk weer achter de horizon te verdwijnen. Op andere plaatsen zijn er gelijkaardige vreemde effecten waarneembaar.
Men heeft lang gedacht dat Mercurius altijd dezelfde kant naar de zon gericht had. Door de sterk excentrische baan is dat echter onmogelijk. Enkel als de planeet het dichtst bij de zon is genaderd, lijkt de zon zoals gezegd even stil te staan. Mercurius is hiermee het enige object in het zonnestelsel dat in een 3:2 resonantie zit (drie rotaties voor elke twee omwentelingen rond de zon).
> naar boven

Verdere informatie

De planeet werd genoemd naar Mercurius, boodschapper van de goden, waarschijnlijk omdat hij zo snel langsheen de hemel beweegt.
De foto op deze pagina is genomen door de Mariner-10, tot nu toe het enige ruimtevaartuig dat dicht bij Mercurius is geweest. Er werd amper 45% van het oppervlak gefotografeerd.
Mercurius beschikt verder ook nog over een dunne atmosfeer van waterstof en helium, afkomstig van de zonnewind. Deze zonnewind wordt niet tegengehouden door het zwakke magnetische veld van de planeet (amper 1% van de sterkte van het aardmagnetisch veld).
Mercurius is met het blote oog zichtbaar. Omdat ze zo dichtbij de zon staat, is ze moeilijk waarneembaar, en alleen tijdens de ochtend- of avondschemering te zien. Om de zoveel tijd beweegt Mercurius zich voor de zon, de zogenaamde Mercuriusovergang. De volgende keer dat dit plaatsheeft, is in november 2006.
Mercurius heeft een zeer ijle heliumatmosfeer, afkomstig van de zonnewind. Er zijn ook sporen van metalen als natrium en kalium in aangetroffen, die bij de hoge dagtemperaturen gasvormig worden.
> naar boven
Mercurius

Foto van Mercurius, genomen door de Mariner-10. Merk de gelijkenis op met onze maan.
(foto NASA/JPL-Caltech)

Mercurius
Kaart van Mercurius.
De gladde plek rechtsboven heeft de Mariner-10 niet kunnen fotograferen.

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 15.2.2006
Copyright © 2000-2006, Maarten Driesen