© 2007 La Fidélité
Wat is Vrijmetselarij ?
In feite is Vrijmetselarij een methode om de persoonlijke
geestelijke ontwikkeling en ethiek te bevorderen. Kenmerkend daarbij is het gebruik
van symbolen en ritualen en het feit dat men dat in de vorm van een genootschap samen
met anderen doet. De frequentie van samenkomsten is relatief hoog (in principe tweewekelijks).
De
Vrijmetselaar treft in zijn Loge een bonte verzameling van individuen aan. Uit alle
geledingen van de maatschappij en met een uiteenlopende levensbeschouwelijke achtergrond.Wat
zij gemeen hebben is een open oog en oor voor de opvattingen en anderen, een hoge
mate van tolerantie ten opzichte van andersdenkenden en de wens om als mens te groeien.
Naast de persoonlijke ontwikkeling wordt daarbij een positieve bijdrage aan de maatschappij
te kunnen leveren als belangrijk ervaren.
Past de Vrijmetselarij nog wel in deze tijd?
Van oudsher heeft de mens een behoefte
aan spiritualiteit ervaren. In de huidige tijd, waar de secularisatie wellicht haar
hoogtepunt heeft bereikt, biedt de Vrijmetselarij voor ieder wel denkend mens zonder
dogma’s een potentieel belangrijke methode om aan de eigen behoefte aan spiritualiteit
op een persoonlijke wijze invulling te geven. Daarbij staat de Vrijmetselarij niet
los van de maatschappij, maar maakt daar uitdrukkelijk deel van uit. Zonder zweverig
te worden en met groot respect voor de individuele vrijheid wordt ieder individu
op een heel effectieve wijze door de bijeenkomsten tot ontwikkeling uitgenodigd.
Wat houdt de geestelijke ontplooiing eigenlijk in?
De mens kan met zijn rede veel
inzichten en kennis verwerven. Maar een belangrijk deel wordt daarnaast gevormd door
processen die zich op een meer onbewust of intuïtief niveau afspelen. Kenmerkend
voor de Vrijmetselarij is de gedachte dat iedere mens een deel van kennis en spiritueel
inzicht reeds in zich heeft, maar dat niet op een bewust niveau ervaart. Door kennis
te nemen van inzichten van anderen en het met gebruikmaking van “symbolen” meebeleven
van “ritualen”, wordt onbewuste eigen kennis naar een bewust niveau gebracht. Daardoor
kan de Vrijmetselaar zich op een persoonlijke wijze en naar persoonlijke behoefte
geestelijk ontwikkelen.
Wat is "persoonlijke invulling in gezamenlijke arbeid" precies?
Studie over een veelheid
aan onderwerpen die op persoonlijk initiatief, maar vaak ook geïnspireerd door mede-
Waarom zoeken naar zingeving van het bestaan?
Veel mensen bekruipt bij het waarnemen
van een heldere nachtelijke hemel het gevoel dat er meer moet zijn dan een materieel
bestaan. Leerstellingen van religies en Kerken kunnen aan dit besef niet voor iedereen
en altijd voldoende inhoud geven. De drang om meer inzicht in de zingeving van het
menselijk bestaan te kunnen verwerven is de belangrijkste drijfveer voor iedere Vrijmetselaar
om zich als “kandidaat” aan te melden. En deze invulling vindt vervolgens ook daadwerkelijk
plaats.
Hoe wordt spiritualiteit en bewustzijn ontwikkeld?
De bijeenkomsten dragen bij in
de algemene ontwikkeling met betrekking tot allerlei geestelijke stromingen en spirituele
inzichten. Deze kennis kan al inspirerend werken en tot eigen nader onderzoek aanzetten.
Door de gedachtewisselingen en met name door het opvoeren van “ritualen” wordt men
betrokken bij processen waarbij onbewuste kennis voor een deel naar een bewust niveau
gebracht worden. Dit noemen we gewoonlijk “tot inzicht komen”. Deze methode blijkt
al 250 jaar zeer effectief te zijn, zonder daarbij aan de individuele vrijheid ook
maar enig afbreuk te doen.
Kan ik mijn eigen identiteit behouden?
Respect voor de mening van anderen is een zeer
belangrijk goed voor iedere Vrijmetselaar. Mede daardoor is het behoud van de eigen
identiteit gewaarborgd. Men bevindt zich desalniettemin in een zeer inspirerende
en bevruchtende omgeving.
Waarin onderscheidt de Vrijmetselarij zich van andere organisaties en stromingen?
Alhoewel
het samen met anderen en door een geheel eigen werkwijze werken aan jezelf, het tot
ontwikkeling laten komen van de eigen kern, specifiek voor de Vrijmetselarij is,
draagt het ook een aantal kenmerken die lijken op spirituele organisaties, het humanisme
en sociëteiten als Lions en Rotary. Vanzelfsprekend kent de Vrijmetselarij ook de
kenmerken van een succesvolle mannengemeenschap, waaronder het sociëteitsgevoel.
Helaas bestaat nog in brede kring de argwaan, dat de Vrijmetselarij een soort sekte
is, die een geheime esoterische leer of leerstellingen bezit.
Als de Vrijmetselarij geen religie is, wat is het dan wel?
De Vrijmetselarij is in
essentie een methode. Een methode die ervan uitgaat dat ieder mens door het beoefenen
van de “Koninklijke Kunst” (de gebruikmaking van symbolen en het gezamenlijk opvoeren
van rituelen) in staat is om de eigen kern beter te leren kennen en daardoor, beter
in balans met de zin van of in het Leven, in staat is zichzelf en de maatschappij
waardevoller te maken. Het ritueel lijkt op een toneelstuk dat in geborgenheid wordt
opgevoerd, waardoor de mogelijkheid tot bezinning ontstaat..Maar de Vrijmetselarij
kent geen leerstellingen en zeker geen dogma’s. Zij staat dan ook open voor al dan
niet actieve aanhangers van de Christelijke Kerken, Boeddhisme, Hindoeïsme, Islam,
Jodendom en alle andere geloofsovertuigingen, mits deze mannen zich volledig openstellen
voor andere dan de eigen leerstellingen en respect voor de mening van anderen tonen.
Ook niet gelovigen kunnen lid worden van de Vrijmetselarij. Fanatisme laat zich echter
op geen enkele wijze met de Vrijmetselarij verenigen.Net als bij religies concentreert
de Vrijmetselarij zich in haar kern op de persoonlijke ontwikkeling van het individu.
De laatste decennia groeien in het Westen allerlei spirituele centra als paddestoelen
uit de grond, omdat de mens er zich in brede kring van bewust wordt dat er meer is
tussen hemel en aarde dan materiële genoegens en bezit en daardoor indringend op
zoek is naar spiritualiteit.De Vrijmetselarij biedt een al 250 jaar beproefde methode
om in die behoefte te voorzien.
Kan iedereen lid worden?
Uit het voorgaande mag blijken dat het lidmaatschap voor
iedere “vrij man van goede naam” open staat. Men wordt echter niet gevraagd om lid
te worden: het initiatief dient van de geïnteresseerde zelf uit te gaan. Diegenen
die geen enkele binding met symbolen ervaren, zullen er echter minder hun voordeel
mee kunnen doen. Anders dan wel eens gedacht wordt is het ook geen elitaire mannenclub.
De leden komen uit alle geledingen van de maatschappij en er is geen relatie met
de maatschappelijke of intellectuele status. Omdat het een mannengenootschap is heerst
er naast de spirituele en maatschappelijke oriëntering ook een sfeer zoals die bijvoorbeeld
bij de Rotary en Lions kan worden aangetroffen. Deze laatste organisaties vervullen
echter een belangrijke functie in het versterken van de eigen maatschappelijke positie.
Het gedachtegoed van de Vrijmetselarij kan deels goed met dat van het humanisme vergeleken
worden. Maar bij deze stroming ontbreekt het kenmerkende van de methode van de Vrijmetselarij
en de spirituele aandacht.
Heeft de Vrijmetselarij geheimen?
De Vrijmetselarij is een besloten genootschap met
een beperkt aantal geheimen. Zo worden de teksten van rituelen alleen aan leden bekend
gemaakt. Het effect van een inwijding zou vrijwel geheel weggenomen zijn als de kandidaat
al precies wist wat er te gebeuren staat. In het verleden zijn Vrijmetselaren vaak
vervolgd (in ons land b.v. tijdens de Duitse bezetting) en zijn samenkomsten verboden.
De nadruk op de eigen verantwoordelijkheid en keuzevrijheid staat op gespannen voet
met een regime (of dat nu wereldlijk ofwel kerkelijk is), dat geen ruimte biedt aan
persoonlijke interpretatie en handeling. Iets dat verboden wordt krijgt al vaak iets
geheimzinnigs. Mogelijk hangt er ook een waas van geheimzinnigheid om de Vrijmetselarij
door het gebruik van symbolen (dat mogelijk een associatie met magie oproept) en
de gebruikmaking van het gedachtegoed uit het oude China, India en Egypte en meer
recent het door de Kerk sterk vervolgde Gnosticisme dat in de eerste eeuwen van onze
jaartelling een belangrijk stempel op het Christendom had gedrukt. Met dit gedachtegoed
wordt de zoekende mens binnen de Vrijmetselarij op subtiele wijze geconfronteerd
en voor velen is dat een wat minder bekend terrein en alleen al daardoor geheimzinnig.
Degenen die verwachten een leerschool in de mystiek te doorlopen, komen bedrogen
uit. Bij een goed uitgevoerde plechtige bijeenkomst, waar iedereen passief dan wel
actief aan deelneemt, kan het echter goed zijn dat de deelnemer een mystieke ervaring
heeft. Maar deze is dan steeds van persoonlijke aard. De Vrijmetselarij is in zoverre
als esoterisch te beschouwen, dat haar stelsel van gebruiken en symbolen met een
specifieke inhoud aan lang bestaande ideeën gekoppeld worden en daardoor een geladenheid
meekrijgen, die voor buitenstaanders moeilijk te doorgronden is. Dat eeuwenoude gedachtegoed
wordt door training en inwijding toegankelijker; dat zou men esoterisch kunnen noemen.
Waarom alleen voor mannen toegankelijk?
Het feit dat de Vrijmetselarij alleen voor
mannen open staat is zowel haar kracht als haar zwakte. Het zou de indruk kunnen
wekken dat het belang van vrouwen in de zoektocht naar de essentiële waarden van
het bestaan ondergeschikt of van minder waarde zou zijn. Uiteraard is dit niet de
reden. Het vrouwelijk aspect is zelfs van essentieel belang. Dit aspect is echter
niet alleen aan de vrouw voorbehouden. De reden is deels historisch, maar in feite
van heel praktische aard. Het is van belang dat een Vrijmetselaar zich kwetsbaar
op durft te stellen en geen behoefte heeft om zich een houding te geven. Dat gaat
voor veel mannen in een mannengemeenschap met een hoge mate van geborgenheid gemakkelijker
dan in een gemengd gezelschap. Voor deelname aan de Vrijmetselarij is toestemming
van de partner overigens een voorwaarde. De van oorsprong ambachtelijke loges kenden
ook alleen mannelijke werkers. De daaruit voortgekomen speculatieve Loges hebben
deze lijn doorgetrokken.
Over praktische zaken
Is speciale kleding vereist?
Voor bijeenkomsten waarbij een ritueel wordt uitgevoerd
kleedt men zich plechtig. Voor de meeste Loges houdt dat in dat men een smoking draagt.
Veelal is ook een donker, liefst zwart, kostuum geen bezwaar. Naast onderstreping
van het plechtige karakter van de bijeenkomst draagt een uniforme kleding bij aan
het wegnemen van onderscheid waaraan men de maatschappelijk status zou kunnen herkennen.
Het gebruik van zwart en wit is ook symbolisch, omdat daarmee de dualiteit van het
wereldse bestaan wordt onderstreept, zoals dat ook in de zwart/wit geblokte vloer
in de tempel zichtbaar gemaakt is. Voor de bijeenkomsten in de Voorhof worden in
de meeste Loges geen specifieke eisen gesteld; als men maar geen aanstootgevende
kleding draagt.
Hoe hoog is de financiële bijdrage?
Een vast deel van de jaarlijkse contributie wordt
door de Loge aan de centrale organisatie afgedragen. Daarnaast dient zij voor het
dekken van de verenigingskosten, waaronder het huren van de ruimten, waar gewoonlijk
wekelijks bijeengekomen wordt en de aanschaf van bepaalde attributen. De hoogte van
de bijdrage is ook afhankelijk van het feit of men al dan niet voor de feestelijke
maaltijd na een rituaal apart kosten in rekening brengt, of dat deze in de contributie
begrepen is. Afhankelijk van de Loge ligt de jaarcontributie tussen de €200 en €350.
Hoeveel tijd kost het lidmaatschap?
Het zoeken naar antwoorden op existentiële vragen
vergt tijd. De Vrijmetselarij kan in deze zoektocht een belangrijke en voor sommigen
een essentiële bijdrage leveren. Dat vergt betrokkenheid, regelmatige deelname aan
de bijeenkomsten en dus tijd. Gewoonlijk komen Vrijmetselaren wekelijks bijeen. Dat
betekent dan een vaste avond per week die bezet is. Vaak komt daar dan nog wel een
avond per maand bij. Deze intensiteit past ook bij het karakter van de werkzaamheden.
Lidmaatschap aan de Vrijmetselarij is dan ook niet vergelijkbaar met die aan andere
verenigingen.
Over het doel van de Vrijmetselarij
Past de Vrijmetselarij nog wel in deze tijd ?
Wat houdt de geestelijke ontplooiing eigenlijk in ?
Wat is "persoonlijke invulling in gezamenlijke arbeid" precies ?
Waarom zoeken naar zingeving van het bestaan ?
Hoe wordt spiritualiteit en bewustzijn ontwikkeld ?
Kan ik mijn eigen identiteit behouden ?
Waarin onderscheidt de Vrijmetselarij zich van andere organisaties en stromingen ?
Als de Vrijmetselarij geen religie is, wat is het dan wel ?
Heeft de Vrijmetselarij geheimen?
Hoe hoog is de financiële bijdrage ?
Hoeveel tijd kost het lidmaatschap?
