Uses and Gratifications Theorie
Uses and Gratifications is reeks van benaderingen van mediagebruik die uitgaat van een actief, doelgericht publiek, dat op zoek gaat naar de bevrediging ("bevredigingen" of “beloningen”) van haar behoeften en daarvoor uit concurrerende media/diensten kiest.
Uses and Gratifications plaatst het individu met zijn behoeften in het midden van zijn persoonlijkheidskenmerken en sociale omgeving. Behoeften leiden tot problemen en waargenomen oplossingen, waarvan mediagebruik er één kan zijn. Als het gebruiken van media tot het gewenste resultaat leidt ("beloning"), beïnvloedt dit wat de gebruiker als toekomstige waargenomen oplossingen ziet. Beloningen kunnen voortkomen uit de door de mediagebruiker verwerkte inhoud (“inhoudsbeloningen”), maar kan ook voortkomen uit het plezier, de handeling en betekenis (“procesbeloningen”) van het mediagebruiken zelf.
Belangrijke categorieën mediabeloningen zijn
Informatie
- relevante gebeurtenissen en omstandigheden in de ogenblikkelijke omgeving, de maatschappij en de wereld
- opinies, keuzes, advies over praktische zaken - nieuwsgierigheid en interesses bevredigen
- leren, zelfverrijking, zelfstudie
- verworven kennis kan ook een gevoel van veiligheid geven
Persoonlijke identiteit
- mediagebruik kan je persoonlijke waarden versterken
- je kan in je mediagebruik rolmodellen voor gedrag vinden
- mediagebruik laat identificatie toe met mensen die je als belangrijk beschouwt
- mediagebruik kan je helpen inzicht in jezelf op te doen
Integratie en sociale interactie
- mediagebruik kan helpen een brug te bouwen naar familie, vrienden en de maatschappij
- mediagebruik geeft gespreksstof, aanzet tot sociale interactie (social currency)
- mediagebruik zorgt voor identificatie met anderen, het gevoel ergens bij te horen
- mediagebruik leidt tot sociale empathie, inzicht opdoen in de omstandigheden van anderen
- mediagebruik kan een virtueel substituut voor gezelschap vormen
- mediagebruik ondersteunt je in het spelen van je sociale rollen
Entertainment
- mediagebruik helpt je te ontsnappen aan de realiteit of leidt je af van problemen (escapisme)
- ontspanning
- een esthetische of culturele ervaring opdoen - tijd vullen
- mood management (opwinding : voorbeeld : seksuele opwinding (bv. porno), opzwepende muziek; tot rust komen: voorbeeld: rustige muziek)
Geschiedenis
Jay G. Blumler en Elihu Katz ontwikkelden het Uses & Gratifications model rond vier hoofdcategorieën in 1974.
Ondermeer Rosengren (1985) en McQuail bouwden het model verder uit.