Structuur van de melkweg

De juiste structuur van onze melkweg is niet bekend. De grote gas- en stofwolken in de spiraalarmen belemmeren namelijk het zicht. Men vermoedt dat het een spiraalstelsel is, mogelijk zelfs een balkspiraal.
Van bovenaf moet onze melkweg er ongeveer uitzien zoals op de foto hiernaast.
Op deze foto zijn ruwweg twee grote delen te onderscheiden: de bolvormige kern en de afgeplatte schijf met spiraalarmen.

De kern

De bolvormige kern bestaat voor een groot deel uit oude sterren, minstens 10 miljard jaar (de zon is er nog maar 5). Ze draaien in sterk hellende banen (t.o.v. de schijf) omheen het centrum van de melkweg. De kern bevat ook weinig gas waaruit eventueel nieuwe sterren zouden kunnen ontstaan.
Midden jaren zeventig werden dichtbij het centrum van de melkweg enkele sterke radiobronnen waargenomen, waarvan Sagittarius A (zo genoemd omdat het in de richting van het sterrenbeeld boogschutter ligt) de interessantste is. Men neemt aan dat het een immens zwart gat is, dat stof van een naburig supernova-overblijfsel aan het opzuigen is. Terwijl het stof naar het gat toe valt, wordt het sterk verhit, en straalt het ondermeer radiostraling uit. Het gat heeft naar schatting een massa van zo'n vier miljoen keer die van de zon. Waarschijnlijk is onze melkweg niet het enige melkwegstelsel dat een zwart gat in de kern heeft, er zijn zelfs astronomen die zo'n zwart gat noodzakelijk achten voor het onstaan van melkwegstelsels.

De spiraalarmen

Rond de kern draait een enorme schijf van sterren, gas en stof. De diameter van de kern is 30 000 lichtjaar, die van de schijf 100 000 lichtjaar. Onze zon ligt op 27000 lichtjaar van het centrum, dus ongeveer halverwege. In vergelijking hiermee is de schijf opmerkelijk dun: amper 700 lichtjaar hier in de buurt.
De schijf vertoont een duidelijke structuur: heldere spiraalarmen, afgewisseld met donkere gebieden. Men zou kunnen denken dat die spiralen veroorzaakt worden door de draaibeweging van de melkweg, maar dit is dus niet. De armen ontstaan door dichtheidsgolven. Men weet nog niet goed hoe die worden veroorzaakt, maar men ziet wel de effecten er van. Als een wolk gas zo'n golf passeert, wordt dit gas gecomprimeerd. Door deze verstoring kan er stervorming beginnen op te treden. Er worden enkele massieve, zeer heldere sterren gevormd. Ze verstoken het waterstof in hun kern echter zeer snel, en tegen dat de golf voorbijgetrokken is, zijn ze al terug uitgedoofd. Door hun korte, maar krachtige schijnsel verlichten ze het hele gebied, en vormen zo het spiraalpatroon. De gebieden ertussen bevatten vooral oudere, minder heldere sterren, en zien er dus donker uit tegenover de heldere armen.

De zon bevindt zich momenteel in een uitsteeksel dat de Orionarm of het Spoor van Orion genoemd wordt. Het is moeilijk te bepalen hoeveel armen de melkweg eigenlijk heeft. Door de onzichtbare gebieden in de melkweg kan men niet zeggen of twee armen bijvoorbeeld ergens op elkaar aansluiten.

M83
Het balkspiraalstelsel M83.
Zo kan onze melkweg er van bovenaf ook ongeveer uitzien.

» home       » site kaart       » info       » contact
Laatst aangepast: 15.2.2006
Copyright © 2000-2006, Maarten Driesen