Pluto
Afstand tot de zon: 5,914 miljard kmDiameter: 2274 km
Omlooptijd: 249 jaar
Rotatietijd: ± 6 dagen en 9 uur
Dichtheid: 2020 kg/m3 (water: 1000)
Zwaartekracht: ± 0,67 m/s2 (aarde: 9,81)
Oppervlaktetemperatuur: -220°C
Pluto werd pas in 1930 ontdekt door Clyde Tombaugh van het
Percival Lowell observatorium (de initialen van Lowell, PL, vormen ook de eerste twee letters
van Pluto). De reden hiervoor is nogal duidelijk. De planeet
staat enorm ver van de zon en is ook nog eens vrij klein,
kleiner zelfs dan zeven manen. Hiernaast ziet u de duidelijkste
foto die tot nu toe van Pluto en Charon genomen is. De ontdekking
berust eigenlijk op een rekenfout. In de banen van Uranus en
Neptunus bleek een afwijking te zitten, die alleen maar verklaard kon
worden door een nieuwe planeet. Na lang speuren werd Pluto eindelijk
gevonden. Achteraf bleek er helemaal geen afwijking op de banen van
Uranus en Neptunus te zitten.
Het meest opvallende aan Pluto is de excentrische baan. De andere
planeten hebben allemaal redelijk cirkelvormige banen die ongeveer
in hetzelfde vlak liggen. De baan van Pluto maakt echter een hoek van
17 graden met dit vlak. De afstand tot de zon variëert ook nog eens
ruwweg tussen de 4,5 en 7,5 miljard km. Dit betekent dat Pluto van tijd
tot tijd binnen de baan van Neptunus komt. Kans op botsing is er echter niet,
de banen snijden elkaar nergens.
Het enige dat echt bekend is over het oppervlak van Pluto,
is dat het vrij contrastrijk is. Enkel Japetus vertoont nog
sterkere contrasten. De samenstelling van Pluto moet ongeveer
hetzelfde zijn als die van Triton: 80% gesteente, de rest
(water)ijs. Het oppervlak lijkt bedekt te zijn met ijs van
methaan, stikstof en CO2. Momenteel staat Pluto
vrij dicht bij de zon, en bezit ze een dunne methaanatmosfeer. De druk
bedraagt er minder dan een honderdduizendste van de aardse druk.
Charon
Diameter: 1172 km
Omlooptijd: ± 6 dagen en 9 uur
Rotatietijd: ± 6 dagen en 9 uur
Pluto heeft ook een grote maan, Charon. Deze werd toevallig ontdekt
in 1978 door J. Christy. Voordien dacht men dat Pluto een
stuk groter was, maar nu bleken het twee afzonderlijke objecten
te zijn. Dankzij deze maan zijn we meer te weten gekomen
over Pluto. Door te bekijken welk deel van de planeet werd
bedekt door Charon, heeft men een ruwe oppervlaktekaart
kunnen tekenen.
Uit de omwentelingssnelheid van Charon rond Pluto heeft men ook gegevens
als massa en dichtheid van beide kunnen bepalen.
Charon heeft een diameter van 1172 km en staat op 19640
km afstand van Pluto. Ze heeft een synchrone baan met Pluto,
d.w.z. dat Pluto en Charon steeds hetzelfde halfrond naar
elkaar toe gericht hebben. Qua samenstelling lijkt Charon
waarschijnlijk veel op de ijsmanen van Saturnus.
Het ontstaan van Charon is niet helemaal duidelijk. Deze maan zou
bij een botsing van Pluto met een ander Kuiper-object kunnen gevormd
zijn, zoals onze maan.
Kleinere maantjes
In 2005 werden met de Hubble-telescoop 2 kleinere maantjes gevonden. Het binnenste maantje bevindt zich op 49000 km van pluto, het buitenste op 65000 km. Ze zijn allebei tussen 50 en 150 km groot.Kuiper-object?
Pluto wordt tegenwoordig niet meer echt als een planeet beschouwd, maar als een Kuiper-object. Voorlopig wordt Pluto nog erkend als negende planeet, maar dit heeft al enkele malen ter discussie gestaan. Met de recente ontdekking van 2003 UB313, met een diameter van 3000 km, zal die discussie weer oplaaien. Moeten we het nieuwe hemellichaam de tiende planeet noemen, of zullen we het voortaan houden op maar acht planeten, dus zonder Pluto? Wordt zeker nog vervolgd.
Ruwe oppervlaktekaart van Pluto.
(foto NASA/JPL-Caltech)
