Classificatie van sterren

Sterren worden over het algemeen ingedeeld d.m.v. hun spectraalklasse. Dit komt ruwweg overeen met een kleurindeling. Het is namelijk zo dat een heet voorwerp licht uitzendt met kortere golflengten dan een kouder voorwerp. Zo zal een hete ster blauw licht uitzenden en een koelere ster rood licht.
Zo is er een indeling ontstaan in de klassen: O, B, A, F, G, K en M. Hierin zijn O-sterren, hete blauwe sterren en M-sterren zijn koele, rode sterren. De rare volgorde van letters heeft een historische reden. Men had al een indeling in klassen A t.e.m. O op grond van spectraallijnen, maar pas achteraf bleek dat die indeling overeenkwam met bepaalde kleuren en temperatuur. Men heeft toen een aantal letters op volgorde gezet van blauw naar rood, en de rest weggelaten.
Elke letter is nog eens onderverdeeld, namelijk van 0 tot 9. Zo is onze zon een gewone G2-ster. De sterren die de Orionnevel verhitten zijn hete O- of B0-sterren.

Het Herztsprung-Russel diagram

In het begin van de 20ste eeuw merkten twee astronomen, Hertzsprung en Russel, onafhankelijk van mekaar op dat de spectraalklassen iets te maken hadden met de absolute helderheid van sterren. Toen ze dit in een diagram uitzetten, bleken inderdaad het grootste deel van de sterren in een bepaald patroon te passen. De blauwe sterren bleken de helderste, de rode de zwakste.
Er waren echter een aantal sterren die hier niet aan voldeden. Er waren bepaalde rode sterren die ook heel helder bleken te zijn. De enige mogelijkheid was dat deze sterren enorm groot moesten zijn om toch nog genoeg licht uit te stralen. Ze worden nu rode reuzen genoemd. Er bleken zelfs nog groter sterren te zijn, de superreuzen. Ook kwam men een aantal blauwige en witte sterren tegen die maar weinig licht uitstraalden. Hieruit concludeerde men dat deze sterren zeer klein moesten zijn, de witte dwergen.
Als men dit alles nu uitzet in een diagram krijgt men het volgende:

Herztsprung-Russel diagram

De hoofdreeks loopt van heet en helder linksboven naar koel en lichtzwak rechtsonder. De reuzen liggen hier rechtsboven, de dwergen linksonder.
De grootte van de bollekes is maar om het verschil duidelijk te maken. In werkelijkheid zijn dwergen kleiner, en zijn blauwe hoofdreekssterren groter dan de rode. Ze kunnen soms zelfs groter zijn dan bepaalde rode reuzen. De groene kleur klopt ook niet, sterren van die klassen zien er in werkelijkheid eerder wit uit.

Deze indeling is natuurlijk niet volledig. Er zijn een aantal sterren die hier niet aan lijken te voldoen. Veel van deze sterren behoren tot meervoudige systemen, anderen staan aan het begin of het eind van hun leven, waar de algemene principes niet meer gelden.

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 20.3.2005
Copyright © 2000-2005, Maarten Driesen