Een
ware schatkamer
De natuur voorziet in een overvloed aan geneeskrachtige bronnen
: wortels, knollen, bollen, bladeren, bessen, vruchten,bloemblaadjes,
scheuten en schors. De oude kruidkundigen geloofden dat alle
planten voor het nut van de mens bedoeld waren. Men geloofde
dat ieder geneeskrachtig kruid kon gebruikt worden bij de
behandeling van meerdere aandoeningen. Gedacht werd dat ieder
kruid van invloed was op meerdere organen en de algemene gesteldheid
verbeterde. De vorm, kleur en habitat gaven aanwijzingen omtrent
het gebruik van de plant. Kruiden werden en worden ook gebruikt
als specerijen. Veel specerijen hebben een antioxidante werking.
Met de opkomst van de organische scheikunde in de negentiende
eeuw begon men planten wetenschappelijk te bestuderen. Men
kon zo de werkzame bestanddelen isoleren en er medicijnen
mee vervaardigen. Daaruit is de moderne farmacologie ontstaan.
De volgende stap was het ontstaan van synthetische geneesmiddelen.
Sommigen daarvan hebben kwalijke bijwerkingen.
De tweede helft van de twintigste eeuw bracht dan een heropleving
van de kruidengeneeskunde. We realiseren ons nu dat planten
veiliger aan onze gezondheid kunnen bijdragen dan synthetische
geneesmiddelen.
Werkzame
bestanddelen
De
meest voorkomende werkzame bestanddelen in planten zijn de
alkaloïden, die uiteenlopende toxische effecten
op mens en dier hebben. Dit zijn complexe verbindingen, die
stikstof bevatten en basisch reageren. Functioneel kunnen
we ze onderverdelen in stimulerende middelen, hallucinogenen,
sedativa en pijnstillers. Ze zijn moeilijk kunstmatig te synthetiseren.
Voorbeelden zijn theofylline in thee, cafeïne in koffie,
theobromine in cacao en nicotine in tabak. De meeste narcotica
zijn uit enkele basisalkoloïden opgebouwd.
De
glycosiden zijn verbindingen van glucose met andere
stoffen. Deze worden gebruikt voor het behandelen van congestief
hartfalen. Laetrile, gewonnen uit abrikozenpitten, zou een
mogelijke remedie tegen kanker kunnen zijn. Sommige glycosiden
schuimen in water en zijn uiterst giftig. Ze worden saponienen
of zeepachtigen genoemd. Ze kunnen wel effectief zijn als
slijmoplossende middelen.
Etherische
oliën zijn de vluchtige en aromatische verbindingen
die planten hun geur verlenen. Ze worden al sinds de oudheid
als parfums en voedingsadditieven gebruikt. Enkele belangrijke
bronnen hiervoor zijn citronelgras, citrusschillen, engelwortel,
gardenia, hibiscus, roos, vanille en viooltje. Velen hebben
een stimulerende werking. Aromatische bitters, zoals
die onder andere in duizendblad, kamille en pepermunt voorkomen,
stimuleren de eetlust. Kamferolie stimuleert het hart en verhoogt
de bloeddruk. Olie van anijs, karwij en pepermunt stimuleert
de maag- en galsecretie, verlicht spijsverteringsstoornissen
en verbetert de eetlust.
De
steroïden worden zeer veel gebruikt in medicijnen.
De uit planten gewonnen saponienglycosiden kunnen in steroïden
omgezet worden. Een van die sapogeninen, diosgenine, zit in
grote concentraties in de wortelstok van wilde yam. Diosgenine
is een handige voorloper van oestrogeen en progesteron, de
essentiële bestanddelen van de anticonceptiepil. Wilde
yam is nu de hoofdbron van oestrogenen.
Tanninen
bezitten het vermogen om zachte weefsels en bloedvaten te
laten samentrekken, waarmee de bloedstroom en uitscheidingen
kunnen worden gecontroleerd. Ze worden gebruikt voor de behandeling
van diarree, darmstuipen en maagzweren. Ze stelpen bloedingen
wanneer uitwendig toegepast. Theeblaadjes zijn een rijke bron
van tannine.
Planten
zoals vlozaad en smeerwortel bevatten slijmstoffen.
Ze zijn polysaccharideachtig en worden vernietigd door verhitting.
Opgelost in water vormt zich een kleverige gel, die slijmvliezen
kalmeert en geneest. Ze zijn ook mild laxerend.
Veel
kruiden zijn rijk aan bitterstoffen, die de eetlust
stimuleren en de spijsverteringsstoornissen helpen verlichten.
Hop bevat lupuline, dat aan bier zijn bittere smaak geeft.
Veel
planten bevatten ook organische zuren, die bacteriën
vernietigen en de uitscheiding stimuleren - citrusvruchten
bevatten citroenzuur, appels appelzuur, bladgroenten oxaalzuur
en rijp fruit wijnsteenzuur.
Kijk
hier voor een methode om evenwicht te bereiken in uw persoonlijke
voeding.
|
